Հանուն «կայունության»՝ տնտեսության «հերն անիծվել է»

28/12/2016 schedule12:07

ԿԲ-ն «սպառնում է»

ՀՀ կենտրոնական բանկի խորհուրդը երեկ իր նիստում կրկին նվազեցրեց վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը՝ 6.5-ից հասցնելով 6.25 տոկոսի:

Այս «թվաբանության» մասին՝ քիչ անց, բայց ամենակարեւորը ԿԲ խորհրդի մի արձանագրումն է, որը աննախադեպ է եւ գալիք ուշագրավ իրադարձությունների ակնարկ է պարունակում իր մեջ: Վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի նվազման վերաբերյալ պաշտոնական հաղորդագրության մեջ կարդում ենք հետեւյալ տողերը. «ԿԲ Խորհուրդը գնահատում է, որ տոկոսադրույքները բավականին նվազել են եւ ավանդական դրամավարկային քաղաքականության հնարավորությունները ներկայումս սահմանափակված են...»: Ի՞նչ է սա նշանակում:

Նախկինում ԿԲ խորհուրդը չի արձանագրել, որ «ավանդական դրամավարկային քաղաքականության հնարավորությունները ներկայումս սահմանափակված են»: Դա նշանակում է որ Կենտրոնական բանկը այլեւս վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը նվազեցնելու իմաստ չի տեսնում: Կամ վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի նվազեցումը չի տալիս այն արդյունքը, որ ակնկալվում է: Եվ ուրեմն, ինչի մասին է խոսքը:

Վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը, եթե շատ պատկերավոր ներկայացնենք, այն տոկոսն է, որով ԿԲ-ն փող է տալիս առեւտրային բանկերին: Երբ այդ տոկոսադրույքը ցածր է, բանկերն էլ տեսականորեն հնարավորություն են ստանում ավելի ցածր տոկոսներով վարկեր տալ բիզնեսին: Բիզնեսը աշխուժանում է, ներդրումներ է անում, ընդլայնվում է, մարդկանց եկամուտները եւ գնողունակությունը աճում են եւ այլն: Դա հենց այն «ավանդական» դրամավարկային քաղաքականությունն է, որ վարում է ՀՀ կենտրոնական բանկը արդեն առնվազն 1.5 տարի, եւ ըստ էության՝ ոչ մի արդյունք: Տնտեսությունը չի աշխուժանում, մարդկանց գնողունակությունն էլ նվազում է: Եվ հենց սա է ակնարկում ԿԲ խորհուրդը, նշելով թե այդ ավանդական դրամավարկային քաղաքականության հնարավորությունները «ներկայումս սահմանափակված են»: Եթե այլ կերպ ձեւակերպենք, ապա այդ «ավանդականը»  սպառել է իրեն: Իսկ եթե ավելի «տնական» ձեւակերպենք, ԿԲ-ն ակնարկում է, որ էլ հույս չունենաք, թե տոկոսադրույքը ավելի կիջնի:

Իսկ կա՞ն արդյոք «ոչ ավանդական» գործիքներ, որ կարող է կիրառել ԿԲ-ն: Նշենք, որպես «ավանդական» դրամավարկային քաղաքականության վերջնական արդյունք պետք է դառնար գների կայունացումը եւ նախատեսված գնաճի ցուցանիշը: Նախատեսված գնաճի ցուցանիշը 2.5-5.5 տոկոսն է: Իսկ հիմա գնաճի ցուցանիշը զրոյից ցածր է: 1.5 տարի ավանդական ճանապարհով գնալով՝ գնաճի ցուցանիշը չի կայունանում նախատեսվածի սահմաններում, իսկ դա շատ վատ երեւույթ է: Դա խոսում է տնտեսության մեջ այնպիսի խորքային խնդիրների մասին, որոնք միայն դրամավարկային քաղաքականությամբ հնարավոր չէ լուծել: Օրինակ, որքան էլ ԿԲ-ն նվազեցնում է իր կողմից բանկերին տրվող վարկերի տոկոսը` վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը, բանկերի կողմից բիզնեսին տրվող վարկերը համարժեք չեն նվազում: Իսկ սա խոսում է այն մասին, որ բանկերը մեծ ռիսկեր են տեսնում տնտեսության մեջ եւ վստահ չեն, որ բիզնեսը կարող է վերադարձնել այդ վարկը: Իր հերթին 15-20 տոկոսանոց վարկերը թույլ չեն տալիս բիզնեսին ներդրումներ իրականացնել տնտեսության մեջ: Դա թանկ, շատ թանկ փող է: 

Արդյունքում ստացվում է փակ շրջան: Բիզնեսը վախենում է թանկ վարկեր վերցնել, դրանից տնտեսությունը չի աշխուժանում, տնտեսության չաշխուժանալը բերում է ռիսկերի մեծացման, ռիսկերի մեծացումը բերում է վարկերի տոկոսների բարձրացման եւ այսպես շարունակ:     

Կենտրոնական բանկը իր հաղորդագրության մեջ նշում է` «ԿԲ-ն հավատարիմ է մնում գների կայունությունն ապահովելու իր գլխավոր նպատակին եւ անհրաժեշտության դեպքում իր ողջ գործիքակազմով համարժեքորեն կարձագանքի՝ միջնաժամկետ հատվածում ապահովելով գնաճի նպատակի իրագործումը»: Եվ ինչ գործիքակազմ ունի ԿԲ-ն, որ «սպառում է» կիրառել: Դա առաջին հերթին պարտադիր պահուստավորման նորմատիվի նվազեցումն է: Ներկայումս ԿԲ-ն ստիպում է բանկերին, որ բիզնեսին տրված վարկի 18 տոկոսի չափով գումար պահուստավորի: Այսինքն, այդքան գումար պետք է ուղղակի տանի դնի նկուղում ու «քնեցնի», այնինչ այդ գումարը կարող է մտնել տնտեսություն եւ աշխուժացնելու նախադրյալներ ստեղծել: Ուրեմն ԿԲ-ն առաջիկայում կարող է նվազեցնել պարտադիր պահուստավորման չափը: Սա շատ արդյունավետ կլինի: Ավելի արդյունավետ, քան վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի նվազեցումն է:

Սակայն ԿԲ-ն խուսափում է այս գործիքը կիրառելուց զուտ քաղաքական դրդապատճառներով: Խնդիրն այն է, որ դա կարող է հանգեցնել դրամի շոշափելի արժեզրկմանը: Իսկ դա հիմա անել չի կարելի, որովհետեւ մի քանի ամսից ընտրություններ են: Իսկ քանի որ իշխող քաղաքական ուժը տնտեսության մեջ, մեղմ ասած, հաջողություններ չունի, իսկ ավելի ճիշտ՝ հիմնահատակ քայքայել է տնտեսությունը, պետք է օգտագործի «ֆինանսական կայունությունը» որպես դրոշակ: Այսինքն իշխանությունը կարող է ասել, թե հլը տեսեք՝ այլ երկրներում արժույթները ոնց են արժեզրկվում, իսկ մեզ կայուն է, ու սա՝ որպես դրոշակ, անցնելու է քարոզարշավի ընթացքում: Այն, որ հանուն այդ «կայունության»՝ տնտեսության «հերն անիծվել է»  երկրորդական հարց է: Կարեւորը` որ կայուն է: Այդ «կայունությունը» արդեն ճահճի է վերածվել, որից գարշահոտություն է գալիս, բայց այլ բան հանրությանը առաջարկելու իշխող քաղաքական ուժը տնտեսական իմաստով չունի:

Բայց ԿԲ խորհրդի «սպառնալիքը» կարող է նշանակել, որ օրինակ Ամանորից հետո, երբ դրամը սովորաբար արժեզրկման սեզոնային դրսեւորումներ է ցուցաբերում, ԿԲ-ն միջոցներ չի ձեռնարկի այդ «կայունությունը» պահպանելու համար եւ թույլ կտա, որ դրամը թեկուզ մի քիչ, բայց արժեզրկվի: Բայց սա էլ երաշխիք չէ, որ դրանից տնտեսությունը գոնե մի քիչ կաշխուժանա: Տնտեսության խնդիրները համակարգային են եւ չափազանց խորը: Դրանք այսպիսի «կոսմետիկ» միջոցառումներով լուծել հնարավոր չէ: Դրանք պահանջում են շատ ավելի արմատական քայլեր, որոնց ակնարկներն անգամ չկան:

2752 դիտում

Ժամանակն է պատմականորեն գնահատելու «Սասնա Ծռեր»-ի ապստամբությունը. Վարուժան Ավետիսյան

Նիգերիայում սխալ իրականացված ավիահարվածի հետևանքով մոտ 240 մարդ է զոհվել

Գորիսի ավտոճանապարհներին ձյուն է տեղում

Չի կարելի բզկտել մեր ժողովրդին և չի կարելի մարդկանց հանել իրար դեմ. Սերժ Սարգսյան

Ռունիի գոլը «Մանչեսթեր Յունայթեդին» փրկեց պարտությունից

Քննարկվել են Գյումրիի զարգացմանը վերաբերող հարցեր

Հայտնի թմրավաճառ «Թզուկը» չի ընդունում իրեն առաջադրված մեղադրանքները

ՀԱԿ պահանջը ՝ ընտրությունների օրը նշանակել ապրիլի 21-30-ի միջակայքում

Դպրոցների հետ կապված ունենք բազմաթիվ խնդիրներ. Կարեն Կարապետյան

Լե Պենը Թրամփի ընտրությունը համարում է «հին Եվրոպային» հասցված երկրորդ հարվածը

Ապրիլյան դեպքերը ցույց տվեցին մեր բանակի բարձր մարտունակությունը. Բակո Սահակյան

Վիճակախաղի գումարի շուրջ առաջացած վիճաբանությունն ավարտվել է սպանությամբ

«Մանչեսթեր Յունայթեդի» մեկնարկային կազմը հայտնի է

Իսակը Մադրիդի «Ռեալի» փոխարեն կարող է հայտնվել Դորտմունդի «Բորուսիայում»

Հայերի բռնի իսլամացման մասին հայտնի գիրքը երկրորդ հրատարակությամբ է լույս տեսել

Արամ Սարգսյանը կառաջադրվի Սյունիքի մարզում

Էկվադորում ձերբակալել են Նյու Յորքում 36 կգ ոսկի գողանալու մեջ մեղադրվող անձին

Հայտարարություն՝ Գևորգ Սաֆարյանի կալանավորման առնչությամբ

ԱԺ ընտրությունները հնարավորություն կտան շտկել իրավիճակը. Սեյրան Օհանյան

Կեցցե «Ելք» դաշինքը, կեցցե գարունը, որ գալու է երկու ամսից. Նիկոլ Փաշինյան