Հին հաղթանակի թարմ հիշողությունը. պատերազմի թաքցվող կողմը

11/05/2017 schedule13:15

Նախորդ օրը Ռուսաստանն ու դաշնակից որոշ հետխորհրդային երկրներ մեծ շուքով նշեցին «Հայրենական մեծ պատերազմի» հաղթանակի օրը՝ մայիսի 9-ը: Առաջին հայացքից ամբողջությամբ նորմալ այդ երեւույթը, սակայն այդքան էլ նորմալ չէ:

Մայիսի 9-ը

Մայիսի 9-ի տոնակատարությունների մասին խոսելիս նախ պետք է նշենք, որ արդեն 1948 թվականին սովետական իշխանությունները այդ տոնը համարեցին այնքան ոչ էական, որ անգամ այդ օրը դարձրեցին աշխատանքային: Փոխարենը, ոչ աշխատանքային հռչակվեց հունվարի 1-ը: Բանն այն է, որ Սովետական Միության քաղաքացիներն այնքան էին տանջված պատերազմից, որ չէին ուզում հիշել դրա մասին, գերադասում էին մոռանալ դժոխքի վերածված այդ տարիները:

Միայն 1965 թվականին, երբ պատերազմի տանջանքները արդեն մոռացված էին, մայիսի 9-ը կրկին դարձավ ոչ աշխատանքային, իսկ Կարմիր հրապարակով անցավ ռազմական շքերթ (որը մինչ այդ տեղի էր ունենում հոկտեմբերյան հեղափոխության օրը):

Ուշ 1960-ականներին եւ 1970-ականներին «հավաքական հաղթանակի» գաղափարը էլ ավելի զարգացվեց: Մի շարք քաղաքների տրվում են «հերոս-քաղաք» կոչումներ, նկարահանվում են պատերազմի մասին ֆիլմեր, կառուցվում են «անհայտ զինվորի հուշարձաններ», վառվում են զոհերին հիշատակող անմար կրակներ, իսկ պատերազմի վետերաններին տրվում են մեդալներ: 1975թ. ծնվում է հայտնի «Հաղթանակի օրը» երգը («ԺպվՖ տՏոպՊօ»):

Սկսած 1965 թվականից հաղթանակի օրվա ռազմական շքերթներ արվում էին միմիայն դրա հոբելյանի առթիվ՝  20, 30, 40 եւ 50-ամյակի կապակցությամբ: Սակայն 1996 թվականից սկսած մայիսի 9-ի ռազմական շքերթները Կարմիր հրապարակով անցնում էին ամեն տարի… 2008-ից դրանց մասնակցում էր նաեւ ռազմական տեխնիկան:

Այլ կերպ ասած, ի հեճուկս տրամաբանության, տարիների ընթացքում մայիսի 9-ը ավելի ու ավելի մեծ շուքով է նշվում: Եվ քանի դեռ Եվրոպայում, հյուսիսային Աֆրիկայում, արեւելյան Ասիայում եւ Խաղաղ օվկիանոսի տարածքում, ուր անցել է երկրորդ համաշխարհային պատերազմը, արդեն վաղուց մոռացել են դրա մասին, Ռուսաստանում այն դառնում է ազգային ինքնության հենակետ:

Տհաճ փաստեր

Դուք միգուցե ասեք, որ դա պայմանավորված է նրանով, որ ռուսների համար այդ պատերազմը հայրենական էր: Սակայն դա այդպես չէ:

Պատերազմի սկսվելու դրությամբ Սովետական Միությունը ֆաշիստական Գերմանիայից ոչ պակաս ագրեսոր երկիր էր: Երկուսն էլ փոխադարձ պայմանավորվածությամբ 1939-1945 թվականներին զբաղված էին հարեւան երկրների վրա հարձակվելով: Գերմանիան այդ ընթացքում հարձակվեց Լեհաստանի, Բելգիայի, Հոլանդիայի, Դանիայի, Ֆրանսիայի, Նորվեգիայի ու Մեծ Բրիտանիայի վրա, իսկ Սովետական Միությունը՝ Լեհաստանի, Ֆինլանդիայի, Լիտվայի, Լատվիայի եւ Էստոնիայի վրա:

Սակայն մի կողմ թողնելով այդ հանգամանքը՝ փաստենք, որ 1941 թվականի դրությամբ Սովետական Միությունը ուներ Գերմանիայից 2 անգամ ավելի մեծ բանակ, 7 անգամ ավելի տանկ, 2,5 անգամ շատ հրետանի եւ 6,5 անգամ ավելի ինքնաթիռ: Այդ ուժերի հարաբերակցությամբ Սովետական Միությունը պետք է մի քանի շաբաթում (եւ ոչ 4 տարում) վերցներ Բեռլինը:

Բայց դրանով հանդերձ, ապաշնորհ ղեկավարության պատճառով պատերազմը տեւեց 4 տարի, եւ դրան զոհ գնաց 3 անգամ ավելի շատ սովետական, քան գերմանական զինվոր:

Ավելին, միարժեք չէ, թե պատերազմի ավարտն ինչպիսին կլիներ, եթե չլիներ Արեւմուտքի օգնությունը: 1941 թվականից Ամերիկան ու Բրիտանիան տասնյակ հազարավոր տանկեր ու ինքնաթիռներ, հարյուր հազարավոր ավտոտեխնիկա եւ հրաձգային զենքեր եւ տասնյակ միլիոնավոր տոննաների հասնող այլ աջակցություն են ուղարկել Սովետական Միությանը «Լենդ-Լիզ» ծրագրով:

Իսկ սովետական բանակը սկսեց հաջողությունների հասնել միայն այն ժամանակ, երբ 1943 թվականին հյուսիսային Աֆրիկայում եւ ապա Իտալիայում արեւմտյան պետությունները ինտենսիվորեն ջախջախում էին Գերմանիային ու իր դաշնակիցներին: Ավելին… Սովետական զորքերի առաջմղումը արագացավ, երբ 1944-ին Ֆրանսիայում բացվեց 2-րդ ճակատը:

Բայց այս ամենի մասին ռուսական քարոզչամեքենան լռում է: Լռում է, որ հաղթանակը ներկայացվի որպես «լավ» Սովետական Միության միայնակ հաղթանակ ընդդեմ նացիզմի: Հաղթանակ, որի «հեղինակային իրավունքները», ըստ Կրեմլի, արեւմտյան ուժերը փորձում են խլել (այնինչ, արեւմուտքում արդեն վաղուց անգամ մայիսի 9-ը չեն նշում):

Քանդվող պետության սինդրոմ

Այս երեւույթը, թերեւս, նոր չէ: 20-րդ դարի սկզբում Ավստրո-Հունգարիայում ազգային հպարտության եւ իդենտիզմի հիմքում դրվեց 1813 թվականի «Ժողովուրդների պատերազմի» հաղթանակի (ընդդեմ Նապոլեոն Բոնապարտի) հիշողությունը: Ու թեեւ այդ հաղթանակում մեծ էր նաեւ այլ երկրների (Ռուսաստանի, Շվեդիայի) դերը, սակայն այն ներկայացվում էր զուտ որպես գերմանական պետությունների հաղթանակ ընդդեմ ֆրանսիական ագրեսորի:

Բանն այն է, որ Ավստրո-հունգարական կայսրությունը իր զարգացմամբ էականորեն հետ էր ընկնում թե Ֆրանսիայից, թե Գերմանիայից, թե Լեհաստանից, եւ թե բազմաթիվ այլ երկրներից: Եվ ազգային հպարտության հիմքում դրեց ոչ թե ժամանակակից ձեռքբերումները, այլ 100 տարի առաջ տարած հաղթանակը… Դրանից մի քանի տարի անց Ավստրո-հունգարական կայսրությունը փլուզվեց:

Դանիել Իոաննիսյան

Տպել
2599 դիտում

ՀՀ բասկետբոլի հավաքականը մեծ առավելությամբ հաղթեց Ալբանիային

Իրաքում մահապատժի կենթարկվեն 16 թուրք կանայք՝ ԻՊ անդամների հետ ամուսնանալու, օգնելու համար

Նիդերլանդների կողմից Հայոց Ցեղասպանության ընդունումը «վատ հետք» կթողնի. Թուրքիայի մեջլիս

Մոսկվայում դարձյալ տասնյակ չվերթներ են հետաձգվել ու չեղարկվել. այսօր ամենացուրտ օրն էր

Երկրաշարժ Վայոց ձորի մարզում. ուժգնությունը կազմել է 4-5 բալ

Ալթունյանի խորհրդականը կոռուպցիոն սկանդալում. դատախազությունը կմիջամտի՞

Տիգրան Պետրոսյանը շարունակում է մնալ առաջատարների եռյակում. Աէրոֆլոտ օփեն

Փհենչհան-2018-ի օլիմպիական կրակը հանգցրել են. խաղերը պաշտոնապես ավարտված են

Սեւ Լեքսուսի հետքերով. հայտնաբերվածն իրական զինանոց է, որտեղ անգամ դիմակ կա (լուսանկարներ)

«Պոբեդան» դեմպինգի՞ է ենթարկել «Տարոն Ավիային»

Նախագահի թեկնածու Արմեն Սարգսյանը նորից Վիեննայում է, այցելել է Մխիթարյան միաբանություն

Նախկին վարչապետի ընկերությունը «սպանում» է մրցակցին. նախարարությունը լուռ հետեւում է

Բռնցքամարտիկ Արտյոմ Դալաքյանը դարձել է Ուկրաինայի երկրորդ գործող չեմպիոնը (տեսանյութ)

Մոսկվա-Աստրախան չվերթի ինքնաթիռն արտակարգ վայրէջք է կատարել՝ ուղեւորուհու մահվան պատճառով

Վրաստանի փոխվարչապետ Գիորգի Գախարիայի հետ հանդիպմանը Ս. Սարգսյանը հիշել է իր այցը Վրաստան

Բացահայտվել է կեղծ ոսկու գրավադրմամբ բանկից գումարների հափշտակությամբ զբաղվող խումբ

Արմավիրում 70-ամյա տղամարդն ինքնասպան է եղել՝ հրացանից կրակելով իր սրտին

Մեդալային հաշվարկում հաղթեց Նորվեգինան. Փհենչհան 2018

Հրադադարի խախտման 300 դեպք՝ 1 շաբաթում, Ադրբեջանը կիրառել է նաեւ 60 միլիմետրանոց ականանետ

Այսօր Զորավար Անդրանիկ Օզանյանի ծննդյան օրն է. հարգանքի տուրք՝ Եռաբլուրում