Ինչո՞ւ են հաճախակիացել Մոսկվա-Երեւան «փոխհրաձգությունները»

Հայաստանում տեղի ունեցած Թավշյա հեղափոխությունից հետո, հայ-ռուսական հարաբերություններում, հատկապես փորձագիտական ու քաղաքական մակարդակներում ավելի հաճախակի են դարձել «փոխհրաձգությունները»:

Ռուսաստանյան որոշակի քաղաքական, փորձագիտական ու մեդիա շրջանակներում Հայաստանի նոր իշխանությունների նկատմամբ բացահայտ անվստահություն է արտահայտվում՝ դիտարկելով ՀՀ իշխանությունների մասնակցությունը ՆԱՏՕ-ի գագաթաժողովին կամ առաջիկայում Վրաստանում կայանալիք դաշինքի զորավարժություններին, որպես պրովոկացիա՝ ընդդեմ Ռուսաստանի: Իհարկե, սրանք ֆոնային գործոններ են, քանի որ ինչպես Ռուսաստանի, այնպես էլ Հայաստանի արտաքին քաղաքական մոտեցումների մասին կարող են խոսել մի քանի պաշտոնական այրեր: ՌԴ-ի պարագայում՝ նախագահ Վլադիմիր Պուտինն ու ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովն են, իսկ Հայաստանի դեպքում՝ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը եւ ԱԳ նախարար Զոհրաբ Մնացականյանը:

Հայ-ռուսական հարաբերություններում առկա խնդիրների, դրանց լուծման հնարավորությունների, Ռուսաստանում ու ՀՀ-ում երկկողմ հարաբերությունների վերաբերյալ հանրային կարծիք ձեւավորելու նրբությունների մասին «Հայկական ժամանակի» հետ հարցազրույցում իր մոտեցումները ներկայացրեց «МГИМО քոնսալթինգ եվրասիական ռազմավարություններ», «Վալդայ» ակումբի ծրագրային տնօրեն, ռուսաստանցի քաղաքագետ Անդրեյ Սուշենցովը:

- Պարոն Սուշենցով, ինչո՞ւ են վերջին շրջանում հայ-ռուսական հարաբերություններում ավելի հաճախակի «ջրերի երես» դուրս գալիս ցավոտ խնդիրներ կամ խնդրահարույց թեմաներ: Դրանք ի հայտ են գալիս «հայ-ռուսական հարաբերություններում խնդիրներ չկան» պաշտոնական հայտարարությունների ֆոնին: Սրանք զուտ քաղաքական շահարկումնե՞ր են, թե՞ երկկողմ հարաբերություններում առկա են լուրջ խնդիրներ:

- Կարծում եմ, այստեղ կան թե՛ շահարկումներ, թե՛ իրական մտահոգություններ: Հայաստանն ու Ռուսաստանը դաշնակիցներ են եւ երկկողմ հարաբերություններում խնդիրների առկայությունը բնական է: Սակայն հայ-ռուսական հարաբերությունները կազմակերպչական ու կառուցվածքային տեսանկյունից բավականին ամուր են: Հետաքրքիր գաղափարների պակաս չկա: Հայաստանցի պաշտոնյաներն այժմ ղեկավարում են Եվրասիական տնտեսական միությունը: Խնդրահարույց է դառնում երբեմն այդ հարաբերությունների մեդիա ֆոնը: Որոշակի միջադեպեր կամ հայտարարություններ ճիշտ չեն ընկալվում՝ դառնալով փոխադարձ քննադատության պատճառ: Բանն այն է, որ երկու պետությունները թեպետ դաշնակիցներ են եւ ունեն միմյանց համար շատ մեծ նշանակություն, սակայն որակավորված փորձագետների պակաս կա: Օրինակ՝ Հայաստանում չկան Ռուսաստանի հարցերով մասնագիտացած փորձագետներ: Նրանց տեղը մեդիա դաշտում հաճախ զբաղեցնում են մարդիկ, որոնք շահարկումներ են անում եւ Ռուսաստանի մասին մտածում են կարծրատիպերով, միֆերով ու լեգենդներով: Նրանք չգիտեն՝ իրականում ինչպիսի քաղաքական հարաբերություններ են Ռուսաստանում, ինչպես են այնտեղ որոշումներն ընդունվում եւ այլն: Սակայն այդ մարդկանց հայտարարությունները որեւէ կապ չունեն երկկողմ իրական քաղաքական հարաբերությունների հետ: Այդ հարաբերություններում կան գործոններ, որոնք հայ-ռուսական կապերը շատ հաստատուն են դարձնում՝ չնայած այն հանգամանքին, թե Հայաստանում ով է եկել իշխանության:

- Ի՞նչ գործոնների մասին է խոսքը:

- Օրինակ, ԼՂ հակամարտությունը եւ դրանով պայմանավորված Հայաստանի անվտանգության խնդիրները, որոնք լուծվում են Ռուսաստանի հետ դաշնակցային համագործակցության ձեւաչափով: Խոսքը նաեւ տարածաշրջանում Հայաստանի գեոտնտեսական իրավիճակի մասին է: Այն երկու կողմից շրջափակված է: Բացի այդ մի կողմից Իրանն է, որն ունի սուր խնդիրներ ԱՄՆ-ի հետ եւ պատժամիջոցների տակ է, իսկ մյուս կողմից Ռուսաստանի հետ խնդիրներ ունեցող Վրաստանն է: Չունի գլխավոր քաղաքական ու առեւտրային գործընկերոջ՝ Ռուսաստանի, հետ ընդհանուր սահման: Այսինքն՝ ներդրումային գրավչության տեսանկյունից սա երկրագնդի վրա ամենաբարդ իրավիճակներից է:

Չնայած այս ամենին, Ռուսաստանն առաջին տեղում է ՀՀ տնտեսությունում արված ներդրումներով: Ռուսաստանը նաեւ Հայաստանն է դիտարկում որպես հարավային լոգիստիկ միջանցք դեպի Իրան եւ Հնդկական օվկիանոս: Այս ամենի ֆոնին Ռուսաստանում տարակուսանք է առաջանում առ այն, թե ինչու է Հայաստանում երբեմն-երբեմն քննադատության նման ալիք բարձրացվում Մոսկվայի դեմ: Հաճախ քննադատվում է նաեւ Գազպրոմը, որ ամեն ինչ իր ձեռքն է վերցրել Հայաստանում: Սակայն կարծում եմ, որ այն, ինչ անում է Գազպրոմը ՀՀ-ում, ոչ այնքան բիզնես նպատակ է հետապնդում: Այն ավելի շատ տեղավորվում է դաշնակցային պարտավորությունների կատարման տիրույթում: Հայաստանը 3 մլն-ոց շուկա է, որը Գազպրոմի համար չի կարող լինել լուրջ կոմերցիոն նպատակ:

- Բերեմ մեկ օրինակ: Մի քանի օր առաջ Շիրակի Փանիկ գյուղում ՌԴ ռազմաբազայի զինծառայողների կրակոցների միջադեպը մեծ աղմուկ բարձրացրեց ՀՀ-ում: Վարչապետ Փաշինյանն այն հայտարարեց որպես սադրանք՝ ուղղված հայ-ռուսական հարաբերությունների դեմ: Ռուսաստանցի որոշակի փորձագետներ Փաշինյանի հայտարարությունը սվիններով ընդունեցին՝ նշելով, որ սադրանք է ՀՀ-ի մասնակցությունը ՆԱՏՕ-ի զորավարժություններին:

- Գիտեք, փորձագետները հաճախ անպատասխանատու մարդիկ են, քանի որ պետական դիրքորոշում չեն հայտնում եւ լուրջ պարտավորություններ չունեն: Տվյալ հայտարարություններին ես մեծ նշանակություն չէի տա, քանի որ Ռուսաստանի ղեկավարությունը շատ նորմալ է նայում Հայաստանի արտաքին քաղաքական դիվերսիֆիկացիայի փորձերին: Ռուսաստանում հասկանում են՝ ինչպիսի գեո-տնտեսական վիճակում է գտնվում Հայաստանը՝ երկու կողմից բլոկադա, ՌԴ-ի հետ սահմանի բացակայություն, ԼՂ հակամարտություն եւ այլն: Այս իրավիճակում նորմալ է, որ Հայաստանը նոր ուղղություններ ու իր համար ռեսուրսների հավելյալ աղբյուրներ է փնտրում: Հայաստանի իշխանությունները եւս ռեալիստ են եւ հասկանում են, որ ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահներից ԼՂ հակամարտության էսկալացիայով առավել քիչ հետաքրքրված է Ռուսաստանը: Սա բնական է, քանի որ այս հակամարտությունն աշխարհագրորեն մեզ շատ մոտ է եւ միանգամից սպառնալիքներ կստեղծի Ռուսաստանի ներքին անվտանգության համար:

- Ռուսաստանը շատ զուսպ արձագանքեց Հայաստանում տեղի ունեցած հեղափոխական գործընթացներին, որը բավականին տարօրինակ էր: Ինչո՞ւ:

- Ռուսաստանում լավ են հասկանում, որ Հայաստանը չունի ՆԱՏՕ-ական օրակարգ: Բացի այդ Հայաստանում դեռեւս անցումային կառավարություն է եւ մեծ սպասելիքներ չկան արտաքին քաղաքականության տեսանկյունից: Ռուսաստանը հետաքրքրված հետեւում է, թե ինչ է տեղի ունենում ՀՀ-ում եւ Մոսկվան շահագրգռված է, որ ամեն ինչ անցնի սահմանադրական ճանապարհով: Մոսկվան համագործակցելու է ՀՀ-ում իշխանության եկած յուրաքանչյուր քաղաքական ուժի կամ կառավարության հետ:

- Հաճախ ռուսաստանցի փորձագետների (Դուգին, Տարասով), նախկին քաղաքական գործիչների կամ 10-րդ էշելոնի պաշտոնյաների ոչ ադեկվատ հայտարարությունները ՀՀ-ում ընկալվում են որպես Կրեմլի պաշտոնական տեսակետ եւ սուր քննադատության արժանանում: Որպես փորձագետ խնդրում եմ ասեք, ՌԴ-ում փորձագիտական ո՞ր կառույցներին ու առանձին փորձագետներին է պետք լուրջ ընդունել, իսկ որոնց՝ ոչ:

- Այս հարցը եւս մեկ անգամ ցույց է տալիս, որ ՀՀ-ում բացակայում են Ռուսաստանի վերաբերյալ որակյալ փորձագիտական վերլուծությունները: Եթե դրանք լինեին եւ իրենց արժանի տեղն ունենային մեդիայում, ապա Դուգինի կամ մյուս փորձագետ կոչվածների հայտարարությունները լուրջ չէին ընկալվի: ՀՀ-ում եւս Ռուսաստանի վերաբերյալ բավականին ոչ ադեկվատ կարծիքներ են հնչում, անգամ առ այն, որ Ռուսաստանը սպառնալիք է Հայաստանի անվտանգության համար: Այս կարծիքները նկատելի են, սակայն դրանց մեծ ուշադրություն չի դարձվում, քանի որ լավ հասկանում են, որ երկու պետություններում էլ կան լուրջ փորձագետներ եւ շոումեններ: Շոումենները նրա համար են, որ անեն աղմկահարույց հայտարարություններ, դա իրենց հացն է, նրանք այդպես փող են աշխատում: Իսկ եթե ուզում եք լուրջ փորձագետների անուններ լսել, որոնց պետք է իսկապես լուրջ ընդունել, ապա դրանք են՝ Սերգեյ Մարկեդոնովը, Նիկոլայ Սիլայեւը, Ֆյոդոր Լուկյանովը, Վլադիմիր Դեգուեւը եւ այլն: Նրանց կողքին կան էմոցիոնալ, սադրիչ մարդիկ, որոնք երբեմն մեկնաբանություններ են անում անգամ ստրեսային իրավիճակներում:

Տպել
3383 դիտում

Մարտունիում ՔՊ ակտիվիստները փակել են Երևան-Վարդենիս-Մարտակերտ ճանապարհը՝ ռեյտինգային ցուցակի դեմ բողոքի համար

WikiLeaks-ի հիմնադիր Ջուլիան Ասանժի դեմ դատական հայց է ներկայացվում՝ լրտեսության մեղադրանքով

Գրոսմայստեր Լիլիթ Գալոյանը դատի է տվել Հայաստանի շախմատային ֆեդերացիային

Լարսի անցակետը փակ է բոլոր ավտոմեքենաների համար, Հայաստանում կան դժվարանցանելի ճանապարհներ

Աննա Հակոբյանն այցելել է բուժում ստացող երեխաների նկարների ցուցահանդես (լուսանկարներ)

Լոռիում ձյուն է տեղում, Բերդ քաղաքում և Դիլիջանի ոլորաններում մառախուղ է, Լարսի անցակետը՝ փակ

Ազգային առաջընթաց կուսակցությունը ներկայացրել է համամասնական ցուցակի առաջին տասնյակը

Հորը սպանած Խաչատրյան քույրերից մեկը դպրոց է վերադարձել. քույրերին թույլ չեն տալիս օգտվել կապի միջոցներից

Իրանում այսօր կախաղան է հանվել «ոսկիների սուլթանը»

Արմեն Աշոտյանն այլեւս ընդգրկված չէ Բժշկական համալսարանի հոգաբարձուների խորհրդի կազմում

Ալեքսիս Օհանյանը նոր կադրեր է հրապարակել հայաստանյան այցից եւ «Շախմատ» կոնյակի պատրաստման ընթացքից

Մի խումբ անձինք ապօրինի ավտոկայանատեղի են կազմակերպել, հատուկ համազգեստով գումարներ գանձել

Դավիթ Տոնոյանն ու ԵՊԲՀ ռեկտոր Արմեն Մուրադյանը հուշագիր են ստորագրել

«Իմ քայլը» դաշինքի ռեյտինգային թեկնածուներն՝ ըստ ընտրատարածքների

Հանդիպել են ՄԱԿ-ի Խաղաղ հավաքների և միություններ կազմելու հարցերով հատուկ զեկուցողն ու Ա. Միրզոյանը

Նորմալ երկիր ա դարձել, մեր վարչապետը օրինականություն ա մտցրել, էդ քիչ ա՞. քրեական հեղինակություն Նորատուսցի Արա

Քոչարյանի պաշտպանը Վճռաբեկ է ներկայացրել ապացույց, թե ինչպես են ըստ Քոչարյանի ցուցարարները Մարտի 1-ին կրակում

Ն. Փաշինյանն այցելել է «Մեգերյան կարպետ» ընկերություն, աշխատանքային ընթրիք ունեցել Հարվարդի շրջանավարտների հետ

Արցախի ՄԻՊ-ն ու Աննա Հակոբյանը քննարկել են մարդու իրավունքներին եւ մարդասիրական խնդիրներին առնչվող ծրագրերը

Հոգով ու սրտով կապված եմ եղել մարզիս հետ. Վահրամ Բաղդասարյանը դիմում է լոռեցիներին