Արտաքին քաղաքական ուղենիշներ. Ինչո՞ւ տապալվեցին ՀԱԿ-ն ու ԱԴ-ն

Անցած խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքները հետաքրքիր էին եւս մեկ կտրվածքով: Հստակ եվրոպական կողմնորոշում ունեցող եւ ԼՂ հակամարտության շուտափույթ կարգավորման կողմնակից ուժերը ոչ միայն տապալվեցին, այլեւ չկարողացան հաղթահարել սոցհարցումների համար թույլատրելի 3 տոկոսի սահմանը: Այդ ուժերն էին «Ազատ դեմոկրատներ» կուսակցությունը եւ «Կոնգրես-ՀԺԿ» դաշինքը:

Առաջինը միանշանակ դնում էր ԵԱՏՄ-ից եւ ՀԱՊԿ-ից Հայաստանի դուրս գալու եւ Եվրոպական Միությանն անդամակցելու խնդիրը, երկրորդը, չնայած ապրիլյան պատերազմի դեռ արնահոսող վերքին, խոսում էր ԼՂ հակամարտության հարցում անհապաղ զիջումների գնալու անխուսափելիության մասին: Երկուսն էլ կատարելապես տապալվեցին՝ միասին չհավաքելով անգամ 3 տոկոս ձայն: Այս տեսանկյունից եթե մոտենանք հարցին, ապա ապրիլի 2-ը երկրի արտաքին քաղաքական վեկտորի վերանայման եւ ԼՂ հակամարտության կարգավորման հարցում «տարածքներ միջանկյալ կարգավիճակի դիմաց» բանաձեւի վերաբերյալ յուրահատուկ հանրաքվե էր: Ինչո՞ւ նման արդյունք գրանցվեց, եվրոպական ուղղությունն ու ԼՂ հակամարտության կարգավորման փոխզիջումային տարբերա՞կն է Հայաստանի ընտրողի համար օտար, թե՞ այդ հարցերն առաջ քաշող ուժերն են քաղաքականապես թույլ: Բացի այդ, հարկավոր է հասկանալ, թե արտաքին քաղաքական կողմնորոշման տեսանկյունից ինչպիսի՞ ուժեր են անցել խորհրդարան:

Կովկասի ինստիտուտի տնօրեն, քաղաքագետ Ալեքսանդր Իսկանդարյանի կարծիքով, թե՛ ՀԱԿ-ի, թե՛ «Ազատ դեմոկրատների» առաջ քաշած թեզերն իրականում այդքան էլ կապ չունեին Հայաստանի, ԼՂ հակամարտության իրական կարգավորման եւ երկրի արտաքին քաղաքական վեկտորի «ռեվիզիայի» հետ: «Նրանք այդ գաղափարներն ուղղում էին ոչ թե արտաքին խաղացողներին, այլ ներքին լսարանին: Մեկին թվում էր, թե եթե մարդիկ ցանկանում են խաղաղություն, ապա իրենց առաջարկած փոխզիջումների եւ հակամարտության շուտափույթ կարգավորման թեզը պետք է դրական արձագանքի արժանանա: Իսկ մյուսը կարծում էր, որ եթե հասարակության մեջ վերջին տարիներին մի փոքր ընդլայնվել են եվրոպամետ տրամադրությունները, ապա կարելի է այդ ընտրազանգվածին կոնսոլիդացնել»,- մեզ հետ զրույցում նշեց նա:

Երկու ուժերն էլ ձախողեցին, քանի որ սխալ հաշվարկներ էին կատարել, նշում է Իսկանդարյանը եւ հավելում. «Այն, ինչ ասում էր ՀԱԿ-ը եւ անձամբ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը, ուղղակիորեն հակառակ համեմատական էր հանրության մեջ առկա տրամադրություններին: Եթե նախկինում «ոչ մի թիզ հող» թեզը մարգինալ էր Հայաստանի քաղաքական դիսկուրսում, ապա այժմ, հատկապես ապրիլյան պատերազմից հետո, այն քննարկումների «թոփում է»: Իսկ այս  իրավիճակում, երբ ամեն օր շարունակվում են կրակոցները սահմանին ու զոհեր գրանցվում, գալ եւ մարդկանց ասել զիջումների կամ փոխզիջումների մասին, քաղաքական իմաստով, մեղմ ասած, սխալ է: Իհարկե, խաղաղությունը լավ բան է, բայց եթե ցանկանում ես մարդկանց ձայները ստանալ, ապա պետք է մեկ ուրիշ բան ասել եւ այլ կերպ աշխատել»:

Նույն կարծիքին է ռուսաստանցի քաղաքագետ Սերգեյ Մարկեդոնովը, որի կարծիքով ՀԱԿ-ի տապալումը կարելի է հասկանալ իրենց հղած խաղաղության մեսիջների եւ հանրային տրամադրությունների տարբերության «կոնտրաստում»: «Փորձագետները դեռ պետք է պարզեն, թե ՀԱԿ-ի ձախողման հարցում ինչ դերակատարում ունեցավ վերջինիս առաջնորդ, առաջին նախագահ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի նախընտրական հռետորաբանությունը: Սակայն պարզ է, որ ԼՂ հակամարտության գոտում անցյալ տարվա ապրիլյան շեշտակի սրացումներից հետո զիջումների վերաբերյալ յուրաքանչյուր կոչ հանրության շրջանում մտահոգություն կառաջացներ», - նշում է Մարկեդոնովը:

Հստակ արեւմտյան ուղենիշ առաջ տանող քաղաքական ուժի պարտությունը փորձագետները բացատրում են իրականության եւ առաջ քաշած մոտեցումների անհամադրելիությամբ: «Երբ դու գնում ես սեւանցի ձկնորսին, արմավիրցի հողագործին կամ սյունիքցի անասնապահ գյուղացուն ասում ես, որ մենք պետք է դուրս գանք ԵԱՏՄ-ից եւ մտնենք Եվրամիություն, ապա ստանում ես այն, ինչ եղավ ապրիլի ընտրությունների արդյունքում: «Մարդիկ այդ ԵԱՏՄ կամ ԵՄ արտաքին քաղաքական վեկտորների շուրջ դիսկուրսներում ընտրում են իրականությունը՝ ընտրակաշառքը ու գնում համապատասխան ընտրական վարք դրսեւորում», - նշում  է Իսկանդարյանը:

Իսկ ի՞նչ պատկեր ունենք նոր խորհրդարանում: ԱԺ անցած ուժերի ծանրակշիռ մեծամասնությունը միանշանակ կողմ է արտահայտվում Հայաստանի եվրասիական ինտեգրացիային: Պատկերավոր ասած, խորհրդարանական ուժերի ներկապնակում գերիշխում է «եվրասիական քաղաքական երանգը»: ՀՀԿ, ՀՅԴ կուսակցությունների եւ «Ծառուկյան» դաշինքի արտաքին քաղաքականության դրույթները նույն ձեռագրով են գրված: Նրանք բոլորը ներկա արտաքին քաղաքական կուրսի ջատագովներն են: Որոշակի բացառություն է կազմում «Ելք» դաշինքը, թեպետ արտաքին կողմնորոշման հարցում այս քաղաքական դաշինքում հստակ ուղենիշներ սահմանված չեն: Եթե դաշինքի որոշ անդամներ շեշտը դնում են Եվրամիության հետ կապերի ամրապնդման վրա՝ անգամ կարեւորելով ԵԱՏՄ-ից դուրս գալու հանգամանքը, առաջնորդները արտաքին կողմնորոշման վերաբերյալ հարցին տալիս են չեզոք պատասխան. «Մենք ցանկանում ենք կառուցել եվրոպական տիպի պետություն»:

Ուուսաստանցի քաղաքագետ Ռոստիսլավ Իշենկոն այս առումով նկատում է, որ Հայաստանի խորհրդարանում ներկայացված են լինելու այն ուժերը, որոնք ամեն դեպքում կողմ են ՌԴ-ի հետ հարաբերությունների սերտացմանը: Այս հանգամանքը նրան հիմք է տալիս ենթադրել, որ խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքում Հայաստանի արտաքին քաղաքականությունը փոփոխություն չի կրի: «Մյուս կողմից սա բնական է, եթե հաշվի առնենք Հայաստանի արտաքին սպառնալիքները եւ Ռուսաստանի կարեւորությունը ՀՀ անվտանգության խնդիրների լուծման հարցում»,- նշում է նա:

Շարունակելով ռուսաստանցի փորձագետի միտքը, Ալեքսանդր Իսկանդարյանն ասում է, որ Հայաստանի արտաքին քաղաքական ուղենիշը կախված չէ այս կամ այն կուսակցության ցանկությունից: «Հայաստանի արտաքին քաղաքական կուրսը կախված է ավելի ֆունդամենտալ հանգամանքներից: Դրանք են ԼՂ հակամարտությունը, Թուրքիայի գործոնը, սահմանների փակ լինելը, անվտանգության մարտահրավերները եւ այլն: Ուստի սպասել, որ այս կամ այն ուժը կգա եւ ամեն ինչ կփոխի, ճիշտ չէ», - ասաց նա:

Տպել
13375 դիտում

Լեւոն Արոնյանն ու շախմատիստներն աջակցում են Սերժ Սարգսյանի կառավարմանը. հայտարարություն

Մտահոգիչ են անչափահասներին բերման ենթարկելու, բռնություն կիրառելու դեպքերը. ՄԻՊ աշխատակազմ

Վանաձորցի ցուցարարներին անգամ հորդառատ անձրեւը չխանգարեց (լուսանկարներ)

Կարեն Կարապետյանը՝ թավշյա հեղափոխության եւ երկրում ստեղծված իրավիճակի մասին

16-րդ թաղամասում այս պահին բնակիչները փակել են դեպի Աշտարակ տանող ճանապարհը

Սերժ Թանկյանը վաղը գալիս է. աղբյուր

Նկարչուհին հանրահավաքի մասնակիցներին բրդուճներ ու սուրճ է հյուրասիրում. տեսանյութ

Հավաքի կազմակերպիչները մասնակիցներին սադրում են հակաիրավական տարբեր քայլերի.Ոստիկանություն

Ցուցարարները փակել են Երեւան-Էջմիածին եւ Զվարթնոց օդանավակայանի ճանապարհը (լուսանկարներ)

Երեւանում ոստիկանների նկատմամբ բռնություն կատարողները դատավորի բարեկամներն են

Վիգեն Սարգսյանի մեքենայի ճանապարհը փակելու տեսանյութ ՊՆ-ն չունի

Ցուցարարներին ծեծած Մասիսի քաղաքապետի եղբորը չեն ներկայացրել նախաքննական մարմնին

Ջուլիետտա Ստեփանյանը եւ Ալինա Մարտիրոսյանն ամուսնու հետ այսօրվա հանրահավաքին (լուսանկար)

Նոր շոր ու կոշիկ առնեմ, էս շորերը հանեք, մեր կողքը կանգնեք. մոլի աշխատակիցը՝ ոստիկաններին

Հանրային ռադիոյում խիստ վերահսկողություն է. աշխատակիցներին ժամով են թողնում

Ցուցարարները արգելափակել են Վիգեն Սարգսյանի մեքենան եւ փորձել բացել դուռը

Թատերականի նախկին ուսանողը ամոթանք է տալիս ռեկտորին եւ դիմում է փոխքաղաքապետին. տեսանյութ

Հասարակությունը փոխվել է, ոստիկանությունը՝ ոչ

Սպառնում են աշխատանքից ազատել ոստիկանին, որի եղբայրը ցուցարարների շարքում է. թարմացվող

ԱՄՆ-ում պատռել են Սերժ Սարգսյանի նկարը. դերասանուհի Անժելա Սարգսյանը մասնակցել է ցույցին