Ո՞վ է կրում բյուջեի թերակատարման պատասխանավությունը

Երեկ ՀՀ կառավարությունը հավանության արժանացրեց 2016 թվականի պետական բյուջեի կատարման մասին հաշվետվությունը: Դե հավանելու բան այնքան էլ չկա, ճիշտն ասած:

Ըստ հաշվետվության, թերակատարվել է բյուջեի թե եկամտային մասը, եւ թե ծախսային: Այսպես. պետբյուջեի եկամուտների գծով թերակատարումը կազմել է 0.7 տոկոս, կամ մոտ 10 միլիարդ դրամ, իսկ եկամուտների գծով թերակատարումը՝ 8.4 տոկոս, կամ 15 միլիարդ դրամ: Փոխարենը աննախադեպ գերակատարում է ապահովվել բյուջեի դեֆիցիտի գծով: Գերակատարումը 54 տոկոս է: Նախատեսված էր, որ 2016 թվականին դեֆիցիտը կլինի 190.7 միլիարդ դրամ, սակայն փաստացի կազմել է 278 միլիարդ դրամ:

Հայտնի տնտեսագետ Մեսրոպ Առաքելյանը իր ֆեյսբուքյան էջում ուշադրություն է հրավիրել այս ցուցանիշների վրա: «Բյուջեի դեֆիցիտը կազմում է ՀՆԱ-ի 5,5 տոկոսը, ինչը հակասում է ԵՏՄ-ի մասին պայմանագրի 63-րդ հոդվածին, համաձայն որի՝ բյուջեի դեֆիցիտը չի կարող գերազանցել ՀՆԱ-ի 3 տոկոսը, հակառակ դեպքում ԵՏՄ պետք է քայլեր ձեռնարկի՝ ուղղված Հայաստանի տնտեսության կայունությանը: Հայաստանի համար միջազգային թիվ 1 պայմանագրի խախտման մասին ոչ մեկը չի խոսում, տղերքն ավելի լուրջ գործերով են զբաղված»,- գրել է տնտեսագետը:

Ուսումնասիրելով հաշվետվությունը, համոզվում ենք, որ բյուջեի դեֆիցիտը կարող էր ավելի մեծ լինել: Եվ դրա մասին կառավարությունը անկեղծ խոստովանություններ ունի մոտ 400 էջանոց հաշվետվությունում: Այսինքն կան հարկատեսակներ, որոնց գծով որոշակի աճեր կան, սակայն դրանք ոչ թե համակարգային են, այլ պատահական է այդպես ստացվել:

Հաշվետվությունում մասնավորապես կարդում ենք հետեւյալ հատվածը. «ՀՀ 2016 թվականի պետական բյուջեի փաստացի հարկային եկամուտների եւ պետական տուրքերի 11.8%-ն ապահովվել է շահութահարկի հաշվին` կազմելով 127.2 մլրդ դրամ: Նախորդ տարվա համեմատ շահութահարկի մուտքերն աճել են 22.7%-ով կամ 23.5 մլրդ դրամով: Շահութահարկի աճի հիմնական պատճառ է հանդիսացել, մասնավորապես, 1 կազմակերպության մասով գույքի վաճառքից գոյացած շահույթից 2016 թվականին վճարված ռեզիդենտի շահութահարկը, ինչպես նաեւ թվով 3 ընկերությունների կողմից մեկանգամյա գործարքներով պայմանավորված՝ 2016 թվականին վճարված ոչ ռեզիդենտի շահութահարկը, որոնց գումարը կազմել է շուրջ 26.4 մլրդ դրամ՝ նախորդ տարվա 2.8 մլրդ դրամի փոխարեն, կամ զուտ աճը կազմել է 23.6 մլրդ դրամ: Այնուամենայնիվ, անհրաժեշտ ենք համարում նշել, որ վերոնշյալ 4 կազմակերպությունների շահութահարկի գծով մուտքերը բացառելու պարագայում շահութահարկի մուտքերը ոչ թե կաճեին, այլ կնվազեին»,- անկեղծորեն գրված է հաշվետվության մեջ:

Այսինքն մի տնտեսվարող ինչ-որ գույք է վաճառել, որից ստացված գումարը համարվել է շահույթ եւ դրանից պետբյուջե է վճարվել 23.5 միլիարդ դրամի շահութահարկ: Եվս երեք կազմակերպություն էլ մեկանգամյա ինչ-որ գործարք են արել ու վճարել 23.6 միլիարդ դրամ լրացուցիչ գումար: Միայն այս 4 պատահական գործարքները բացառելու դեպքում շահութահարկի գծով պետբյուջե կստացվեր մոտ 50 միլիարդ դրամով պակաս գումար: Այդ հարկատեսակի գծով ընդհանուր մուտքը կկազմեր մոտ 77 միլիարդ՝ 127 միլիարդի փոխարեն: Այս դեպքում բյուջեի դեֆիցիտը կկազմեր ոչ թե  278 միլիարդ, այլ 328 միլիարդ դրամ: Կամ, այլ կերպ ասած, բյուջեի եկամուտների թերակատարումը կլիներ ոչ թե 15 միլիարդ դրամ, այլ 65 միլիարդ դրամ:

Նույնատիպ «կատարողականներ են» արձանագրվել, օրինակ, ակցիզային հարկի գծով: Այս հոդվածով մուտքերի վրա էական ազդեցություն են ունեցել բենզինի, դիզվառելիքի, ծխախոտի, սեղմված գազի ակցիզային հարկի բարձրացման հաշվին, այսինքն պարզապես մեծացվել է հարկային բեռը: Եկամտային հարկի գծով ցուցանիշների վրա եւս որոշակի ազդեցություն է ունեցել բեռի ավելացումը, որը պայմանավորված է եղել նվազագույն աշխատավարձի շեմը 50 հազարից 55 հազար դրամի բարձրացման շնորհիվ: Շրջանառության հարկի հավաքագրումների վրա նույնպես ազդել են տեխնիկական եւ ոչ թե համակարգային բնույթի գործոններ...:

Այսինքն, երբ ասում ենք, որ բյուջեն թերակատարվել է զուտ ցուցանիշների առումով եւ դա վատ պատկեր է, իրականում պատկերը շատ ավելի վատ է, երբ դրան նայում ենք որակական, բովանդակային իմաստով:   

Այս պատկերի ֆոնին կառավարությունը իր հաշվետվության մեջ զեկուցում է, որ արդյունաբերությունը աճել է, գործազրկությունը թեկուզ քիչ` 0.2 տոկոսով նվազել է, արտահանումը աճել է, տնտեսության վարկավորումը առաջանցիկ տեմպերով աճել է եւ այլն: Ու մի տեսակ չի հասկացվում, թե նման պայմաններում ինչպես է ստացվում, որ պետական բյուջեն այսպիսի վիճակում է: Թերակատարումը 15 միլիարդ դրամ է, այն էլ զուտ պատահականորեն` մի քանի մեկանգամյա գործարքների շնորհիվ, առանց որոնց թերակատարումը կլիներ 65 միլիարդ դրամ:  

2016 թվականի պետական բյուջեի կատարման պատասխանատվությունը, եթե պատկերավոր արտահայտվենք, միայն 1/4-ով է կրում ՀՀ գործող կառավարությունը ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի գլխավորությամբ: Այս կառավարությունը ձեւավորվել է 2016 թվականի սեպտեմբերին ու ըստ էության գործել է տարվա վերջին երեք ամիսներին միայն: Դրանից առաջ տեղի ունեցածը նախորդ` Հովիկ Աբրահամյանի կառավարության պատասխանատվության ներքո է: Բայց դա զուտ ժամանակային տարանջատում է: Թե ստացված ցուցանիշների` աճերի ու նվազումների պատասխանատվությունը ինչպես է բաշխված այս երկու կառավարությունների միջեւ, ավելի խորը ուսումնասիրության կարիք ունի:

Տպել
3632 դիտում

ՀՀ ներքաղաքական կյանքը կրկին ալեկոծվում է, պետք է հարցերը լուծենք համաձայնությամբ. Բաբլոյան

Մի քանի օրից մենք մասնակից ենք լինելու ՀՀ պատմության ամենաարդար և ազնիվ ընտրություններին. Հայկ Մարության

Ըստ հայ ֆուտբոլիստների՝ Վանեցյանը դրական փոփոխություններ կանի հայկական ֆուտբոլում

ԱԱԾ տնօրեն Արթուր Վանեցյանը հարցաքննվել է հայտնի գաղտնալսման գործով

Փոփոխությունները չեն ազդի 700 աշխատատեղի և 25000 տոննա բանջարեղենի արտադրողականության վրա. «Սպայկա»

Ես շրջում եմ այնպես, ինչպես ուզում եմ. Միհրան Պողոսյանը՝ «ասֆալտին փռելու» օպերացիայի մասին

ՊՆ հոսպիտալից գողություն է կատարվել, գումար է կանխիկացվել քաղաքացու բանկային հաշվեհամարից

Տարոն Մարգարյանը հարցաքննվել է, նրանից առգրավվելու է 1 մլրդ 800 մլն դրամ. Վանեցյան

Չեմ փոշմանել, որ չեմ քվեարկել Նիկոլ Փաշինյանի օգտին. Աղվան Վարդանյան

Հայաստանի պատվիրակությունը մասնակցում է ՄԱԿ-ի Ատոմային էներգիայի ՄԳ գլխավոր կոնֆերանսին

Արմեն Սարգսյանի հրամանագրով վարչական դատարանի դատավորներ են նշանակվել

Արցախի զինկոմի որդին հոր հետ վիճելու համար, ընկերների հետ ծեծել է քաղաքացուն (տեսանյութ)

ՆԱՏՕ-ի փորձագետները վերապատրաստման դասընթացներ են անցկացնում ՌՈւՀ-երի ներկայացուցիչների համար

Ինչպե՞ս նորոգել ռազմական նշանակության օբյեկտներն ու ենթակառուցվածքները. քննարկում բելառուսական կողմի հետ

ԵԱՏՄ գազի ընդհանուր շուկայի պայմանագրի կկնքվի 2025 թ-ին. հանդիպում Մոսկվայում

Հայաստանի քաղաքացիներին՝ խաղաղություն ու բարօրություն. Պուտինը շնորհավորել է Արմեն Սարգսյանին ՀՀ Անկախության տոնի առթիվ

Երիտասարդ հունահռոմեականները ԱԱ-ից վերադարձել են 1 ոսկով, 2 արծաթով

Սփյուռքի նախարարը կհանդիպի Եգիպտոսի վարչապետի հետ

Խաղաղություն եւ մեծագույն հաջողություններ. Բակո Սահակյանը շնորհավորել է ՀՀ անկախության 27-րդ տարեդարձը

Հրազդանի նախկին քաղաքապետ Արամ Դանիելյանի նկատմամբ հարուցվել է քրգործ. պաշտոնական