Լայնածավալ պատերազմին պատրաստ չեն

- Պարոն Բաբայան, ադրբեջանական դիվերսիոն խումբը նախօրեին նաեւ ԼՂՀ ՊԲ մարտական դիրքերից մեկն էր փորձել ներթափանցել, որի հետեւանքով հայկական կողմը մեկ զոհ ունեցավ: Այս պահին շփման գծում ի՞նչ իրավիճակ է:
- Իրավիճակը բոլոր ուղղություններով վերահսկելի է եւ վերահսկելի է միշտ: Խուճապի կամ այլ տրամադրություններ չկան: Ուղղակի նման դեպք է եղել, վատ դեպք է, բնական է, նույնիսկ մեկ զինվորի կորուստը մեզ համար ողբերգություն է, բայց, ընդհանուր առմամբ, կայունությունը եւ վերահսկողությունը պահպանվում են:

- Արտասահմանյան մամուլում հրապարակումներ եղան, որ Հիլարի Քլինթոնը զանգահարել է Սպիտակ տուն եւ ասել, որ իրավիճակը կարող է վերահսկողությունից դուրս գալ, այսօր էլ Սաբինա Ֆրեյզերն է նման հայտարարություն արել, այստեղ էլ քաղաքական գործիչներն ասում են, որ իրավիճակը տարածաշրջանում պայթյունավտանգ է: Հնարավո՞ր է, որ այս ամենը վերածվի լայնածավալ պատերազմի:
- Չեմ կարծում: Ընդհանրապես, պատերազմի տրամաբանությունը հետեւյալն է` սովորական ագրեսորը պետք է ամեն ինչ անի, որպեսզի քողարկի իր հիմնական հարվածի ժամանակն ու տեղը: Բայց Ադրբեջանը ոչ միայն չի քողարկում, այլեւ ստիպում է, որպեսզի հայկական կողմերը է՛լ ավելի զգոն եւ է՛լ ավելի պատրաստված լինեն: Նման դեպքում սպասել լայնածավալ հարձակման, իմ կարծիքով, տրամաբանական չէ: Ադրբեջանը կսկսի պատերազմը միայն մեկ դեպքում. եթե համոզված լինի, որ կարող է շատ կարճ ժամանակում ջախջախել Արցախին եւ Հայաստանին, այսինքն, նրա պատերազմական ռազմավարությունը հիմնված է բլիցքրիգի` մեկ հարվածի վրա, որը հաղթական պետք է լինի: Երկարատեւ պատերազմին Ադրբեջանը պատրաստ չէ եւ պատրաստ չի էլ լինելու, քանի որ այն բազմազգ պետություն է, այնտեղ կան բազմաթիվ ազգային փոքրամասնություններ, եւ երկարատեւ պատերազմի ժամանակ այդ ազգերը` շատ մեծ հավանականություն կա, որ կարող են ոտքի կանգնել եւ իրավիճակը օգտագործել` իրենց կարգավիճակը բարձրացնելու` ընդհուպ մինչեւ Ադրբեջանի կազմից դուրս գալու գործընթացը: Եւ երկրորդ, պատերազմի վրա աչք չի փակի միջազգային հանրությունը եւ առաջին հերթին ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահող երկրները, այսինքն` գերտերությունները: Նաեւ պահապանվում է ռազմաքաղաքական հավասարակշռվածությունը Հայաստանի, Արցախի եւ Ադրբեջանի միջեւ: Այս մի քանի հանգամանքը թույլ է տալիս ասել, որ դեռեւս նրանք լայնածավալ պատերազմին պատրաստ չեն  եւ չեն գնա դրան:

- Դուք ասում եք` պատրաստ չեն, գերտերություններն էլ դեմ են դրան, բայց հենց ԱՄՆ պետքարտուղարի այցի հետ համընկավ այս ծայրահեղ լարվածությունը: Ինչո՞վ է դա բացատրվում:
- Ծայրահեղ լարվածությունը, իրոք, համընկավ: Դա Ադրբեջանի քաղաքականության սյուներից մեկն է. երբ տարածաշրջան են այցելում ինչ-որ կարեւոր դեմքեր, նրանք անպայման ապակայունացնում են իրավիճակը: Հիմա սա կարելի է բացատրել տարբեր տեսանկյունից: Գուցե նա հող էր նախապատրաստում` տեսնելու` ինչպիսին կլինի պատասխանը, այս անգամ էլ ասացին, որ բացառված է: Գուցե նման պահվածքով նրանք ինչ-որ բան են ուզում որոշ պետություններից: Սա շանտաժի տարբերակն է: Այս ամենը, իհարկե, դեռեւս քողարկված է, եւ շատ դժվար կլինի ասել` կոնկրետ ինչ է նա պահանջել կամ խնդրել իր պահվածքը մեղմացնելու համար:

- Դիվանագիտական եւ քաղաքական շրջանակներում խոսակցություններ են շրջում, որ այս լարվածությունը արհեստական է ստեղծվել, որպեսզի խաղաղապահ ուժեր տեղակայելու հիմք լինի:
- Մի բան է պարզ, որ խաղաղապահ ուժերը կարող են տարածաշրջանում տեղակայվել միայն երկու դեպքում. 1. երբ կողմերի միջեւ ստորագրվի համապարփակ խաղաղության պայմանագիր, բոլոր հարցերը կարգավորվեն: Ասենք, Ադրբեջանը, Հայաստանը, Լեռնային Ղարաբաղը հավաքվում են միջնորդների հետ միասին եւ ընդունում են պայմանագիր, որը վերջ է դնում բոլոր հարցերին, եւ իրականացվում է այդ պայմանագիրը: Հետո կողմերը իրենք պիտի մտածեն` արդյո՞ք պետք է տեղակայվեն միջազգային ուժեր` պայմանագրերը պահպանելու համար: Սա տարբերակ է, կարող են կողմերը համաձայնել, կարող են չհամաձայնել, այսինքն` սա բանակցությունների խնդիր է, բայց ասել, որ այս պահին, երբ լուծված չէ ոչ մի բան, պետք է խաղաղապահները գան` ճիշտ չէ, եւ չեմ կարծում, որ որեւէ պետություն կհամաձայնվի խաղաղապահներին ուղարկել: Իրավիճակը կարգավորված չէ. եթե այստեղ մի պետություն ուղարկում է խաղաղապահ ուժեր, իրավիճակը ապակայունանում է, այդ պետությունը կամա, թե ակամա արդեն լինում է հակամարտության կողմերից մեկը, որեւէ մեկին դա ձեռնտու չէ: Ինչո՞ւ պիտի ուրիշ պետություն վերցնի իր վրա պատասխանատվություն, նաեւ լինելու են զոհեր իր կողմից, լինելու են բազմաթիվ խնդիրներ եւ այլն: Հետեւաբար, քանի որ հարցը կարգավորված չէ, խաղաղապահների մասին շատ ու շատ վաղաժամ է խոսել:

- Այսինքն, եթե հիմա իրենք այսպես սրված պահեն իրավիճակը, եւ, ասենք, ԱՄՆ-ը ցանկանա ուժեր տեղակայել այդտեղ, Ղարաբաղը դա թույլ չի՞ տա:
- Ոչ թե թույլ չենք տա, ոչ թե մենք ապակառուցողական ենք, այլ հարցն այն է, որ խաղաղապահների տեղակայման տրամաբանություն գոյություն ունի:

- Քլինթոնը երեկ Բաքվում շատ հետաքրքիր հայտարարություն արեց, նա ասաց, որ ԼՂ խնդրի կարգավորման նոր մոտեցումներ են ներկայացնելու: Դուք տեղյա՞կ եք, թե ինչի մասին է խոսքը:
- Նախեւառաջ պետք է տեսնել` ինչ են ներկայացնում, հետո խոսենք: Պետք է տեսնենք` ինչքանով է իրատեսական, ինչպիսի խնդիրներ կան, ինչպիսի շեշտադրումներ կան այդ նոր տարբերակում: Բայց, ինքնին, շատ հետաքրքիր հայտարարություն է, որովհետեւ սա նշանակում է նաեւ, որ հին տարբերակները արդյունավետ չեն, ու նոր բան է ներկայացվում:

- Ի՞նչ ակնկալիքներ ունեք հունիսի 18-ին Փարիզում կայանալիք Նալբանդյան-Մամեդյարով հանդիպումից:
- Մեծ ակնկալիքներ, որ մեծ բեկում կմտցվի` իհարկե, վաղաժամ է, բայց շատ կարեւորում ենք, որովհետեւ սա եւս մեկ անգամ պետք է հաստատի, որ խաղաղությունը եւ կայունությունը ամենակարեւոր ձեռքբերումներն են հակամարտության կարգավորման գործընթացում, եւ պետք է այն շարունակել, որպեսզի հետագայում դրա վրա կառուցվեն ինչ-որ այլ պայմանավորվածություններ, եւ վերջնականապես խաղաղություն հաստատվի: