Հույսը աղոթքն է. ոչ ոք, ոչինչ չի փոխվել

07/12/2017 schedule15:45

Տպագրվել է «Հայկական Ժամանակ» օրաթերթի՝ 2004 թվականի դեկտեմբերի 7-ի համարում

Ի՞նչ է մեզ համար դեկտեմբերի 7-ը: Փլատակների տակ զոհված մեր 25 հազար հայրենակիցների հիշատակի օր: Լրագրողների համար՝ աղետի գոտում անօթեւան մնացած մարդկանց վիճակը արծարծելու առիթ, իշխանության եւ ընդդիմության համար՝ աղետի գոտիով հետաքրքրված լինելը, մարդկանց մասին իրենց ունեցած մտահոգությունը ցույց տալու պատրվակ եւ այլն, եւ այսպես շարունակ: Բայց երբեք այդ զարհուրելի աղետը մեզ համար չի դարձել դաս: Այսինքն՝ մենք համառորեն չենք ուզում, որ դա մեզ համար դառնա դաս: Երկրաշարժից ընդամենը րոպեներ անց մեզնից շատերը համոզված էին, որ դա դիտավորյալ  կազմակերպված սպանդ է: Հետո այդ մտայնությունը վերափոխվեց նրան, թե աշխարհում նման ուժգնության երկրաշարժ նախկինում երբեք չի եղել, ու 1988-ի դեկտեմբերի 7-ին Հայաստանում տեղի ունեցածը ամենաուժեղն էր: Ու նման առեղծվածային բացատրությունների փնտրտուքը բնական է:

Հանրապետության ոչ այնքան խիտ բնակություն ունեցող հատվածում, ուր ապրում էր մոտ 300 հազար մարդ, զոհվեցին 25 հազարը: Զարհուրելի թիվ է: Որ երկրաշարժը սարքված էր, այսօր արդեն շատ քչերն են հավատում: Հասկանալի է նաեւ, որ մեր երկրաշարժը ամենաուժգինը չէր: Մի փոքր համեմատական վիճակագրություն: Սպիտակի երկրաշարժի ուժգնությունը, պաշտոնական տվյալներով, կազմում է 6,9 բալ՝ Ռիխտերի սանդղակով: 1995 թվականին Ճապոնական Կոբա քաղաքի մերձակայքում տեղի ունեցած երկրաշարժը 7,3 բալ էր: Այդ երկրաշարժի հետեւանքով զոհվեց 6 հազար 700 մարդ՝ այն դեպքում, երբ միայն Կոբայում ապրում է 1,5 մլն մարդ, իսկ մերձակայքի բնակչությանն էլ հաշվի առնելու դեպքում՝ մոտ 2,5 մլն: Իսկ զոհերի նման փոքր թիվը բացատրվում է նրանով, որ Կոբայում շատ քիչ շենքեր եւ շինություններ էին քանդվել:

1988 թվականի մեր երկրաշարժի զոհերի թիվը բացատրվում է հենց քանդված շենքերի հսկայական քանակով: Ժամանակի ընթացքում, սակայն, այդպես էլ փորձ չարվեց պարզելու, թե ովքեր էին մեղավոր ոչ սեյսմակայուն շենքեր շահագործման հանձնելու մեջ: Ովքե՞ր էին կառուցել այդ տապալված շենքերը, ովքե՞ր էին նախագծել դրանք, ովքե՞ր էին գողացել ցեմենտն ու ծախել, ովքե՞ր էին շենքերը ընդունել շահագործման, ովքե՞ր էին հանձնված բնակմակերեսների ցուցանիշներ պահանջում ու նկարում: Այս հարցերի շարանը կարելի է անվերջ շարունակել, ու դրանցից բոլորին պատասխանելու դեպքում՝ կտեսնենք, որ այդ զոհերի մեղքը մեզ՝ գրեթե բոլորիս վրա է: Բայց ամբողջ խնդիրն այն է, որ մեղքի զգացողությունը մեզ բոլորովին չի տանջում: Մենք չենք մեղադրում ոչ մեզ, ոչ էլ այն համակարգը, որի օրոք հնարավոր էր նման շինարարություն:

Այն ժամանակվա շենքերի նախագծողները շարունակում են շենքեր նախագծել, շինարարները շարունակում են կառուցել, ցուցանիշները շարունակում են պահանջվել ու նկարվել: Խորհրդային Միության մասին խոսելիս էլ՝ անպայման կարոտախտի արցունք են թափում: Իսկ խոսքը սպանության մասին է՝ թեկուզեւ ոչ կանխամտածված, բայց՝ 25 հազար մարդու սպանության մասին: Եւ ամենասարսափելին այն է, որ դրա գիտակցումը մեզանում չկա. այդ աղետը մեզ չփոխեց, չդարձրեց ավելի հեռատես, ավելի խոհեմ: Ինչպե՞ս ենք այսօր մենք կառուցում, ինչպե՞ս ենք վերահսկում, ինչպե՞ս ենք հաշվառում ու ստուգում եղած շինությունների որակն ու սեյսմակայունությունը: Ոլորտին առնչվող ցանկացած պաշտոնյա ցույց կտա հարյուրավոր փաստաթղթեր այն մասին, որ ստուգում են, որ վերահսկում են, որ ճիշտ են նախագծում, ու դրան չհավատալու հիմքեր ոչ ոք չունի:

Բայց երկրաշարժը փաստաթղթերին ու իրավական ակտերին չի նայում: Կարելի է գրազ գալ, որ Սպիտակում ու Գյումրիում շահագործման հանձնված բոլոր շենքերն ունեին անհրաժեշտ բոլոր փաստաթղթերը: Բայց շենքերի հիմքերն այսօր համատարած քանդվում են՝ խանութներ դառնալու համար: Ցանկացած նման խանութի սեփականատեր ցույց կտա անհրաժեշտ բոլոր փաստաթղթերը, որ հիմքերը քանդելը չի վնասել շենքի սեյսմակայունությանը: Իսկ թե ինչպես են ձեռք բերվում այդ փաստաթղթերը, կարծում եմ, գաղտնիք չէ: Մի խոսքով. ոչ մենք ենք փոխվել, ոչ էլ համակարգը: Ընդ որում, չենք ուզում փոխել ոչ համակարգը, ոչ էլ մեզ: Մնում է միայն աղոթել, որ երկրաշարժ չլինի: Իսկ ճապոնացիները աղոթելու հետ մեկտեղ նաեւ հետեւություններ են անում: Որովհետեւ հայ չեն:

Հայկ Գեւորգյան

Տպել
982 դիտում

Վարչապետն ու նախագահը տիկնանց հետ միասին ճաշել են Էլթոն Ջոնի հետ. ավարտին՝ լուսանկար

Տեսախցիկով օդապարիկը հեռակառավարվող խաղալիք է, որը կարելի է գնել խանութներում. ԱԱԾ

Էլթոն Ջոնն ու նախագահը մասնակցել են առողջական խնդիրներով երեխաների միջոցառմանը (լուսանկար)

Երեւանում բախվել են միանգամից 5 մեքենաներ, 3 մարդ տեղափոխվել է հիվանդանոց

ՀՀԿ-ի էլիտան այս տարի անտեսել է Սոգյութլուի հերոսամարտի 100-ամյա տարեդարձը

Վերեւի հարկից ջրալցվել է Երևանի Քաջազնունու փողոցի անձնագրային բաժանմունքը

Թուրքիան էլեկտրամագնիսական հրանոթներ արտադրող սակավաթիվ երկրներից է

Հայոց եկեղեցին եւ հոգեւորականը պետք է լինի հայրենյաց պաշտպանների կողքին. Գարեգին Բ

Մշակույթի նախարար Լիլիթ Մակունցը նոր ֆլեշմոբի շրջանակներում օնլայն հեքիաթ է կարդում

Թուրքիայից Հայաստան է անցել տեսախցիկներով սարքավորված օդապարիկ, ընկել Նոր Ամասիա գյուղում

Էլթոն Ջոնը այսօր Երեւանում մասնակցելու է Starkey ընկերության բարեգործական միջոցառմանը

Հույս ունեմ կարմիր լույսի տակ չկանգնող պաշտոնյաների մոտ ընդամենը թյուրըմբռնում է. վարչապետ

Ունեցանք հեղափոխություն՝ հայկական ձեւով. Ա. Սարգսյանը հանդիպել է վիրահայոց համայնքի հետ

Փակ է Գյումրի-Երեւան ճանապարհը. պահանջը՝ վերադարձնել «Շիրակ» ֆուտբոլային թիմի 12 միավորը

Երեւանում կրակոցներ են հնչել, այնուհետ դանակահարված 3 երիտասարդ հայտնվել է հիվանդանոցում

«UWC Դիլիջան» միջազգային դպրոցը կարող է լինել ոգեշնչանքի, լավատեսության կենտրոն. Փաշինյան

Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն ընդունեց Արգենտինայից ժամանած ուխտավորների

Լոռու մարզի դատախազները բացատրական աշխատանք են տանում դպրոցներում, անչափահասների շրջանում

Վթարվել են Տաշիրի ոստիկանության ծառայողները. ջոկի հրամանատարը մահացել է, 3 վիրավոր կա

Զորամասի ննջարանում հայտնաբերվել է կապիտանի դին՝ կրծքավանդակի շրջանում ստացած վիրավորումով