Քլինթո՞ն, թե՞ Թրամփ. Ի՞նչ կլինի Հարավային Կովկասում

06/10/2016 schedule19:55

ԱՄՆ-ում նոյեմբերին սպասվող նախագահական ընտրությունների նախընտրական պայքարն անցնում է բավական թեժ մթնոլորտում:

Հանրապետական եւ դեմոկրատական կուսակցությունների թեկնածուների՝ Դոնալդ Թրամփի ու Հիլարի Քլինթոնի բանավեճերի առարկան ոչ միայն ամերիկյան ներքին իրողություններն են, այլեւ գլոբալ քաղաքական ու տնտեսական զարգացումները: Սա բնականոն երեւույթ է: ԱՄՆ-ը, անգամ Պուտինի ընկալմամբ, առաջին գերտերությունն է, տնօրինում է համաշխարհային տնտեսության ավելի քան 15%-ը, համաշխարհային առեւտրի շուրջ 1/4-ը իրականացվում է դոլարով, եւ բացարձակ ռեկորդակիր է աշխարհով մեկ տեղակայված ռազմաբազաների քանակով:

Հարավային Կովկասը ԱՄՆ գլոբալ հետաքրքրությունների տիրույթում է: Այստեղ խաչվում են ԱՄՆ շահերի մի շարք շերտեր: Նախ՝ տարածաշրջանային պետություններից Վրաստանն ընկալվում է ԱՄՆ եւ Արեւմուտքի ազդեցության հիմնական օղակը: Այն ձգտում է անդամակցել ՆԱՏՕ-ին եւ Եվրամիությանը, պաշտոնապես դառնալ ԱՄՆ-ի ռազմական-քաղաքական դաշնակիցը ՆԱՏՕ-ի շրջանակներից դուրս, սակայն այս ուղղությամբ Թբիլիսին պարծենալու համար դեռ մեծ հաջողություններ չունի:

Հատկապես Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների սրման եւ Մոսկվայից Եվրոպայի էներգետիկ կախվածության թուլացման տեսանկյունից Վաշինգտոնի համար զգալի հետաքրքրություն է ներկայացնում Ադրբեջանը: Հենց այս աշխարհաքաղաքական տրամաբանության ծիրում են ծագել «Նաբուկկո», ապա Տրանսանատոլիական, Տրանսկասպյան ու Հարավային գազային միջանցք անունները կրող, Ռուսաստանը շրջանցելու հեռանկարով Եվրոպա գազ մատակարարելու տարբեր «խուճուճ» ծրագրերը:

Վերջապես Հայաստանի նկատմամբ ԱՄՆ հետաքրքրությունը պայմանավորված է նախ ԼՂ հակամարտությամբ (այս համատեքստում նույնքան հետաքրքրություն է ներկայացնում նաեւ Բաքուն), Ռուսաստանի ու Իրանի հետ ունեցած սերտ հարաբերություններով: Հայաստանում Ռուսաստանի ռազմաբազայի ներկայությամբ եւ հայ-ռուսական դաշնակցային հարաբերություններով: Սրանք գործոններ են, որոնք կարող են ԱՄՆ-ի դուրը չգալ, սակայն չհետաքրքրել չեն կարող: 

Պատահական չէ, որ Հայաստանում է կառուցված աշխարհում ամենամեծ ԱՄՆ դեսպանատներից մեկը: Այն նպատակ է հետապնդում ոչ միայն Հայաստանի, այլեւ Իրանի հետ կապված խնդիրների լուծման համար: Իրանի քաղաքացիներին սպասարկում է հենց ՀՀ-ում տեղակայված ԱՄՆ դեսպանատունը: Այսինքն՝ Հայաստանի նկատմամբ հետաքրքրությունը պայմանավորված է նաեւ Իրանի գործոնով: Ուստի, կարեւոր է հասկանալ գլոբալ քաղաքականության հիմնական խաղացող եւ ճարտարապետ ԱՄՆ-ի հաջորդ նախագահը յուր վարչակազմով ինչ քաղաքականություն կարող է որդեգրել տարածաշրջանի նկատմամբ:

Թեպետ այժմ Թրամփի եւ Քլինթոնի շանսերը նախընտրական պայքարում գրեթե հավասար են, սակայն փորձագետների կարծիքով, Դեմոկրատական կուսակցության թեկնածուի ընտրվելու հավանականությունն ավելի մեծ է: Այնուամենայնիվ Քլինթոնի՝ ԱՄՆ-ի նախագահ ընտրվելու պարագայում Վաշինգտոնի տարածաշրջանային քաղաքականության վերաբերյալ որոշակի դատողություններ հնարավոր է անել՝ հատկապես հաշվի առնելով վերջինիս պետքարտուղար լինելու փորձը: Նախ, Քլինթոնը Ռուսաստանի նախաձեռնությունները՝ սկսած Եվրասիական տնտեսական միության ձեւավորումից մինչեւ Ուկրաինա եւ Սիրիա, ընդունում է սվիններով:

Պետքարտուղարի պաշտոնը զբաղեցրած ժամանակահատվածում Եվրասիական տնտեսական միության կազմավորման մասին խոսելիս, Քլինթոնը բաց տեքստով զգուշացրեց. «Մենք մտադիր ենք խանգարել տնտեսական ինտեգրման քողի տակ նոր ԽՍՀՄ-ի ստեղծման գործընթացը»: Այժմ դեմոկրատ թեկնածուի հռետորաբանությունը Ռուսաստանի ուղղությամբ ոչ միայն չի մեղմացել, այլեւ ավելին՝ կոշտացել է: Ուստի, շատ հավանական է սպասել ռուս-ամերիկյան գլոբալ հակամարտության սրացում, որի «շորշոփը» կզգացվի նաեւ Հարավային Կովկասում:

«Եթե Քլինթոնն ընտրվեց նախագահ, ապա պետք է սպասել Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների սրացում հետխորհրդային տարածաշրջանում գրեթե ամենուր՝ սկսած Հարավային Կովկասից մինչեւ Ուկրաինա: Թրամփի պարագայում հնարավոր է սուր խնդիրների որոշակի մեղմացում, քանի որ նա ընկալում է Ռուսաստանը որպես գործընկեր, որի հետ կարելի է պայմանավորվել», - մեզ հետ զրույցում նշեց ռուսաստանցի քաղաքագետ, Բարձրագույն տնտեսական դպրոցի պրոֆեսոր Օլեգ Մատվեյչեւը՝ հավելելով, որ հարաբերությունների կտրուկ սրացումը կարող է իր ազդեցությունն ունենալ նաեւ ԼՂ հակամարտության կարգավորման վրա, որի աշխարհաքաղաքական հովանավորները ԱՄՆ-ը, Ֆրանսիան եւ Ռուսաստանն են:

Ռուսաստանցի մեկ այլ քաղաքագետ Միխայիլ Նեյժմակովը կարծում է, որ Հանրապետական նախագահի պարագայում ԱՄՆ-ի քաղաքականությունը Հարավային Կովկասում ավելի շատ թեքվելու է Ադրբեջանի կողմը: «Թրամփը՝ որպես գործարար, թեպետ կապ չունի նավթային սեկտորի հետ, սակայն պաշտպանում է ամերիկյան նավթային ընկերություններին: Հանրապետականները լրջորեն կապված են նավթային լոբբիի հետ: Ուստի հանրապետական վարչակազմի հետաքրքրությունը կասպյան տարածաշրջանի էներգետիկ նախագծերին, հավանական է, որ մեծ լինի»,- նշում է նա:

Այլ է խնդիրը Հիլարի Քլինթոնի պարագայում, որի պահվածքը պետքարտուղարի պաշտոնում, փորձագետի կարծիքով, Հայաստանին գոհացրել է: «Դեռ սենատոր եղած ժամանակահատվածում նա Օսմանյան կայսրությունում 1915 թ. հայերի հետ կապված ողբերգական իրադարձությունները ցեղասպանություն է անվանել, սակայն այլ հարց է, որ խուսափել է այդ տերմինից պետքարտուղարի պաշտոնը զբաղեցնելիս», - նշում է նա՝ հավելելով, որ ԼՂ հակամարտության կարգավորումը ե՛ւ Քլինթոնի, ե՛ւ Թրամփի համար առաջնահերթություն չի ներկայացնում:

Թեպետ հնարավոր է՝ Սպիտակ տան հետաքրքրությունն այս խնդրի նկատմամբ բարձրանա, եթե այն թույլ տա լուծել ավելի գլոբալ խնդիր: Ռուսաստանի զսպումը, նշում է վերլուծաբանը, տեղավորվում է այդ տրամաբանության մեջ: «Դա ենթադրում է ավելի սերտ աշխատանք հետխորհրդային երկրների հետ: Ուստի, կախված իրավիճակից, ԱՄՆ-ը ԼՂ հակամարտության մասով կարող է որոշակի խոստումներ տալ թե՛ Ադրբեջանին, թե՛ Հայաստանին», - նշում է Նեյժմակովը:

Տպել
3333 դիտում

Կալանավորներին եւ դատապարտյալներին զրկել են հեռախոսային խոսակցություններից. ՄԻՊ-ը դիմել է ՍԴ

ՀՀ-ում ստեղծված իրավիճակը սոսկ իշխող կուսակցության փոփոխություն չէ. գնում ենք նոր ընտրությունների

Հայ-թուրքական սահմանը հատած 16-ամյա թուրք տղան ազատ է արձակվել կալանքից, գործը կարճվել է

Մշակույթի նախարար Լ. Մակունցը Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թանգարանում մասնակցել է «Արմենիա» ցուցահանդեսի բացմանը

Նիկոլ Փաշինյանը եւ Միշել Աունը քննարկել են հայ-լիբանանյան հարաբերությունների հետագա զարգացմանը վերաբերող հարցեր

ԱԳ նախարարը ուշադրություն է հրավիրել ՀՀ-ի ու Արցախի հետ սահմանին իրավիճակը լարելու Ադրբեջանի փորձերի վրա

Կառավարության ղեկավարը մասնակցել է ՄԱԿ-ի Զարգացման ծրագրի կազմակերպած քննարկումներին

Նիկոլ Փաշինյանը հանդիպում է ունեցել Աֆրիկյան միության կոմիտեի նախագահ Մուսա Ֆակիի հետ

Հայաստանի եւ Իրանի միջեւ առկա է վստահության բարձր մակարդակ. Հասան Ռոհանին՝ Ն. Փաշինյանին

Ադրբեջանը պետք է փոխի իր անհարգալից վերաբերմունքը բանակցությունների հանդեպ. Նիկոլ Փաշինյանի ելույթը ՄԱԿ-ում

Սյունիքում վագոն-տնակ է հրդեհվել, Երեւանում՝ գազի արտահոսքը վերածվել հրդեհի

Թիվ 3/5 տեղամասի քվեարկության արդյունքները վերահաշվարկվել են, որևէ ցուցանիշի փոփոխություն չի արձանագրվել. ԿԸՀ

Դատախազության հանձնարարությամբ առերևույթ ընտրախախտումների 42 դեպքերով նախապատրաստվում են նյութեր

Միջազգային սիմպոզիում՝ նվիրված անցումային արդարադատությանը. ներկա կլինի նաեւ Նիկոլ Փաշինյանը

«Dasaran.am» կրթական հարթակը նոր ծրագրի միջոցով կաջակցի զորակոչի կազմակերպմանը

Հեռուստաաշտարակի վերանորգման պատճառով որոշ ռադիոհաճախականություններ ժամանակավոր կանջատվեն

ԿԳՆ-ում անցկացվել է Տարվա լավագույն ուսուցիչ, տնօրեն եւ դաստիարակ մրցույթների վերջին փուլը

Դավիթ Տոնոյանն ընդունել է «Դիտակետ» ծրագրի պատասխանատուներին

Մեկնարկել է Զոհրաբ Մնացականյանի հանդիպումը ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հետ

Փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանն ընդունել է ՎԶԵԲ Տարածաշրջանային տնօրենների պատվիրակությանը