Իսկ դու ունե՞ս մազերդ կապույտ ներկելու իրավունք

ՀՀ քաղաքացի, 19-ամյա Ասյա Խաչատրյանի հետ Արցախում տեղի ունեցածը լայնորեն քննարկվում է սոցցանցերում: Ճակատագրի բերումով Ստեփանակերտում հայտնված, կապույտ ներկած մազերով երիտասարդ, անպաշտպան աղջկան բախտ է վիճակվել շփվել ոստիկանության հետ: Ապօրինի ազատազրկում, բռնի գործողություններ, բազմաթիվ ապօրինություններ իրավապահների կողմից...Ու այստեղ, ըստ էության, նշանակություն չունի, թե որտեղ է դեպքը տեղի ունեցել: Նույնը կարող էր տեղի ունենալ եւ շատ հաճախ տեղի է ունենում Երեւանում կամ ցանկացած մարզում: Պարզապես, երբ դա տեղի է ունենում Արցախում, առավել սուր է ընկալվում: 

Մարդու իրավունքները եւ ազատությունը վիրտուալ ձեւակերպումներ չեն, որ «ստատուսի» ձեւով գրված են ֆեյսբուքում կամ օդնոկլասնիկիում: Դրանք շատ կոնկրետ, շոշափելի, «քաշ» ու «ծավալ» ունեցող հասկացողություններ են: Դրանք բոլորիս, այդ թվում՝ նաեւ կոնկրետ Ասյա Խաչատրյանի ունեցած, վաստակած, ի ծնե նրա սեփականությունը հանդիսացող, նրանից անբաժանելի, անքակտելի հասկացողություն է, որի պահպանումը պետության ամենակարեւոր գործառույթն է: Բոլոր մնացած գործառույթները ածանցյալ են հենց սրանից: Եթե պետությունը հարկեր է հավաքում ու ուղղում այն սահմանների պաշտպանությանը, ոստիկանությանը, առողջապահությանը, կրթությանը, ապա դա անում է, որպեսզի Ասյա Խաչատրյանի ազատությունն ու նրա իրավունքները չոտնահարվեն: Պետության գոյության ամբողջ իմաստն ու բովանդակությանը հենց դա է: Սա՝ տեսականորեն: Սա՝ որպես գաղափարախոսություն: Գործնականում, ցավոք, այդպես չէ:

Գործնականում ոչ միայն օրենսդիր, գործադիր ու դատական իշխանությունները չեն պատկերացնում պետության այս պարզ, իրական գործառույթը, այլ նաեւ հասարակության մի ծանրակշիռ հատվածը: Մասնավորապես, սոցցանցերում օգտատերերից շատերը դատափետում էին Ասյա Խաչատրյանին, ինչ-որ մանրամասներ գրում նրա անձնական կյանքից, աշխատանքից... Բայց փաստն այն է, որ որեւէ մեկը չի բերում որեւէ փաստ, որ երիտասարդ աղջիկը արել է որեւէ բան, որը սահմանված է քրեական կամ վարչական օրենսգրքերով: Փոխարենը բերվում են դավադրությունների տեսություններ: Իբր՝ մինչեւ Սերժ Սարգսյանի վարչապետ դառնալը ջհուդամասոնական եւ համաշխարհային իմպերիալիզմի ուժերը եւ նրանց հայաստանյան գրանտակեր էմիսարները այսպիսի թեմաներ դեռ շատ են նետելու հրապարակ: Մյուս մասը ավելի «իրատես» է: Ասում են՝ դե հասկանում եք, պատերազմող երկիր է, երեւի կասկածել են, թե «շպիոն» է: Մի խումբ էլ կա, ասում են՝ դե ղարաբաղցիները մի քիչ ավանդապաշտ են, կապույտ մազերով ու փողոցում ծխող աղջիկը ուշադրություն է գրավել... Իսկ Արցախից մի ակտիվ «լրագրողուհի» էլ գրել է, թե Արցախում պայքար է մղում անընդունելի բարքերի դեմ:

Բայց ամբողջ ճշմարտությունն այն է, որ ջհուդամասոնները այդ երիտասարդ աղջկան չեն տարել ոստիկանությունում ծեծել, դա արել են մեր՝ արցախցի ոստիկանները: Ակնհայտ է, որ այդ աղջիկը «շպիոն» չէ, եւ ոստիկանները քաջ գիտակցել են դա: Իսկ այն, որ ավանդապաշտությունը աշխարհագրական դիրքով պայմանավորված չէ, կարելի է համոզվել նրանից, թե որքան զերծ են այդպիսի բարդույթներից Երեւանում ապրող երեւանցիները, արցախցիները, նոյեմբերյանցիները, գյումրեցիները, ապարանցիները, վանեցիները...: Ինչ անընդունելի բարքերի մասին է խոսքը, որտեղ են դրանք հստակ ձեւակերպված, ով է որոշում, թե որոնք են: Շատերի համար կարող է «բեղ պահելը» համարվել անընդունելի, ուրեմն ի՞նչ, բոլոր բեղավորներին տանենք «քաղմաս» ծեծե՞նք: Փողոցում ծխելը, եւ ընդհանրապես ծխելը վատ է՝ շատ վատ: Բայց վատ է առողջության համար եւ ոչ ավելին:

Իսկ ամենասարսափելին այն է, որ Ասյա Խաչատրյանին ազատությունից զրկելը, նրա նկատմամբ բռնություն կիրառելը արդարացնելու համար ոմանք «բա դրա համար ենք արյուն թափել», կամ «խրամատներում զինվորներ են կանգնած...» տիպի արտահայտություններ են թույլ տալիս:

Այս ձեւակերպումների ֆոնին կարելի է արդարացնել ամեն ինչ, բացարձակապես ամեն ինչ: Ու եթե դա ընդունենք որպես մեկնակետ, նույնիսկ չենք էլ նկատի, թե ինչպես ենք կորցնելու այն, ինչի համար արյուն ենք թափել:

Ասյա Խաչատրյանի հետ տեղի ունեցածի՝ հասարակության մի մասի այսպիսի ընկալումը առնվազն պետք է տարօրինակ գնահատել. մի կողմից, պայմանական ասած՝ «կապույտ մազերի» նկատմամբ ընդգծված  անհանդուրժողականություն, մյուս կողմից՝ գրեթե լիակատար անտարբերություն կաշառակերության, հովանավորչության, անպատժելիության, թալանի նկատմամբ: Այնինչ տրամաբանությունը հուշում է, որ պետք է ճիշտ հակառակը լիներ:

Եթե մի կողմ թողնենք հասարակության մի հատվածի ընկալումները եւ վերադառնանք իրավական ձեւակերպումների, տեղի է ունեցել քրեական հանցագործություն մարդու հիմնարար ազատությունների դեմ, ոստիկանները չարաշահել են իրենց դիրքը, բռնություն են գործադրել անձի նկատմամբ, անցել են իրենց լիազորությունները...Այ, սրանք քրեական օրենսգրքով հստակ սահմանված արարքներ են, որոնք հստակ սահմանված պատիժներ են ենթադրում: 

Բայց ինչ-որ բան հուշում է, որ որեւէ մեկը չի պատժվելու: Ամենայն հավանականությամբ, ոստիկանությունը արմատապես կհերքի քաղաքացու պնդումները, կարող է նույնիսկ ասել, թե նրան ընդհանրապես որեւէ ոստիկան չի տեսել, քաղաքացուն կմեղադրեն, թե սուտ է խոսում, կրկին կմեղադրեն գրանտակերների շահերը սպասարկելու, հայաստանցու-ղարաբաղցու միջեւ սեպ խրելու համար: 

Ու սա ամենասպասված սցենարն է: Մենք ականատես ենք եղել Բերձորի դեպքերին, երբ Արցախի ոստիկանությունը բազմաթիվ տեսախցիկների առաջ մեթոդաբար ու համառորեն ջարդում է բազմաթիվ մեքենաներ, ծեծում մարդկանց, ու ոչ ոք դրա համար լուրջ պատիժ չի կրել: Տեսել ենք արցախցի Հայկ Խանումյանի հետ տեղի ունեցածը...: Այս ընթացքում Արցախում եւ Հայաստանում որեւէ բան փոխվե՞լ է: Ոչինչ:

Խմբագրականը տպագրվել է «Հայկական ժամանակ» օրաթերթի մարտի 28-ի համարում:

Տպել
3613 դիտում

12-րդ դասարանում կենտրոնացված ավարտական քննություն կլինի միայն հայոց լեզու առարկայից

Վարդան Մինասյանը հեռացել է ՀՀ ֆուտբոլի հավաքականից

Անկախության տոնին պարգեւատրումներ, ցուցահանդեսներ, «Սուտլիկ որսկան» ու տոնական համերգ Գյումրիում

Սեւ մածուն. մոնստր է, մոնստր

ՀՀՇ-ով մեզ թող չվախեցնեն. ասում է Հովհաննես Հովհաննիսյանը

Ընտրություններին մասնակցող ամենահարուստ ուժը ՀՅԴ-ն է. ունեցվածքը սփռված է ողջ երկրով

Անկախության տոնի առթիվ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին շնորհավորական ուղերձ է հղել ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը

Հայաստանի անկախության տոնի առթիվ Թբիլիսիի հեռուստաաշտարակը լուսավորվել է հայոց եռագույնով

GOOGLE որոնողական համակարգը եռագույնով է ներկվել՝ ի պատիվ Հայաստանի անկախության տոնի

Ամենից շատ վճարովի եթերաժամանակ ԲՀԿ-ն է գնել ու գրանցել ռեկորդ. նման ցուցանիշ դեռ չի եղել

Մեգան Մարքլը ներկայացրել է իր խոհարարական գիրքը

Պաշտպանը Գլխավոր դատախազին է ուղարկել Նաիրա Զոհրաբյանի տրամադրած նյութերը

Արագած գյուղում օտարերկրացիներ են մոլորվել

ՀԱՊԿ-ն Հայաստանից որևէ դիմում չի ստացվել. Միացյալ շտաբի պետը՝ հայ-ադրբեջանական սահմանի լարվածության մասին

Խաղաղ շարժումը մի նոր դարաշրջան բացեց Հայաստանում. Դոնալդ Թրամփի շնորհավորական ուղերձը

Սա առիթ է հիշել մեր երկրների միջև սերտ պատմական կապերը. Էլիզաբեթ 2-րդ թագուհին շնորհավորել է անկախության տոնի առթիվ

«Արսենալը» սկսում է պայքարը Եվրոպա լիգայում. Մխիթարյանը մեկնարկային կազմում է

Պետք է բացահայտվի Ռոբերտ Քոչարյանի մեղսակցությունը. Պողոս Պողոսյանի հարազատները դիմել են ԱԱԾ-ին և դատախազությանը

Անցել է 3 օր, սակայն խուզարկությունների հիմնավորումներ չկան. լրագրողական կազմակերպությունների հայտարարությունը

ՀՀ ոստիկանության պետի ուղերձը Երևանի ավագանու ընտրությունների առթիվ