Ղարաբաղյան հակամարտության գոտում սրացում չի լինի, ՌԴ-ն թույլ չի տա. Շահին Ռզաեւ

Հարեւան եւ հայկական երկու պետությունների հակառակորդ երկրում՝ Ադրբեջանում, հետաքրքիր գործընթացներ են տեղի ունենում: Կայուն դիկտատուրայի երկրում, հատկապես վերջերս, գրեթե բոլորը սպասում էին, որ ամեն ինչ, այդ թվում՝ սպասվող նախագահական ընտրությունները, ընթանալու են սահուն, առանց ցնցումների ու անակնկալների: Սակայն անակնկալը մատուցեց հենց նա, ումից ամենաքիչն էին սպասում:

Իլհամ Ալիեւը մի քանի օր առաջ անսպասելի որոշում կայացրեց հոկտեմբերին նախատեսվող նախագահական ընտրությունները տեղափոխել ապրիլ: Հենց այդ ժամանակ ավարտին է մոտենալու նաև Հայաստանում պետական համակարգի անցումը կառավարման խորհրդարանական մոդելին:

Ադրբեջանում նախագահական ընտրությունները կանցկացվեն ապրիլի 11-ին: Այժմ շատերը փորձում են հասկանալ այդ որոշման դրդապատճառները: Նախագահական արշավի շախմատային պարտիան գոնե առերեւույթ ընթանում էր առանց խնդիրների, ինչու հենց խաղի կեսից Ալիեւը փոխեց դրա կանոնները, շուռ տվեց խաղատախտակը, «ֆիգուրները» նորովի դասավորեց ու կտրուկ արագացրեց իր վերընտրվելու գործընթացը: Ո՞ւր կամ ինչո՞ւ է նա շտապում: Մյուս կողմից, թեպետ արտահերթ ընտրությունների անցկացման որոշումն անսպասելի էր շատերի համար, սակայն դրանց մասին շշուկներն ադրբեջանական հասարակական-քաղաքական միջավայրում ու մեդիա դաշտում պտտվում էին դեռ անցյալ տարվանից:

Բավական է հիշել, որ դեռեւս 2017 թ.-ի հոկտեմբերին նույն Ալիեւը ստիպված էլ հերքել երկրում արտահերթ նախագահական ընտրություններ անցկացնելու մասին համառորեն տարածվող լուրերը: «Մենք նպատակ չունենք փոխելու ընտրությունների անցկացման ժամկետը: Ես գիտեմ, թե ինչ խոսակցություններ են պտտվում Ադրբեջանում եւ մեր սահմաններից դուրս: Նման ծրագրեր չկան, դրա անհրաժեշտությունը ես չեմ տեսնում», - հայտարարել էր նա РИА Новости-ի հետ հարցազրույցում:

Այնուամենայնիվ, անհրաժեշտությունն առաջացավ, ու Ալիեւի որոշման պատճառներն, ըստ փորձագետների, ունեն թե՛ ներքին, թե՛ արտաքին արմատներ:

Առաջին պատճառն, ըստ ադրբեջանցի տնտեսագետ, ReAl շարժման գործադիր քարտուղար Նատիգ Ջաֆարլիի, իսկապես տեխնիկական է: Ի դեպ, Ադրբեջանի նախագահի օգնական Ալի Հասանովը եւս տեխնիկական խնդիրներով պատճառաբանեց ընտրությունների տեղափոխման մասին որոշումը: Սակայն եթե Հասանովը շեշտում էր աշնանը պլանավորած մեծ համապետական միջոցառումների հետ ընտրությունների չհամընկնելու կարեւորությունը, Ջաֆարլին այլ խնդիր է տեսնում: «Այս տարի առաջին անգամ նախագահն ընտրվում է յոթ տարի ժամկետով: Ուստի, հաջորդ ընտրություններն անցկացվելու են 2025 թ.-ի հոկտեմբերին: Իսկ այդ տարվա նոյեմբերին էլ կկայանան խորհրդարանական ընտրությունները: Նշանակում էր միաժամանակ երկու ընտրական գործընթացներ են ընթանալու: Ուստի, անհրաժեշտ էր տեղափոխել կամ նախագահի, կամ խորհրդարանի ընտրությունների անցկացման ժամկետը: Ընտրվեց նախագահի ընտրությունները»,- նշում է Ջաֆարլին:

Ջաֆարլիի ու Հասանովի հետ կտրականապես համաձայն չէ ադրբեջանցի փորձագետ, լրագրող Շահին Ռզաեւը: Նրա համար այդ բացատրությունները համոզիչ չեն: «Մինչեւ 2025 թ.-ը, ինչպես ասում են, մեզանում «կամ խանը կմահանա, կամ էշը» (հայկական տարբերակով՝ «կամ էշը կսատկի, կամ էշատերը»): Այսինքն՝ հարյուր անգամ կարող էին փոփոխել ընտրությունների անցկացման օրը, որպեսզի նախագահական ու խորհրդարանական ընտրությունները չհամընկնեն»,- նշեց Ռզաեւը «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում: Փորձագետի համար հատկապես ծիծաղելի են համապետական նշանակության միջոցառումների հետ չհամընկնելու մասին պատճառաբանությունները:  

«Մենք, կարծես, անկախ պետություն ենք, ուստի՝ ամենակարեւոր միջոցառումը մեզ համար պետք է լինի նախագահի ընտրությունը: Այլ կարեւոր միջոցառում ես չեմ պատկերացնում: Ուստի, ինչպես կարելի է երկրի համար ամենակարեւոր միջոցառումը տեղափոխել այլ երկրորդական՝ թեկուզ միջազգային նշանակության իրադարձությունների օգտին»,- նշում է Ռզաեւը:

Սա, իհարկե, խնդրի տեխնիկական կողմն է, որի վերաբերյալ փորձագետների հայացքները կտրուկ տարբերվում են: Նրանք, սակայն գրեթե համամիտ են, երբ խոսում են Ալիեւի որոշման արտաքին քաղաքական դրդապատճառների մասին: Ավելի կոնկրետ, այս տարվա մարտի 18-ին ՌԴ-ում անցկացվելու են նախագահական ընտրություններ: «Գլոբալ խաղացողների, եվրոպական կառույցների, գրեթե բոլորի ուշադրությունը կենտրոնացած է լինելու ռուսաստանյան ընտրությունների վրա՝ հատկապես հաշվի առնելով ՌԴ-ի ու Արեւմուտքի հարաբերությունների լարվածությունը: Ի դեպ, Մոսկվան, ի տարբերություն Բաքվի, չի հրաժարվել միջազգային դիտորդներից: Ուստի, կարծում եմ ադրբեջանական ընտրությունները կմնան ռուսաստանյան ընտրական գործընթացների ստվերում, ու մեր իշխանությունները կկարողանան «հանգիստ» ընտրություններ անցկացնել»,- նշում է Ջաֆարլին, ում հետ գրեթե ամբողջությամբ համամիտ է Շահին Ռզաեւը:

«Ռուսաստանի հետ ընտրական գործընթացների սինքորնիզացիան ինձ համար ավելի համոզիչ բացատրություն է»,- մեր զրույցում ասաց նա՝ նկատի ունենալով, որ սա հնարավորություն է առանց միջազգային լուրջ ուշադրության, ասել է թե քննադատության, անցկացնել ընտրությունները: Մեծերի գլուխը ՌԴ-ում ընտրություններով խառն է լինելու ու Ադրբեջանում ընտրությունների մասին մտածելու ժամանակ էլ չեն ունենալու: «Ուստի, հակված եմ կարծել, որ մեր իշխանությունները որոշեցին չառկախել գործընթացը մինչեւ աշուն, երբ Ռուսաստանում ու, ի դեպ, Հայաստանում կձեւավորվեն նոր իշխանություններ»,- նշում է Շահին Ռզաեւը:

Ալիեւի հանկարծակի որոշման եւս մեկ պատճառ փորձագետները նշում են ադրբեջանական իշխանական վերին էշելոններում դավադրության հասունացման հնարավորությունը: Նման կարծիքի է ադրբեջանցի քաղաքագետ Զարդուշտ Ալիզադեն: «Գողացած փողերը շատերին հանգիստ չեն տալիս: Կարծում եմ՝ որոշակի դավադրություն է հասունանում իշխանության ներսում, կան շատ դժգոհներ, որոնք կարող էին աշխատանք տանել, որոշակի թիմ ձեւավորել եւ վերջնագիր ներկայացնել»,- նշում է նա՝ հավելով, որ վտանգի քաղաքականապես չեզոքացման կամ նվազման առաջին քայլը հանրաքվեի անցկացումն էր, այնուհետեւ Մեհրիբան Ալիեւային առաջին փոխնախագահի պաշտոնում նշանակումը:

«Հաջորդ քայլը հենց արտահերթ նախագահական ընտրությունների անցկացումն է»,- նշում է փորձագետը եւ որպես իր կարծիքի բացատրություն հավելում հետեւյալը. «Արտահերթ ընտրությունները խիստ սահմանափակում են իշխանության ներսում Ալիեւի հակառակորդների համար դավադրությունների կազմակերպման ժամանակային հնարավորությունները»: Շահին Ռզաեւն այս կարծիքը եւս չի կիսում՝ նշելով, որ, թեպետ, շատ են խոսում իշխանության ներսում տարբեր կլանների պայքարի մասին, սակայն ինքն իրականում նման պայքար չի տեսնում:

Իսկ Նատիգ Ջաֆարլին ընդհանրապես կարծում է, որ նախագահական ընտրություններից հետո, երբ կնշանակվեն նաեւ ոլորտային այլ փոխնախագահներն իրենց աշխատակազմերով, նախարարների կաբինետի՝ կառավարության, կարիքն ուղղակի չի լինի: «Այսինքն՝ կարող են լինել կառուցվածքային փոփոխություններ: Նախարարների կաբինետի կարիքն այլեւս չի լինի, հակառակ պարագայում մենք գործ կունենանք կրկնվող գործառույթների հետ, որն անիմաստ է»,- կարծում է փորձագետը:

Փորձագետները, գրեթե վստահ ու համամիտ են մեկ խնդրի վերաբերյալ: Նրանք բոլորն էլ կարծում են, որ նախագահի ընտրությունները ոչ մի անդրադարձ չեն ունենա ԼՂ հակամարտության կարգավորման գործընթացի վրա:

«Վստահ եմ, որ հակամարտության գոտում ոչ մի սրացում էլ չի լինի: Ռուսաստանն ուղղակի դա թույլ չի տա: Նրանց մոտ շուտով անցկացվելու է Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունը, մյուս կողմից՝ պատերազմը շատ թանկ է նստելու բոլոր կողմերի վրա: Սակայն վստահ եմ (չի մանրամասնում, թե որտեղից այդ վստահությունը- խմբ.) Ռուսաստանը ճնշում կգործադրի Հայաստանի վրա՝ «օկուպացված տարածքների ազատագրման» առումով եւ Հայաստանը կգնա այդ քայլին: Ռուսաստանն այս ամենը կներկայացնի որպես իր հաջողությունը, իսկ ՀՀ-ն ու Ադրբեջանը՝ որպես Լեռնային Ղարաբաղի վերջնական կարգավիճակի որոշման համար անհրաժեշտ ու պարտադրված փոխզիջում», -մեր զրույցը եզրափակեց Շահին Ռզաեւը:

Հոդվածը հրապարակվել է «Հայկական ժամանակ» օրաթերթի փետրվարի 9-ի համարում:

Տպել
4680 դիտում

Կալանավորներին և դատապարտյալներին զրկել են հեռախոսային խոսակցություններից. ՄԻՊ-ը դիմել է ՍԴ

ՀՀ-ում ստեղծված իրավիճակը սոսկ իշխող կուսակցության փոփոխություն չէ. գնում ենք նոր ընտրությունների

Հայ-թուրքական սահմանը հատած 16-ամյա թուրք տղան ազատ է արձակվել կալանքից, գործը կարճվել է

Մշակույթի նախարար Լ. Մակունցը Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թանգարանում մասնակցել է «Արմենիա» ցուցահանդեսի բացմանը

Նիկոլ Փաշինյանը եւ Միշել Աունը քննարկել են հայ-լիբանանյան հարաբերությունների հետագա զարգացմանը վերաբերող հարցեր

ԱԳ նախարարը ուշադրություն է հրավիրել ՀՀ-ի ու Արցախի հետ սահմանին իրավիճակը լարելու Ադրբեջանի փորձերի վրա

Կառավարության ղեկավարը մասնակցել է ՄԱԿ-ի Զարգացման ծրագրի կազմակերպած քննարկումներին

Նիկոլ Փաշինյանը հանդիպում է ունեցել Աֆրիկյան միության կոմիտեի նախագահ Մուսա Ֆակիի հետ

Հայաստանի եւ Իրանի միջեւ առկա է վստահության բարձր մակարդակ. Հասան Ռոհանին՝ Ն. Փաշինյանին

Ադրբեջանը պետք է փոխի իր անհարգալից վերաբերմունքը բանակցությունների հանդեպ. Նիկոլ Փաշինյանի ելույթը ՄԱԿ-ում

Սյունիքում վագոն-տնակ է հրդեհվել, Երեւանում՝ գազի արտահոսքը վերածվել հրդեհի

Թիվ 3/5 տեղամասի քվեարկության արդյունքները վերահաշվարկվել են, որևէ ցուցանիշի փոփոխություն չի արձանագրվել. ԿԸՀ

Դատախազության հանձնարարությամբ առերևույթ ընտրախախտումների 42 դեպքերով նախապատրաստվում են նյութեր

Միջազգային սիմպոզիում՝ նվիրված անցումային արդարադատությանը. ներկա կլինի նաեւ Նիկոլ Փաշինյանը

«Dasaran.am» կրթական հարթակը նոր ծրագրի միջոցով կաջակցի զորակոչի կազմակերպմանը

Հեռուստաաշտարակի վերանորգման պատճառով որոշ ռադիոհաճախականություններ ժամանակավոր կանջատվեն

ԿԳՆ-ում անցկացվել է Տարվա լավագույն ուսուցիչ, տնօրեն եւ դաստիարակ մրցույթների վերջին փուլը

Դավիթ Տոնոյանն ընդունել է «Դիտակետ» ծրագրի պատասխանատուներին

Մեկնարկել է Զոհրաբ Մնացականյանի հանդիպումը ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հետ

Փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանն ընդունել է ՎԶԵԲ Տարածաշրջանային տնօրենների պատվիրակությանը