Ինքնիշխանության հարց. ՌԴ սահմանապահներն ընդդեմ ՀՀ-ի

08/03/2017 schedule14:26

Հաճախ ճանապարհորդող մեր հայրենակիցների ու հանրապետության հյուրերի համար գաղտնիք չէ, որ «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանում մեկնող եւ ժամանող քաղաքացիների անձնագրային ստուգումները հաճախ Հայաստանի Հանրապետության Ազգային անվտանգության ծառայության սահմանապահների փոխարեն իրականացնում են Ռուսաստանի Դաշնության՝ մեր երկրում գտնվող անվտանգության դաշնային ծառայության (ФСБ) սահմանապահները: Որքան էլ Ազգային անվտանգության ծառայությունից պնդում են, որ հանրապետության գլխավոր օդային դարպասում ռուսաստանցի սահմանապահները ծառայություն են իրականացնում Հայաստանի Հանրապետության եւ Ռուսաստանի Դաշնության միջեւ 1992 թվականին ստորագրված «Հայաստանի Հանրապետության տարածքում գտնվող Ռուսաստանի Դաշնության սահմանապահ զորքերի կարգավիճակի ու նրանց կենսագործունեության պայմանների մասին» պայմանագրով, իրականությունն այլ է:

Պայմանագիրը

1992 թվականի նշված պայմանագրի ուսումնասիրությամբ պարզ է դառնում, որ չկա այնպիսի մի դրույթ, որը Ռուսաստանի Դաշնության անվտանգության դաշնային ծառայության սահմանապահ զորքերին իրավունք կտար որեւէ ծառայություն իրականացնել Հայաստանի որեւէ օդանավակայանում: Փոխարենը, պայմանագրի 3-րդ հոդվածում հստակ ամրագրված է, որ «Թուրքիայի եւ Իրանի հետ սահմանի պահպանության հետ չկապված այլ խնդիրների կատարմանը (բացառությամբ տարերային աղետների, վթարների եւ այլ աղետների վերացման աշխատանքների) Ռուսաստանի Դաշնության սահմանապահ զորքերը չեն ներգրավվում»: Անգամ ավելին: Նույն պայմանագրի 6-րդ հոդվածն ասում է «Ռուսաստանի Դաշնության սահմանապահ զորքերը սահմանն անցնելու կանոնակարգերը սահմանող օրենսդրական գործող ակտերին համապատասխան մարդկանց, փոխադրամիջոցների, բեռների, ապրանքների եւ այլ իրերի բացթողումը իրականացնում են Թուրքիայի եւ Իրանի հետ Հայաստանի Հանրապետության սահմանի վրա գտնվող անցումային կետերով»:

Ուշադրություն դարձրեք, որ խոսքը բացառապես Թուրքիայի եւ Իրանի սահմանների անցակետերի մասին է, եւ որեւէ խոսք չկա օդակայաններում գործող անցակետերի մասին: Այսինքն, Հայաստանի Հանրապետության ազգային անվտանգության ծառայությունը եւ Ռուսաստանի Դաշնության անվտանգության դաշնային ծառայությունը համատեղ խախտում են հայ-ռուսական միջպետական պայմանագրերն ու Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությունը: Մեր ընթերցողների համար նորություն չէ, թե ինչպես են Հայաստանի ԱԱԾ-ում վերաբերում օրենքներին եւ այլ իրավական նորմերին: Եվ եթե անգամ Հայաստանի իրավապահ մարմինը չի հարգում 1992 թվականի պայմանագիրը, ապա Ռուսաստանի ԱԴԾ-ն դա առավել եւս չի անի:

Նախապատմությունը

Շուրջ 25 տարի առաջ Հայաստանը նորանկախ պետություն էր, որը, մեղմ ասած, խնդիրներ ուներ անվտանգության հետ: Երկրի բոլոր հնարավոր ուժային ռեսուրսները կենտրոնացած էին ադրբեջանական ռազմաճակատում: Ըստ այդմ, 1992 թվականի սեպտեմբերի 30-ին ստորագրվեց սահմանապահների մասին հայ-ռուսական համաձայնագիրը, համաձայն որի, Թուրքիայի եւ Իրանի հետ սահմանները ժամանակավոր վերահսկելու էին դաշնակից Ռուսաստանի սահմանապահ զորքերը։ Ժամանակի ընթացքում Հայաստանը պետք է իր իրավասության տակ վերցներ սահմանի վերահսկողությունը: Սակայն անկախությունից ու սահմանապահ զորքեր ստեղծելուց անգամ քառորդ դար անց հայ-թուրքական եւ հայ-իրանական սահմաններին տեղակայված են ռուսական սահմանապահ ուժեր: Միեւնույն ժամանակ, վերջիններս իրականացնում են անգամ «Զվարթնոց» օդակայանով մեկնող ու ժամանող քաղաքացիների անձնագրային ստուգման գործառույթի մի մասը, ինչը, ինչպես տեսանք, հակասում է համաձայնագրին։

1994 թվականին Հայաստանի իշխանությունները փորձեցին «Զվարթնոցից» դուրս հրավիրել ռուսաստանցի սահմանապահներին: Սակայն Ռուսաստանի Անվտանգության դաշնային ծառայությունը հրաժարվեց լքել օդակայանը, իսկ Հայաստանի իշխանությունները չգնացին սահմանապահներին օդակայանից ուժով հանելու ճանապարհով: Այժմ «Զվարթնոցում» քաղաքացիների բացթողումն իրականացնող սահմանապահների մի մասը ՀՀ ԱԱԾ աշխատակից են, մի մասը՝ ՌԴ ԱԴԾ: Ընդ որում, ծառայություն իրականացնող ռուսաստանցի սահմանապահների մի մասը ազգությամբ հայ է, մի մասը՝ ռուս: Արդյունքում, Հայաստան ժամանողների եւ երկրից մեկնողների մի մասի անձնագրային ստուգումը «Զվարթնոցում» իրականացվում է ռուսերեն, քանի որ ռուսները հայերենի չեն տիրապետում:

Պետականությունը

Տասնամյակների ընթացքում հայտնի են ռուսաստանցի սահմանապահների կողմից կատարված բազմաթիվ հանցագործություններ՝ սկսած 1999 թվականին Գյումրիում պատահական անցորդների վրա կրակելուց (եւ երկուսին սպանելուց) ու Վալերի Պերմյակովին Հայաստանի ոստիկանների քթի տակից փախցնելուց, մինչեւ Զարուհի Փոստանջյանի տեսախցիկը կոտրելը ու քաղաքացիների անձնական տվյալների արտահոսքը: Այս հարցը, սակայն, խնդիր է ոչ միայն իրավական դաշտում: Հայաստանում ռուսաստանյան սահմանապահ զորքերը, եւ մասնավորապես «Զվարթնոցում» դրանց գտնվելը, ուղղակի մարտահրավեր է Հայաստանի պետականությանը: Եթե Հայաստանը անկախ պետություն է, ապա միմիայն հայաստանցի սահմանապահները պետք է ստուգեն երկիր մտնողների ու լքողների անձնագրերը: Հակառակ դեպքում հարց է առաջանում, թե «Զվարթնոցից» ու Մեղրիից Հայաստան մտնող-ելնողները Հայաստանի՞, թե՞ Ռուսաստանի պետական սահմանն են հատում:

Դանիել Իոաննիսյան

Տպել
2575 դիտում

ՀԱՅԲԻԶՆԵՍԲԱՆԿ-ն արժանացել է THOMSON REUTERS-Ի մրցանակին

Պաղեստինի նախագահը խզել է Իսրայելի հետ բոլոր կապերը

Ռուսաստանի ռազմական նավերը մտել են Ադրբեջանի տարածքային ջրերը

Ջուր չի լինի

Եվրամիությունը հորդորում է ԱՄՆ-ին համաձայնեցնել ՌԴ-ի և Իրանի դեմ նոր պատժամիջոցները

Կանխատեսվում է մինչեւ +38...+40 աստիճան տաքություն

Ողբերգական դեպք Տեխասում. բեռնատարի կցորդում հայտնաբերվել են ութ ներգաղթյալների դիեր

Դուման-Բարբյուս փողոցների խաչմերուկում այրվում է երկհարկանի տուն. ահազանգ

Պետք չէ մեղադրել ՌԴ-ին Քլինթոնի պարտության մեջ. ԱՄՆ սենատում դեմոկրատների առաջնորդ

Հայտնաբերվել է կրտսեր սերժանտի դին՝ կախված վիճակում. ՀՀ ՊՆ

Վթար՝ Գյումրի քաղաքում. կա տուժած

ՕՊԵԿ-ը հույս ունի, որ նավթի միջազգային գները կաբարձրանան

Թուրքական բանտից փախած հայ մտավորականը պատմել է բանտում անցկացրած օրերի մասին

Վարդավառի տոնին զվարճանքին մասնակցել են նաև մայրաքաղաքի հյուրերը (լուսանկարներ)

Էդվարդ Նալբանդյանը և Բակո Սահակյանը քննարկել են ԼՂ հակամարտության կարգավորման հարցը

Էրդողանը քննադատել է մուսուլմանական սրբավայրերի մուտքը սահմանափակելու Իսրայելի որոշումը

Սեւանից ջրառը գյուղացու հոգսը չի թեթևացնում, պետք է լուծել առկա խնդիրները. բնապահպան

Սանկտ Պետերբուրգում առատ կարկուտից հետո փողոցներում դժվարացել է տեղաշարժը (ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ)

Երեւանում վերելակի ճոպանները պոկվել են. ներսում քաղաքացիներ են եղել

Վաղը Երեւանում եւ մարզերում լույս չի լինի