Թափանցիկ ստվերներ. բա սա պայքա՞ր է

Հատկապես նախընտրական այս փուլում կոռուպցիայի եւ ստվերային տնտեսության դեմ պայքարի անհրաժեշտության թեման դառնում է ամենաքննարկվողը: Առաջադրված քաղաքական ուժերը իրենց ծրագրերում առանձին բաժիններ են հատկացնում դրան:

Այդպես է վարվում նաեւ ՀՀԿ-ն: Իհարկե, «ստվերային տնտեսություն» բառակապակցությունը ՀՀԿ ծրագրում ընդհանրապես բացակայում է, բայց կոռուպցիայի դեմ պայքարի թեման կա: Դե երեւի վրիպել են, կամ մոռացել են, որ Հայաստանում կա ստվերային տնտեսություն:  Բայց սրանից մի երեք ամիս առաջ ՀՀ վարչապետ, ՀՀԿ փոխնախագահ Կարեն Կարապետյանը հայտարարեց. «Եթե ստվերի դեմ չպայքարենք, չբերենք սպիտակ դաշտ, մենք ապագա չունենք»: Այսինքն, կարող ենք համարել, որ ՀՀԿ ծրագրի տողատակերում, անգույն թանաքով գրված է նաեւ ստվերի դեմ պայքարի անհրաժեշտության մասին: Մյուս կողմից, ստվերային տնտեսությունը սերտ կապ ունի կոռուպցիայի հետ: Եթե պատկան մարմինները տարիներ շարունակ «չեն կարողանում» գտնել ամենախոշոր «ստվերը», որը բոլորը տեսնում են բացի այդ պատկան մարմիններից, ուրեմն գործ ունենք հենց շատ խոշոր կոռուպցիայի հետ: Բա հո սիրուն աչքերի համար չէ՞ որ այդ ստվերը «չեն կարողանում» գտնել պատկան մարմինները:

Ինչեւէ: Մնում է մյուս հարցը, թե ինչպես է մասնավորապես ՀՀԿ-ն պայքարելու այդ երեւույթների դեմ: Եվ հատկապես ՀՀԿ-ն, քանի որ արդեն տարիներ շարունակ նա ունեցել է լիակատար իշխանություն ու չի պայքարել: Հիմա ՀՀԿ-ն խոստանում է ավելի շատ թափանցիկություն ապահովել: Օրինակ, պետական պաշտոնյաներին իրենց գույքը ու եկամուտները չհայտարարագրելու համար կպատժեն: Կամ ապօրինի հարստացման մասին օրենսդրություն են ընդունել ու եթե պաշտոնյան չկարողանա բացատրել, թե որտեղից իրեն տվյալ թանկարժեք գույքը, ուրեմն կպատժվի: Տեսականորեն, իհարկե, դա կարող է աշխատել: Գործնականում չի աշխատելու, եւ դա թերեւս ակնհայտ է բոլորին: Ապօրինի ստացված Ֆինանսական միջոցները շատ հանգիստ կհոսեն օֆշորներ, իսկ ապօրինի գույքը կգրանցվի փոխկապակցված անձ չհամարվող մտերիմների անունով: Դե գնա ու պայքարիր:

Երեկ ՀՀ ֆինանսների փոխնախարար Դավիթ Անանյանը Banks.am պարբերականի մեր գործընկերների հետ զրույցում հայտարարել է, որ կառավարությունը մտադիր է վերականգնել խոշոր ընկերությունների պարտադիր աուդիտի ինստիտուտը: Այսինքն, բոլոր այն ընկերությունները, որոնք ունեն տարեկան 2 միլիարդ դրամ հասույթ, Համախառն ակտիվների հաշվեկշռային արժեքը գերազանցում է 2 մլրդ դրամը, աշխատակիցների միջին ցուցակային թիվը գերազանցում է 50-ը, ապա նրանք պետք է անցնեն պարտադիր աուդիտ, ու այդ աուդիտի արդյունքները պետք է հրապարակվեն: Սա եւս ժամանակի ընթացքում կմատուցվի որպես ստվերային տնտեսության դեմ պայքարին ուղղված քայլ: Չնայած մինչեւ 2014 թվականի մայիսը այդպիսի պահանջ եղել է, բայց դա ոչ մի արդյունք չտվեց: Սա էլ, եթե շատ կոպիտ արտահայտվենք, տնտեսվարող սուբյեկտների «գույքի եւ եկամուտների հայտարարագիրն է»:

Ինչ խոսք, ցանկացած պարագայում թափանցիկությունը վնաս չէ: Բայց արդյոք իշխանությունը իրոք ուզո՞ւմ է պայքարել այդ երեւույթների դեմ, թե՞ պարզապես նմանատիպ օրենքներ է մշակում միայն այդ պայքարի իմիտացիան ապահովելու համար: Գոնե մինչեւ հիմա թափանցիկությանն ուղղված քայլերը որեւէ շոշափելի արդյունք չեն տվել: Դրանք հատվածական են, ոչ ամբողջական, կցկտուր...: Օրինակ, արդեն 2-3 տարի կառավարությանը առաջարկվում է հրապարակային դարձնել իրավաբանական անձանց գրանցման ռեգիստրի տվյալները: Այսինքն, անել այնպես, որ ցանկացած ոք մտնի ռեգիստրի տվյալների բազա եւ իմանա, թե որ ընկերությունը ով է հիմնադրել, քանի բաժնետեր ունի եւ ովքեր են նրանք, ընթացքում ովքեր եւ ում են վաճառել իրենց բաժնեմասերը եւ այլն: Այդ տվյալները  ոչ մի գաղտնիք չեն պարունակում եւ այսօր էլ դրանք բաց են: Սակայն որպեսզի ունենաք մեկ ընկերության վերաբերող այդ տվյալները, պետք է վճարեք պետական տուրք, սպասեք, մինչեւ ձեզ տրամադրեն այդ տվյալները: Ուրեմն, ինչու ամբողջությամբ չեն բացվում այդ տվյալները: Շատ պարզ պատճառով: Որպեսզի իմանաք, թե X ընկերության ետեւում ով է կանգնած, պետք է գտնեք, թե ուրիշ էլ որ ընկերության բաժնետերերի մեջ կա տվյալ անձը: Իսկ այսօր գործող այդ սկզբունքով նման տեղեկություն ունենալը անհնարին է: Ուշագրավն այն է, որ բոլոր բարձրաստիճան պաշտոնյաները լրագրողներից լսելով այս առաջարկը, միանգամից դրական են արձագանքում, բայց արդեն 2-3 տարի խնդրին լուծում չի տրվում: Ընդ որում, սա իրենից ոչ մի բարդություն չի ներկայացնում, ընդամենը համակարգչային մի պարզունակ ծրագրի խնդիր է եւ հնարավոր է լուծել մի քանի ժամվա ընթացքում: 

Հենց լրագրողների կողմից բազմիցս առաջարկվել է խոշոր հարկատուների` պարբերաբար հրապարակվող ցանկում ավելացնել սյունակները: Այսինքն, առանձին ներկայացնել եկամտային հարկը, շահութահարկը, մաքսատուքը եւ այլն: Այդ տվյալները ունենալու դեպքում շատ հեշտորեն կարելի է համադրել հարկատեսակները եւ պարզել, թե որ ընկերության գործունեությունն է կասկածելի: Այս առաջարկը եւս հնչել է տարիներ առաջ ու հարցը բարձրացվել է պարբերաբար, բայց դա նույնպես չի լուծվում: Այսինքն, «թափանցիկացման» այն բոլոր առաջարկները, որոնք իրոք կարող են որոշակի ազդեցություն ունենալ, չեն ընդունվում: Չեն մերժվում, բայց չեն էլ ընդունվում: «Չի մերժի, բայց կտա՞»,- կհարցներ դասական ֆիլմի հերոսը:

Այնպես չէ, իհարկե, որ վերը նշված առաջարկները ընդունելու եւ այդ տվյալները հրապարակելու դեպքում Հայաստանում արմատախիլ կլիներ կոռուպցիան ու ստվերային տնտեսությունը: Բայց այդ տվյալների հիման վրա գոնե ԶԼՄ-ների պատրաստած հրապարակումները կարող էին խորացնել հասարակական պահանջը այդ երեւույթների դեմ պայքարելու հարցում: Ու թեկուզ դանդաղ, թեկուզ քայլ առ քայլ մենք կգնայինք այդ ուղղությամբ: Իսկ հիմա պարզապես ակնհայտ է, որ ոչ մի գործուն քայլ վերարտադրվելու համար միջոցներ չխնայող իշխանությունը չի անելու:

Տպել
3640 դիտում

Լենա Նազարյանը Facebook սոցիալական ցանցում հրապարակել է «Իմ քայլը» դաշինքի բուկլետը

Բալետի 23-ամյա արտիստի մահվան պատճառ դարձած ավտովթարի դեպքի առթիվ քրեական գործ է հարուցվել

Հայաստանում ոչ թե խոշոր բիզնեսը փոքրանալու է, այլ փոքրը դառնալու է միջին, միջինը՝ խոշոր. Փաշինյանը՝ գործարարներին

Ալիեւը Մինսկում էր. ՀԱՊԿ-ում լուրջ խոսակցություն է հասունանում

Հայրս 5 տարի 8 ամիսը բանտում է, այժմ գամված է անվասայլակին. բաց նամակ՝ Նիկոլ Փաշինյանին

Քրեական հեղինակություն «Շալիկո»-ն տուժող է ճանաչվել

Հայաստանն այլեւս աղքատության երկիր չէ. Նիկոլ Փաշինյան

Արմեն Մելքոնյանը հետ է կանչվել Արաբական պետությունների լիգայում ՀՀ ներկայացուցչի պաշտոնից

ԱՄՆ-ն տրամադրում է 8 մլն դոլար՝ ընտրություններում ՀՀ կառավարությանն օժանդակելու համար

Հենրիխ Մխիթարյանի հարսանիքի օրը դեռ որոշված չէ. նշել է նրա մայրը

Ծաղկաձորում կազմակերպվում է եռօրյա միջոցառում՝ հայերեն Վիքիպեդիայում բժշկական հոդվածների ստեղծման համար

ՀՀԿ-ն ներկայացրել է ռեյտինգային ընտրակարգով առաջադրված թեկնածուներին

ԱԱ չեմպիոն Ֆրանսիան, փոխչեմպիոն Խորվաթիան չհաղթեցին Ազգերի լիգայի իրենց խմբերում

Քննարկվում է 500 մլն դոլարի ներդրման ծրագիր, կառուցվելու է մի քանի գործարան. Նիկոլ Փաշինյան

Մեր բանակի համար առավել օգտակար կլինեն ուղղաթիռները. ռազմական փորձագետ

Հերմինե Նաղդալյանի ամուսինը անսահման անշարժ գույք ունի

Աստված մի արասցե՝ ընտրակաշառք բաժանելու փորձ արվի եւ ես իմանամ ոչ թե իրավապահներից, այլ՝ մամուլից. վարչապետ

Վայոց ձորի կադաստրի մարզային ստորաբաժանման աշխատակիցները դիմում են վարչապետ Փաշինյանին

Ապահովել որակ եւ արագացնել կառուցապատման տեմպերը. Արշակյանն այցելել է Թալին-Լանջիկ ճանապարհահատված

Կոռուպցիան՝ բուժհաստատություններում. պետությանն ավելի քան 500 մլն դրամի վնաս է հասցվել. հարուցվել է 41 քրեական գործ