Ինչու բողոքավոր զանգվածը դուրս չի գալիս փողոց. ԵՊՀ կիրառական սոցիոլոգիայի ամբիոնի վարիչ

04/02/2018 schedule17:00

Հայաստանում ձեւավորված բավական մեծ զանգված կա, որը կողմ է քաղաքական փոփոխություններին, այդ փոփոխությունների համար կազմակերպվող բողոքի ցույցերին, սակայն երբեք տանից դուրս չի գալիս՝ նման միջոցառումների մասնակցելու համար. դրանց հետեւում է համացանցով, տանը նստած: Ո՞րն է պատճառը, որ բողոքավոր ընտրազանգվածը դուրս չի գալիս փողոց: Մեր հարցերին պատասխանել է սոցիոլոգ, ԵՊՀ կիրառական սոցիոլոգիայի ամբիոնի վարիչ Արթուր Աթանեսյանը:

- Պարոն Աթանեսյան, այսօր Հայաստանում կա ձևավորված մի խումբ, որ կողմ է քաղաքական բարեփոխումներին և այդ շրջանակներում արվող ցույցերին, բայց երբեք չի մասնակցում դրնց, գերադասում է տանը նստած ուղիղ եթերով հետևել տեղի ունեցող իրադարձությանը: Ինչո՞վ կարող է սա պայմանավորված լինել:

- Եթե խոսքը հայաստանցիների` քաղաքականությանը մասնակցելու մասին է, ապա Հայաստանի ժամանակակից պատմության մեջ մենք տեսել ենք մասնակցության գրեթե բոլոր ձևերը, որոնք նկարագրված են գիտության կողմից, այդ թվում և՛ մասնակցություն հեղափոխական գործընթացներին և՛ քաղաքական ընտրություններին:

Տեսել ենք նաև քաղաքականությամբ հետաքրքրվելը, ինչպես նաև քաղաքական, լրատվական ոլորտում ակտիվ լինելու, քաղաքական լրատվությունն ակտիվորեն սպառելու գործընթացը, որը ևս համարվում է քաղաքական մասնակցության ձև: Պետք է ասել, որ այսօր սոցցանցերի դերը քաղաքական կյանքում շատ ուռճացված է. այսպես, սոցցանցերին հաճախ վերագրում են ցույցերի, հեղափոխությունների, զանգվածային դժգոհությունների խթանման կարևոր դերակատարում:

- Որոշ մարդկանց մոտ քաղաքականության մասին խոսելը պարապ ժամանակի զբաղմունք է դարձել: Ի՞նչն է ստիպում նրանց խոսել քաղաքականության մասին, անգամ եթե տեղյակ չեն:

- Մեր քաղաքական մշակույթի առանձնահատկություններից է այն, որ քաղաքականության մասին ընդունված է խոսել հիմնականում բացասական-քննադատական շեշտադրմամբ, դժգոհել ամեն ինչից և բոլորից: Հակասությունն այն է, որ մի կողմից՝ բոլորն ուզում են զբաղվել քաղաքականությամբ կամ անձնական օգուտ ստանալ այդ «զբաղմունքից» և մյուս կողմից` դրանից բոլորը դժգոհ են:

Այստեղ սիրում են խոսել քաղաքականության մասին, և այդ խոսակցությունները հիմնականում ունենում են առօրյա, կենցաղային բնույթ և համապատասխան ոչ մասնագիտական մակարդակ, անգամ եթե այդ մասին խոսողն իրեն «փորձագետ» է համարում: Մեր հասարակության բազում ներկայացուցիչներ, հիմնականում` ավագ սերնդի տղամարդիկ, սիրում են զբաղվել տարբեր ասեկոսեների տարածմամբ, անգամ իմանալով, որ տվյալ «նորությունը» չստուգված, իրականության հետ շատ հեռու կապ ունեցող տեղեկատվություն է:

Կենցաղային և անգամ մասնագիտական մակարդակում քաղաքականության մասին խոսողների մեծ մասը, չգիտես ինչու, կարծում է, որ եթե իրենք լինեին տվյալ քաղաքական գործիչը, իրենք ավելի արդյունավետ կաշխատեին և ավելի ճիշտ որոշումներ կընդունեին:

- Կա տարածված է մի պատկերացում, թե խոսելով քաղաքականության մասին` դրանով արդեն ներդրում ունեն քաղաքականության, երկրի կառավարման, բարեփոխումների գործում: Ի՞նչ կասեք այս մասին:

- Այո կա, և սա, բնականաբար, սխալ կարծիք է, հիմարություն: Այսպես, անընդհատ խոսելով կոռուպցիայի կամ աղքատության հաղթահարման մասին, մենք հանգիստ տուն ենք գնում ու քնում` մտածելով, որ ահա վաղն արդեն չի լինի ոչ կոռուպցիա, ոչ աղքատություն:

Նույն կերպ հազարավոր մեր քաղաքացիներ ամբողջ օրը տարված են սոցիալական ցանցերում մեկնաբանություններ անելով, այս կամ այն երևույթը փնովելով և մտածում են, թե դա է իրենց առավելագույն քաղաքական մասնակցությունն է:

Այսպես, տեսնելով իրենց բակում թափած աղբը, նման քաղաքացիներն աղբը հավաքելու փոխարեն շտապում են տուն, որպեսզի միացնեն համակարգիչը, մտնեն Ֆեյսբուք և գրառում անեն այն մասին, թե որքան վատ է, որ իրենց բակում աղբ է թափված: Պարզ է, որ նման ակտիվությունը հարցի լուծում չէ:

Տպավորություն է ստեղծվում, որ նման ակտիվություններով բնակիչները ոչ այնքան ձգտում են կարևոր հարցերին լուծում տալ, որքան` ինքնահաստատվել:

Ի՞նչը կարող է դառնալ հասարակության կողմից քաղաքական պասիվ վարքի պատճառ:

- Այսօր մեզանում խիստ տարածված է նաև քաղաքական նիհիլիզմը (մերժողականությունը), որը պայմանավորված է սուբյեկտիվ և օբյեկտիվ պատճառներով: Սուբեկտիվ պատճառներից է հիասթափությունը քաղաքականությունից, նաև քաղաքականությամբ չհետաքրքրվելը:

Օբեկտիվ պատճառներից կարող է լինել քաղաքացու կարծիքն այն մասին, որ քաղաքականությանն իր ակտիվ մասնակցությունը օբեկտիվորեն որևէ բան չի փոխելու, կամ հնարավոր չէ: Նիհիլիզմը կարող է լինել նաև պաշտպանական արձագանք՝ որևէ բան փոխել չկարողանալու փաստի հանդեպ:

Սովորաբար, քաղաքական մերժողականության դրսևորումները զանգվածային բնույթ են կրում այն երկրներում, որտեղ տիրում է ոչ ժողովրդավարական քաղաքական մշակույթ և քաղաքական իշխանության ոչ ժողովրդավարական ձև:

Նման դեպքերում քաղաքացին պարբերաբար հրավիրվում է մասնակցելու քաղաքական ծիսակատարություններին, որոնք ձևական բնույթ են կրում, այդ թվում` ընտրությունների գործընթացը, երբ արդյունքների հրապարակումը նույնպես դառնում է ձևական ծիսակատարություն:

Քաղաքացին ինքն էլ է գիտակցում, որ այդ ամբողջ գործընթացն իրականում ձևական բնույթ է կրում, և ակամա սկսում է այն մերժել` չմասնակցել կամ էլ ենթարկվել ստեղծված խաղի կանոններին, անգամ առաջ անցնել և դրանց է՛լ ավելի նպաստել:

Պետք է առանձին խոսել քաղաքական մշակույթի մասին, որպես մի գործոնի, որն էականորեն պայմանավորում է քաղաքացու դիրքորոշումները և քաղաքական մասնակցությունը: Քաղաքական մշակույթն իր մեջ ներառում է և՛ ազգային արժեքներ, և՛ հայրենասիրության մասին պատկերացումներ, և՛ավանդույթներ:

 -Ինչո՞վ է պայմանավորված «քաղաքականությունը տղամարդու գործ է» տարածված արտահայտությունը:

- Տվյալ մտածողությունը հասարակության մեջ տարածված քաղաքական մշակույթի տարրերից է: Համապատասխանաբար, կնոջ քաղաքական մասնակցությունը կարող է լինել միայն երկրորդական ձևով, այսինքն, որպես տղամարդուն աջակցող կամ որպես գործիքի այլ տղամարդկանց քաղաքական խաղում:

Քաղաքական մշակույթի դրսևորումներից կարելի է համարել քաղաքական գործչի կամ առաջնորդի կերպարը: Ավանդական հասարակություններում ավագ սերնդի տղամարդն է համարվում առաջնորդի տիպային կերպարը և, համապատասխանաբար, անգամ եթե սահմանադրությունն ու օրենքները դա թույլ են տալիս, այդ կերպարին չհամապատասխանողները (օրինակ` երիտասարդ կանայք) քաղաքական պաշտոնների համար առաջադրվելն անիմաստ են համարում, նույնպես դրսևորում են քաղաքական նիհիլիզմ: Եվ իհարկե, սովորաբար պասիվ քաղաքական մասնակցությունը պայմանավորված է լինում տնտեսական հիմնախնդիրներով, քաղաքացիների աղքատացմամբ:

Ի՞նչ դեր ունի այսօր սոցցանցը քաղաքական գործիչների կյանքում:

- Համացանցային հաղորդակցումը դարձել է քաղաքական կյանքի մի մասը: Քաղաքական գործիչները հարկ են համարում իրենց էջն ունենալ սոցցանցերում, հրապարակում են տարբեր կոչեր, ներկայացնում նախընտրական ծրագրեր, պարզապես հաղորդակցվում: Իհարկե, շատ դեպքերում նման հաղորդակցումն ունի միակողմանի բնույթ, երբ սոցցանցերի հարթակն օգտագործվում է տեղեկատվություն տարածելու համար` առանց արձագանքների ստացման և ուսումնասիրության: Սա կարելի է բացատրել ոչ միայն տվյալ քաղաքական գործիչների կամ թեկնածուների` հանրային կարծիքով չհետաքրքրվելով, այլ նաև շատ դեպքերում համացանցի մյուս օգտվողներից ստացվող արձագանքների` ոչ բովանդակային, ոչ կառուցողական, անիմաստ լինելու բազում փաստերով:

- Ի՞նչ մեխանիզմով է այսօր սոցցանցը կարծիք ձևավորում քաղաքական դաշտում:

- Հասկանալի է, թե ինչ մեխանիզմով սոցցանցը կարող է կարծիք ձևավորել և տարածել: Միևնույն ժամանակ կարծիքը միշտ չէ, որ դառնում է գործողություն (այն էլ` զանգվածային), իսկ զանգվածային գործողությունները միշտ չէ, որ նախօրոք քննարկվում, հիմնավորվում, կազմակերպված բնույթ են կրում: Շատ հեղափոխություններ կամ ցույցեր սկսվել են փողոցում, տարերային բնույթ են կրել և արագ տեմպերով մեծանալով` դարձել են զանգվածային: Վերջապես, չպետք է մոռանալ, որ պատմության ընթացքում զանգվածային քաղաքական ակտիվությունների, այդ թվում` ցույցերի և հեղափոխությունների մեծ մասը տեղի է ունեցել արդի ԶԼՄ-ների ստեղծումից առաջ:

                                                                      Աղունիկ Հովհաննիսյան

Տպել
4784 դիտում

Հոկտեմբերի 26-ին Հյուսիսային եւ Հարավային Կորեաների միջեւ տեղի կունենա ռազմական բանակցություններ

Ն. Փաշինյանն Անթիլիասում այցելել է Ցեղասպանության մատուռ, առանձնազրույց ունեցել Արամ Ա կաթողիկոսի հետ

Մարդու իրավունքների պաշտպանի միջամտությամբ անձն ազատ է արձակվել քրեակատարողական հիմնարկից

Քննչական կոմիտեն ընտրախախտումների վերաբերյալ երեկ 3 հաղորդում է ստացել

ՀՀԿ-ն վաղ առավոտյան Գործադիր մարմնի նիստ էր հրավիրել. քննարկումների մասին կհայտնեն ԱԺ արտահերթ նիստին

Ընտրակաշառք, կեղծ քվեաթերթիկ, քվեարկել են 1 անգամից ավելի կամ ուրիշի փոխարեն. 16 դեպքով նախապատրաստվում են նյութեր

Արմավիրի քաղաքապետ է ընտրվել «Քաղաքացիական պայմանագիր»-ը ներկայացնող Դավիթ Խուդաթյանը

Կապանում ՔՊ-ի թեկնածուն պարտություն է կրել, հաղթել է անկուսակցական Գեւորգ Փարսյանը

Հրազդանի քաղաքապետ է ընտրվել Սևակ Միքայելյանը՝ Սասուն Միքայելյանի որդին

Առաջին կին քաղաքապետը. Էջմիածնում քաղաքապետ է ընտրվել ՔՊ-ն ներկայացնող Դիանա Գասպարյանը

Գյումրիում ոստիկանները ծեծել են Առաքելյան եղբայրներին, տղաները կալանավորված են (տեսանյութ)

Հայաստանի մեծ մասում սկսվող շաբաթը անձրեւոտ կլինի. եղանակը՝ առաջիկա օրերին

«Սիրահարդ եմ, Երևան» խորագրով հեծանվավազքը՝ քաղաքապետ Հայկ Մարությանի մասնակցությամբ (լուսանկարներ)

Ազատամարտիկ Արթուր Կարապետյանի անվան պուրակում բացվեց Երևանի 2800-ամյակի հուշարձանը.ներկա էր քաղաքապետը

Ժամը 17-ի դրությամբ ՏԻՄ ընտրություններին մասնակցել է ընտրելու իրավունք ունեցողների 35.23%-ը

Սասուն Միքայելյանը չունի որևէ լծակ, պահանջում ենք մերկապարանոց հայտարարություններ չանել. Սևակ Միքայելյանի շտաբ

Երեւանի բնակարաններից մեկում հայտնաբերվել է 55-ամյա տղամարդու դի՝ վնասվածքների հետքերով

Երևանի քաղաքապետը և Մարսելի փոխքաղաքապետն անդրադարձել են Երևան-Մարսել համագործակցության համաձայնագրի ծրագրերին

Երևանի գլխավոր ճարտարապետ է նշանակվել Արթուր Մեսչյանը. Tert.am

Ծնունդդ շնորհավոր, Երևան, իմ սեր. ՀՀ նախագահի շնորհավորական ուղերձը