Ի՞նչ կարող է ակնկալել Հայաստանը ռուս-վրացական գազային «կասանդրայից»

Ռուս-վրացական գազային «կասանդրան» ավարտվեց: Վրաստանը տեւական բանակցություններից հետո վերջապես համաձայնեց ռուսական գազը Հայաստան տարանցելու շուրջ «Գազպրոմի» առաջարկներին:

Վրաստանի էներգետիկայի նախարար Կախա Քալաձեն վերջին ամսվա մեջ ռուսական կողմի արած երրորդ առաջարկը որակեց «հետաքրքիր», ինչից հետո Թբիլիսին համաձայնության ազդանշան տվեց: Այսպիսով, առաջիկա երկու տարվա համար կնքվելիք գործարքում փոխվում է գազի տարանցման դիմաց Վրաստանին վճարելու սխեման: Տարեկան տարանցվող ծավալի 10 տոկոսի փոխարեն, Ռուսաստանը Վրաստանին կվճարի փողով:

Նոր գործարքը որոշակի բոնուսներ է պարունակում Վրաստանի համար: Հարկ եղած դեպքում Վրաստանը կկարողանա Ռուսաստանից գազ ստանալ՝ 1000 խմ դիմաց վճարելով 185 դոլար, մինչդեռ շուկայական արժեքը կազմում է 215 դոլար: Համեմատության համար նշենք, որ Հայաստանին Ռուսաստանը սահմանին գազի 1000 խմ-ն վաճառում է այժմ 150 դոլարով, սակայն այստեղ գործում է փողը մի գրպանից մյուսը դնելու սխեման: «Գազպրոմը» այդ գինը սահմանել է իր հայաստանյան դուստր «Գազպրոմ Արմենիա» ձեռնարկության համար, որն էլ շուրջ երկու անգամ բարձր գնով «կապույտ վառելիքը» հասցնում է Հայաստանի բնակիչներին: Սա՝ համեմատության համար, սակայն Վրաստանի պարագայում 185 դոլար գինը, կարելի է ասել, գազի տարանցման հարցում վճարելու սխեմայի փոփոխության դիմաց Մոսկվայից Թբիլիսիին արված ժեստ է: Բացի դրանից, ըստ Քալաձեի, ռուսական ընկերությունը գազի տրանզիտի դիմաց եվրոպական սակագներից ամենաբարձրը կվճարի Վրաստանին:

«Վրաստանը, մեծ հաշվով, այլ տարբերակ չուներ, քան համաձայնել գազի տրանզիտի սակագնի մոնետարիզացիային, ինչը Գազպրոմը պնդում էր արդեն երկու տարի շարունակ: Թբիլիսին դժկամությամբ էր ընդունում այս առաջարկը, քանի որ 200 մլն խորանարդ մետր գազը, որը նա ստանում էր տարեկան կտրվածքով Հայաստան տարանցվող գազից, Վրաստանին անհրաժեշտ է: Գազի տարանցման դիմաց միջազգային պրակտիկայում փողով վճարելու հստակ սխեմաներ են գործում: Ինչպես նշում են ոլորտի փորձագետները, այդ սխեմաներով հաշվարկելիս, Վրաստանի համար տարանցման դիմաց տարեկան կտրվածքով ստացվող գումարն ավելի քիչ է ստացվելու, քան 200 մլն խմ գազի իրական շուկայական արժեքը եւ դրա սոցիալ-տնտեսական էֆեկտը: Ուստի, համաձայնելով վճարման սխեմայի փոփոխությանը, Թբիլիսին փորձեց իր համար լավ պայմաններ կորզել»,- մեզ հետ զրույցում նշեց Վրաստանի հարցերով փորձագետ Ջոնի Մելիքյանը:

Սույն գործարքում նա դրական է համարում Վրաստանի համար 185 դոլարով ռուսական գազ ձեռք բերելու շուրջ համաձայնությունը: Ստացվում է՝ Վրաստանը երկու տարվա կտրվածքով հնարավորություն է ստանում ռուսական գազ գնել միջազգային էականորեն ցածր գներով: «Սա անգամ ավելի ցածր է, քան Ադրբեջանն է առաջարկում Վրաստանին: Բացի այդ, Ադրբեջանը գազի ավելցուկ չունի, որպեսզի կարողանա եւս 200 մլն խմ գազ ավելի տրամադրել Վրաստանին: Սա Վրաստանի համար հնարավորություն է ինչ-որ կերպ համալրել պակասորդը»,- նշեց Մելիքյանը:  

էներգետիկայի հարցերով ՄԱԿ-ի ազգային փորձագետ Արա Մարջանյանը նշում է, որ գազի տարանցման հարցում Վրաստանը մինչ օրս առաջնորդվում էր ոչ թե կապիտալիստական, այլ ֆեոդալական սկզբունքներով: «Տարածքովս ապրանք ես անցկացնում, դրա 10 տոկոսը պետք է տաս ինձ: Սա էր այդ տրամաբանության իմաստը: Ժամանակակից մարդկությունը գնում է այդ հարաբերությունների մոնետարիզացիայի, այն է՝ փողով վճարելուն: Ուստի, Հայաստանի համար եւս դրական է, որ այս հարցը լուծվեց»,- նշեց Մարջանյանը մեզ հետ զրույցում: 

Այստեղ նուրբ իրավիճակ է ստեղծվում նաեւ Հայաստանի համար: Եթե Գազպրոմը Վրաստանին իսկապես վճարելու է գազի տրանզիտի համար ամենաբարձր եվրոպական սակագինը, ապա արդյոք այն չի՞ ազդի Հայաստանում գազի արժեքի վրա: Չէ՞ որ անցած տարեվերջին, երբ Հայաստանում սպառողների համար գազի սակագինը նվազեցվեց, այն հիմնավորվեց նաեւ նրանով, որ ՀՀ սահմանի վրա ռուսական գազի գինը նվազելու է: Իսկ այդ նվազեցումը պայմանավորված պետք է լիներ Վրաստանի տարածքով գազի տարանցման գնի նվազմամբ: Արդյոք Վրաստանին գազի փոխարեն եվրոպական ամենաբարձր սակագնով չոր վալյուտայով վճարելու սխեման ենթադրո՞ւմ է տրանզիտի գնի նվազեցում:

Կարեւորելով տրանզիտի դիմաց վճարվող սակագինը՝ Արա Մարջանյանը, այնուամենայնիվ, կարծում է, որ շեշտը պետք է դնել երկրի ներսում գազի գնագոյացման հասկանալի եւ թափանցիկ մեխանիզմների ներդրման վրա:

«ՀՀ-ում գազի գնագոյացման մեխանիզմն ամբողջությամբ աղճատված է, այն գործում է ծայրաստիճան ոչ թափանցիկ: Վերջերս տեղի ունեցած գազի գնի նվազեցումը վերստին անհասկանալի է: Հարց է առաջանում՝ դրանից առաջ ինչո՞ւ էր բարձր: Դինամիկան թափանցիկ չէ, ինչը վատ է անդրադառնում երկրում տնտեսության եւ ներդրումների վրա: Պոտենցիալ ներդրողները էներգետիկայի ոլորտում առաջիկա հինգ կամ տասը տարվա կայունության պատկերացում պետք է ունենան: ՀՀ-ում սա շատ անկանխատեսելի է: Ուստի, իմ կարծիքով, կարեւոր է, թե Վրաստանում ինչ սակագին կսահմանվի տրանզիտի համար, բայց ներքին գնագոյացման խնդիրների հետ համեմատած՝ դա խիստ երկրորդական է: Էականն այն է, որ երկրի ներսում գնագոյացման եւ սակագնային քաղաքականությունը լինի հասկանալի եւ կանխատեսելի բոլոր շահառու կողմերի համար»,- եզրափակեց Արա Մարջանյանը:

Տպել
2800 դիտում

Քառօրյա պատերազմի ժամանակ մարտական հերթապահություն իրականացրած ՀՊՏՀ ուսանողների բաց նամակը վարչապետին, ԿԳ նախարարին

Ստորագրվեց Երևանում նոր ՋԷԿ-ի կառուցման համաձայնագիրը. ծրագրի արժեքը 250 մլն դոլար է

Եղել եմ ՀՀԿ անդամ, բայց 2011 թ-ից զբաղվում եմ միայն թատրոնի աշխատանքով. Կիրակոսյանն իր զգուշացման մասին

Անվանի մարզիկները հիշում են Յուրի Վարդանյանի հետ շփումը, խորհուրդները դրական էներգիան

Երեւանի կենդանաբանական այգում զեբրը սատկել է, կենդանուն թունավորել են մկնդեղով

Լուսինեի ներշնչանքի աղբյուր է դառնում ցանկացած իր. նկարչուհին իր բրենդն է ստեղծել

Ժամը 18:00-ի դրությամբ, համաներմամբ ազատ է արձակվել 465 դատապարտյալ

Քիչ առաջ ձերբակալվել է 20-ամյա կնոջը դաժան ծեծի ենթարկած 30-ամյա ամուսինը

Մայրապետյանն ազատության մեջ կդրսեւորի պատշաճ վարքագիծ. լրատվամիջոցների ղեկավարները հավաստիացնում են Փաշինյանին

«Ժառանգություն»-ը որոշել է չմասնակցել խորհրդարանական արտահերթ ընտրություններին

«Լույս» հիմնադրամը վերադառնում է, բայց կրթաթոշակ չի տալու. նոր նպատակները քաղաքակա՞ն են

Վարչապետի առաջարկով եւ նախագահի հրամանագրով Լեհաստանում ՀՀ նոր դեսպան է նշանակվել

Պետությանը հասցվել է 96 մլն դրամի վնաս, հարուցվել է 19 քրեական գործ. ուսումնասիրություններ՝ զինուժում

ՀՀ կարեւորում է ԱՄԷ-ի իրավապահ մարմինների միջեւ սերտ եւ օպերատիվ համագործակցությունը

Լիբանանում ՀՀ դեսպանը հետ է կանչվել, նոր դեսպան է նշանակվել Վահագն Աթաբեկյանը

Նախագահը ցանկալի է համարել ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի մասնակցությունը Գյումրիում պատմամշակութային արժեքների պահպանմանը

ՆԱՏՕ-ի տասնմեկ երկրներ ռազմական ծախսերն ավելացրել են մինչեւ ՀՆԱ-ի երկու տոկոսը

Բարեգործական համերգ Աննա Հակոբյանի բարձր հովանու ներքո. հասույթը կտրամադրվի քաղցկեղով հիվանդ երեխաների բուժմանը

Տիգրան Ուրիխանյանը փոշմանել է

Նիկոլ Փաշինյանը ներկա է գտնվել Յուրի Վարդանյանի քաղաքացիական հրաժեշտի արարողությանը