Ինչ էին անում Սարգսյանն ու Ալիեւը Վրաստանում. «փակուղայինից»՝ «մայրուղային» ՀՀ

07/11/2015 schedule20:01

Հոկտեմբերի 30-ին Սերժ Սարգսյանի Վրաստան կատարած աշխատանքային այցին անմիջապես հետեւեց Իլհամ Ալիեւի այցը Վրաստան: Ի՞նչ էին անում Սարգսյանն ու Ալիեւը Վրաստանում: Մեր հարցերին երեկ պատասխանել է ԵՊՀ արեւելագիտության ֆակուլտետի իրանագիտության ամբիոնի վարիչ Վարդան Ոսկանյանը:

- Պարոն Ոսկանյան, ինչո՞ւ Ալիեւը Սարգսյանի հետեւից շտապեց Վրաստան, այս այցերը որեւէ կապ ունե՞ն իրանական գազի հետ:

- Սերժ Սարգսյանի այցի վերաբերյալ պաշտոնական լրատվության մեջ նշվեց, որ Հայաստանը Վրաստանի հետ ունի բարեկամական հարաբերություններ եւ պատրաստվում է համագործակցությունը ընդլայնել՝ ընդգրկելով նորանոր ոլորտներ, այդ թվում նաեւ՝ էներգետիկ եւ ենթակառուցվածքների ոլորտները: Դատելով սրանից, հավանաբար նաեւ խոսք է եղել Վրաստանի ուղին որպես տրանզիտային ճանապարհ օգտագործելու համար Պարսից ծոցը Սեւ ծովին կապելու այդ երկարաժամկետ ծրագրի մասին: Այս հետեւությունը հիմնված է ոչ միայն պաշտոնական հաղորդագրության վրա, այլ նաեւ վրացական կողմից բազմիցս հնչած տարբեր տեսակետների, որոնց համաձայն՝ Վրաստանը կարծես թե փորձում է դիվերսիֆիկացնել իր հնարավորությունները գազային ոլորտում եւս: Մասնավորապես խոսքը վերաբերում է նաեւ ռուսական «Գազպրոմի» հետ համագործակցությանը, ինչի արդյունքում ադրբեջանական Socar-ը, որը ուներ մոնոպոլ դիրքեր վրացական շուկայում, թե՛ տրանզիտի, թե՛ ներքին շուկայի առումով, կարծես թե խիստ անհանգստացած է՝ դատելով նաեւ ադրբեջանական կողմի հրապարակումներից: Մյուս կարեւոր հանգամանքը, որը լրացնում է ամբողջ համայնապատկերը, այն է, որ Իրանի եւ ՌԴ-ի միջեւ սիրիական այս հակամարտության շրջանակներում ձեւավորվում է որոշակի համագործակցություն, եթե չասենք դաշինք, որի շրջանակներում կարծես թե կողմերը պատրաստվում են ոչ թե մրցակցել միմյանց հետ տարբեր ոլորտներում, այլ այն տարածքներում, որտեղ հնարավոր է այդ մրցակցությունը, դա փոխարինել համագործակցային միջավայրով: Եվ այս համատեքստում, եթե Իրանը նպատակ ունի գազային տրանզիտ իրականացնել դեպի հյուսիս, դեպի Սեւ ծով, ապա իրանցիները առաջին հերթին այդ ճանապարհը դիտարկում են Հայաստանի եւ Վրաստանի միջոցով: Կա մի կարեւոր հանգամանք եւս՝ հայ-իրանական հարաբերությունները հասել են այնպիսի մակարդակի, որ օրինակ, ԻԻՀ նախկին դեսպանը ՀՀ-ում՝ պարոն Քոլեյնին, բոլորովին վերջերս հայտարարեց, որ հայերը եւ իրանցիները մի ժողովուրդ են 2 երկրներում: Սա շատ հետաքրքիր բանաձեւում էր, եւ դա կարելի է գնահատել որպես մարտահրավեր ադրբեջանա-թուրքական այդ՝ մի ժողովուրդ, 2 պետություն հայտնի առասպելույթին: Այս տեսանկյունից կարծես թե Իրանը լուրջ ծրագրեր է կապում Հայաստանի հետ:

- Ադրբեջանին կհաջողվի՞ խոչընդոտել այդ տրանզիտային ծրագրերը:

- Բնականաբար, Ադրբեջանը խիստ անհանգստացած կարող է լինել թե՛ հայկական, թե՛ իրանական կողմի ակտիվությամբ եւ, բնականաբար, իր կողմից կձեռնարկի հակաքայլեր: Բայց մենք պետք է նախեւառաջ իրականացնենք մեր ծրագրերը՝ առանց ուշադրություն դարձնելու, թե Ադրբեջանը ինչ քայլեր է ձեռնարկում իր ներկայությունը ապահովելու տեսանկյունից: Այժմ նախաձեռնողականությունը մեր կողմից է, եւ Ադրբեջանը ձեռնարկում է հակաքայլեր:

- Դուք ասում եք՝ ՌԴ-ն եւ Իրանը ոչ թե կմրցակցեն, այլ կհամագործակցեն, բայց տրամաբանությունը հուշում է, որ ՌԴ-ն պետք է խոչընդոտի հայ-իրանական մերձեցմանը եւ թույլ չտա, որ ԵՏՄ անդամ Հայաստանը դառնա տրանզիտ երկիր իրանական գազի համար, ինչո՞ւ պիտի չխոչընդոտի:

- Եթե ռուս-իրանական հարաբերությունները անցնում են դաշնակցային կամ ամենաբարձր համագործակցային փուլ, ապա 2 կողմերին էլ ձեռնտու է ոչ թե մրցակցել էներգետիկ ոլորտում, այլ համագործակցել: Իսկ Հայաստանը կարող է դառնալ լավագույն հարթակը ռուս-իրանական համագործակցության համար: Հիմա 2 կողմերից էլ այդ ազդակները կան, համենայնդեպս, իրանական կողմից՝ ավելի հստակ: Բայց վերջնական խոսել ձեւավորված ռուս-իրանական դաշինքի մասին կամ Հայսատանի մասին, որպես հարթակի, դեռ վաղ է: Կարծում եմ, հետագա գործընթացները ավելի կհստակեցնեն պատկերը:

- Իսկ որո՞նք են այդ ազդակները, ի՞նչն է ձեզ նման լավատեսական պատկեր հուշում:

- Իրանը հայտարարում է, որ հայերը եւ իրանցիները մի ժողովուրդ են 2 երկրներում, Իրանը եւ ՌԴ-ն գրեթե դաշնակցային հարաբերություններ են ձեւավորվում Սիրիայի խնդրում, իրանցիները հայտարարում են, որ Հայաստանը չի կորցրել արդիականությունը իրենց համար, ամենաբարձր մակարդակով պատվիրակություն է ժամանում Հայաստան փոխնախագահի գլխավորությամբ: Տարածաշրջանի որեւէ այլ երկիր՝ ո՛չ Ադրբեջան, ո՛չ Վրաստան, նման պատվիրակության այց չի եղել: Իրանցիները հայտարարում են, որ Հայաստանը իրենց համար շատ կարեւոր օղակ, դարպաս կարող է դառնալ դեպի Եվրոպա մուտքի: Մյուս կողմից այս ամենի համատեքստում շատ կարեւոր է վրացական դիրքորոշումը: Վրաստանը ազդակներ է հղում, որ ուզում է դիվերսիֆիկացնել իր գազային կախվածությունը Ադրբեջանից, դրան հետեւում է մեր նախագահի այցը Վրաստան, որի պաշտոնական հաղորդագրության մեջ նշվում է, որ Հայաստանը եւ Վրաստանը պատրաստվում են համագործակցել նորանոր ոլորտներում, այդ թվում՝ ենթակառուցվածքների եւ էներգետիկայի: Այս ամենը ազդակների մի հսկայական փունջ է, որը մեզ թույլ է տալիս նախնական որոշակի եզրահանգումներ անել:

- Մնում է, որ ՀՀ իշխանությունները գրագետ խաղան եւ չպարտվե՞ն Ադրբեջանին:

- Սովորաբար, լավ տոնի նշան չի համարվում իշխանություններին գովելը, բայց այս պարագայում կարծես թե դրական քայլեր բավականին արված են:

- Եթե Հայաստանը դառնա տրանզիտ իրանական գազի համար, դա ի՞նչ կարող է մեզ տալ, պարզ է, որ դա շատ լավ է, բայց՝ կոնկրետ:

- Ես կարող եմ դրա աշխարհաքաղաքական նշանակության մասին խոսել, տնտեսական նշանակությունը միգուցե տնտեսագետները ավելի մանրամասն բացատրեն: Մենք եթե իրականացնում ենք 2 կարեւորագույն ծրագիր՝ մեկը ենթակառուցվածքային այդ ճանապարհային ոլորտում ենք Իրանի համար հանդիսանում կարեւորագույն կապող օղակ, խոսքը թե՛ ավտոմայրուղու, թե՛ երկաթգծի հնարավոր կառուցման մասին է, 2-րդը, էներգետիկ ոլորտում ենք Իրանի հետ հաստատում այսպիսի հարաբերություններ, ապա շրջափակման մեջ գտնվող Հայաստանը 180 աստիճանով փոխում է իր դերակատարությունը: Այսինքն, Հայաստանը «փակուղային» երկրից դառնում է մայրուղային երկիր, որն ապահովում է գազի ամբողջ հոսքը Պարսից ծոցից Սեւ ծով ընկած հատվածը: Այս ամենից շահում է նաեւ Վրաստանը, որ բավական լուրջ կախվածության մեջ է ադրբեջանա-թուրքական դաշինքից, թե՛ տնտեսական, թե՛ քաղաքական որոշումներ կայացնելու առումով: Վրաստանի համար էլ մենք փաստորեն դառնում ենք այդ փրկօղակը, որը նրան կարող է դուրս մղել այդ մոնոպոլ կախվածության վիճակից: Բայց պետք է նկատի ունենալ, որ մինչեւ այդ ենթակառուցվածքների ստեղծումը բավական ժամանակ եւ ջանքեր կպահանջվեն, որովհետեւ Իրանի հանդեպ պատժամիջոցները ամբողջությամբ չեն վերացել: Դա աստիճանական փուլ է. դրանից հետո Իրանը նախ պետք է վերականգնի նախկինում ունեցած իր հնարավորությունները, հետո այդ հնարավորությունների հաշվին ստեղծի ենթակառուցվածքներ, նոր միայն սկսի իրականացնել այդ կոնկրետ մատակարարումները:

- Ու մոտավորապես որքա՞ն ժամանակ կպահանջվի այդ ամենի համար:

- Շատ դժվար է ասել, տնտեսագետը ավելի լավ կպատասխանի, բայց, հավանաբար, պատժամիջոցների ավարտից հետո առնվազն մի 3, 4 կամ 5 տարի:

- Պարզ է, որ մենք ՌԴ-ի համար փոքր շուկա ենք, նրանց ավելի շատ այդ առումով Չինաստանը կհետաքրքրի, բայց եթե մենք դառնանք տրանզիտային երկիր, իրենք ի՞նչ են անելու իրենց գազը:

- Իրանը, դիցուք, մրցակից է ՌԴ-ի համար, եթե այդ գազամուղը Հայաստանով չանցավ, կանցնի Թուրքիայով, Ադրբեջանով: Ամեն դեպքում, այդ գազամուղը կանցնի: Հիմա պատկերացրեք ՌԴ-ին որոշում կայացնողի դերում. նա չունի լծակ՝ խոչընդոտելու այդ գազամուղի կառուցմանը: Ավելի հարմար չի՞ լինի, որ այդ գազամուղի շինարարությանը մասնակցի, դա անցկացնի իր համար բարեկամական երկրով, կոպիտ ասած, ստանա վերահսկողություն այդ գազամուղի վրա:

Տպել
3026 դիտում

Շոկային սկիզբը, Յուրայի պոկերը ու ՀՀ ֆուտբոլի հավաքականի ջախջախիչ հաղթանակը

Ծեծկռտուք Արտաշատի զինկոմիսարիատում. ըստ քաղաքացու ահազանգի՝ կապիտանը կոտրել է իր քիթը

Պարզաբանումներ եմ պահանջելու Բելառուսի ու Ղազախստանի նախագահներից. Փաշինյանը՝ ՀԱՊԿ նիստի զարգացումների մասին

Ոստիկանությունը օպերատիվ տվյալներ է ստացել, որ Երեւանում հիպնոսի միջոցով փող են կորզում

Ջիբրալթար-Հայաստան ֆուտբոլային հանդիպման մեկնարկային կազմերը

Երկու օր առաջ Հայաստանում էր, հիմա՝ չգիտեմ. Շարմազանովը՝ Տարոն Մարգարյանի գտնվելու վայրի մասին

Աշխարհը չէի փոխի քո հետ. Սիրուշոն շնորհավորել է Լեւոն Քոչարյանի ծնունդը

Իրական ընդդիմություն կձեւավորվի ընտրություններից հետո

Արսեն Ջուլֆալակյանն ու լրագրողը պարզաբանել են թյուրիմացությունը

Նոր մանրամասներ հոկտեմբերի 27-ին նռնակով կառավարության շենք ներխուժման դեպքից. պարզվել է՝ ով է նա

Արցախի պետնախարար Մարտիրոսյանն ընդունել է Արցախի պետական համալսարանի ուսանողների

Այդ տարածքը իմն է, իմ սեփականությունն է. Լոռու մարզպետը՝ սեփական ատամնաբուժարան կառուցելու մասին

Մարկոս Պիզելին՝ Ղազախստանի առաջնության լավագույն ֆուտնոլիստ

Քաղաքապետն ընդունել է ՀՀ-ում ԵՄ դեսպան Պյոտր Սվիտալսկիին

Վաչագան Ղազարյանը ցուցմունք է տվել. քննարկվում է կրկին գրավի միջնորդությամբ հանդես գալու տարբերակը

Ավան վարչական շրջանի ղեկավարը հրաժարական է տվել

23-ամյա Վահագնի շնորհիվ մարդկանց կյանքեր կփրկվեն. արյան տարբեր խումբ ունեցողներ շարունակում են արյուն հանձնել

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի միջնորդությամբ Սիմոն Մարտիրոսյանն ու Գոռ Մինասյանը կպարգեւատրվեն

Հույս ունեմ կկարողանանք Աբաջյանի հերոսությանն արժանի ապրել՝ անկախ նրանից` ինչով ենք զբաղվում. Փաշինյան

Հայ մարզիչը ղազախական ակումբի մանկապատանեկան ֆուտբոլը ղեկավարելու ու Հենոյի գեղեցիկ քայլի մասին