Հույսը աղոթքն է. ոչ ոք, ոչինչ չի փոխվել

07/12/2017 schedule15:45

Տպագրվել է «Հայկական Ժամանակ» օրաթերթի՝ 2004 թվականի դեկտեմբերի 7-ի համարում

Ի՞նչ է մեզ համար դեկտեմբերի 7-ը: Փլատակների տակ զոհված մեր 25 հազար հայրենակիցների հիշատակի օր: Լրագրողների համար՝ աղետի գոտում անօթեւան մնացած մարդկանց վիճակը արծարծելու առիթ, իշխանության եւ ընդդիմության համար՝ աղետի գոտիով հետաքրքրված լինելը, մարդկանց մասին իրենց ունեցած մտահոգությունը ցույց տալու պատրվակ եւ այլն, եւ այսպես շարունակ: Բայց երբեք այդ զարհուրելի աղետը մեզ համար չի դարձել դաս: Այսինքն՝ մենք համառորեն չենք ուզում, որ դա մեզ համար դառնա դաս: Երկրաշարժից ընդամենը րոպեներ անց մեզնից շատերը համոզված էին, որ դա դիտավորյալ  կազմակերպված սպանդ է: Հետո այդ մտայնությունը վերափոխվեց նրան, թե աշխարհում նման ուժգնության երկրաշարժ նախկինում երբեք չի եղել, ու 1988-ի դեկտեմբերի 7-ին Հայաստանում տեղի ունեցածը ամենաուժեղն էր: Ու նման առեղծվածային բացատրությունների փնտրտուքը բնական է:

Հանրապետության ոչ այնքան խիտ բնակություն ունեցող հատվածում, ուր ապրում էր մոտ 300 հազար մարդ, զոհվեցին 25 հազարը: Զարհուրելի թիվ է: Որ երկրաշարժը սարքված էր, այսօր արդեն շատ քչերն են հավատում: Հասկանալի է նաեւ, որ մեր երկրաշարժը ամենաուժգինը չէր: Մի փոքր համեմատական վիճակագրություն: Սպիտակի երկրաշարժի ուժգնությունը, պաշտոնական տվյալներով, կազմում է 6,9 բալ՝ Ռիխտերի սանդղակով: 1995 թվականին Ճապոնական Կոբա քաղաքի մերձակայքում տեղի ունեցած երկրաշարժը 7,3 բալ էր: Այդ երկրաշարժի հետեւանքով զոհվեց 6 հազար 700 մարդ՝ այն դեպքում, երբ միայն Կոբայում ապրում է 1,5 մլն մարդ, իսկ մերձակայքի բնակչությանն էլ հաշվի առնելու դեպքում՝ մոտ 2,5 մլն: Իսկ զոհերի նման փոքր թիվը բացատրվում է նրանով, որ Կոբայում շատ քիչ շենքեր եւ շինություններ էին քանդվել:

1988 թվականի մեր երկրաշարժի զոհերի թիվը բացատրվում է հենց քանդված շենքերի հսկայական քանակով: Ժամանակի ընթացքում, սակայն, այդպես էլ փորձ չարվեց պարզելու, թե ովքեր էին մեղավոր ոչ սեյսմակայուն շենքեր շահագործման հանձնելու մեջ: Ովքե՞ր էին կառուցել այդ տապալված շենքերը, ովքե՞ր էին նախագծել դրանք, ովքե՞ր էին գողացել ցեմենտն ու ծախել, ովքե՞ր էին շենքերը ընդունել շահագործման, ովքե՞ր էին հանձնված բնակմակերեսների ցուցանիշներ պահանջում ու նկարում: Այս հարցերի շարանը կարելի է անվերջ շարունակել, ու դրանցից բոլորին պատասխանելու դեպքում՝ կտեսնենք, որ այդ զոհերի մեղքը մեզ՝ գրեթե բոլորիս վրա է: Բայց ամբողջ խնդիրն այն է, որ մեղքի զգացողությունը մեզ բոլորովին չի տանջում: Մենք չենք մեղադրում ոչ մեզ, ոչ էլ այն համակարգը, որի օրոք հնարավոր էր նման շինարարություն:

Այն ժամանակվա շենքերի նախագծողները շարունակում են շենքեր նախագծել, շինարարները շարունակում են կառուցել, ցուցանիշները շարունակում են պահանջվել ու նկարվել: Խորհրդային Միության մասին խոսելիս էլ՝ անպայման կարոտախտի արցունք են թափում: Իսկ խոսքը սպանության մասին է՝ թեկուզեւ ոչ կանխամտածված, բայց՝ 25 հազար մարդու սպանության մասին: Եւ ամենասարսափելին այն է, որ դրա գիտակցումը մեզանում չկա. այդ աղետը մեզ չփոխեց, չդարձրեց ավելի հեռատես, ավելի խոհեմ: Ինչպե՞ս ենք այսօր մենք կառուցում, ինչպե՞ս ենք վերահսկում, ինչպե՞ս ենք հաշվառում ու ստուգում եղած շինությունների որակն ու սեյսմակայունությունը: Ոլորտին առնչվող ցանկացած պաշտոնյա ցույց կտա հարյուրավոր փաստաթղթեր այն մասին, որ ստուգում են, որ վերահսկում են, որ ճիշտ են նախագծում, ու դրան չհավատալու հիմքեր ոչ ոք չունի:

Բայց երկրաշարժը փաստաթղթերին ու իրավական ակտերին չի նայում: Կարելի է գրազ գալ, որ Սպիտակում ու Գյումրիում շահագործման հանձնված բոլոր շենքերն ունեին անհրաժեշտ բոլոր փաստաթղթերը: Բայց շենքերի հիմքերն այսօր համատարած քանդվում են՝ խանութներ դառնալու համար: Ցանկացած նման խանութի սեփականատեր ցույց կտա անհրաժեշտ բոլոր փաստաթղթերը, որ հիմքերը քանդելը չի վնասել շենքի սեյսմակայունությանը: Իսկ թե ինչպես են ձեռք բերվում այդ փաստաթղթերը, կարծում եմ, գաղտնիք չէ: Մի խոսքով. ոչ մենք ենք փոխվել, ոչ էլ համակարգը: Ընդ որում, չենք ուզում փոխել ոչ համակարգը, ոչ էլ մեզ: Մնում է միայն աղոթել, որ երկրաշարժ չլինի: Իսկ ճապոնացիները աղոթելու հետ մեկտեղ նաեւ հետեւություններ են անում: Որովհետեւ հայ չեն:

Հայկ Գեւորգյան

Տպել
1104 դիտում

Վլադիմիր Պուտինը Հայաստան կժամանի պաշտոնական այցով. Բալայան

Չինաստանի կառավարությունը ՀՀ կառավարությանը շտապ օգնության 200 մեքենա է նվիրաբերել

Ինչո՞ւ են Հենրիխ Մխիթարյանին զրկել դիվանագիտական անձնագրից. հարց-ամոթանք՝ Ֆարմանյանից, պարզաբանում՝ ԱԳՆ-ից

Արցախի կարգավիճակը եւ անվտանգությունը լինելու է ՀՀ բացարձակ առաջնահերթությունը. Փաշինյանի ելույթն ամբողջությամբ

Միջպետական կանոնավոր ուղեւորափոխադրումների մրցույթների կարգը կարող է փոխվել. քննարկում նախարարությունում

Լեւոն Երանոսյանը, չունենալով հատուկ որակավորում, ցույցերի ժամանակ գործադրել է լուսաձայնային նռնակ. ՀՔԾ

Հայկական թիմերը 2-րդ անընդմեջ հաղթանակն են տարել շախմատի օլիմպիադայում

Կառավարման ավտոմատացված համակարգերի համակարգիչների 40%-ից ավելին գրոհի է ենթարկվել. Կասպերսկի

Կալանավորներին եւ դատապարտյալներին զրկել են հեռախոսային խոսակցություններից. ՄԻՊ-ը դիմել է ՍԴ

ՀՀ-ում ստեղծված իրավիճակը սոսկ իշխող կուսակցության փոփոխություն չէ. գնում ենք նոր ընտրությունների

Հայ-թուրքական սահմանը հատած 16-ամյա թուրք տղան ազատ է արձակվել կալանքից, գործը կարճվել է

Մշակույթի նախարար Լ. Մակունցը Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թանգարանում մասնակցել է «Արմենիա» ցուցահանդեսի բացմանը

Նիկոլ Փաշինյանը եւ Միշել Աունը քննարկել են հայ-լիբանանյան հարաբերությունների հետագա զարգացմանը վերաբերող հարցեր

ԱԳ նախարարը ուշադրություն է հրավիրել ՀՀ-ի ու Արցախի հետ սահմանին իրավիճակը լարելու Ադրբեջանի փորձերի վրա

Կառավարության ղեկավարը մասնակցել է ՄԱԿ-ի Զարգացման ծրագրի կազմակերպած քննարկումներին

Նիկոլ Փաշինյանը հանդիպում է ունեցել Աֆրիկյան միության կոմիտեի նախագահ Մուսա Ֆակիի հետ

Հայաստանի եւ Իրանի միջեւ առկա է վստահության բարձր մակարդակ. Հասան Ռոհանին՝ Ն. Փաշինյանին

Ադրբեջանը պետք է փոխի իր անհարգալից վերաբերմունքը բանակցությունների հանդեպ. Նիկոլ Փաշինյանի ելույթը ՄԱԿ-ում

Սյունիքում վագոն-տնակ է հրդեհվել, Երեւանում՝ գազի արտահոսքը վերածվել հրդեհի

Թիվ 3/5 տեղամասի քվեարկության արդյունքները վերահաշվարկվել են, որևէ ցուցանիշի փոփոխություն չի արձանագրվել. ԿԸՀ