Նման արժեհամակարգում քրեական մշակույթ կարող էր զարգանալ, բայց ոչ թատրոն. Տ. Մարտիրոսյան

Դեռեւս մշակույթի նախկին նախարար Արմեն Ամիրային օրոք թատերագետները բազմիցս հարց են բարձրացրել թատերագիտությանը նվիրված կայք ստեղծելու խնդրանքով: Ամիրյանը խոստացել էր հետեւողականություն ցուցաբերել, սակայն չհասցրեց: Այսօր թատրոնի մասին գրողներ կան, պարզապես ասում են, որ անտեսված են:

Չկա տրամադրված հարթակ, որտեղ իրենց հոդվածներով հանդես գալու համար թատերագետները հավուր պատշաճի կվարձատրվեն: Թատերարվեստի արդի խնդիրների եւ մեր իրականության մեջ ոչ ճիշտ ըմբռնումների հետեւանքով առաջացած կրիմինալ հետեւանքների մասին ՀԺ-ն զրուցել է երիտասարդ հրապարակախոս, թատերագետ Տիգրան Մարտիրոսյանի հետ:

- Տիգրան, որպես երիտասարդ թատերագետ, ի՞նչ հիմնական խնդիրներ կառանձնացնեք թատերարվեստի ոլորտում: Ի՞նչն է պատճառը, որ մեր թատրոնն այսօր տեղում դոփում է եւ բացի բողոքներից, մենք ոչինչ չենք լսում:

- Զարգացման խնդիրները, որոնք առաջանում են թատերական ոլորտում, պայմանավորված են հիմնականում դերասանների հետբուհական կրթական համակարգի գրեթե բացակայությամբ: Բնականաբար, տեխնիկական լավ մարզավիճակ ասվածը բացառիկ դերասանների պարագայում է նկատվում: Հայաստանի դերասանական համայնքից քչերն են, որ արտերկրում որոշ վարպետության դասերի են մասնակցում ու մասնագիտական ինչ-ինչ հմտություններ ձեռք բերում: Իսկ դա նշյալ ոլորտի տեւական անհրաժեշտությունն է: Պետք է անընդհատ աշխատեն իրենց մասնագիտական որակների վրա: Ավելի պարզ, զարգացնեն պլաստիկական կարողություններն ու հոգետեխնիկական արհեստավարժությունը: Ուստի, դրանք, անուշադրության մատնելով, լավագույն դեպքում ունենում ենք միջակությանը պատշաճող միջին որակ: Քիչ է պատահում, որ մենք ականատես լինենք միջազգային կարգի արտիստի խաղային մակարդակի:

- Այսօր կա՞ն թատրոններ, որոնք քիչ, թե շատ արդարացնում են իրենց գործունեությունը եւ ապագայի հեռանկար ունեն:

- Այդ առումով՝ միջազգային թատերական իրողությունների, գործընթացների եւ միտումների հետ փորձում են համաքայլ լինել Տիկնիկային եւ Փոքր թատրոնները: Նշված թատրոնները՝ լավ, թե վատ, ամեն դեպքում՝ հնացած թատրոն հասկացողության տիրույթում չեն գտնվում: Երբեմն կիրառում են նոր լուծումեր, նոր խաղաձեւեր, նոր տեխնիկական հնարքներ: Իհարկե, այս թատրոններին էլ կուլիսային մակարդակում հաճախ փորձում են մեղադրել պատճենահանության, կամ կոպիտ ասած՝ բանագողության մեջ: Սակայն կարելի է հաշվի առնել գեղարվեստական փոխազդեցության գործոնը եւս, եւ նոր նման մահացու մեղադրանք մտմտալ ու փսփսալ: Թերեւս, տեսական-թատերախոսական հարթակ պետք է լիներ, որտեղ եւ նմանօրինակ կնճռոտ ճշմարտությունները հավուր պատշաճի կճշգրտվեին:

- Երիտասարդ թատերագետն այսօր ի՞նչ դժվարություններ ունի:

- Մեր հիմնական խնդիրն այն է, որ գոյություն չունի թատրոնի պրոֆեսիոնալիզմին սպասարկող փորձագիտական մարմինը, համընդգրկուն թատերական կայք ասվածը: Թատերական հրապարակախոսության, թատերախոսության, ծավալուն վերլուծության եւ պատմատեսական այլ նյութերի իրացման գոտին, մեր թատերական նկարագիրն ըստ ամենայնի թատերասեր հանրությանը մատուցելու հնարավորությունը: Լինի մի վայր, որտեղ մարդիկ բեմադրիչների ու դերասանների պես համապատասխան կայուն վարձատրության դիմաց աշխատեն եւ ամբողջապես նվիրվեն իրենց մասնագիտությանը: Թատրոնին հատկացվելիք ժամանակը չծախսեն սոցիալական խնդիրներն այլ միջոցներով հոգալու վրա: Գործող եւ փորձառու թատերագետներն այնքան էլ շատ չեն եւ նրանց հանդեպ մինչ օրս գործող սոցիալական կողմնապահությունը, կարծես թե, այնքան էլ արդարացի չէ:

Իմ օրինակով կասեմ. երբ ես որեւէ ներկայացման մասին պետք է ծավալուն վերլուծություն գրեմ, դա կարող է տեւել նվազագույնը երկու շաբաթից մինչեւ երկու ամիս: Կախված է վերլուծական նյութի գաղափարահուզական ու ձեւաբովանդակային առանձնահատկություններից: Բայց արի ու տես, որ մեր երկրում դեռեւս առավելագույնը 15 հազար  դրամ է կազմում ցանկացած մեծության ու որակի հոդվածի հոնորարը: Այն էլ՝ խմբագրական քմահաճությունների պարտադիր պայմանով: Այո՛, խմբագիրներից ոմանք գուցե եւ մշակութային ինչ-որ պատրաստվածություն ու փորձառություն ունեն, բայց նրանք չունեն նեղ մասնագիտական հմտություններ: Հետեւաբար, կիսասիրողական հիմնավորումներով հագեցած առարկություններն անիմաստ ու ինքնանպատակ բանավեճեր են հարուցում, որոնք նյարդահոգեկանիդ շահերից չեն բխում:

- Շարունակո՞ւմ եք նույն ոգով աշխատել:

- Իհարկե, հարկ է խոստովանել, որ քննվող նյութն է մեզանում հոգեվիճակային նախատրամադրվածություն ստեղծողը: Թատերախոսներս նախապես չենք ծրագրում՝ ֆելիետոնի սատիրային ոճով հարցը բարձրացնե՞նք, թե՞ մեղմ տոնով ինչ-որ նկատառում ներկայացնենք: Այնպես է պատահում, որ ներկայացում ես դիտում եւ գրելու ցանկությամբ առանձնապես չես խանդավառվում: Անտարբերությամբ ես համակվում. ներկայացմանն ինքնակամ եւս մի քանի անգամ հետեւելու ցանկություն չի առաջանում, ինչը բեմադրության դատապարտվածության հավաստիքն է: Սակայն սա չարյաց փոքրագույնը կարելի է համարել, քանի որ այսօր էլ ամենատհաճ խնդիրներից է, թատերագիտության հանդեպ դեռեւս չմարած հիվանդագին ատելությունը: Շատ ռեժիսորներ ընդունում են թատերագետի քննադատական խոսքը որպես անձնական վիրավորանք: Առավել խորամանկները մտերմություն են անում ոչ թե թատերագետի, այլ նրա մասնագիտական կարգավիճակի հետ: Քանի դեռ գովեստի խոսքեր են լսում, քեզ պես մասնագետ չկա, փորձիր հրապարակավ մի սուր խոսք ասել նրանց բեմական գործունեության վերաբերյալ: Անմիջապես այլաբնույթ վերաբերմունքի ես արժանանում: Անգամ գործը կարող է հասնել հանցակազմ պարունակող հակադարձումներին:

- Հանցակազմ պարունակող հակադարձում ասելով՝ ու՞մ  որ արարքը նկատի ունեք:

- 2013 թվականի նոյեմբերի վերջին Թատերական ինստիտուտի շենքում իմ նկատմամբ տեղի ունեցած խմբակային հարձակման մասին է խոսքը: ԵԹԿՊԻ Ուսումնական (այժմ ուսանողական) թատրոնի տնօրեն Էրիկ Բարսեղյանը, չհանդուրժելով իր պահվածքին, ինչպես նաեւ իր կողմից ղեկավարած Այվազյանական փառատոնի երկրորդ թատերաշրջանին առնչվող համարձակախոս հոդվածներիս սկզբունքայնությունը, խմբակային բռնարարքի մեջ ներքաշեց ինձ: Ու մինչեւ այսօր պատասխանատվություն չի կրել իր արաքի համար: Հետեւապես, ոտնահարված մասնագիտական արժանապատվությունս դեռ չի վերականգնվել: Թեեւ միջադեպի մասին լրատվական տարբեր ձեւաչափերով լիուլի լուսաբանվել է, ինչի ընթացքում լկտիաբար ստելով հերքում էր իր արարքը, նույնիսկ՝ տուժած կողմին հեգնում: Բայց երբ գործը ոստիկանությանն ու դատախազությանը հասավ, ստիպված ընդունեց, որ իրեն թույլ է տվել հանցակազմ պարունակող արարք: Ավելին, քրեական անցյալ ունեցողի խուլիգանական արարքը այդ նույն կրթական հաստատության եւ մեկ այլ մշակութային օջախի ղեկավարները այլեւայլ հաստիքներով խրախուսեցին: Համատեղության կարգով ԵԹԿՊԻ հասարակական կապերի պատասխանատու նշանակվեց: Հետո էլ, հանուն սոցիալական արդարության ու գործազրկության դեմ պայքարի՝ միաժամանակ Համազգային թատրոնի փոխտնօրեն դարձավ: Երեւի թե ցանկացած ստորության պատրաստ անփոխարինելի սեւագործն ամենաընդունակ է: Թեպետ ցանկացած ժողովրդավար երկրում, եղելության առաջին իսկ բարձրաձայնումից հետո, օր առաջ նրան պարզապես կվռնդեին կրթական ու մշակութային համակարգերից: Մի պարզ պատճառով. նրա պաշտոնեական ներկայության հետեւանքով ամենաակտիվ թատերագետներից մեկն առայսօր ԵԹԿՊԻ Ուսանողական Համազգային թատրոններում ներկայացում չի դիտում: Չեմ սխալվի, եթե պնդեմ, որ սա առաջնահերթ մշակույթի նախարարի լուծելիք խնդիրն է, որովհետեւ այսպիսի արժեհամակարգում միայն ու միայն քրեական մշակույթ կարող է զարգանալ, բայց ոչ երբեք թատրոն ու թատերագիտություն:

- Եթե չեմ սխալվում, մշակույթի նախկին նախարարին՝ Արմեն Ամիրյանին, դիմել էիք թատերագիտական կայքի համար, խոստացել էր աջակցել. Լիլիթ Մակունցի հետ արդեն խոսե՞լ եք այդ խնդիրների մասին:

- Նորանշանակ նախարարի հետ դեռ չեմ խոսել եւ արտաքին տպավորության վրա հիմնված որակումից զերծ կմնամ: Առավելեւս, որ նրա անձի հետ կապված որեւէ խնդիր չունեմ եւ չեմ էլ ցանկանում ունենալ: Հուսամ՝ Լիլիթ Մակունցն ինքն ամեն կերպ չի աջակցի այդ խնդրի առաջացմանը եւ թատրոնի բնագավառում իր իսկ գործի դյուրացման նպատակով համառորեն չի հրաժարվի դաշտի խնդիրներն անուղղելի ճշմարտախոսի հետ քննարկելուց: Հատկապես որ այդ բացախոսը պատահական ինչ-որ մանր ոչնչություն չէ, այլ իր հասարակական խորհրդի ակտիվ անդամներից մեկը:

Տպել
2947 դիտում

20-ամյա կնոջը ծեծելով մահվան հասցնելու մեջ մեղադրվող ամուսինը կալանավորվել է

Խիտ մառախուղի պատճառով Վարդենյաց լեռնանցքը դժվարանցանելի է

Երթևեկության կազմակերպման փոփոխություն Երևանի Դավիթ Բեկ-Հունան Ավետիսյան փողոցների խաչմերուկում

Մարտունիում ՔՊ ակտիվիստները փակել են Երևան-Վարդենիս-Մարտակերտ ճանապարհը՝ ռեյտինգային ցուցակի դեմ բողոքի համար

WikiLeaks-ի հիմնադիր Ջուլիան Ասանժի դեմ դատական հայց է ներկայացվում՝ լրտեսության մեղադրանքով

Գրոսմայստեր Լիլիթ Գալոյանը դատի է տվել Հայաստանի շախմատային ֆեդերացիային

Լարսի անցակետը փակ է բոլոր ավտոմեքենաների համար, Հայաստանում կան դժվարանցանելի ճանապարհներ

Աննա Հակոբյանն այցելել է բուժում ստացող երեխաների նկարների ցուցահանդես (լուսանկարներ)

Լոռիում ձյուն է տեղում, Բերդ քաղաքում և Դիլիջանի ոլորաններում մառախուղ է, Լարսի անցակետը՝ փակ

Ազգային առաջընթաց կուսակցությունը ներկայացրել է համամասնական ցուցակի առաջին տասնյակը

Հորը սպանած Խաչատրյան քույրերից մեկը դպրոց է վերադարձել. քույրերին թույլ չեն տալիս օգտվել կապի միջոցներից

Իրանում այսօր կախաղան է հանվել «ոսկիների սուլթանը»

Արմեն Աշոտյանն այլեւս ընդգրկված չէ Բժշկական համալսարանի հոգաբարձուների խորհրդի կազմում

Ալեքսիս Օհանյանը նոր կադրեր է հրապարակել հայաստանյան այցից եւ «Շախմատ» կոնյակի պատրաստման ընթացքից

Մի խումբ անձինք ապօրինի ավտոկայանատեղի են կազմակերպել, հատուկ համազգեստով գումարներ գանձել

Դավիթ Տոնոյանն ու ԵՊԲՀ ռեկտոր Արմեն Մուրադյանը հուշագիր են ստորագրել

«Իմ քայլը» դաշինքի ռեյտինգային թեկնածուներն՝ ըստ ընտրատարածքների

Հանդիպել են ՄԱԿ-ի Խաղաղ հավաքների և միություններ կազմելու հարցերով հատուկ զեկուցողն ու Ա. Միրզոյանը

Նորմալ երկիր ա դարձել, մեր վարչապետը օրինականություն ա մտցրել, էդ քիչ ա՞. քրեական հեղինակություն Նորատուսցի Արա

Քոչարյանի պաշտպանը Վճռաբեկ է ներկայացրել ապացույց, թե ինչպես են ըստ Քոչարյանի ցուցարարները Մարտի 1-ին կրակում