Մոլորվել ենք երեք նախագահների արանքում. Լիլիթ Ավագյանի հոդվածը

28/07/2018 schedule15:00

ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանին Մարտի 1-ի գործով մեղադրանք առաջադրելն ու կալանքը՝ իբրեւ խափանման միջոց կիրառելու միջնորդությունը հասկանալով, նկատենք, որ Մարտի 1-ը բազմաթիվ շերտեր ունի: Հիշենք՝ քաղաքական ի՞նչ իրադարձություններ նախորդեցին Մարտի 1-ին՝ պատճառ դառնալով ողբերգության:

2008-ի փետրվարի 19-ի նախագահական ընտրություններին Սերժ Սարգսյանը, ըստ պաշտոնական տվյալների, ստացավ ձայների 52.82, Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը՝ 21.5, Արթուր Բաղդասարյանը՝ 17.7 եւ ՀՅԴ-ի թեկնածու Վահան Հովհաննիսյանը՝ 6.2 տոկոս: ԲՀԿ-ն սեփական թեկնածու չէր առաջադրել՝ սատարելով Սերժ Սարգսյանին:

Ընդդիմությունը՝ չընդունելով ընտրությունների արդյունքները, Ազատության հրապարակում բողոքի շուրջօրյա ակցիա էր անում:

Նախագահական ընտրություններին երրորդ տեղում հայտնված ՕԵԿ թեկնածու Արթուր Բաղդասարյանը թեեւ խոսեց ընտրությունների զանգվածային խախտումների մասին, բայց Մարտի 1-ից մեկ օր առաջ հուշագիր ստորագրեց Սերժ Սարգսյանի հետ (ավելի ուշ, մայիսի 4-ին, նշանակվեց ԱԱԽՔ):

ՀՅԴ-ն էլ ընտրություններից հետո հանդես եկավ բազմիմաստ ու անորոշ հայտարարությամբ. «Ընտրարշավի ամբողջ ընթացքում գերակայեցին փոխադարձ թշնամանքն ու ատելությունը, անհանդուրժողականությունն ու սպառնալիքները: Հասարակությունը արհեստականորեն երկփեղկվեց ու բեւեռացվեց: Մի կողմից ցանկացած եղանակով իշխանափոխություն իրականացնելու նախկինների մոլեռանդությունն էր, մյուս կողմից` ամեն գնով սեփական դիրքերը պահպանելու ներկաների ձգտումը»: Արձանագրելով բազմաթիվ ընտրախախտումները, ընդ որում, «առաջատար թեկնածուների կողմնակիցների» կողմից՝ ՀՅԴ-ն չբողոքարկեց ընտրությունների արդյունքները:

(Արդեն մարտի 21-ին, ՀՀԿ-ն, ԲՀԿ-ն, ՕԵԿ-ը ստորագրեցին կոալիցիոն հուշագիր)։

Մարտի 1-ի իրադարձությունների մասին արժեքավոր են երեք նախագահների վկայությունները: Նրանցից յուրաքանչյուրն իր մասնակցությունն, այդուհանդերձ, ունեցել է այս ողբերգության մեջ:

Մարտի 1-ի արյունոտ դեպքերից մեկ օր առաջ՝ Երեւանի պետական համալսարանի ուսանողների հետ հանդիպման ժամանակ, Ռոբերտ Քոչարյանը ներկայացրեց իր պատկերացումները՝ ինչպես է հնարավոր հանգուցալուծել Ազատության հրապարակում բողոքող հազարավոր քաղաքացիների ու իշխանությունների միջեւ լարվածությունը:

«Առաջինը` համբերատար սպասել՝ երբ է այդ թատերական բեմադրումը Թատերական հրապարակում ինքը իրենով մարվելու… Երկրորդ տարբերակը` ոստիկանական գործողություններ կիրառելով՝ մաքրել այդ հրապարակը, եւ այդ ժողովրդին հնարավորություն տալ ավելի հանգիստ ապրել»,- հայտարարեց նա։

Իշխանությունը՝ հանձինս Ռոբերտ Քոչարյանի, Սերժ Սարգսյանի,  ընտրեց երկրորդ տարբերակը։ 2008թ. մարտի 1-ին Երեւանի կենտրոնում սպանվեց ՀՀ տասը քաղաքացի, հայտարարվեց 20-օրյա արտակարգ դրություն։ 

Սերժ Սարգսյանի դերը Մարտի 1-ի ողբերգության առումով անկյունաքարային է: Մարտի 1-ը եղավ, որպեսզի իշխանությունը փոխանցվի հատկապես Սերժ Սարգսյանին:

Նա պատրաստ էր իշխանության մնալ ամեն գնով, անգամ բանակը բողոքող քաղաքացիների դեմ հանելու գնով: Հակառակ դեպքում, եթե նա չցանկանար, որ տասը անմեղ մարդու արյունը կապվի իր հետ, Մարտի 1-ից հետո հրաժարական կտար: Թեեւ արդեն 2018-ի ապրիլի 23-ին Սերժ Սարգսյանն իր հրաժարականի տեքստում փորձեց 2008-ի մարտի 1-ի պատասխանատվությունն իրենից հեռացնել. «Ստեղծված իրավիճակն ունի մի քանի լուծում, բայց դրանցից ոչ մեկին ես չեմ գնա։ Դա իմը չէ։ Ես թողնում եմ երկրի ղեկավարի՝ Հայաստանի վարչապետի պաշտոնը»։

Ինչ վերաբերում է Լեւոն Տեր-Պետրոսյանին, Մարտի 1-ի առավոտյան իրադարձություններից հետո, երբ Ազատության հրապարակում վրաններում գիշերած խաղաղ ցուցարարների վրա հարձակվեցին ոստիկանական ուժերը, մարդիկ մնացել էին միայնակ` իրենց շփոթմունքի, նվաստացման հետ: Առաջնորդ չկար, եւ բոլորը տարերայնորեն սկսեցին հավաքվել այս անգամ արդեն Մյասնիկյանի արձանի մերձակա հրապարակում:

Եվս մեկ բան. բոլորը` թե՛ իշխանությունները, թե՛ ընդդիմությունը, թե՛ անգամ չեզոք մարդիկ, որոնց Մյասնիկյանի արձանի մոտ էր բերել առավոտյան Ազատության հրապարակում կատարվածի հանդեպ բողոքը, միաբերան պնդում էին, որ հավաքված հազարավոր ցուցարարների զայրույթը, հետեւաբար եւ՝ ոստիկանական ուժերի ու ցուցարարների արյունալի բախումը, կարող էր մեղմել բացառապես Տեր-Պետրոսյանի ներկայությունը: Հայտարարվեց, թե նա տնային կալանքի տակ է, նրա տեղաշարժման ազատությունը խախտված է:

Սակայն նույն օրը արտգործնախարար Վարդան Օսկանյանը հայտարարեց. «Հայաստանի նախկին նախագահ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը չի գտնվում տնային կալանքի տակ»: Նրա խոսքերով, երկրի բարձրագույն պաշտոնատար անձանց պաշտպանությունը կառավարվում է Սահմանադրությամբ: «Եթե պաշտոնատար անձի կյանքը, որը գտնվում է պաշտոնին, կամ պաշտոնաթող է, վտանգված է, ապա նրան պաշտպանում է ՀՀ պետական պահպանության ծառայությունը: Լեւոն Տեր-Պետրոսյանին հեռացրել են Ազատության հրապարակից հենց այդ պատճառով: Ներկա դրությամբ նա կարող է լքել իր նստավայրը, սակայն մինչ այդ նա պետք է գրավոր հաստատի, որ հրաժարվում է պաշտպանությունից, որը նրան հասնում է ըստ օրենքի: Նրան այդ տարբերակն է առաջարկվել, սակայն նա հրաժարվել է»:

Հրաժարվել է, որովհետեւ ոչ մի երաշխիք չկար, որ նրա կյանքը վտանգի տակ չէ: Սակայն շարժման առաջնորդի համար սեփական կյանքն ու անվտանգությունը գնահատելը թեեւ կարեւոր է, սակայն նույնքան կարեւոր է պատասխանատվությունը այլ մարդկանց կյանքի ու անվտանգության համար:

Պատասխանի սպասող հարցերը շատ են անգամ Մարտի 1-ի ողբերգությունից տասը տարի անց: Բարեբախտաբար, այսօր երեք նախագահներն էլ ողջ-առողջ են, Հայաստանում են, եւ կարող են միասին մասնակցել հեռուստատեսային քննարկմանը:

Մարտի 1-ը օբյեկտիվ քննելու համար ՀՔԾ-ի հայտարարություններն արժեքավոր են, սակայն անաչառության պատկերն ամբողջության մեջ հասկանալու համար՝ ոչ այնքան բավարար: Երեք նախագահների հանդիպումը՝ նույն սեղանի շուրջ, անփոխարինելի կլինի՝ պատկերն ամբողջացնելու եւ հասկանալու համար: 

Երեք նախկին նախագահներն այլեւս անմատչելի չպետք է մնան լրագրողների համար:

Գուցե հանրային հեռուստաընկերության նոր ղեկավարները մտածե՞ն այս մասին:

Խմբագրության կողմից. - Հոդվածն արդեն պատրաստ էր տպագրության, երբ հայտնի դարձավ, որ դատարանը ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանին կալանավորելու որոշում է կայացրել:

Տպել
12651 դիտում

Ադրբեջանը պետք է փոխի իր անհարգալից վերաբերմունքը բանակցությունների հանդեպ. Նիկոլ Փաշինյանի ելույթը ՄԱԿ-ում

Սյունիքում վագոն-տնակ է հրդեհվել, Երեւանում՝ գազի արտահոսքը վերածվել հրդեհի

Թիվ 3/5 տեղամասի քվեարկության արդյունքները վերահաշվարկվել են, որևէ ցուցանիշի փոփոխություն չի արձանագրվել. ԿԸՀ

Դատախազության հանձնարարությամբ առերևույթ ընտրախախտումների 42 դեպքերով նախապատրաստվում են նյութեր

Միջազգային սիմպոզիում՝ նվիրված անցումային արդարադատությանը. ներկա կլինի նաեւ Նիկոլ Փաշինյանը

«Dasaran.am» կրթական հարթակը նոր ծրագրի միջոցով կաջակցի զորակոչի կազմակերպմանը

Հեռուստաաշտարակի վերանորգման պատճառով որոշ ռադիոհաճախականություններ ժամանակավոր կանջատվեն

ԿԳՆ-ում անցկացվել է Տարվա լավագույն ուսուցիչ, տնօրեն եւ դաստիարակ մրցույթների վերջին փուլը

Դավիթ Տոնոյանն ընդունել է «Դիտակետ» ծրագրի պատասխանատուներին

Մեկնարկել է Զոհրաբ Մնացականյանի հանդիպումը ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հետ

Փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանն ընդունել է ՎԶԵԲ Տարածաշրջանային տնօրենների պատվիրակությանը

Գտնվել է առաջ քաշված խնդրի փոխզիջումային տարբերակ. տրանսպորտի փոխնախարար Ա. Փամբուխչյան

Հայ-շվեյցարական համագործակցության շրջանակը բավականին լայն է. Բաբլոյանը՝ Շվեյցարիայի Համադաշնության փոխնախագահին

ՀՀ սփյուռքի նախարարը հանդիպել է Եգիպտոսի վարչապետի հետ

Կանցկացվի ՀՀ և ՌԴ ԶՈՒ զորքերի միացյալ խմբավորման ստորաբաժանումների մարտավարական զորավարժություն

Ամերիկայի Հայ Ավետարանչական Ընկերակցությունն ու ՊՆ-ն կհամագործակցեն Սիրիայի հումանիտար օգնության հարցում

Իշխել հնարավոր է, եթե դու իշխանության մասնիկ ես. ԵԿՄ-ում թեժ զարգացումներ են

Թող ոչ մի երեխա չտեսնի եւ չիմանա պատերազմի սարսափը. մանուկներին նվիրված միջոցառում (լուսանկարներ)

Համապատասխան արձագանք ստանալուն պես կկազմակերպվի 16-ամյա Ումութ Ալի Օզմենի վերադարձը Թուրքիա. ԱԳՆ

Բնակիչների մեծ մասը չսատարեց այդ մոտեցմանը. ՀՀԿ-ն շնորհավորել է Երևանի նորընտիր քաղաքապետին