Չզարգանալու երաշխիք. մեկ միլիարդ դոլարի փոխարեն 6 միլիոն դոլարի ներդրում

Հայաստանի տնտեսության զարգացման հեռանկարի վրա կուտակված մշուշը պայմանավորված է հիմնականում նրանով, որ չեն երեւում տնտեսության մեջ իրականացվելիք խոշոր ներդրումների ուրվագծերը:

Այն, որ ներդրումների ոլորտում իրավիճակը իրոք մշուշոտ է, պարզ է դառնում նաեւ Կարեն Կարապետյանի կառավարության 100 օրվա գործունեության վերաբերյալ հրապարակված զեկույցից: «2016 թվականի առաջին 9 ամիսների ընթացքում ՀՀ տնտեսության իրական հատվածում կատարված օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների զուտ հոսքերի ծավալը կազմել է 92 միլիոն ԱՄՆ դոլար, որը ՀՆԱ-ի շուրջ 1.3 տոկոսն է, ինչը երկարաժամկետ տնտեսական աճ ապահովելու համար բավարար չէ»,- ասված է այդ զեկույցում:

Զեկույցում, իհարկե, մեղմ, շատ մեղմ, չափազանց մեղմ է գնահատականը, թե դա «բավարար չէ»: Իրականում սա խայտառակ վատ ցուցանիշ է: Ըստ մասնագիտական վերլուծությունների, Հայաստանի տնտեսության նորմալ զարգացման համար ներդրումների ընդհանուր ծավալը տնտեսության մեջ պետք է կազմի համախառն ներքին արդյունքի 25-40 տոկոսը, այսինքն՝ տարեկան 3.5-4 միլիարդ դոլար: Տվյալ դեպքում մենք միայն օտարերկրյա ներդրումների մասով ունենք ընդամենը 1.3 տոկոս: Թե ինչ է դա նշանակում, նույնպես նշված է վերոնշյալ զեկույցում: Ըստ այդմ, «Հայաստանի երկարաժամկետ տնտեսական աճի հնարավորությունը մնում է խիստ սահմանափակ, Հայաստանի տնտեսությունը զրկվում է օտարերկրյա ներդրումներն ուղեկցող նոր արտադրական տեխնոլոգիաների, կառավարման նոր մշակույթի մուտքի հնարավորությունից, Հայաստանը կորցնում է տարածաշրջանային տնտեսական մրցունակությունը»,-նշված է զեկույցում: Էլի շատ մեղմ է նկարագրված, բայց ընդհանուր առմամբ համապատասխանում է իրականությանը:

Եվ ուրեմն, ինչ է ուզում անել կառավարությունը իրավիճակը շտկելու համար: Կառավարությունը, ինչպես նշված է զեկույցում, առաջնահերթ կարգով պատրաստվում է  բարձրացնել ներդրումների պաշտպանության եւ դրա նկատմամբ վստահության մակարդակը, ձեւավորել ներդրումային ծրագրերի իրականացման լրացուցիչ հնարավորություններ եւ բարձրացնել Հայաստանի` որպես ներդրումների իրականացման ապահով եւ շահեկան վայրի ճանաչելիությունը: Փաստորեն, կառավարության համոզմամբ, այս պայմանների բացակայությունն է պատճառը, որ Հայաստանում ներդրումներ չեն իրականացվում: Եվ թերեւս հենց այստեղ է կառավարության սխալը: Այն որ ներդրումները պետք է պաշտպանված լինեն, անվիճելի է: Բայց  միայն դա՞ է խոչընդոտը:

Հայաստանի տնտեսության մեջ ներդրումների ցածր մակարդակի հիմնական պատճառը իրականում բոլորովին այլ է: Այնպես չէ, որ Հայաստանում օտարերկրյա ներդրողներին գիշերը փողոցում սպանում են, իսկ ներդրումները՝ գողանում: Վերջիններս բոլորովին այլ խնդիրների են հանդիպում: Մի քանի օրինակների վրա դրանում կարելի է համոզվել: Ֆրանսիական միանգամից երկու խոշոր ընկերություններ` «Քարֆուրն» ու «Օրանժը» Հայաստանում այնպիսի ճակատագիր ունեցան, որը շատ լավ դաս կարող է հանդիսանալ մյուս խոշոր ներդրողների համար: «Քարֆուրը» «Դալմա մոլում» մեծ տարածք էր վարձել, մտադիր էր ամբողջ թափով մտնել Հայաստանի մանրածախ առեւտրի շուկա: Սակայն մի քանի օլիգարխների ու բարձրաստիճան պաշտոնյաների միջեւ կայացած համաձայնության արդյունքում «Քարֆուրին» դուրս շպրտեցին այդ տարածից, եւ դրան զուգահեռ ստիպեցին նրան արմատապես փոխել գործունեության ռազմավարությունը, որի համաձայն նա պետք է վաճառքի ներկայացներ ավելի շատ «հայաստանյան արտադրողների» ապրանքները: Հիմա «Քարֆուրը» օրեցօր նվազեցնում է իր զբաղեցրած տարածքը «Երեւան մոլում», ու Հայաստանում նրա գործունեության հեռանկարը  առնվազն մշուշոտ է: Դրան գումարենք նաեւ այն, որ «Քարֆուրը» չի կարող իր գործունեության մեջ օգտվել մատակարարման մութ սխեմաներից, ի տարբերություն մեր մանրածախ առեւտրի «արքայից»` «Երեւան Սիթիից»:

«Օրանժը» ավելի վատ ճակատագիր ունեցավ` հիմա այն Հայաստանում այլեւս ներկայացված չէ: «Օրանժի» հեռանալու պատճառները կարելի է երկար վերլուծել, սակայն պետք է արձանագրել, որ աշխարհի բազմաթիվ երկրներում հաջողությամբ գործող այդ ընկերության հայաստանյան ձեռնարկությունը պարզապես սնանկացավ: «Չդիմացավ» մրցակցությանը եւ առաջին հերթին՝ ՀՀ ֆինանսների նախկին նախարար Գագիկ Խաչատրյանի հարազատներին պատկանող «Յուքոմին», որի կողմից էլ գնվեց «Օրանժի» հայաստանյան ունեցվածքը:

Ու եթե խոշորացված նայենք իրավիճակին, կհասկանանք, որ օտարերկրյա ներդրողները Հայաստանում պարզապես չեն դիմանում մրցակցությանը: Տեղի «գործարարները», որոնք սերտաճած են իշխանությունների հետ, միշտ, բոլոր իրավիճակներում ունեն շատ ավելի արտոնյալ դիրք: Նրանք մոնոպոլիզացրել են շուկան ու դարձել պետություններ պետության մեջ: Իսկ ինչպես պարզվեց Կարեն Կարապետյանի վերջին ասուլիսի ժամանակ, գործող կառավարությունը նախկինների պես, իրավիճակից դուրս գալու ելքը տեսնում է «բոլորի համար հավասար պայմաններ ստեղծելու մեջ»: Դա չի ստացվել նախկին կառավարությունների մոտ ու չի ստացվելու նաեւ գործող կառավարության մոտ:

Ի դեպ, վերը նշված զեկույցից պարզ է դառնում, որ կառավարությունը ներդրումների ոլորտում պատրաստ է բավարարվել քչով: «Իրականացված աշխատանքների արդյունքում, 2017 թվականի առաջին եռամսյակում կգործարկվեն կամ իրենց գործունեությունը կընդլայնեն թվով 8 ընկերություն, որոնք շուրջ 3 միլիարդ դրամ ներդրումների արդյունքում կստեղծեն շուրջ 824 աշխատատեղեր»,- նշված է զեկույցում: 3 միլիարդ դրամ, կամ մոտ 6 միլիոն դոլարի ներդրում մեկ եռամսյակում. եւ սա ներկայացվում է որպես ձեռքբերում: 6 միլիոն դոլար: Եվ դա այն դեպքում, երբ մեր տնտեսության նորմալ զարգացման համար անհրաժեշտ է տարեկան 3.5-4 միլիարդ դոլարի ներդրում, կամ եռամսյակային միջին կտրվածքով՝ մոտ 1 միլիարդ դոլար:

Ահա հենց սա նկատի ունենալով կարելի է պնդել, որ մեր տնտեսության զարգացման հեռանկարները առնվազն առայժմ չեն ուրվագծվում: Համատարած մշուշ է:

Տպել
7427 դիտում

Գործարարները պատրաստակամություն են հայտնել աջակցել «Իմ քայլը» հիմնադրամին ոչ միայն ֆինանսապես

Քիչ առաջ Վանաձորում բերման են ենթարկել «օրենքով գող» Օշականցի Գեւորիկի եղբորորդուն

Հայկական ստորաբաժանումը առաջիկայում լիովին պատրաստ կմեկնի Սիրիա. Դավիթ Տոնոյան

Կարգադրվել է բարձրացնել զինվորականներին տրվող ներքնաշորերի որակը. Դավիթ Տոնոյան

Արցախում կայացել է մարտավարական զորավարժություն. ՊԲ-ն ներկայացնում է լուսանկարներ

Բուռն քննարկումներից հետո ՀԱԿ-ը որոշել է չմասնակցել արտահերթ ընտրություններին

Հայաստանի մի մասում անձրեւ, մյուսում՝ ձյուն է սպասվում. ԱԻՆ-ը հորդորում է անցնել ձմեռային անվադողերի

Գալուստ Սահակյանին փոխարինելու է Նաիրա Կարապետյանը

Պարգեւատրվել են լավագույն պարտադիր ժամկետային զինծառայողների ուսուցիչները

Դատախազությունն ուսումնասիրում է Հակոբ Հակոբյանի հայտարարությունը՝ կեղծ դեղեր գնվելու մասին

Հիմա էլ որպես ընդդիմություն են ստում. վերջին վարիանտ՝ Սերժ Սարգսյանը չէր հրաժարվի նաեւ ժողովրդի դեմ չերյոմուխա կիրառել

Քաղաքապետը Միջազգային պարալիմպիկ կոմիտեի նախագահի հետ հանդիպմանը կարևորել է պարասպորտի զարգացումը

Քրեական հեղինակություն Շալիկոյի սպանությունը նախապատրաստելու համար մարզիկին մեղադրանք է առաջադրվել

Ամփոփվել են ՎՏԲ-Հայաստան Բանկի #երբշահումես  մարքեթինգային արշավի արդյունքները

Աննա Հակոբյանը Մոսկվայում է. հանդիպումների ժամանակ ներկայացրել է իր ծավալած գործունեությունը

Վարչապետի խորհրդականը՝ ռեյտինգային թեկնածու

Ազգային ժողովի արձակումից հետո նոյեմբերի 11-ին տեղի կունենա առաջին լիագումար նիստը

Թուրքիային Քեմալ Օքսուզին հանձնելու միջնորդությունը ստացվել է ԱՄՆ-ի միջնորդությունը բավարարելուց հետո

Քունջութի յուղից և մածուկից մինչև դիզայն ու փրոդաքշն. սփյուռքահայերի բիզնեսը Հայաստանում (տեսանյութ)

Աննա Հակոբյանն այցելել է սիրված դերասան, թատրոնի ռեժիսոր Արմեն Ջիգարխանյանին