Ինքնիշխանության հարց. ՌԴ սահմանապահներն ընդդեմ ՀՀ-ի

08/03/2017 schedule14:26

Հաճախ ճանապարհորդող մեր հայրենակիցների ու հանրապետության հյուրերի համար գաղտնիք չէ, որ «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանում մեկնող եւ ժամանող քաղաքացիների անձնագրային ստուգումները հաճախ Հայաստանի Հանրապետության Ազգային անվտանգության ծառայության սահմանապահների փոխարեն իրականացնում են Ռուսաստանի Դաշնության՝ մեր երկրում գտնվող անվտանգության դաշնային ծառայության (ФСБ) սահմանապահները: Որքան էլ Ազգային անվտանգության ծառայությունից պնդում են, որ հանրապետության գլխավոր օդային դարպասում ռուսաստանցի սահմանապահները ծառայություն են իրականացնում Հայաստանի Հանրապետության եւ Ռուսաստանի Դաշնության միջեւ 1992 թվականին ստորագրված «Հայաստանի Հանրապետության տարածքում գտնվող Ռուսաստանի Դաշնության սահմանապահ զորքերի կարգավիճակի ու նրանց կենսագործունեության պայմանների մասին» պայմանագրով, իրականությունն այլ է:

Պայմանագիրը

1992 թվականի նշված պայմանագրի ուսումնասիրությամբ պարզ է դառնում, որ չկա այնպիսի մի դրույթ, որը Ռուսաստանի Դաշնության անվտանգության դաշնային ծառայության սահմանապահ զորքերին իրավունք կտար որեւէ ծառայություն իրականացնել Հայաստանի որեւէ օդանավակայանում: Փոխարենը, պայմանագրի 3-րդ հոդվածում հստակ ամրագրված է, որ «Թուրքիայի եւ Իրանի հետ սահմանի պահպանության հետ չկապված այլ խնդիրների կատարմանը (բացառությամբ տարերային աղետների, վթարների եւ այլ աղետների վերացման աշխատանքների) Ռուսաստանի Դաշնության սահմանապահ զորքերը չեն ներգրավվում»: Անգամ ավելին: Նույն պայմանագրի 6-րդ հոդվածն ասում է «Ռուսաստանի Դաշնության սահմանապահ զորքերը սահմանն անցնելու կանոնակարգերը սահմանող օրենսդրական գործող ակտերին համապատասխան մարդկանց, փոխադրամիջոցների, բեռների, ապրանքների եւ այլ իրերի բացթողումը իրականացնում են Թուրքիայի եւ Իրանի հետ Հայաստանի Հանրապետության սահմանի վրա գտնվող անցումային կետերով»:

Ուշադրություն դարձրեք, որ խոսքը բացառապես Թուրքիայի եւ Իրանի սահմանների անցակետերի մասին է, եւ որեւէ խոսք չկա օդակայաններում գործող անցակետերի մասին: Այսինքն, Հայաստանի Հանրապետության ազգային անվտանգության ծառայությունը եւ Ռուսաստանի Դաշնության անվտանգության դաշնային ծառայությունը համատեղ խախտում են հայ-ռուսական միջպետական պայմանագրերն ու Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությունը: Մեր ընթերցողների համար նորություն չէ, թե ինչպես են Հայաստանի ԱԱԾ-ում վերաբերում օրենքներին եւ այլ իրավական նորմերին: Եվ եթե անգամ Հայաստանի իրավապահ մարմինը չի հարգում 1992 թվականի պայմանագիրը, ապա Ռուսաստանի ԱԴԾ-ն դա առավել եւս չի անի:

Նախապատմությունը

Շուրջ 25 տարի առաջ Հայաստանը նորանկախ պետություն էր, որը, մեղմ ասած, խնդիրներ ուներ անվտանգության հետ: Երկրի բոլոր հնարավոր ուժային ռեսուրսները կենտրոնացած էին ադրբեջանական ռազմաճակատում: Ըստ այդմ, 1992 թվականի սեպտեմբերի 30-ին ստորագրվեց սահմանապահների մասին հայ-ռուսական համաձայնագիրը, համաձայն որի, Թուրքիայի եւ Իրանի հետ սահմանները ժամանակավոր վերահսկելու էին դաշնակից Ռուսաստանի սահմանապահ զորքերը։ Ժամանակի ընթացքում Հայաստանը պետք է իր իրավասության տակ վերցներ սահմանի վերահսկողությունը: Սակայն անկախությունից ու սահմանապահ զորքեր ստեղծելուց անգամ քառորդ դար անց հայ-թուրքական եւ հայ-իրանական սահմաններին տեղակայված են ռուսական սահմանապահ ուժեր: Միեւնույն ժամանակ, վերջիններս իրականացնում են անգամ «Զվարթնոց» օդակայանով մեկնող ու ժամանող քաղաքացիների անձնագրային ստուգման գործառույթի մի մասը, ինչը, ինչպես տեսանք, հակասում է համաձայնագրին։

1994 թվականին Հայաստանի իշխանությունները փորձեցին «Զվարթնոցից» դուրս հրավիրել ռուսաստանցի սահմանապահներին: Սակայն Ռուսաստանի Անվտանգության դաշնային ծառայությունը հրաժարվեց լքել օդակայանը, իսկ Հայաստանի իշխանությունները չգնացին սահմանապահներին օդակայանից ուժով հանելու ճանապարհով: Այժմ «Զվարթնոցում» քաղաքացիների բացթողումն իրականացնող սահմանապահների մի մասը ՀՀ ԱԱԾ աշխատակից են, մի մասը՝ ՌԴ ԱԴԾ: Ընդ որում, ծառայություն իրականացնող ռուսաստանցի սահմանապահների մի մասը ազգությամբ հայ է, մի մասը՝ ռուս: Արդյունքում, Հայաստան ժամանողների եւ երկրից մեկնողների մի մասի անձնագրային ստուգումը «Զվարթնոցում» իրականացվում է ռուսերեն, քանի որ ռուսները հայերենի չեն տիրապետում:

Պետականությունը

Տասնամյակների ընթացքում հայտնի են ռուսաստանցի սահմանապահների կողմից կատարված բազմաթիվ հանցագործություններ՝ սկսած 1999 թվականին Գյումրիում պատահական անցորդների վրա կրակելուց (եւ երկուսին սպանելուց) ու Վալերի Պերմյակովին Հայաստանի ոստիկանների քթի տակից փախցնելուց, մինչեւ Զարուհի Փոստանջյանի տեսախցիկը կոտրելը ու քաղաքացիների անձնական տվյալների արտահոսքը: Այս հարցը, սակայն, խնդիր է ոչ միայն իրավական դաշտում: Հայաստանում ռուսաստանյան սահմանապահ զորքերը, եւ մասնավորապես «Զվարթնոցում» դրանց գտնվելը, ուղղակի մարտահրավեր է Հայաստանի պետականությանը: Եթե Հայաստանը անկախ պետություն է, ապա միմիայն հայաստանցի սահմանապահները պետք է ստուգեն երկիր մտնողների ու լքողների անձնագրերը: Հակառակ դեպքում հարց է առաջանում, թե «Զվարթնոցից» ու Մեղրիից Հայաստան մտնող-ելնողները Հայաստանի՞, թե՞ Ռուսաստանի պետական սահմանն են հատում:

Դանիել Իոաննիսյան

Տպել
2676 դիտում

Ստամբուլում շուրջ 30 մարդ է ձերբակալվել ահաբեկչության կասկածանքով

Աշխատանքի ընդունելու համար որպես կաշառք պահանջել եւ ստացել է գումար

Մադրիդի «Ռեալ»-ը ցանկանում է երկարաձգել Ռամոսի հետ պայմանագիրը

Հյուսիսային Կորեայում միջուկային զենքի փորձադաշտի մոտակայքում երկրաշարժ է տեղի ունեցել

Անբացատրելի է մնում նախարարի՝ ռուսերենի «հագուկապը» գովերգելու պատրաստաբանությունը

Բաքվում Աշոտյանին եւ Թանդիլյանին հնարավորություն չի տրվել մտնել հայկական եկեղեցու տարածք

Հայ-թուրքական սահմանին Իրանի քաղաքացի է ձերբակալվել

Ադրբեջանը հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 4000 կրակոց

Նալբանդյանը ներկայացրել է Ադրբեջանի գործած մարդասիրական իրավունքի կոպտագույն խախտումները

Վարչապետին մտահոգում է գյուղատնտեսության վիճակը. կվերլուծեն ու կպահեն դարակներում

22-ամյա փեսան վրաերթի է ենթարկել իր ենթարկել իր հարևաններին․ Վիճակը գնահատվում է ծանր

Նալբանդյանը հանդիպել է Մինսկի խմբի համանախագահներին

«Ժողովուրդ». Վարդան Այվազյանի «ցավը» չի մեղմացել

Հրազդանի Կաքավաձոր թաղամասի հարակից սարում այրվել է մոտ 350 հա խոտածածկ տարածք. ԱԻՆ

«Ժամանակ». Ինչու են նոր նախագծով նվազեցնում վարչապետի լիազորությունները

«Ժողովուրդ». ՀՀ աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի փոխնախարարը վարչապետի սրտով չէ

4 ժամ ջուր չի լինելու Կենտրոն համայնքում

«Փաստ». Ծառերի տակ 100–200 տոննա դեղձ կա թափված. դժգոհություն գյուղացիներից

«Ժողովուրդ». Ուշագրավ մանրամասներ ԱԺ-ում վերջերս բացահայտված կոռուպցիոն սկանդալի մասին

Տիգրան Համասյանը ելույթ կունենա Հայաստանի պետական ջազ նվագախմբի հետ