Հանուն «կայունության»՝ տնտեսության «հերն անիծվել է»

28/12/2016 schedule12:07

ԿԲ-ն «սպառնում է»

ՀՀ կենտրոնական բանկի խորհուրդը երեկ իր նիստում կրկին նվազեցրեց վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը՝ 6.5-ից հասցնելով 6.25 տոկոսի:

Այս «թվաբանության» մասին՝ քիչ անց, բայց ամենակարեւորը ԿԲ խորհրդի մի արձանագրումն է, որը աննախադեպ է եւ գալիք ուշագրավ իրադարձությունների ակնարկ է պարունակում իր մեջ: Վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի նվազման վերաբերյալ պաշտոնական հաղորդագրության մեջ կարդում ենք հետեւյալ տողերը. «ԿԲ Խորհուրդը գնահատում է, որ տոկոսադրույքները բավականին նվազել են եւ ավանդական դրամավարկային քաղաքականության հնարավորությունները ներկայումս սահմանափակված են...»: Ի՞նչ է սա նշանակում:

Նախկինում ԿԲ խորհուրդը չի արձանագրել, որ «ավանդական դրամավարկային քաղաքականության հնարավորությունները ներկայումս սահմանափակված են»: Դա նշանակում է որ Կենտրոնական բանկը այլեւս վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը նվազեցնելու իմաստ չի տեսնում: Կամ վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի նվազեցումը չի տալիս այն արդյունքը, որ ակնկալվում է: Եվ ուրեմն, ինչի մասին է խոսքը:

Վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը, եթե շատ պատկերավոր ներկայացնենք, այն տոկոսն է, որով ԿԲ-ն փող է տալիս առեւտրային բանկերին: Երբ այդ տոկոսադրույքը ցածր է, բանկերն էլ տեսականորեն հնարավորություն են ստանում ավելի ցածր տոկոսներով վարկեր տալ բիզնեսին: Բիզնեսը աշխուժանում է, ներդրումներ է անում, ընդլայնվում է, մարդկանց եկամուտները եւ գնողունակությունը աճում են եւ այլն: Դա հենց այն «ավանդական» դրամավարկային քաղաքականությունն է, որ վարում է ՀՀ կենտրոնական բանկը արդեն առնվազն 1.5 տարի, եւ ըստ էության՝ ոչ մի արդյունք: Տնտեսությունը չի աշխուժանում, մարդկանց գնողունակությունն էլ նվազում է: Եվ հենց սա է ակնարկում ԿԲ խորհուրդը, նշելով թե այդ ավանդական դրամավարկային քաղաքականության հնարավորությունները «ներկայումս սահմանափակված են»: Եթե այլ կերպ ձեւակերպենք, ապա այդ «ավանդականը»  սպառել է իրեն: Իսկ եթե ավելի «տնական» ձեւակերպենք, ԿԲ-ն ակնարկում է, որ էլ հույս չունենաք, թե տոկոսադրույքը ավելի կիջնի:

Իսկ կա՞ն արդյոք «ոչ ավանդական» գործիքներ, որ կարող է կիրառել ԿԲ-ն: Նշենք, որպես «ավանդական» դրամավարկային քաղաքականության վերջնական արդյունք պետք է դառնար գների կայունացումը եւ նախատեսված գնաճի ցուցանիշը: Նախատեսված գնաճի ցուցանիշը 2.5-5.5 տոկոսն է: Իսկ հիմա գնաճի ցուցանիշը զրոյից ցածր է: 1.5 տարի ավանդական ճանապարհով գնալով՝ գնաճի ցուցանիշը չի կայունանում նախատեսվածի սահմաններում, իսկ դա շատ վատ երեւույթ է: Դա խոսում է տնտեսության մեջ այնպիսի խորքային խնդիրների մասին, որոնք միայն դրամավարկային քաղաքականությամբ հնարավոր չէ լուծել: Օրինակ, որքան էլ ԿԲ-ն նվազեցնում է իր կողմից բանկերին տրվող վարկերի տոկոսը` վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը, բանկերի կողմից բիզնեսին տրվող վարկերը համարժեք չեն նվազում: Իսկ սա խոսում է այն մասին, որ բանկերը մեծ ռիսկեր են տեսնում տնտեսության մեջ եւ վստահ չեն, որ բիզնեսը կարող է վերադարձնել այդ վարկը: Իր հերթին 15-20 տոկոսանոց վարկերը թույլ չեն տալիս բիզնեսին ներդրումներ իրականացնել տնտեսության մեջ: Դա թանկ, շատ թանկ փող է: 

Արդյունքում ստացվում է փակ շրջան: Բիզնեսը վախենում է թանկ վարկեր վերցնել, դրանից տնտեսությունը չի աշխուժանում, տնտեսության չաշխուժանալը բերում է ռիսկերի մեծացման, ռիսկերի մեծացումը բերում է վարկերի տոկոսների բարձրացման եւ այսպես շարունակ:     

Կենտրոնական բանկը իր հաղորդագրության մեջ նշում է` «ԿԲ-ն հավատարիմ է մնում գների կայունությունն ապահովելու իր գլխավոր նպատակին եւ անհրաժեշտության դեպքում իր ողջ գործիքակազմով համարժեքորեն կարձագանքի՝ միջնաժամկետ հատվածում ապահովելով գնաճի նպատակի իրագործումը»: Եվ ինչ գործիքակազմ ունի ԿԲ-ն, որ «սպառում է» կիրառել: Դա առաջին հերթին պարտադիր պահուստավորման նորմատիվի նվազեցումն է: Ներկայումս ԿԲ-ն ստիպում է բանկերին, որ բիզնեսին տրված վարկի 18 տոկոսի չափով գումար պահուստավորի: Այսինքն, այդքան գումար պետք է ուղղակի տանի դնի նկուղում ու «քնեցնի», այնինչ այդ գումարը կարող է մտնել տնտեսություն եւ աշխուժացնելու նախադրյալներ ստեղծել: Ուրեմն ԿԲ-ն առաջիկայում կարող է նվազեցնել պարտադիր պահուստավորման չափը: Սա շատ արդյունավետ կլինի: Ավելի արդյունավետ, քան վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի նվազեցումն է:

Սակայն ԿԲ-ն խուսափում է այս գործիքը կիրառելուց զուտ քաղաքական դրդապատճառներով: Խնդիրն այն է, որ դա կարող է հանգեցնել դրամի շոշափելի արժեզրկմանը: Իսկ դա հիմա անել չի կարելի, որովհետեւ մի քանի ամսից ընտրություններ են: Իսկ քանի որ իշխող քաղաքական ուժը տնտեսության մեջ, մեղմ ասած, հաջողություններ չունի, իսկ ավելի ճիշտ՝ հիմնահատակ քայքայել է տնտեսությունը, պետք է օգտագործի «ֆինանսական կայունությունը» որպես դրոշակ: Այսինքն իշխանությունը կարող է ասել, թե հլը տեսեք՝ այլ երկրներում արժույթները ոնց են արժեզրկվում, իսկ մեզ կայուն է, ու սա՝ որպես դրոշակ, անցնելու է քարոզարշավի ընթացքում: Այն, որ հանուն այդ «կայունության»՝ տնտեսության «հերն անիծվել է»  երկրորդական հարց է: Կարեւորը` որ կայուն է: Այդ «կայունությունը» արդեն ճահճի է վերածվել, որից գարշահոտություն է գալիս, բայց այլ բան հանրությանը առաջարկելու իշխող քաղաքական ուժը տնտեսական իմաստով չունի:

Բայց ԿԲ խորհրդի «սպառնալիքը» կարող է նշանակել, որ օրինակ Ամանորից հետո, երբ դրամը սովորաբար արժեզրկման սեզոնային դրսեւորումներ է ցուցաբերում, ԿԲ-ն միջոցներ չի ձեռնարկի այդ «կայունությունը» պահպանելու համար եւ թույլ կտա, որ դրամը թեկուզ մի քիչ, բայց արժեզրկվի: Բայց սա էլ երաշխիք չէ, որ դրանից տնտեսությունը գոնե մի քիչ կաշխուժանա: Տնտեսության խնդիրները համակարգային են եւ չափազանց խորը: Դրանք այսպիսի «կոսմետիկ» միջոցառումներով լուծել հնարավոր չէ: Դրանք պահանջում են շատ ավելի արմատական քայլեր, որոնց ակնարկներն անգամ չկան:

Տպել
3009 դիտում

Կանայք՝ ցեղասպանության կրկնակի զոհերն ու պաշտպանության հերոսները

Աջափնյակի միջադեպի հերոսը քաղաքապետարանի կալանավորված աշխատակցի եղբայրն է․ աղբյուր

Ֆրանսահայերի արյունն արդեն կապո՞ւյտ է. Նազենի Ղարիբյան

Թբիլիսին եւ Թեհրանը կքննարկեն ՀՀ-ի տարածքով էլեկտրաէներգիայի փոխանցման հարցը

Չնայած Թբիլիսիի քաղաքապետարանի զգուշացմանը՝ քաղաքում անցկացվեց Ջահերով երթ․ տեսանյութ

Սպասում ենք ոստիկանության արձագանքին․ Նիկոլ Փաշինյան․ տեսանյութ

Քրդական ուժերը բոլոր կողմերից շրջափակել են ԴԱԵՇ-ի «մայրաքաղաք» Ռաքքան

Երեւանում մեկնարկեց ջահերով երթը դեպի Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր

Պայթյուն Վայոց ձորի գազալցակայաններից մեկում․ կա մեկ զոհ

Աջափնյակում խոչընդոտել են «Ելքի» նախընտրական հանդիպումը, դաշինքը դիմել է ոստիկանություն

Երեւանում կայացել է «Խոստումը» ֆիլմի փակ ցուցադրությունը

Ֆրունզիկի անունով օդանավը երեքշաբթի կիրականացնի՞ Գյումրի-Կրասնոդար չվերթը․ ֆոտոշարք

Exit-poll. Մաքրոնը եւ Լե Պենը Ֆրանսիայի նախագահական ընտրությունների առաջատարներն են

Նիկոլ Փաշինյանը կրկին տանիքների վրա է

ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարը շնորհավորել է Ասադին Սիրիայի անկախության տարեդարձի կապակցությամբ

Վիգեն Սարգսյանը ցավակցություն է հայտնել ՌԴ ռազմակայանի զինծառայողի մահվան կապակցությամբ

Լիոնի հայկական համայնքը Թուրքիայի հյուպատոսարանի դիմաց բողոքի ակիցա է անցկացրել

Չհուսահատվել եւ քվեարկել «Ելք» դաշինքի օգտին․ Աջափնյակում «Ելք»-ն անցկացրեց քարոզարշավ

Լույս չի լինելու Երևանի և մարզերի մի շարք հասցեներում

Ահմադինեջադը հայտարարել է, որ նախագահական ընտրություններին որեւէ թեկնածուի չի աջակցելու