Աննորմալ թանկացումներ. Գների տատանումները անտրամաբանական են

Երկարատեւ գնանկումային փուլից հետո Հայաստանում այս տարվա ապրիլին գրանցվեց գնաճ: Անցած տարվա ապրիլի համեմատ սպառողական գները աճել են 1.2 տոկոսով:

Սպառողական գների աճը հիմնականում պայմանավորված է սննդամթերքի թանկացմամբ: Մեկ տարվա ընթացքում սննդամթերքը Հայաստանում թանկացել է 5.9 տոկոսով: Սա աննախադեպ ցուցանիշ է անցած մեկ-մեկուկես տարիների ընթացքում: Թե ինչով է պայմանավորված այս գնաճը, ճիշտն ասած, այնքան էլ չի հասկացվում:  Շուկայական կանոններով ապրող երկրներում գները կարող են աճել երկու հիմնական պատճառներով: Եթե պատկերավոր ներկայացնենք այդ պատճառները, ապա դրանք հետեւյալն են: Ասենք, թանկացել են սննդամթերքի միջազգային գները:

Հայաստանը սննդամթերք ներկրող երկիր է եւ համաշխարհային շուկայում գների փոփոխությունները պետք է անդրադառնան ներքին գների վրա: Հաջորդ պատճառը կարող է լինել բնակչության գնողունակ պահանջարկի կտրուկ աճը: Այսինքն մարդիկ հարստանում են եւ ավելի շատ ապրանքներ կարող են գնել, այդ դեպքում տվյալ ապրանքները ներկրողները կամ արտադրողները իրենց բիզնեսից ավելի մեծ շահույթ ստանալու ակնկալելով փոքր- ինչ բարձրացնում են գները: Շուկայական կանոնները թույլ չեն տալիս նրանց չափազանց մեծ շահույթներ ակնկալել եւ գները կայունանում են ինչ որ տրամաբանական մակարդակի վրա: Գնաճի մյուս պատճառն այն է որ տվյալ ապրանքի քանակը կտրուկ նվազում է: 

Միանշանակ ասել, թե այս պատճառներից որն է տեղի ունենում, հնարավոր չէ: Հայաստանը օլիգարխիկ տնտեսություն ունեցող, կիսաշուկայական կանոններով ապրող երկիր է: Եվ եթե արձանագրված գնաճը դիտարկենք մի քանի կոնկրետ օրինակների լույսի ներքո, ամեն ինչ պարզ կդառնա:

Օրինակ, ըստ ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայության արձանագրած տվյալների, այս տարվա ապրիլին, անցած տարվա ապրիլի համեմատ բանջարեղենը թանկացել է 28 տոկոսով: Սա ահռելի, աննորմալ, անտրամաբանական գնաճ է: Ինչով է պայմանավորված, դժվար է ասել: Հայտնի է միայն, որ անցած տարվա աշնանը, օրինակ, կարտոֆիլի բերքը նվազել էր: Դա կարող է լինել պատճառներից մեկը: Մյուս պատճառը կարող է լինել թուրքական լոլիկի ներմուծման դեմ սահմանված աննախադեպ խիստ միջոցները: Արդյունքում, օրինակ հարեւան Վրաստանում լոլիկը 1.5-2 անգամ էժան է, քան Հայաստանում: Այլ կերպ ասած, բանջարեղենի դեպքում (ԱՎԾ-ն նշված ապրանքները դիտարկում է բանջարեղենի ապրանքախմբում) գնաճի պատճառը կարող է լինել դրա ֆիզիկական ծավալների նվազումը: Սակայն շուկայական կանոններով ապրող երկրում նման խնդիր ծագել չի կարող` եթե հարեւան երկրներում այդ ապրանքները շատ են ու էժան, ապա դրանք պետք է ներկրվեն: 

Անտրամաբանական ու սարսափելի գնաճ է արձանագրվել նաեւ մրգերի պարագայում: Գնաճը այստեղ կազմում է 22.2 տոկոս: Նորմալ պայմաններում նման գնաճ լինել չի կարող, նշանակում է՝ գործ ունենք ոչ այնքան նորմալ երեւույթի հետ: Տպավորությունն այնպիսին է, որ ներմուծվող մրգերի դեմ որոշակի չհայտարարված, ոչ հրապարակային խոչընդոտներ են ստեղծվել, եւ մեր արտադրության մրգերի քանակը չի բավարարում պահանջարկը, ինչն էլ հանգեցրել է գնաճի:

Ձկնամթերքի շուկայում անցած տարվա ապրիլի համեմատ արձանագրված 23.6 տոկոս գնաճը նույնպես տրամաբանական բացատրություններ չունի: Այդ ի՞նչ պատահեց, որ ձկնեղենը Հայաստանում այդքան թանկացավ: Որոշ ձկների, մասնավորապես իշխանի արտադրությունը կենտրոնացած է: Եվ բացառված չէ, որ այդ խոշոր ձկնարտադրողները պայմանավորվածություններ ունեն ձկան գինը բարձրացնելու վերաբերյալ: Բայց սա չի կարող բացատրել ավելի քան 23 տոկոս թանկացումը:     

Շաքարավազի թանկացման առումով ամեն ինչ պարզ է: Անցած տարվա ապրիլի համեմատ շաքարավազը Հայաստանում թանկացել է 15.6 տոկոսով: Շաքարավազը  ներկրվում արտերկրից: Սակայն համաշխարհային շուկայում շաքարը անցած տարվա ապրիլին նույն գինն է ունեցել: Վերը բերված գծապատկերում դա շատ պարզ երեւում է: Ահա այստեղ է, որ գործ ունենք կիսաշուկայական ու օլիգարխիկ տնտեսության դրսեւորումների հետ: Շաքարի ներկրումը, որը ներկայացվում է որպես հումքի ներկրում, մոնոպոլիզացված է: Այդ մոնոպոլիան պատկանում է Սամվել Ալեքսանյանին:

Նա ՀՀԿ-ական պատգամավոր է: Այն ՀՀԿ-ի, որի ձեւավորած իրար հետեւից եկող ու գնացող կառավարությունները արիաներ են երգում Հայաստանում ազատ տնտեսական մրցակցության մասին: Բայց  տնտեսական մրցակցության պաշտպանության հանձնաժողովը նույնիսկ աչքի պոչով չի նայում թե ինչ է տեղի ունենում շաքարի շուկայում: Չի նայում, որովհետեւ Սամվել Ալեքսանյանը հավասար մրցակցային դաշտի մասին երգող ՀՀԿ-ի համար ամենաշատ ձայներ բերողն է, ուստի նրան կարելի է շաքարի գինը սահմանել ըստ իր ֆանտազիաների ու ախորժակի: Շաքարի գների դինամիկան հենց դա էլ ցույց է տալիս:

Իսկ գուցե գները աճել են այն պատճառով, որ մարդիկ հարստացել են եւ գնողունակ ահռելի պահանջարկ են ներկայացնում: Դա հերքվում է հենց ԱՎԾ-ի ներկայացրած տվյալներով: Եթե գնողունակ պահանջարկը աճած լիներ այնքան, որ հանգեցներ գնաճի, ապա պետք է թանկանային նաեւ ասենք հագուստեղենը, կոշկեղենը, տնային գործածության ապրանքները...: Նշված ապրանքախմբերում սակայն շոշափելի գնանկում է եղել: Հագուստեղենն ու կոշկեղենը անցած տարվա ապրիլի համեմատ էժանացել է 4.6 տոկոսով, տնային գործածության ապրանքները` 5.6 տոկոսով: Մի խոսքով, ՀՀ տնտեսության մեջ աննորմալ իրավիճակ է ստեղծվել, եւ գների այսպիսի տատանումները լուրջ ուսումնասիրության կարիք ունեն:

 

Տպել
10921 դիտում

Լիահույս եմ, որ խնդրանքս ինչ-որ բան կարժենա իմ գործընկերոջ համար. Արա Բաբլոյան. armenpress

Ռոզա Չոբանյանը ճղել է ՀՀԿ անդամատոմսը եւ հրաժարվել կուսակցության անդամ լինելուց

Ոչ մի բացառիկ հանգամանք արդարացում չէ Փաշինյանի բռնությամբ ձերբակալման համար․ արձագանք

Ստացվել է 151 ահազանգ, գործել է 10 աշխատանքային խումբ․ ՄԻՊ

ԵԽԽՎ մի շարք անդամներ կոռուպցիոն կապեր են հաստատել Բաքվի հետ․ Եվրախորհուրդ

Եվրախորհրդարանի պատգամավորի հայ կինը զգուշացնում է. հարցը կլինի միջազգային ատյաններում

Երեւանի գրեթե բոլոր բուհերում դասադուլ է. փողոցները լի են ուսանողական խմբերով. թարմացվող

Գլենդելում մեծամասշտաբ ցույցեր են՝ Սերժ Սարգսյանի վարչապետության դեմ (տեսանյութ)

ՔԿ վարույթում քննվող ցույցերի քրգործերով ձերբակալվել է 26, կալանավորվել՝ 3 անձ

Արա Բաբլոյանը ուղևորվել է հանդիպելու ձերբակալված պատգամավորների հետ

Լևոն Բարսեղյանին 2 ամսով կալանավորելու միջնորդություն է ներկայացվել

Մենք ունենք բոլոր լծակները՝ իրավիճակին խաղաղ, արդյունավետ լուծում տալու համար. ԱԺ նախագահ

ՄԻՊ-ն այցելել է ձեբակալված 2 պատգամավորներին, նաեւ Դավիթ Սանասարյանին ու Արմեն Գրիգորյանին

Հայաստանում մարդիկ հստակ հասկացնում են, թե ինչ են ուզում. Միխաիլ Սահակաշվիլի

Նիկոլ Փաշինյանը Սեւանի ոստիկանության բաժնում է

Ֆլեշմոբ. կանայք կաթսաներով ու շերեփներով նվագեցին Սերժ Սարգսյանի վերջին զանգը (տեսանյութ)

Հրատապ. Գյումրիում քիչ առաջ բերման ենթարկեցին Կարեն Պետրոսյանին

Ս. Սարգսյանը պետք է ստորագրի հրաժարականի դիմումը ու պետք է դա արվի խաղաղ. Աննա Հակոբյան

Վանաձորցիները ոստիկաններին թույլ չտվեցին բերման ենթարկել քաղաքացիներին. բախում (տեսանյութ)

Մտավորականներ, եկեք կանգնենք մեր ժողովրդի կողքին, որ վաղը մեր խիղճը չտանջի. Հրանտ Թոխատյան