Հույսը աղոթքն է. ոչ ոք, ոչինչ չի փոխվել

07/12/2017 schedule15:45

Տպագրվել է «Հայկական Ժամանակ» օրաթերթի՝ 2004 թվականի դեկտեմբերի 7-ի համարում

Ի՞նչ է մեզ համար դեկտեմբերի 7-ը: Փլատակների տակ զոհված մեր 25 հազար հայրենակիցների հիշատակի օր: Լրագրողների համար՝ աղետի գոտում անօթեւան մնացած մարդկանց վիճակը արծարծելու առիթ, իշխանության եւ ընդդիմության համար՝ աղետի գոտիով հետաքրքրված լինելը, մարդկանց մասին իրենց ունեցած մտահոգությունը ցույց տալու պատրվակ եւ այլն, եւ այսպես շարունակ: Բայց երբեք այդ զարհուրելի աղետը մեզ համար չի դարձել դաս: Այսինքն՝ մենք համառորեն չենք ուզում, որ դա մեզ համար դառնա դաս: Երկրաշարժից ընդամենը րոպեներ անց մեզնից շատերը համոզված էին, որ դա դիտավորյալ  կազմակերպված սպանդ է: Հետո այդ մտայնությունը վերափոխվեց նրան, թե աշխարհում նման ուժգնության երկրաշարժ նախկինում երբեք չի եղել, ու 1988-ի դեկտեմբերի 7-ին Հայաստանում տեղի ունեցածը ամենաուժեղն էր: Ու նման առեղծվածային բացատրությունների փնտրտուքը բնական է:

Հանրապետության ոչ այնքան խիտ բնակություն ունեցող հատվածում, ուր ապրում էր մոտ 300 հազար մարդ, զոհվեցին 25 հազարը: Զարհուրելի թիվ է: Որ երկրաշարժը սարքված էր, այսօր արդեն շատ քչերն են հավատում: Հասկանալի է նաեւ, որ մեր երկրաշարժը ամենաուժգինը չէր: Մի փոքր համեմատական վիճակագրություն: Սպիտակի երկրաշարժի ուժգնությունը, պաշտոնական տվյալներով, կազմում է 6,9 բալ՝ Ռիխտերի սանդղակով: 1995 թվականին Ճապոնական Կոբա քաղաքի մերձակայքում տեղի ունեցած երկրաշարժը 7,3 բալ էր: Այդ երկրաշարժի հետեւանքով զոհվեց 6 հազար 700 մարդ՝ այն դեպքում, երբ միայն Կոբայում ապրում է 1,5 մլն մարդ, իսկ մերձակայքի բնակչությանն էլ հաշվի առնելու դեպքում՝ մոտ 2,5 մլն: Իսկ զոհերի նման փոքր թիվը բացատրվում է նրանով, որ Կոբայում շատ քիչ շենքեր եւ շինություններ էին քանդվել:

1988 թվականի մեր երկրաշարժի զոհերի թիվը բացատրվում է հենց քանդված շենքերի հսկայական քանակով: Ժամանակի ընթացքում, սակայն, այդպես էլ փորձ չարվեց պարզելու, թե ովքեր էին մեղավոր ոչ սեյսմակայուն շենքեր շահագործման հանձնելու մեջ: Ովքե՞ր էին կառուցել այդ տապալված շենքերը, ովքե՞ր էին նախագծել դրանք, ովքե՞ր էին գողացել ցեմենտն ու ծախել, ովքե՞ր էին շենքերը ընդունել շահագործման, ովքե՞ր էին հանձնված բնակմակերեսների ցուցանիշներ պահանջում ու նկարում: Այս հարցերի շարանը կարելի է անվերջ շարունակել, ու դրանցից բոլորին պատասխանելու դեպքում՝ կտեսնենք, որ այդ զոհերի մեղքը մեզ՝ գրեթե բոլորիս վրա է: Բայց ամբողջ խնդիրն այն է, որ մեղքի զգացողությունը մեզ բոլորովին չի տանջում: Մենք չենք մեղադրում ոչ մեզ, ոչ էլ այն համակարգը, որի օրոք հնարավոր էր նման շինարարություն:

Այն ժամանակվա շենքերի նախագծողները շարունակում են շենքեր նախագծել, շինարարները շարունակում են կառուցել, ցուցանիշները շարունակում են պահանջվել ու նկարվել: Խորհրդային Միության մասին խոսելիս էլ՝ անպայման կարոտախտի արցունք են թափում: Իսկ խոսքը սպանության մասին է՝ թեկուզեւ ոչ կանխամտածված, բայց՝ 25 հազար մարդու սպանության մասին: Եւ ամենասարսափելին այն է, որ դրա գիտակցումը մեզանում չկա. այդ աղետը մեզ չփոխեց, չդարձրեց ավելի հեռատես, ավելի խոհեմ: Ինչպե՞ս ենք այսօր մենք կառուցում, ինչպե՞ս ենք վերահսկում, ինչպե՞ս ենք հաշվառում ու ստուգում եղած շինությունների որակն ու սեյսմակայունությունը: Ոլորտին առնչվող ցանկացած պաշտոնյա ցույց կտա հարյուրավոր փաստաթղթեր այն մասին, որ ստուգում են, որ վերահսկում են, որ ճիշտ են նախագծում, ու դրան չհավատալու հիմքեր ոչ ոք չունի:

Բայց երկրաշարժը փաստաթղթերին ու իրավական ակտերին չի նայում: Կարելի է գրազ գալ, որ Սպիտակում ու Գյումրիում շահագործման հանձնված բոլոր շենքերն ունեին անհրաժեշտ բոլոր փաստաթղթերը: Բայց շենքերի հիմքերն այսօր համատարած քանդվում են՝ խանութներ դառնալու համար: Ցանկացած նման խանութի սեփականատեր ցույց կտա անհրաժեշտ բոլոր փաստաթղթերը, որ հիմքերը քանդելը չի վնասել շենքի սեյսմակայունությանը: Իսկ թե ինչպես են ձեռք բերվում այդ փաստաթղթերը, կարծում եմ, գաղտնիք չէ: Մի խոսքով. ոչ մենք ենք փոխվել, ոչ էլ համակարգը: Ընդ որում, չենք ուզում փոխել ոչ համակարգը, ոչ էլ մեզ: Մնում է միայն աղոթել, որ երկրաշարժ չլինի: Իսկ ճապոնացիները աղոթելու հետ մեկտեղ նաեւ հետեւություններ են անում: Որովհետեւ հայ չեն:

Հայկ Գեւորգյան

Տպել
889 դիտում

Ինտերպոլում լռություն է. Բաքուն միջազգային հետախուզո՞ւմ է հայտարարել Կասպար Կարամպետյանին

ՔԿՀ-ներին մատակարարվող պահածոյացված միսը սահմանված չափորոշիչներին չի համապատասխանում. ՀՔԱՎ

Երեւանի եւ Էլ-Քուվեյթի միջեւ բարեկամության համաձայնագիրը պետք է շուտ վավերացվի. դեսպան

Հայաստանում կարմրուկի մեկ դեպք է գրանցվել. վարակը կարող է ջնջել մարդու իմունհիշողությունը

Ինչո՞ւ ՀՀԿ-ն Արցախյան շարժման 30-ամյակի հետ կապված տոնակատարություն չկազմակերպեց

Հայաստանի ԱԺ-ն ու Իսրայելի Կնեսեթը քննարկում են համագործակցության զարգացման ուղիները

Արտակ Զաքարյանի գլխավորած ՀՀ ՊՆ պատվիրակությունը կմեկնի Բելառուս

Ես ամաչելու բան չունեմ, Մարտի 1-ը ձեր ամոթն է. Նիկոլ Փաշինյանը՝ Գեւորգ Կոստանյանին, ՀՀԿ-ին

23-ամյա աղջիկը մեծ քանակությամբ դեղահաբեր է ընդունել. բժիշկները պայքարում են կյանքի համար

Բաքուն Ինտերպոլով հետախուզում է հայտարարել Եվրոպայի Հայ դատի հանձնախմբի ղեկավարին. Թուրան

Խոշոր վթար Ապարանում. ութ հոսպիտալացվածներից մեկը մանկահասակ երեխա է (լուսանկարներ)

Էստոնայում հայ եւ վրացի դիվանագետները կռվե՞լ են. Sputnik-ը գրել է, դեսպանը՝ հերքել

Վթարի են ենթարկվել «Սասնա ծռերի» գործով հանրային պաշտպանները

Հավանության են արժանացել 220 մլրդ դրամի 27 ներդրումային ծրագրեր. Կարայանը՝ Սարգսյանին

Սերունդներին. մրցույթի իմիտացիա

Իսրայելական ընկերությունը Գյումրիում ազատ առեւտրի գոտի կստեղծի եւ դուրս կգա ԵԱՏՄ շուկա

Մեղմ ասած. իմ հրաժարականի մասին լուրերը չափազանցված են

Չի կարող պատահել. Նոբելի հավակնորդը վաշխառո՞ւ

Դրա անունը դուք դնում եք բյուջե լցնել, ես դնում եմ առողջության անվտանգություն․ Մ. Եսայան

Ինչպե՞ս բացել բրազիլական շուկան հայ արտադրողի համար․ դեսպանը՝ Բաբլոյանին