Ադրբեջանը իսլամական հեղափոխության թիրա՞խ

Լուսանկարում՝ Էլմար Վելիեւը եւ Իլհամ Ալիեւը

Հուլիսի 10-ին Ադրբեջանի երկրորդ խոշոր քաղաք Գյանջայի (Գանձակ) քաղաքային ադմինիստրացիայի շենքի առջեւ հավաքված մի քանի հարյուր ցուցարարների եւ ոստիկանության ու ներքին զորքերի միջեւ բախումներ տեղի ունեցան, որոնց հետեւանքով երկու ոստիկան զոհվեց: Ներքին գործերի նախարարության տվյալներով՝ բախումների հետեւանքով բերման ենթարկվեց ցույցի 40 մասնակից: Երեկոյան քաղաքի փողոցներում կարելի էր նկատել ՆԳՆ զրահատեխնիկա: Մինչ այդ, հավաքի սկզբում հնչում էին ընդգծված կրոնական բնույթի կոչեր:

Ըստ տարածված տեղեկությունների՝ ակցիան իրականացվում էր ի պաշտպանություն մեկ շաբաթ առաջ քաղաքի գործադիր իշխանության ղեկավար Էլմար Վելիեւի դեմ մահափորձ իրականացրած Յունիս Սաֆարովի: Հուլիսի 3-ին, երբ ողջ Ադրբեջանը հոսանքազրկված էր, Սաֆարովը գործադիր իշխանության շենքի մոտ կրակել էր Վելիեւի ուղղությամբ՝ վիրավորելով վերջինիս:

Թեեւ Սաֆարովի գործողությունը իշխանությունների կողմից ստացավ ահաբեկչություն որակումը, սակայն հասարակությունը ոչ միանշանակ վերաբերմունք ցուցաբերեց նրա արարքի հանդեպ: Սաֆարովին լայն հանրության աչքերում ահաբեկիչ չդարձրեց նաեւ նրա՝ «Սիրիայի զինված խմբավորումներում մարտական պատրաստություն» անցած լինելու մասին ադրբեջանական հատուկ ծառայությունների տարածած տեղեկատվությունը: Պատճառը Վելիեւի նկատմամբ հասարակության շրջանում առկա ատելությունն էր: Քաղաքի գործադիր իշխանության ղեկավարը երկար տարիների ընթացքում հասցրել էր աչքի ընկել բազմաթիվ ապօրինություններով եւ ամենաթողությամբ:

Նախագահի օգնական Ալի Հասանովը դեպքի առթիվ նախ հերքեց, որ կատարվածը սոցիալական արդարության համար պայքար է եղել, ապա մի շարք մեղադրանքներ հնչեցրեց քաղաքական տարբեր բեւեռներում գտնվող ուժերին՝ եվրոպամետ ընդդիմությանը, իրավապաշտպան եւ քաղաքական արտագաղթյալ Լեյլա Յունուսին, «թալիշ անջատողականներին», արտերկրում գործող կրոնական կայքերին եւ այլն: Ուշագրավ է, որ հայերի հասցեին ուղղակի մեղադրանքներ չեն հնչել: Հայկական կողմի այդ աստիճան խորը մասնակցությունը Ադրբեջանի ներքին գործերին, թերեւս, վիրավորական կլիներ ադրբեջանական հատուկ ծառայությունների համար:

Հետագայում Հասանովի մոտեցումը հստակեցվեց օրուելյան բռնապետություններին հատուկ քարոզչության լավագույն ավանդույթներով: Հաջորդ օրը Հասանովը հայտարարեց, որ նախորդ մեղադրանքները հնչեցնելիս չէր տիրապետում բավականաչափ տվյալների, իսկ այժմ կարող է ասել, որ դա համապարփակ գաղափարական սադրանք էր պետության նկատմամբ՝ անջատողականների, կրոնական արմատականների եւ «կենցաղային ընդդիմության» կողմից:

Իշխանությունները հայտարարեցին, որ Սաֆարովը նախատեսում էր մի քանի պաշտոնյայի սպանություն, որից հետո երկրում պետք է «քաոսի եւ վախի մթնոլորտ» տարածվեր, ինչն անհրաժեշտ էր «Ադրբեջանի իշխանությունը ուժի միջոցով տապալելու» համար: Դրանից հետո Ադրբեջանում պետք է հաստատվեին իսլամական կարգեր՝ շարիաթի օրենքներով:

Բացի այդ, նշվում է, որ Սաֆարովը «Մահմեդական միասնականություն» կազմակերպության անունից տեսաուղերձ էր նախապատրաստել, որը պետք է տարածվեր ողջ երկրով եւ որում նա կոչ է անում զինված պայքար սկսել իշխանությունների դեմ:

Ինչ վերաբերվում է հուլիսի 10-ի ցույցերին եւ բախումներին, ապա Ադրբեջանի իշխանության տարբեր ներկայացուցիչներ մեծ մասամբ կրկնեցին Հասանովի խոսքերը հուլիսի 3-ի միջադեպի վերաբերյալ: Մեղադրվողները նույնն են՝ արմատական շիա-մահմեդականներ, ընդդիմություն, ազգային փոքրամասնություններ եւ «Ադրբեջանում ապօրինի զարգացումներ ցանկացողներ»:

Ադրբեջանական ընդդիմությունը հերքում է իր կապը ցույցերի կազմակերպման եւ, առավել եւս, մահափորձի հետ: Ընդդիմադիր գործիչները այլ մոտեցում ունեն կատարվածի վերաբերյալ: «Ադրբեջանի ժողովրդական ճակատ» կուսակցության առաջնորդ Ալի Քերիմլին կատարվածը սադրանք է համարում: Նույն կարծիքին է մեկ այլ ընդդիմադիր՝ «Մուսավաթ» կուսակցության անդամ Ջահանգիր Ամիրխանլին:

Ուժային կառույցների պաշտոնական դիրքորոշումը միանշանակ է. Ադրբեջանում իսլամական հեղափոխության փորձ է կանխվել: Մի կողմ թողնելով այդ պնդման արժանահավատությունը, հարկ է նշել, որ հարեւան երկրում շարիաթի հաստատումը կարող է էլ ավելի խճճել մեր առանց այդ էլ բարդ հարաբերությունները:

Չի բացառվում նաեւ, որ ոչ մի դավադրություն էլ չկա ո՛չ իշխանությունների, ո՛չ ընդդիմության, ո՛չ էլ որեւէ երրորդ ուժի կողմից եւ կատարվածը ընդամենը տարիների ընթացքում կուտակված սոցիալական բողոքի արտահայտումն է:

Այդուհանդերձ, անկախ նրանից, թե ինչ ուժեր են կանգնած մահափորձի եւ անկարգությունների կազմակերպման թիկունքում եւ առհասարակ կանգնած են, թե ոչ՝ այս իրադարձություններից տուժելու է Ադրբեջանի ժողովրդավարությունը: Ադրբեջանի իշխանությունները նման հարմար առիթը բաց չեն թողնի քաղաքացիների ազատությունները սահմանափակելու եւ հասարակությունն ավելի կառավարելի դարձնելու համար: Վերջին տարիներին ցանկացած քաղաքացիական նախաձեռնություն, որն ուղղված է եղել իշխող վարչակազմի դեմ, դատապարտված է եղել ոչ միայն տապալման, այլեւ հետագա ռեպրեսիաների: Դա էլ պատճառներից մեկն է, որ պայքարն աստիճանաբար սկսել է ավելի ու ավելի արմատական բնույթ ստանալ: Սպասել, որ ադրբեջանական ղեկավարությունը դասեր կքաղի նախորդ փորձերից, թերեւս, ավելորդ է:

Տպել
5352 դիտում

Արտակարգ պատահար Գյումրիում. մեքենան հարվածել է ընթացող գնացքին (տեսանյութ)

Թուրքիայում շուրջ 16 միլիոն մարդ սովի է մատնված, աղքատ է բնակչության 60 տոկոսը. զեկույց

Գյումրիում քիչ առաջ պոլիէթիլենային տոպրակի մեջ դրված նորածին տղաներ են հայտնաբերվել

Կոտայքի մարզում 36-ամյա քաղաքացին ընկել է ջրանցքը. վիճակը միջին ծանրության է

ԲՀԿ-ում պայթյո՞ւն է սպասվում. պատգամավորները սկսել են միմյանց մասին սկանդալային հայտարարություններ անել

Սուրեն Պապիկյանը ներկայացրել է Արմավիրի նորանշանակ մարզպետին

Վստահ եմ՝ ամեն ինչ անում եք, որպեսզի զգոնությունը սահմանների վրա չպակասի, ընդհակառակը, ավելի բարձրանա. նախագահ

Էջմիածնում կլանները գլխատված են. Ն. Փաշինյանը՝ թեկնածուի հայտարարության մասին

Արմավիրում անակնկալ հյուրասիրություն, աղ ու հաց էին կազմակերպել Ն. Փաշինյանի համար (տեսանյութ)

Ինքնիշխան պետության ներքին գործերի մասին դեսպանը խոսել է առանց շփոթմունքի. Զախարովան՝ Միլսի ելույթի մասին

Նկար, յուղանկար, ջրանկար. Սյունիքի նախկին մարզպետի ունեցվածքն ու թանկարժեք իրերը

Չորս մարդու մահվան պատճառ դարձած ավտովթարի դեպքի առթիվ գործ է հարուցվել, բեռնատարի վարորդը ձերբակալվել է

ՀՀ-ն կարող է լավ հարթակ լինել ՌԴ-ից Իրան դեղեր ու բուժտեխնիկա արտահանելու առումով. Ա. Թորոսյան

Փոխվարչապետի պաշտոնակատար Մհեր Գրիգորյանն ընդունել է Արցախի պետնախարարի գլխավորած պատվիրակությանը

«Թումո»-ն բարեկամության լավագույն օրինակ է. Հայկ Մարությանը հանդիպել է Փարիզի քաղաքապետ Անն Իդալգոյի հետ

Նոր ընդդիմությանը սպասելիս. դրա ձեւավորումը անկասելի է

Երևանի քաղաքապետ Հայկ Մարությանը ներկա է գտնվել Փարիզում «Թումո» կենտրոնի բացմանը

Աննա Հակոբյանը եւ մաեստրո Տիգրան Մանսուրյանն այցելեցին Մաթեւոսյան կենտրոն-թանգարան

Արթիկում վիճաբանության ընթացքում 16-ամյա տղային դանակահարելու կասկածանքով ձերբակալվել է երկու անձ

Երգիչ Արա Մարտիրոսյանը սրտի ծանր վիրահատության է ենթարկվել․ մանրամասներ