Իմպորտոզամիշչենիե. Էս էր մնացել պակաս

Կառավարության երեկվա նիստում ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանը ուշագրավ, չափազանց ուշագրավ հայտարարություն արեց:

«Հանձնարարում եմ տնտեսական զարգացման եւ ներդրումների, ֆինանսների, պաշտպանության, գյուղատնտեսության, առողջապահության նախարարներին՝ համատեղ ուսումնասիրել եւ 20-օրյա ժամկետում առաջարկություն ներկայացնել ներմուծումը տեղական արտադրությամբ փոխարինելու վերաբերյալ՝ ըստ առանձին ապրանքների»,- հայտարարեց նա:

Ինչո՞վ է սա ուշագրավ: Ովքեր հետեւում են ռուսական լրատվամիջոցներին, ապա նրանց հաստատ ծանոթ է «իմպորտոզամիշչենիե» բառը: Սա հենց նույն «ներմուծումը տեղական արտադրությամբ փոխարինելն է»: Շատ գեղեցիկ է հնչում, չէ՞: Պատկերացրեք, շատ ապրանքներ, որ ներկրում ենք, սկսում ենք ինքներս արտադրել ու սպառել: Աշխատատեղեր են բացվում, արտադրություն է զարգանում...: Իրոք, շատ գրավիչ է: Բայց՝ միայն տեսականորեն: Գործնականում ներմուծման փոխարինումը հնարավոր չէ անել վարչապետի հայտարարությամբ, կառավարության որոշմամբ, նախագահի հրամանագրերով կամ նույնիսկ Սահմանադրությամբ: Ներմուծման փոխարինումը կարող է լինել միայն տնտեսության ընդհանուր զարգացման հետեւանք: Ընդ որում, թե՛ որակական, եւ թե՛ քանակական զարգացման հետեւանք:

Եվ դա շատ հեշտ է ապացուցել տարբեր ապրանքների օրինակներով: Վերցնենք լուցկին, գրիչը, կրակայրիչը, հեռուստացույցը, սառնարանը, ավտոմեքենան....: Ասենք, որեւէ երկրում գործող X ֆիրման տարեկան արտադրում է 10 միլիարդ հատ կրակայրիչ: Հայաստանը սպառում է տարեկան մեկ միլիոն հատ: Կրակայրիչի «իմպորտոզամիշչենիայի» դեպքում, Հայաստանում պետք է արտադրվի մեկ միլիոն հատ կրակայրիչ: Տնտեսագիտության օրենքներով եւ պարզ տրամաբանությամբ, Հայաստանում արտադրված 1 միլիոն հատ կրակայրիչներից յուրաքանչյուրի ինքնարժեքն էականորեն բարձր կլինի, քան X ֆիրմայի արտադրած 10 միլիարդ հատ կրակայրիչներից յուրաքանչյուրինը: Այսինքն՝ ցանկացած պարագայում մեզ մոտ արտադրված կրակայրիչը լինելու է անմրցունակ: Այդ իսկ պատճառով բոլորովին իմաստ չունի կառավարության որոշմամբ կրակայրիչների ներմուծման փոխարինում իրականացնել: Իսկ եթե գտնվի որեւէ գործարար, որն իր միջոցներով, իր ռիսկի հաշվին կորոշի կրակայրիչ արտադրել Հայաստանում, ապա կառավարությունը այդտեղ անելիք չունի:

Թե ով ինչ պետք է արտադրի,  ամենեւին էլ կառավարության գործը չի: Կառավարության գործը մեծ հաշվով այն է, որ հավասար պայմաններ ապահովի բոլոր արտադրողների համար, եւ այդ հավասար պայմանները լինեն ավելի գրավիչ, քան այլ երկրներում: Համաշխարհային փորձը ցույց է տալիս, որ եթե կառավարությունը ստեղծում է այդպիսի պայմաններ եւ դրան զուգահեռ խթանում նոր տեխնոլոգիաների ներդրումը եւ նպաստում հանրության կրթական մակարդակի բարձրացմանը, ապա տնտեսությունը ունենում է երկարատեւ ու կայուն զարգացում:

Վարչապետի հայտարարությունն իր մեջ շատ մռայլ մեսիջ է պարունակում: Դա նշանակում է, որ կառավարությունը չի էլ փորձելու հավասար պայմաններ ապահովել, չի քանդելու մոնոպոլիաները, չի վերացնելու առանձին գործարարների ունեցած արտոնությունները...: Դրա փոխարեն տարբեր գերատեսչությունների չինովնիկներ իրենց ֆանտազիաների եւ արտադրության մասին ունեցած պատկերացումներից ելնելով՝ կազմելու են ապրանքների ցանկ, որոնց ներմուծման փոխարինման ուղղությամբ կառավարությունը պետք է ինչ-որ քայլեր անի:

Կրկին բերենք մի օրինակ: 5-6 տարի առաջ հայտնի օլիգարխ ու մոնոպոլիստ Սամվել Ալեքսանյանը (Լֆիկ Սամոն) վերագործարկեց Սպիտակի շաքարի գործարանը ու շաքարը ներկրելու փոխարեն սկսեց իբր ինքն արտադրել: «Իմպորտոզամեշչենիայի» դասական օրինակ է, մանավանդ հաշվի առնելով, որ այդ գործում ստացավ պաշտոնական ու ոչ պաշտոնական բազմաթիվ արտոնություններ:

Հիմա նա իր արտադրած շաքարը վաճառում է 405 դրամով, իսկ Մոսկվայի «Աշան» ցանցում շաքարը վաճառվում է 330 դրամով: Այսպիսի՞ «իմպորտոզամեշչենիա» է ուզում Կարեն Կարապետյանը: Ակնհայտ է, չէ՞, որ դա որեւէ օգուտ մեր երկրին չի բերում: Ավելին` ահռելի վնասներ է բերում: Իսկ ինչ պետք է աներ կառավարությունը, օրինակ, շաքարի ոլորտում: Պետք է ապահովեր այնպիսի պայմաններ, որ ցանկացողները կարողանային ցանկացած երկրից ցանկացած քանակությամբ շաքար բերել: Իսկ այդպիսի պայմաններ մեր որեւէ կառավարություն այդպես էլ չկարողացավ ապահովել տարիներ շարունակ:     

Իսկ մինչ ներմուծումը փոխարինելու մասին մտածելը գուցե կառավարությունը փորձեր աջակցել մեր արտադրողներին: Էլի մի քանի օրինակ: Մեր գերատեսչությունները պետբյուջեի հաշվին հսկայական ծավալների գնումներ են անում: Ամիսներ առաջ կառավարությանն առաջարկվեց պետգնումների շրջանակներում արտասահմանյան արտադրության օճառի փոխարեն գնել տեղական արտադրության բավական բարձր որակի եւ զգալիորեն ավելի էժան օճառներ: Առաջարկությունը չընդունվեց: Երեւանի քաղաքապետարանին առաջարկվեց գնել տեղական արտադրության մանկական սղարաններ: Քաղաքապետարանը նախընտրեց սղարանները ներմուծել Չինաստանից` ավելի թանկ գնով: Կան դեպքեր, երբ պետական կառույցները համակարգչային ծրագրավորման պատվերները տալիս են այլ երկրների այն դեպքում, երբ մեր մասնագետները դա անում են հրաշալի եւ ավելի ցածր գներով: Այս օրինակներին մենք առաջիկայում կանդրադառնանք ավելի մանրամասն:

Իհարկե, աբսուրդ է, երբ Հայաստան է ներկրվում, ասենք, ծիրանի ու սալորի չիր: Պետք է, անշուշտ, ուսումնասիրել, թե ինչու մեր գյուղացիները չեն կարողանում ապահովել չրի ներքին պահանջարկը, այդ ինչն է նրանց խանգարում, եւ վերացնել այդ խոչընդոտները: Կառավարության եւ պետական գերատեսչությունների հիմնական խնդիրը հենց դա է:

Շատ հետաքրքիր կլինի տեսնել այն ցանկը, որը, ինչպես հանձնարարեց վարչապետը, պետք է 20 օրից ներկայացնեն նախարարները: Հետաքրքիր է, թե այդ ով է կարողանալու 20 օրվա ընթացքում նախ՝ ընտրել ապրանքները, եւ հետո գնահատել դրանց արտադրության համար անհրաժեշտ ծախսերը, ակնկալվող եկամուտները, շահութաբերությունը, ուսումնասիրել շուկան եւ այլն: Իրոք՝ շատ հետաքրքիր է:

Տպել
6644 դիտում

Կառավարությունն ու ԿԳ նախարարությունը բուհերի խորհուրդներում նոր անդամներ կունենան

ՀՀ ՊՆ պատվիրակությունը մասնակցել է Ռազմական սպորտի միջազգային խորհրդի եվրոպական համաժողովին

ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը մասնակցել է Դոնալդ Թրամփի կողմից տրված ընդունելությանը

Բողոք չունենք. Մխիթարյանի մայրը՝ տղայից դիվանագիտական անձնագիրը վերցնելու մասին

Ինչպե՞ս են լուծվելու մայրաքաղաքի տրանսպորտային խնդիրները. մանրամասնում է Սրբուհի Ղազարյանը

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն աշխատանքային այցով կմեկնի Տաջիկստան

Զորակցեք ու աջակցեք ՀՀ նոր եւ ժողովրդական կառավարությանը. կոչ Եվրամիության կառույցներին եւ միջազգային հանրությանը

Ավտովթար Լոռիում. հիվանդանոց տեղափոխված վիրավորները բրիտանացիներ են

Պուտինը դժվար թե մինչեւ տարեվերջ ժամանի Հայաստան. ՌԴ-ից արձագանքել են ՀՀ ԱԳՆ-ի հայտարարությանը

Երեւանում քննարկվել են երեխաների հանդեպ բռնությանը վերջ դնելու ճանապարհային քարտեզը

Սարգսյանը ֆրանսիական Dassault ընկերության հետ համատեղ գործակցության կոնկրետ ծրագրի մասին է պայմանավորվել

Զինծառայողի նկատմամբ բռնություն է գործադրվել. նրա մահվան դեպքով մեղադրանք է առաջադրվել համածառայակցին

Հայաստանում կհիմնվի ADS ընկերության ֆինանսական ծառայությունների տարածաշրջանային կենտրոն. հանդիպում Փարիզում

Գյումրիում քննությունների չեկած ուսանողները դիպլոմ են ստացել, կրթաթոշակները յուրացվել են. դատախազություն

Ինչո՞ւ է Մխիթարյանից վերցվել դիվանագիտական անձնագիրը

Նուրբ եւ սկզբունքային հարց. ի՞նչ է լինելու հուլիսի 5-ի հետ

Ի՞նչ է տեղի ունեցել. կարեւորը՝ անփորձանք տուն գամ

Ինչո՞ւ չմեկնեց. արա, մենք զանգի ենք սպասում

Փաստարկները օդից բերված չէին, պետք է փորձենք տարբերակներ գտնել. գյուղնախարար

Պաշտոնի չարաշահո՞ւմ է եղել Ավանի մշակույթի տանը. ում քույրն է 2008-ից «ընտրված» տնօրենը