«Հայի տեսակ» ու «հայու գեն». Բա ի՞նչ անեն փոքրամասնությունները, ուծացվե՞ն

26/04/2017 schedule12:51

«Ազգ-բանակ» հայտնի համաժողովի ժամանակ կրթության եւ գիտության նախարար Լեւոն Մկրտչյանը ՀՀ կրթական համակարգի հիմնական նպատակը հռչակեց «հայի տեսակի շարունակականության» ապահովումը: Այսինքն՝ ՀՀ կրթական համակարգը պետք է դպրոցականներին ու ուսանողներին առաջին հերթին կրթի հայ լինել, իրեն պահել, վարվել, քայլել, խոսել, մտածել հայեցի կամ հայերեն: Թե ինչ է սա իրականում նշանակում, դժվար է ասել:

Այն, որ այս հայտարարությունն իմաստի տեսանկյունից որքան պաթեթիկ, երկու այդքան էլ խոցելի է, կարծես՝ պարզ է շատերի համար: Նախ ի՞նչ է նշանակում «հայ տեսակը», ասել է թե «հայու գենը» կրթության հիմնական նպատակ դարձնելու առումով: Կրթության նպատակը չինովնիկների պատկերացումների շրջանակներում հայ կրթելն ու դաստիրակե՞լն է, թե՞ շարքային բնակչից կրթված, քննադատական մտածողությամբ Հայաստանի քաղաքացի ձեւավորելը: Եթե երկրորդն է, ապա ինչ կապ ունի այստեղ «հայը» կամ հայ տեսակի շարունակությունը: Կրթությունը ոչ սահմաններ, ոչ էլ ազգային տեսակներ է ճանաչում: Գիտելիքն ունիվերսալ է եւ տեղավորվում է համամարդկային արժեքների ու ձեռքբերումների շրջանակներում, դեռ ավելին՝ սնվում ու հարստանում այդ ձեռքբերումներից:

Ընդհանրապես կրթության «ազգայնացման» ու «կուսակցականացման» գործընթացը նոր չէ որ սկսվել է Հայաստանում: Այդ իսկ պատճառով, երբ հարց է առաջանում կրթության որակի բարձրացման, աշակերտների ու ուսանողների մեջ առաջին հերթին մտածելու հատկության եւ քննադատական մտքի զարգացման անհրաժեշտության համատեքստում, հաճախ իշխանական հատվածից առաջ է մղվում «փոքր պետության» անվտանգության համար առկա սպառնալիքների պայմաններում «ազգային տեսակի պահպանման» գաղափարը կամ կոմպլեքսը: Նույն աշակերտների ու ուսանողների մտքում Հայաստանը փոքրացվում է, վերածվում պաշարված ամրոցի, որտեղ պետք չէ ընդվզել, քանի որ կան սպառնալիքներ, որի պայմաններում կրթության հիմնական նպատակը «ազգային տեսակի պահպանման շարունակականությունն» է: Իրականում քաղաքական առումով, սա ուղիղ ճանապարհն է մարդկանց հպատակեցման եւ իշխանության վերարտադրության ապահովման համար: 

Հենց այս պատճառով դպրոցների ու մանկապարտեզների տնօրեններն ազատ տեռորի են ենթարկում իրենց աշակերտների ծնողներին եւ իշխանության օգտին ձայն հավաքում, ու ոչ մի ընդվզում: Խանութների ցանցերի տերերը նույն անում են իրենց աշխատակիցների նկատմամբ, էլի ոչ մի ցասում: Այս հարցի վերաբերյալ կարեւոր դիտարկում է անում Հայաստանի Հելսինկյան կոմիտեի ղեկավար, իրավապաշտպան Ավետիք Իշխանյանը: Նախ՝ նա ախտորոշում է Հայաստանում ստեղծված իրավիճակը հետեւյալ կերպ. «Երկիր, որից վերջին 9 տարում արտագաղթել է շուրջ 350 հազ. մարդ, փակվել են տասնյակ հազարավոր ձեռնարկություններ, աղքատության շեմին է հասել բնակչության կեսը, արտաքին պարտքը աճել է 5 անգամ, պատերազմի արդյունքում տվել է 100-ից ավելի զոհեր և կորցրել 800 հա տարածք, բոլորը համատարած դժգոհում են անարդարությունից, երկրում առկա է ընտրովի արդարադատություն, որի արդյունքում էլ՝ բանտերը լցված են քաղբանտարկյալներով»:

Այնուհետեւ հիմք ընդունելով վերը կատարած արձանագրումները՝ Իշխանյանը հարցադրում է կատարում, թե ինչու այդ երկրի բնակչությունը ընտրում է այն քաղաքական ուժին, որը պատասխանատու է վերը նշված բոլոր ձախողումների համար: «Կարծում եմ այդպիսի ընտրություն անհնար է պատկերացնել որևէ քաղաքակիրթ երկրում: Ուստի, կամ ժողովուրդի հիմնական մասը հպատակ, խեղճուկրակ ընտրազանգված է, կամ իշխանությունները հերթական անգամ կեղծել եմ ընտրությունները: Ես կարծում եմ երկուսն էլ ճիշտ է, հարցը տոկոսների մեջ է»,- նշում է նա:

Ինչ վերաբերում է կրթության համակարգի կուսակցականացմանը, ապա բավականին հետաքրքիր դիտարկումներ է կատարում այս խնդրի վերաբերյալ կրթության փորձագետ Սերոբ Խաչատրյանը: Նա հիշեցնում է Հունաստանի օրինակը՝ նշելով, որ այդ երկրում իշխող PASOK կուսակցությունը 1993 թ.-ին սկսվեց կրթության կուսակցականացման գործընթացը: «Սա ի վերջո հանգեցրեց տնտեսական փլուզման: Հունաստանի կոլապսի գլխավոր պատճառներից մեկը համարվում է դպրոցների ուսուցիչների կուսակցականացումը և կաշառքով աշխատանքի ընդունելը, եւ որպես հետեւանք պետական ապարատի ուռճացումը»,- նշում է նա հավելելով, որ այսօր ՀՀ կրթության ոլորտում այնպիսի մի իրավիճակ է ստեղծված, որ տնօրեններին չեն պարտադրում դառնալ ՀՀԿ-ական, այլն նրանք իրենց կամքով են գնում այդ քայլին:

«Նրանք գնում են այդ քայլին, քանի որ գիտեն, հակառակ պարագայում, իրենց դպրոցը կարող է տուժել: Եթե չմտնի այդ կուսակցության մեջ, օրինակ, չի կարող դպրոցի վերանորոգման հարց բարձրացնել: Սա բերում է մի վիճակի, որ ազատամիտ մարդիկ այլեւս չեն ուզենալու տնօրեն դառնալ: Սա բերելու է տնօրենների որակական նվազմանը»,- ասաց Սերոբ Խաչատրյանը:

Այժմ կարճ անդրադառնանք դաշնակցական կրթության եւ գիտության նախարար Լեւոն Մկրտչյանի՝ կրթության նպատակը որպես «հայի տեսակի շարունակականության ապահովման» պնդման ազգային-քաղաքական կողմին: Հայաստանում, թեպետ քանակությամբ քիչ, բայց, այնուամենայնիվ, ազգային փոքրամասնություններ (եզդիներ, քրդեր, ռուսներ, ասորիներ եւ այլն) են ապրում, ստեղծագործում եւ ծառայում բանակում: ԼՂ առաջնագծում ապրիլյան պատերազմական գործողությունների ժամանակ հերոսաբար զոհված ազգությամբ եզդի Քյարամ Սլոյանին հիշում են շատերը: Այդ նույն ազգային փոքրամասնությունների համայնքներից չորսին նոր Սահմանադրությամբ Ազգային ժողովում նաեւ մանդատներ են հատկացվել:

Երբ նախարար Մկրտչյանն ազդարարեց կրթության գլխավոր նպատակի մասին Facebook սոցիալական բուռն քննարկումներ ծավալվեցին առ այն, թե այդ դեպքում ինչ պետք է անեն ազգային փոքրամասնությունները, որպեսզի տեղավորվեն կառավարության ներկայացուցչի հայտարարած նպատակի շրջանակում: «Ուծացվե՞ն, տարրալուծվե՞ն»,- հարց էին բարձրացնում թեմային անդրադարձած շատ օգտատերեր:

Հ.Գ. Եթե 97-98% հայերով բնակեցված Հայաստանը խոսում է հայ տեսակի պահպանման մասին, եւ այն հռչակում կրթության նպատակ, որը մի կողմից մարդկանց զոմբիացման, իսկ մյուս կողմից ազգայնականության հոտ է գալիս, ապա ինչու ենք զարմանում կամ նեղվում Վրաստանում հաճախ ազգային փոքրամասնությունների, մասնավորապես, հայերի իրավունքների պաշտպանության մասով ծագած խնդիրներից:   

Տպել
3452 դիտում

Թիվ 3/5 տեղամասի քվեարկության արդյունքները վերահաշվարկվել են, որևէ ցուցանիշի փոփոխություն չի արձանագրվել. ԿԸՀ

Դատախազության հանձնարարությամբ առերևույթ ընտրախախտումների 42 դեպքերով նախապատրաստվում են նյութեր

Միջազգային սիմպոզիում՝ նվիրված անցումային արդարադատությանը. ներկա կլինի նաեւ Նիկոլ Փաշինյանը

«Dasaran.am» կրթական հարթակը նոր ծրագրի միջոցով կաջակցի զորակոչի կազմակերպմանը

Հեռուստաաշտարակի վերանորգման պատճառով որոշ ռադիոհաճախականություններ ժամանակավոր կանջատվեն

ԿԳՆ-ում անցկացվել է Տարվա լավագույն ուսուցիչ, տնօրեն եւ դաստիարակ մրցույթների վերջին փուլը

Դավիթ Տոնոյանն ընդունել է «Դիտակետ» ծրագրի պատասխանատուներին

Մեկնարկել է Զոհրաբ Մնացականյանի հանդիպումը ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հետ

Փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանն ընդունել է ՎԶԵԲ Տարածաշրջանային տնօրենների պատվիրակությանը

Գտնվել է առաջ քաշված խնդրի փոխզիջումային տարբերակ. տրանսպորտի փոխնախարար Ա. Փամբուխչյան

Հայ-շվեյցարական համագործակցության շրջանակը բավականին լայն է. Բաբլոյանը՝ Շվեյցարիայի Համադաշնության փոխնախագահին

ՀՀ սփյուռքի նախարարը հանդիպել է Եգիպտոսի վարչապետի հետ

Կանցկացվի ՀՀ և ՌԴ ԶՈՒ զորքերի միացյալ խմբավորման ստորաբաժանումների մարտավարական զորավարժություն

Ամերիկայի Հայ Ավետարանչական Ընկերակցությունն ու ՊՆ-ն կհամագործակցեն Սիրիայի հումանիտար օգնության հարցում

Իշխել հնարավոր է, եթե դու իշխանության մասնիկ ես. ԵԿՄ-ում թեժ զարգացումներ են

Թող ոչ մի երեխա չտեսնի եւ չիմանա պատերազմի սարսափը. մանուկներին նվիրված միջոցառում (լուսանկարներ)

Համապատասխան արձագանք ստանալուն պես կկազմակերպվի 16-ամյա Ումութ Ալի Օզմենի վերադարձը Թուրքիա. ԱԳՆ

Բնակիչների մեծ մասը չսատարեց այդ մոտեցմանը. ՀՀԿ-ն շնորհավորել է Երևանի նորընտիր քաղաքապետին

Մրցույթն ավարտվեց. Գյումրու ծննդատան նոր տնօրենը Էդգար Սուքիասյանն է

Բռնցքամարտի մարզիչներին ստիպում են Արթուր Գեւորգյանի դեմ դուրս գալ. նա պարզաբանում է