Քլինթո՞ն, թե՞ Թրամփ. Ի՞նչ կլինի Հարավային Կովկասում

06/10/2016 schedule19:55

ԱՄՆ-ում նոյեմբերին սպասվող նախագահական ընտրությունների նախընտրական պայքարն անցնում է բավական թեժ մթնոլորտում:

Հանրապետական եւ դեմոկրատական կուսակցությունների թեկնածուների՝ Դոնալդ Թրամփի ու Հիլարի Քլինթոնի բանավեճերի առարկան ոչ միայն ամերիկյան ներքին իրողություններն են, այլեւ գլոբալ քաղաքական ու տնտեսական զարգացումները: Սա բնականոն երեւույթ է: ԱՄՆ-ը, անգամ Պուտինի ընկալմամբ, առաջին գերտերությունն է, տնօրինում է համաշխարհային տնտեսության ավելի քան 15%-ը, համաշխարհային առեւտրի շուրջ 1/4-ը իրականացվում է դոլարով, եւ բացարձակ ռեկորդակիր է աշխարհով մեկ տեղակայված ռազմաբազաների քանակով:

Հարավային Կովկասը ԱՄՆ գլոբալ հետաքրքրությունների տիրույթում է: Այստեղ խաչվում են ԱՄՆ շահերի մի շարք շերտեր: Նախ՝ տարածաշրջանային պետություններից Վրաստանն ընկալվում է ԱՄՆ եւ Արեւմուտքի ազդեցության հիմնական օղակը: Այն ձգտում է անդամակցել ՆԱՏՕ-ին եւ Եվրամիությանը, պաշտոնապես դառնալ ԱՄՆ-ի ռազմական-քաղաքական դաշնակիցը ՆԱՏՕ-ի շրջանակներից դուրս, սակայն այս ուղղությամբ Թբիլիսին պարծենալու համար դեռ մեծ հաջողություններ չունի:

Հատկապես Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների սրման եւ Մոսկվայից Եվրոպայի էներգետիկ կախվածության թուլացման տեսանկյունից Վաշինգտոնի համար զգալի հետաքրքրություն է ներկայացնում Ադրբեջանը: Հենց այս աշխարհաքաղաքական տրամաբանության ծիրում են ծագել «Նաբուկկո», ապա Տրանսանատոլիական, Տրանսկասպյան ու Հարավային գազային միջանցք անունները կրող, Ռուսաստանը շրջանցելու հեռանկարով Եվրոպա գազ մատակարարելու տարբեր «խուճուճ» ծրագրերը:

Վերջապես Հայաստանի նկատմամբ ԱՄՆ հետաքրքրությունը պայմանավորված է նախ ԼՂ հակամարտությամբ (այս համատեքստում նույնքան հետաքրքրություն է ներկայացնում նաեւ Բաքուն), Ռուսաստանի ու Իրանի հետ ունեցած սերտ հարաբերություններով: Հայաստանում Ռուսաստանի ռազմաբազայի ներկայությամբ եւ հայ-ռուսական դաշնակցային հարաբերություններով: Սրանք գործոններ են, որոնք կարող են ԱՄՆ-ի դուրը չգալ, սակայն չհետաքրքրել չեն կարող: 

Պատահական չէ, որ Հայաստանում է կառուցված աշխարհում ամենամեծ ԱՄՆ դեսպանատներից մեկը: Այն նպատակ է հետապնդում ոչ միայն Հայաստանի, այլեւ Իրանի հետ կապված խնդիրների լուծման համար: Իրանի քաղաքացիներին սպասարկում է հենց ՀՀ-ում տեղակայված ԱՄՆ դեսպանատունը: Այսինքն՝ Հայաստանի նկատմամբ հետաքրքրությունը պայմանավորված է նաեւ Իրանի գործոնով: Ուստի, կարեւոր է հասկանալ գլոբալ քաղաքականության հիմնական խաղացող եւ ճարտարապետ ԱՄՆ-ի հաջորդ նախագահը յուր վարչակազմով ինչ քաղաքականություն կարող է որդեգրել տարածաշրջանի նկատմամբ:

Թեպետ այժմ Թրամփի եւ Քլինթոնի շանսերը նախընտրական պայքարում գրեթե հավասար են, սակայն փորձագետների կարծիքով, Դեմոկրատական կուսակցության թեկնածուի ընտրվելու հավանականությունն ավելի մեծ է: Այնուամենայնիվ Քլինթոնի՝ ԱՄՆ-ի նախագահ ընտրվելու պարագայում Վաշինգտոնի տարածաշրջանային քաղաքականության վերաբերյալ որոշակի դատողություններ հնարավոր է անել՝ հատկապես հաշվի առնելով վերջինիս պետքարտուղար լինելու փորձը: Նախ, Քլինթոնը Ռուսաստանի նախաձեռնությունները՝ սկսած Եվրասիական տնտեսական միության ձեւավորումից մինչեւ Ուկրաինա եւ Սիրիա, ընդունում է սվիններով:

Պետքարտուղարի պաշտոնը զբաղեցրած ժամանակահատվածում Եվրասիական տնտեսական միության կազմավորման մասին խոսելիս, Քլինթոնը բաց տեքստով զգուշացրեց. «Մենք մտադիր ենք խանգարել տնտեսական ինտեգրման քողի տակ նոր ԽՍՀՄ-ի ստեղծման գործընթացը»: Այժմ դեմոկրատ թեկնածուի հռետորաբանությունը Ռուսաստանի ուղղությամբ ոչ միայն չի մեղմացել, այլեւ ավելին՝ կոշտացել է: Ուստի, շատ հավանական է սպասել ռուս-ամերիկյան գլոբալ հակամարտության սրացում, որի «շորշոփը» կզգացվի նաեւ Հարավային Կովկասում:

«Եթե Քլինթոնն ընտրվեց նախագահ, ապա պետք է սպասել Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների սրացում հետխորհրդային տարածաշրջանում գրեթե ամենուր՝ սկսած Հարավային Կովկասից մինչեւ Ուկրաինա: Թրամփի պարագայում հնարավոր է սուր խնդիրների որոշակի մեղմացում, քանի որ նա ընկալում է Ռուսաստանը որպես գործընկեր, որի հետ կարելի է պայմանավորվել», - մեզ հետ զրույցում նշեց ռուսաստանցի քաղաքագետ, Բարձրագույն տնտեսական դպրոցի պրոֆեսոր Օլեգ Մատվեյչեւը՝ հավելելով, որ հարաբերությունների կտրուկ սրացումը կարող է իր ազդեցությունն ունենալ նաեւ ԼՂ հակամարտության կարգավորման վրա, որի աշխարհաքաղաքական հովանավորները ԱՄՆ-ը, Ֆրանսիան եւ Ռուսաստանն են:

Ռուսաստանցի մեկ այլ քաղաքագետ Միխայիլ Նեյժմակովը կարծում է, որ Հանրապետական նախագահի պարագայում ԱՄՆ-ի քաղաքականությունը Հարավային Կովկասում ավելի շատ թեքվելու է Ադրբեջանի կողմը: «Թրամփը՝ որպես գործարար, թեպետ կապ չունի նավթային սեկտորի հետ, սակայն պաշտպանում է ամերիկյան նավթային ընկերություններին: Հանրապետականները լրջորեն կապված են նավթային լոբբիի հետ: Ուստի հանրապետական վարչակազմի հետաքրքրությունը կասպյան տարածաշրջանի էներգետիկ նախագծերին, հավանական է, որ մեծ լինի»,- նշում է նա:

Այլ է խնդիրը Հիլարի Քլինթոնի պարագայում, որի պահվածքը պետքարտուղարի պաշտոնում, փորձագետի կարծիքով, Հայաստանին գոհացրել է: «Դեռ սենատոր եղած ժամանակահատվածում նա Օսմանյան կայսրությունում 1915 թ. հայերի հետ կապված ողբերգական իրադարձությունները ցեղասպանություն է անվանել, սակայն այլ հարց է, որ խուսափել է այդ տերմինից պետքարտուղարի պաշտոնը զբաղեցնելիս», - նշում է նա՝ հավելելով, որ ԼՂ հակամարտության կարգավորումը ե՛ւ Քլինթոնի, ե՛ւ Թրամփի համար առաջնահերթություն չի ներկայացնում:

Թեպետ հնարավոր է՝ Սպիտակ տան հետաքրքրությունն այս խնդրի նկատմամբ բարձրանա, եթե այն թույլ տա լուծել ավելի գլոբալ խնդիր: Ռուսաստանի զսպումը, նշում է վերլուծաբանը, տեղավորվում է այդ տրամաբանության մեջ: «Դա ենթադրում է ավելի սերտ աշխատանք հետխորհրդային երկրների հետ: Ուստի, կախված իրավիճակից, ԱՄՆ-ը ԼՂ հակամարտության մասով կարող է որոշակի խոստումներ տալ թե՛ Ադրբեջանին, թե՛ Հայաստանին», - նշում է Նեյժմակովը:

Տպել
3423 դիտում

Մահացել է Սարդ-մարդու, Երկաթե մարդու, Հալքի, Ֆանտաստիկ քառյակի, Իքս մարդկանց «հայրը»

Նիկոլ Փաշինյան, Լենա Նազարյան, Արարատ Միրզոյան. հայտնի է «Իմ քայլը» դաշինքի առաջին տասնյակը

ԿԸՀ-ի որոշմամբ, ավագանու անդամ Արամ Մանուկյանի լիազորությունները դադարեցված են, նրան կփոխարինի Միքայել Թումանյանը

Դաշնակցության անունից առաջադրվելու եմ պատգամավորի թեկնածու, պատվի հարց է. Գեղամ Մանուկյան

Պաշտպանն ուշադրության կենտրոնում է պահում խաղաղ հավաքների ժամանակ մարդկանց իրավունքների երաշխավորման հարցը

Կոռուպցիայի դեմ պայքարն ու բարեփոխումներն առաջնահերթություն են. Փաշինյանը՝ ԵՄ դեսպաններին

Դիլիջանի ոլորաններում, Սյունիքի մարզի Գորիս և Քաջարան քաղաքներում մառախուղ է

Արագ հավաքովի, սենդվիչային տարբերակով թաղամաս. Ա. Մեսչյանն առաջարկում է համալրել բնակֆոնդը

«Ղեկը աջ» նախաձեռնությունը վաղը Կառավարության մոտ մեծ բողոքի ակցիա կիրականացնի

Կան պաշտոնյաներ, որոնք ստանում են 1 մլն դրամից ավելի թոշակ. Թանդիլյանն առաջարկում է չափ սահմանել

20-ամյա կնոջը դաժան ծեծի ենթարկած 30-ամյա տղամարդը նախկինում երեք անգամ դատապարտված է եղել

Արցախի ԱԳՆ ղեկավարն ընդունել է ԵԱՀԿ գործող նախագահի անձնական ներկայացուցչին

ՊԲ հրամանատարն ու Անջեյ Կասպրշիկը քննարկել են շփման գոտում տիրող իրավիճակը

Մինչեւ վերասարքավորում կատարելը իրենք չեն կարող այդ մեքենան շահագործել. Արմեն Փամբուխչյան

1988 թ. երկրաշարժի զոհերի հարգանքի տուրքի բոլոր միջոցառումները կկազմակերպվեն բարձր մակարդակով. Ցոլակյան

Ոստիկանին փորձում են անհիմն ազատել աշխատանքից. նա դիմում է ՀՀ ոստիկանապետին

Վերաքննիչը բեկանեց Շահեն Հարությունյանին տուգանելու մասին Վարչական դատարանի որոշումը

Իմ երեխան, իմանալով, որ մեքենան անսարք է, ասել է՝ ես չեմ վարի. զինծառայողի ծնողները մանրամասներ են պատմում

Ախալցխայում հայկական դպրոցի աղջիկներին մի քանի օր հետևել է Պակիստանի քաղաքացի. նրան ձերբակալել են

Քառօրյա պատերազմի ժամանակ մարտական հերթապահություն իրականացրած ՀՊՏՀ ուսանողների բաց նամակը վարչապետին, ԿԳ նախարարին