Առաջընթա՞ց, թե՞ նոր փակուղի. Դուշանբեի պայմանավորվածությունների հեռանկարը

Սեպտեմբերի 28-ին Տաջիկստանի մայրաքաղաք Դուշանբեում կայացավ ԱՊՀ գագաթնաժողովը: Դրա շրջանակներում տեղի ունեցան ԱՊՀ երկրների ղեկավարների եւ կառավարությունների ղեկավարների նիստերը: Ուշագրավ իրադարձություն տեղի ունեցավ երկրների ղեկավարների նիստին նախորդած լուսանկարման արարողությունից հետո: Համացանցում տեսանյութ տարածվեց, որտեղ երեւում էր, թե ինչպես են ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը եւ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւը ինչ-որ բան քննարկում: Ավելի ուշ ՀՀ վարչապետը ֆեյսբուքյան իր էջի միջոցով տեղեկացրեց, որ իր եւ Ալիեւի միջեւ խոսակցություն է տեղի ունեցել, իսկ Երեւան վերադառնալուց հետո ֆեյսբուքյան ուղիղ եթերով ներկայացրեց մանրամասները:

Փաշինյանի խոսքով՝ Ալիեւի հետ քննարկվել են սահմանագծում եւ ընդհանրապես առկա լարումն իջեցնելու, արցախա-ադրբեջանական շփման գծի երկայնքով հրադադարի ռեժիմը պահպանելու, ինչպես նաեւ օպերատիվ կապի կոմունիկացիա ստեղծելու հարցերը:

Կեսգիշերին մոտ հայտարարությամբ հանդես եկավ Ադրբեջանի նախագահի մամուլի ծառայությունը՝ ներկայացնելով Փաշինյան-Ալիեւ խոսակցության մանրամասները:

«Կողմերն արտահայտել են իրենց հավատարմությունը Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման բանակցություններին, Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ սահմանին կողմերի շփման գծում միջադեպերի կանխման նպատակով կրակի դադարեցման ռեժիմի ամրապնդմանը: Կողմերը որոշում են կայացրել մշակել մեխանիզմներ՝ համապատասխան կառույցների միջեւ օպերատիվ կապ հաստատելու համար»,- ասված էր հայտարարության մեջ:

Պաշտոնական տեղեկատվության միանմանությունը հազվադեպ երեւույթ է, թեեւ հուսադրող: Դա նշանակում է, որ առնվազն այս խոսակցության արդյունքները երկու կողմերն էլ նույն կերպ են հասկացել: Ըստ էության, այս պայմանավորվածությունները կրկնում էին Ապրիլյան պատերազմից հետո Վիեննայում ու Սանկտ Պետերբուրգում պայմանավորվածությունները։

Հատուկ հետաքրքրություն է առաջացնում այն, թե ում էր պատկանում երկխոսության նախաձեռնությունը: Թեեւ, այս հարցում հստակություն չկա՝ համացանցում տարածված տեսանյութերից կարելի է դատել, որ նախաձեռնողի դերում ՀՀ վարչապետն էր: Այդուհանդերձ, ռուսական «Комерсантъ»-ի հատուկ թղթակից Անդրեյ Կոլեսնիկովը փաստում է, որ Ալիեւն է մոտեցել Փաշինյանին եւ նրանք սկսել են զրուցել, «որովհետեւ Իլհամ Ալիեւը ասելու բան ուներ, իսկ Փաշինյանը՝ լսելու»:

Չի կարելի բացառել նաեւ, որ երկխոսության եւ պայմանավորվածությունների «կնքահայրը» ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինն է: ԱՊՀ գագաթնաժողովի նախօրեին նա կարճատեւ աշխատանքային այց էր կատարել Բաքու եւ Ալիեւի հետ հանդիպում ունեցել, որի վերաբերյալ պաշտոնական տեղեկատվության մեջ, սակայն, Արցախի թեման ընդհանրապես նշված չէր: Փաշինյանի եւ Պուտինի միջեւ վերջին շրջանում նույնպես ակտիվ երկխոսություն կար, որը շարունակվեց Դուշանբեում: Նման դասավորվածության պարագայում, կարելի է ենթադրել, որ Ռուսաստանի ազդեցությունն այս գործընթացի վրա է՛լ ավելի ընդգծված է դառնում: Սակայն, եթե Ռուսաստանի համար երկխոսության հաստատումը բխում է տարածաշրջանում ազդեցությունն ուժեղացնելու ցանկությունից, ապա Հայաստանի եւ Ադրբեջանի համար կարեւորը սահմանային լարումը նվազեցնելն է: Այլ հարց է, թե ում համար է այդ լարումը ավելի մեծ խնդիրներ առաջացնում:

Փաշինյանն ուղիղ եթերի ընթացքում նշեց նաեւ, որ պայմանավորվածությունների մասին տեղեկացրել է Արցախի նախագահ Բակո Սահակյանին: Հաջորդ օրը Արցախի նախագահի մամուլի խոսնակ Դավիթ Բաբայանը «Արմենպրես»-ի հետ զրույցում նշել է, որ ձեռքբերված պայմանավորվածությունները ողջունելի են, թեեւ կան որոշ վերապահումներ:

«Եթե քաղաքական գնահատական տանք, հետաքրքիր եւ ողջունելի զարգացում է: Այն երեք կետերը, որի շուրջ պայմանավորվել են, շատ կարեւոր է: Սակայն այստեղ կա վերապահում, որ Ալիեւին եւ առհասարակ ադրբեջանական ղեկավարությանը ամբողջապես վստահելը ճիշտ չէ, որովհետեւ ամենանենգ ձեւով, ամենաանհարմար պահին նա կարող է ցանկացած պայմանավորվածություն խախտել, ինչը ցույց է տվել պրակտիկան: Այնուամենայնիվ, հուսանք, որ այս անգամ դրական ինչ-որ ազդեցություն կթողնի այս պայմանավորվածությունը»,- ասել է Բաբայանը:

Բաբայանի կարծիքի օգտին է խոսում ոչ միայն պրակտիկան, այլեւ ընդհանուր իրավիճակը: Սեպտեմբերի 26-ին Նյու Յորքում Հայաստանի եւ Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարների հանդիպումից եւ երկուստեք դրական արձագանքներից ընդամենը երկու օր անց Էլմար Մամեդյարովը ՄԱԿ-ի ամբիոնից կոչ էր անում միջազգային հանրությանը՝ ճնշում գործադրել Հայաստանի վրա՝ «ՄԱԿ-ի համապատասխան բանաձեւերի իրագործումն ապահովելու նպատակով»:

«Հակամարտության լուծումը հնարավոր է միայն Ադրբեջանի՝ միջազգայնորեն ճանաչված սահմաններում, նրա ինքնիշխանության եւ տարածքային ամբողջականության հիման վրա», - ասել էր Մամեդյարովը:

Դրանից մի քանի ժամ հետո Դուշանբեում տեղի ունեցավ Փաշինյանի եւ Ալիեւի խոսակցությունը: Սակայն, անգամ եթե ընդունենք, որ իրավիճակը փոխվել է հենց Դուշանբեում, եւ Ալիեւը ստիպված է եղել գնալ համաձայնությունների Փաշինյանի հետ, ապա անհասկանալի են Ադրբեջանից եկող հետագա ազդակները: Սեպտեմբերի 29-ին Բաքվում քաղաքային իշխանությունների հետ համաձայնեցրած բողոքի ցույց անցկացվեց՝ «Ազատություն Ղարաբաղին» խորագրով: Մասնակիցների թիվը շուրջ 2000 էր: Մասնակիցները պահանջում էին «հակաահաբեկչական գործողություն սկսել Ղարաբաղում», իսկ ընդհանուր մթնոլորտը բավական «ռազմահայրենասիրական» էր: Իսկ հոկտեմբերի 1-ի առավոտյան Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարությունը հայտնեց, թե իբր «հայկական կողմը հրադադարի պահպանման ռեժիմը խախտել է 83 անգամ»՝ պայմանավորվածություններից ընդամենը երեք օր անց սկսելով հող նախապատրաստել նոր ապակայունացման համար:

Այսպիսով, այս պայմանավորվածությունները, թերեւս, կարելի է դասել նախորդների շարքին, որոնք մնալու են օդում կախված: Սեպտեմբերի 30-ին լրագրողների հետ զրույցում Փաշինյանը նշել է, որ կարեւորը հենց կոնտակտի առկայությունն է: Սակայն, անգամ այդ տեսանկյունից ամենակարեւորը ոչ թե երկխոսության առկայությունն է, այլ դրա բովանդակությունը: Տեսանելի ապագայում պայմանավորվածություններից առնվազն մեկի ուղղությամբ քայլեր չկատարվելու պարագայում բանակցային գործընթացը կհայտնվի է՛լ ավելի խորը փակուղում:

Տպել
2039 դիտում

Դերասաններ կան, որ ինձ հետ չեն շփվում. Իրինա Հարությունյանը վերադարձել է Ստանիսլավսկու թատրոն

ԵՊԼՀ ուսխորհրդի չհրկիզվող պահարանից գտնվել է Հանրապետական կուսակցության 56 անդամատոմս

Մոտ 10 մարդ՝ մեկ հիվանդասենյակում. հոգեբուժական կենտրոնում նաեւ երգում են, պարում

Այն, ինչ կորոշի Դաշնակցությունը, կարտահայտի ժողովրդի տրամադրությունը. պատգամավորը՝ վարչապետի հետ բանակցությունների մասին

Մենք խնդիրներ ունենք, բայց ԲՀԿ-ի համար վատ ժամանակներ չեն. Նաիրա Զոհրաբյան

Նախագահը Ստեփանակերտում ներկա է գտնվել «Բերքի տոն» տոնավաճառին

Դոնի Ռոստովում հայ գործարարի նկատմամբ սպանության փորձ է կատարվել․ 7 կրակոց է արձակվել

Նման պայմաններում ներդրումներ չեն կարող լինել․ տնտեսավարողը դիմել է ՊԵԿ նախագահին

Charlie Hebdo-ն Ազնավուրի մահվանը նվիրված ծաղրանկար է հրապարակել․ շանսոնյեի ընտանիքը վրդովված է

«Իմ քայլը» դաշինքի անդամներից երեքը հրաժարվել են Երեւանի ավագանու մանդատից

Արքայազն Հարին ու Մեգան Մարքլը երեխայի են սպասում

Ռուս սահմանապահները ձերբակալել են հայ-թուրքական սահմանն ապօրինի հատած անձի

Վնասի չափը կազմում է 316 000 դրամ․ հարուցվել է քրգործ՝ ապօրինի որս կատարելու դեպքի առթիվ

«Ռոյալ Արմենիան» քայլեր է ձեռնարկում իր արդարացման ուղղությամբ. հաղորդում է ներկայացրել փորձագետների դեմ

ԵԽԽՎ-ում Մեծամորի ատոմակայանը փակելուն ուղղված Բաքվի հերթական սադրանքը չի ստացվել․ Հովհաննիսյան

Ֆրանսիական Poma ընկերությունը ցանկանում է Հայաստանում նոր լեռնադահուկային գոտի հիմնել

Կրակոցներ ԱՄՆ Գլենդելի հայկական ռեստորանի մոտ․ կա զոհ եւ վիրավոր (տեսանյութ)

Իրավունքները պետք է լինեն պաշտպանված՝ անկախ տարածքի քաղաքական կարգավիճակից. ՄԻՊ-ն այցելել է Արցախ

Մոսկվայում Արա Բաբլոյանը հանդիպել է ՌԴ Պետական դումայի նախագահի հետ

Գնաճի տեմպերը սեպտեմբերին ավելացրել են․ ԿԲ-ն վստահեցնում է՝ մտահոգվելու կարիք չկա