Ավելին, քան գիտենք. Կարս-Ախալքալաքը, պարզվում է, միայն դետալ է

19/07/2018 schedule15:30

Տպագրվել է «Հայկական Ժամանակ» օրաթերթի՝ 2005 թվականի հուլիսի 16-ի համարում

Նախորդ օրը ՀՀ կապի եւ տրանսպորտի նախարար Անդրանիկ Մանուկյանը, անդրադառնալով Կարս-Ախալքալաք երկաթուղու շինարարության հեռանկարին, լուրջ անհանգստություն հայտնեց այդ առթիվ: Ընդհանրապես պրն Մանուկյանի նման արձագանքը խիստ բնական է: Իրոք, Կարս-Ախալքալաք երկաթուղին, եթե այն կառուցվի, լրջորեն կվտանգի Հայաստանի շահերը` գոյություն ունեցող, բայց չգործող Գյումրի-Կարս երկաթուղին կկորցնի իր ողջ հմայքը: Այսինքն՝ Հայաստանի երկաթգիծը կկորցնի տարածաշրջանի երկրներին իրար կապող մենաշնորհային կարգավիճակը, եւ մենք կկորցնենք մի շատ կարեւոր լծակ տարածաշրջանային գործընթացներում:

Նախորդ օրվա ասուլիսի ժամանակ նախարարը նույնիսկ հայտնեց, թե «աշխարհին Կարս-Ախալքալաքի աննպատակահարմարությունը ապացուցելու» գործում ինչ հիմնավորումներ է բերում` ասում է, որ տարածաշրջանային ինտեգրացիոն ամենամեծ ծրագիրը «TRASECA»-ն է, դրանով Կարս-Ախալքալաք երկաթգիծ նախատեսված չէ, ուրեմն բարի եղեք հավատարիմ մնալ այդ ծրագրին: Հասկանալի է, որ այս հիմնավորումները Մանուկյանը ուղղում է եվրոպական կառույցներին, որոնք կարող են ֆինանսավորել այդ երկաթգծի կառուցումը, որի արժեքը կազմելու է մոտ 400 մլն դոլար: Այս առումով նախարարի անհանգստությունը բոլորովին հասկանալի է:

Սակայն մյուս կողմից անհասկանալի է, թե ինչու է Ա.Մանուկյանը անհանգստացած Կարս-Ախալքալաքով, այն դեպքում, երբ Ռոբերտ Քոչարյանը բոլորովին էլ անհանգստացած չէ: Մի քանի ամիս առաջ ուսանողների հետ հանդիպման ժամանակ պատասխանելով ուսանողների հարցին՝ Քոչարյանն ասաց, թե Կարս-Ախալքալաք երկաթուղին չի կառուցվի այն պարզ պատճառով, որ հետագայում դրա շահագործման դեպքում շինարարության վրա կատարված ծախսերը ներառվելու են բեռնափոխադրումների սակագներում, ինչը տնտեսապես անշահավետ կդարձնի դրա շահագործումը:

Իհարկե, սա այն դեպքում, եթե գործի Գյումրի-Կարս երկաթուղին, որով բեռնափոխադրումներ իրականացնելիս շինարարական ծախսերը չեն ներառվելու սակագնում: Այսինքն՝ Կարս-Ախալքալաք երկաթուղին տնտեսապես անշահավետ է միայն համեմատության դեպքում: Այսուհանդերձ, Ռ.Քոչարյանի պնդումները հիմնավոր են թվում, սակայն անհասկանալի է, թե նման հիմնավոր պնդումներ ունենալով զինանոցում՝ ինչու է անհանգիստ Անդրանիկ Մանուկյանը: Հնարավո՞ր է, որ այս նախագծում կան դետալներ, որոնք մինչ այժմ հաշվի չէին առնվում: Պարզվում է՝ կան, եւ այդպիսի մի դետալ կարող է սկզբունքային դառնալ այդ նախագծի իրագործման հաջողության առումով:

Եւ ահա թե որն է դա: Խնդիրն այն է, որ Թուրքիայի երկաթգծերը եվրոպական ստանդարտով են: Խոսքը ոչ թե որակի, այլ երկրաչափական չափանիշների մասին է: Թուրքական երկաթգծի ռելսերի հեռավորությունը 1435 մմ է, այսինքն՝ այն նեղաղուր է (ցջՍՏՍՏսպռՍՈ): Նախկին ԽՍՀՄ երկրներինը` 1520 մմ: Սրա վրա կարելի էր ոչ մի ուշադրություն չդարձնել, որովհետեւ Գյումրի-Կարս երկաթգծի մի մասը խորհրդային չափանիշների էր, մյուս մասը` եվրոպական: Նույն կերպ էլ պետք է որ լիներ Ախալքալաք-Կարսը: Բայց ամեն ինչ չէ, որ այդքան պարզ է: Անցած շաբաթ հանդիպել էին Ղազախստանի նախագահ Նազարբաեւը եւ Չինաստանի նախագահ Խու Ձինտաոն:

Բազմաթիվ այլ հարցերի մեջ քննարկվել է նաեւ մի շատ հետաքրքիր հարց` տրանսղազախական երկաթգծի կառուցման հարցը: Այն անցնելու է Ղազախստանի արեւելքից մինչեւ արեւմուտք: Ավելի քան 3 հազար կիլոմետր երկարությամբ այս երկաթգծի նախնական արժեքը մի քանի միլիարդ դոլար է գնահատվում: Այս երկաթուղով Չինաստանն ուզում է հարմարավետ կապ ունենալ Եվրոպայի հետ` վերականգնել մետաքսի ճանապարհը: Այս ձեռնարկի ամբողջ հմայքն այն է, որ այդ երկաթուղին նույնպես լինելու է նեղաղուր` եվրոպական չափանիշների: Եւ եթե մետաքսի ճանապարհի արեւելյան հատվածում արդեն մտադիր են կառուցել նեղաղուր երկաթգիծ, ապա դրա շարունակությունը, որը անցնելու է Կասպից եւ Սեւ ծովերի մոտակայքով, նույնպես պետք է լինի նեղաղուր:

Ադրբեջանական մամուլում արդեն իսկ հայտնվել են տեղեկություններ այն մասին, որ Ադրբեջանը եւս մտադիր է անցնել նեղաղուր երկաթգծի: Նույնիսկ արդեն հաշվարկներ են ներկայացվում: Գործընթացից, թեկուզեւ դեռ բացառապես տեսական մակարդակում, անմասն չեն նաեւ Վրաստանում: Այս նախագծի մասին հրապարակումներում բացի Ղազախստանից, Ադրբեջանից, Վրաստանից շոշափվում է նույնիսկ Իրանի անունը: Սակայն Հայաստանի անունը ոչ մի տեղ չի շոշափվում: Այսինքն՝ նոր, պայմանական ասած Չինաստան-Եվրոպա նեղաղուր երկաթգծի մասին խոսելիս Հայաստանի անունը ընդհանրապես չի հնչում: Եւ այս ֆոնին Կարս-Ախալքալաքը կարող է դիտարկվել ոչ թե որպես զուտ Հայաստանը շրջանցող երկաթգիծ, այլ սկզբունքային նոր երկաթուղու ընդամենը մի հատված, որին քաղաքական աստառ տալը ճիշտ չի ընկալվի:

Հարկ է նկատել, որ միանգամից մի քանի երկրներում երկաթուղու նման արմատական փոփոխությունը թվում է այնքան հեռու, այնքան անիրագործելի, որ դրա մասին այսօր մտահոգվելը չափազանցված է: Ինչպես ժողովուրդն է ասում, մինչեւ դա անեն, կա՛մ էշը կսատկի, կա՛մ էշատերը: Սակայն տարիներ առաջ ճիշտ նույն կերպ էր ընկալվում Բաքու-Ջեյհան նավթամուղը: Բայց մենք էլ կարծես չնկատեցինք, թե ինչպես այն սկսեց կառուցվել, ինչպես ավարտվեց, եւ կարծես չենք ուզում նկատել, որ մի քանի ամսից այն արդեն կգործի: Այնպես որ, անհանգստանալու առիթներ կան: Եւ որքան շուտ անհանգստանանք այսօր, այնքան կշահենք վաղը: Սա, իհարկե, վերաբերվում է նրանց, ում հետաքրքրում է մեր վաղվա օրը:

Հայկ Գեւորգյան

Տպել
1588 դիտում

Ավետիսյանի որդուն պատկանող «Գոլդեն Փելես»-ը գրանցված է օֆշորային ընկերության վրա. Վանեցյանը չբացառեց, որ գործը կկարճվի

Առաքել Մովսիսյանի վերաբերյալ գործն ԱԱԾ-ն կարճել է. Արթուր Վանեցյան

«Կոնգրես» հյուրանոցի գործով Սեդրակ Քոչարյանը հարցաքննվել է. ԱԱԾ տնօրեն

Նարեկ Սարգսյանի բնակարանից հայտնաբերված նկարները պատկանում են Սարյանի վրձնին. ԱԱԾ տնօրենը հաստատեց

Ես հույս ունեմ, որ դեռեւս երկար տարիներ կպաշտոնավարեմ. Արթուր Վանեցյան

Գործադուլ եւ դասադուլ ՇՊՀ ավագ դպրոցում

Ընթացիկ եվ ոչ միայն. 2006թ. մտնում ենք առանց իմունիտետի

Պատասխան. այդ տիկին Քոչարյանը ես եմ

Չի տեսնում. ԼՂ հարցի կարգավորումը հեռու է

Կոմիտասի պողոտայի երթեւեկելի մասի վրա լուսացույցներ կդրվեն. ոստիկանություն

Գյումրու քաղաքապետարանի բնակկոմունալ բաժնին կախարդական փայտիկ է պետք

Միհրան Հարությունյանը ժամանակից շուտ հաղթանակ տարավ MMA-ում իր 2-րդ մենամարտում

Ոստիկանության 5 ծառայողի շնորհվել է ոստիկանության լեյտենանտի կոչում (տեսանյութ)

Լարսի ճանապարհը բաց է. ձյուն, բուք, մերկասառույց, մառախուղ, դժվարանցանելի ճանապարհներ՝ ՀՀ-ում

Հայկ Դեմոյանը նշանակվել է «Ավրորա» նախաձեռնության գործառնությունների գծով տնօրեն

Արցախի նախագահն ընդունել է ՀՅԴ Բյուրոյի ներկայացուցիչ Հրանտ Մարգարյանին. ինչ են քննարկել

Վերաքննիչը գտել է, որ Ռոբերտ Քոչարյանն անձեռնմխելի չէ

Քաղաքավարությունը շփոթում են թուլության հետ. Փաշինյանը՝ Գարեգին Բ-ին

Մենք արդեն դադարեցրել ենք կենդանիների սպանդի ամոթալի պրակտիկան. Հայկ Մարության

ԱԺ ընտրություններին 442 ենթադրյալ հանցագործության դեպքերից 6-ով քրգործեր են հարուցվել. դատախազություն