Հույսը աղոթքն է. ոչ ոք, ոչինչ չի փոխվել

07/12/2017 schedule15:45

Տպագրվել է «Հայկական Ժամանակ» օրաթերթի՝ 2004 թվականի դեկտեմբերի 7-ի համարում

Ի՞նչ է մեզ համար դեկտեմբերի 7-ը: Փլատակների տակ զոհված մեր 25 հազար հայրենակիցների հիշատակի օր: Լրագրողների համար՝ աղետի գոտում անօթեւան մնացած մարդկանց վիճակը արծարծելու առիթ, իշխանության եւ ընդդիմության համար՝ աղետի գոտիով հետաքրքրված լինելը, մարդկանց մասին իրենց ունեցած մտահոգությունը ցույց տալու պատրվակ եւ այլն, եւ այսպես շարունակ: Բայց երբեք այդ զարհուրելի աղետը մեզ համար չի դարձել դաս: Այսինքն՝ մենք համառորեն չենք ուզում, որ դա մեզ համար դառնա դաս: Երկրաշարժից ընդամենը րոպեներ անց մեզնից շատերը համոզված էին, որ դա դիտավորյալ  կազմակերպված սպանդ է: Հետո այդ մտայնությունը վերափոխվեց նրան, թե աշխարհում նման ուժգնության երկրաշարժ նախկինում երբեք չի եղել, ու 1988-ի դեկտեմբերի 7-ին Հայաստանում տեղի ունեցածը ամենաուժեղն էր: Ու նման առեղծվածային բացատրությունների փնտրտուքը բնական է:

Հանրապետության ոչ այնքան խիտ բնակություն ունեցող հատվածում, ուր ապրում էր մոտ 300 հազար մարդ, զոհվեցին 25 հազարը: Զարհուրելի թիվ է: Որ երկրաշարժը սարքված էր, այսօր արդեն շատ քչերն են հավատում: Հասկանալի է նաեւ, որ մեր երկրաշարժը ամենաուժգինը չէր: Մի փոքր համեմատական վիճակագրություն: Սպիտակի երկրաշարժի ուժգնությունը, պաշտոնական տվյալներով, կազմում է 6,9 բալ՝ Ռիխտերի սանդղակով: 1995 թվականին Ճապոնական Կոբա քաղաքի մերձակայքում տեղի ունեցած երկրաշարժը 7,3 բալ էր: Այդ երկրաշարժի հետեւանքով զոհվեց 6 հազար 700 մարդ՝ այն դեպքում, երբ միայն Կոբայում ապրում է 1,5 մլն մարդ, իսկ մերձակայքի բնակչությանն էլ հաշվի առնելու դեպքում՝ մոտ 2,5 մլն: Իսկ զոհերի նման փոքր թիվը բացատրվում է նրանով, որ Կոբայում շատ քիչ շենքեր եւ շինություններ էին քանդվել:

1988 թվականի մեր երկրաշարժի զոհերի թիվը բացատրվում է հենց քանդված շենքերի հսկայական քանակով: Ժամանակի ընթացքում, սակայն, այդպես էլ փորձ չարվեց պարզելու, թե ովքեր էին մեղավոր ոչ սեյսմակայուն շենքեր շահագործման հանձնելու մեջ: Ովքե՞ր էին կառուցել այդ տապալված շենքերը, ովքե՞ր էին նախագծել դրանք, ովքե՞ր էին գողացել ցեմենտն ու ծախել, ովքե՞ր էին շենքերը ընդունել շահագործման, ովքե՞ր էին հանձնված բնակմակերեսների ցուցանիշներ պահանջում ու նկարում: Այս հարցերի շարանը կարելի է անվերջ շարունակել, ու դրանցից բոլորին պատասխանելու դեպքում՝ կտեսնենք, որ այդ զոհերի մեղքը մեզ՝ գրեթե բոլորիս վրա է: Բայց ամբողջ խնդիրն այն է, որ մեղքի զգացողությունը մեզ բոլորովին չի տանջում: Մենք չենք մեղադրում ոչ մեզ, ոչ էլ այն համակարգը, որի օրոք հնարավոր էր նման շինարարություն:

Այն ժամանակվա շենքերի նախագծողները շարունակում են շենքեր նախագծել, շինարարները շարունակում են կառուցել, ցուցանիշները շարունակում են պահանջվել ու նկարվել: Խորհրդային Միության մասին խոսելիս էլ՝ անպայման կարոտախտի արցունք են թափում: Իսկ խոսքը սպանության մասին է՝ թեկուզեւ ոչ կանխամտածված, բայց՝ 25 հազար մարդու սպանության մասին: Եւ ամենասարսափելին այն է, որ դրա գիտակցումը մեզանում չկա. այդ աղետը մեզ չփոխեց, չդարձրեց ավելի հեռատես, ավելի խոհեմ: Ինչպե՞ս ենք այսօր մենք կառուցում, ինչպե՞ս ենք վերահսկում, ինչպե՞ս ենք հաշվառում ու ստուգում եղած շինությունների որակն ու սեյսմակայունությունը: Ոլորտին առնչվող ցանկացած պաշտոնյա ցույց կտա հարյուրավոր փաստաթղթեր այն մասին, որ ստուգում են, որ վերահսկում են, որ ճիշտ են նախագծում, ու դրան չհավատալու հիմքեր ոչ ոք չունի:

Բայց երկրաշարժը փաստաթղթերին ու իրավական ակտերին չի նայում: Կարելի է գրազ գալ, որ Սպիտակում ու Գյումրիում շահագործման հանձնված բոլոր շենքերն ունեին անհրաժեշտ բոլոր փաստաթղթերը: Բայց շենքերի հիմքերն այսօր համատարած քանդվում են՝ խանութներ դառնալու համար: Ցանկացած նման խանութի սեփականատեր ցույց կտա անհրաժեշտ բոլոր փաստաթղթերը, որ հիմքերը քանդելը չի վնասել շենքի սեյսմակայունությանը: Իսկ թե ինչպես են ձեռք բերվում այդ փաստաթղթերը, կարծում եմ, գաղտնիք չէ: Մի խոսքով. ոչ մենք ենք փոխվել, ոչ էլ համակարգը: Ընդ որում, չենք ուզում փոխել ոչ համակարգը, ոչ էլ մեզ: Մնում է միայն աղոթել, որ երկրաշարժ չլինի: Իսկ ճապոնացիները աղոթելու հետ մեկտեղ նաեւ հետեւություններ են անում: Որովհետեւ հայ չեն:

Հայկ Գեւորգյան

Տպել
1196 դիտում

Չավուշօղլուն կմեկնի Բաքու` մասնակցելու արտգործնախարարների խորհրդի 39-րդ նիստին

Սպանված ոստիկան Յուրի Տեփանոսյանի կինը ներգրավվել է որպես իրավահաջորդ՝ փոխարինելով տուժողի հորը

Դեկտեմբերի 13-ին Երևանում կկատարվեն երթեւության կազմակերպման փոփոխություններ

Առանձին դեպքերում նկատվել են վարչական ռեսուրսի չարաշահման դեպքեր. ՔՈ հայտարարությունը

Վիճակագրական կոմիտեի նախագահ Ստեփան Մնացականյանն արձակուրդ է գնում

Փրկարարները կանխել են 9-րդ հարկից նետվել սպառնացող մարդու ինքնասպանության փորձը

Փոխվարչապետի որոշմամբ սահմանվել են քաղծառայողի փորձաշրջանի հետ կապված առանձնահատկությունները

Վաչագան Ղազարյանի խափանման միջոցի վերաբերյալ որոշումը կհրապարակվի 4 ժամից. նա մասնակցել է նիստին եւ հայտարարություն արել

Ժամը 20:00-ի դրությամբ բքի և տեսանելիության բացակայության պատճառով Վարդենյաց լեռնանցքը փակ է

Հինգ տարի հետո մեր դպրոցն անճանաչելի է դառնալու. Արայիկ Հարությունյան

Ըստ մեղադրանքի՝ որովայնը մարմնի ո՞ր մասն ա. Սաշիկ Սարգսյանի որդու համար պարզ չէ մեղադրանքի էությունը

Քրիստինե Սարգսյանը նշանակվել է «Առողջապահական ծրագրերի իրականացման գրասենյակ»-ի տնօրենի ԺՊ

Հարուցվել է քրեական գործ՝ կրկնակի քվեարկության փորձ կատարելու դեպքի առթիվ. ՔԿ

Գոռ Մինասյանը ճանաչվել է Գյումրու 2018-ի լավագույն մարզիկ

Չարենցավանում Փաշինյանը հորդորեց դասի գալ, մարզպետը նշանակեց տնօրենին, ծնողները դժգոհ մնացին

N17 հատուկ դպրոցի խորհուրդն այսօր չկարողացավ տնօրեն ընտրել. իսկ կարգը կխախտվի՞

Քրիստինե Սարգսյանը նշանակվել է Առողջապահական ծրագրերի իրականացման գրասենյակի տնօրենի պաշտոնակատար

Բքի և վատ տեսանելիության պատճառով Քուչակ-Ապարան հատվածը դժվարանցանելի է

Հայաստանը շարունակում է ջանքեր գործադրել խաղաղապահ կարողությունների զարգացման ուղղությամբ

Հայ ծնողների կողմից Ռուսաստանում լքված 3 ամսական փոքրիկը տեղափոխվեց Հայաստան (տեսանյութ)