Ինչո՞ւ է ԱՄՆ-ը ձգտում հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման

Սիրիական հակամարտությունը, միգրացիոն ճգնաժամը եւ տարածաշրջանային գործընթացներն ընդհանրապես էական ազդեցություն են ունենում Թուրքիայի եւ ԱՄՆ-ի հարաբերությունների վրա:

Թեպետ տարածաշրջանային հարցերում, այդ թվում՝ հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործում Անկարայի եւ Վաշինգտոնի մոտեցումները տարբերվում են, սակայն կարեւոր է, որ այդ տարաձայնություններից չտուժի երկու պետությունների ռազմավարական համագործակցությունը: Այս մասին վերջերս Ծաղկաձորում քաղաքացիական հասարակության ու ՀՀ տարբեր կուսակցությունների ներկայացուցիչների հետ հանդիպմանը հայտարարեց ԱՄՆ դեսպանության քաղաքական եւ տնտեսական բաժնի ղեկավար Մեթյու Յուսենը:

Վերջին տարիներին ԱՄՆ-ի եւ Թուրքիայի միջեւ տարաձայնությունները գնալով խորանում են: ՆԱՏՕ-ի գծով երկու դաշնակիցների մոտեցումները չեն համընկնում, իսկ երբեմն էլ տրամագծորեն հակասում են այնպիսի զգայուն տարածաշրջանային հարցերում, ինչպիսիք են պատերազմի ճիրաններում հայտնված Իրաքի եւ Սիրիայի քրդերի քաղաքական ճակատագիրը, հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման խնդիրը, ԱՄՆ-ում ապրող ազգությամբ թուրք մահմեդական քարոզիչ Ֆեթուլլահ Գյուլենին արտահանձնելու հետ կապված հարցը եւ այլն: Եթե Հայաստան-Թուրքիա հարաբերությունների մասով ամեն ինչ պարզ է ու գործընթացը խորը փակուղու մեջ է, ապա քրդերի պետություն ունենալ-չունենալու եւ Գյուլենի արտահանձման խնդիրները մնում են Վաշինգտոն-Անկարա հարաբերությունների օրակարգի առաջին տեղերում: 

Այնուամենայնիվ, չնայած տարաձայնություններին Մեթյու Յուսենը վստահեցնում է, որ ԱՄՆ-ին պետք է «կայուն եւ բարգավաճ Թուրքիա»: «Հենց դրա համար էլ ՆԱՏՕ-ն պաշտպանում է Թուրքիայի օդային սահմանը: Մենք շատ ուրախ ենք, որ Թուրքիան իր վրա պարտավորություն է վերցրել սիրիացի փախստականներին ապաստան տալու հարցում»,- ասաց նա՝ հավելելով, որ հենց այս մոտեցման շրջանակներում էլ Միացյալ Նահանգները շարունակում է աջակցել Հայաստան-Թուրքիա հարաբերությունների կարգավորմանը: Միեւնույն ժամանակ ամերիկացի դիվանագետը վստահ է, որ այս գործընթացում դեռ անիրատեսական է լուրջ առաջընթաց սպասել: «Այս խնդիրը Թուրքիայի իշխանությունների համար այժմ կարեւոր առաջնահերթություն չէ: Թուրքիան գտնվում է ներքին տրանսֆորմացիաների եւ արտաքին լուրջ վտանգների հակազդման փուլում: Գնալ Հայաստանի հետ հարաբերությունների կարգավորման՝ Թուրքիայի համար ռիսկային է: Այն կարող է բնակչության որոշակի մասի մեջ դժգոհությունների հանգեցնել», - ասաց նա:

Յուսենի հետ հանդիպումը կազմակերպել էր «Քաղաքացիական համաձայնություն» ՀԿ-ն՝ Մեծ Բրիտանիայի դեսպանատան հետ համատեղ իրականացվող «Հայաստան-Թուրքիա հարաբերությունների կարգավորում. մարտահրավերներ եւ հեռանկարներ» ծրագրի շրջանակներում: Ծրագիրը հովանավորում է Մեծ Բրիտանիայի արտաքին գործերի նախարարությունը:

Հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման հարցում Միացյալ Նահանգների դիրքորոշումը տարիների ընթացքում մնացել է նույնը: Այն չի փոխվել, նշում է ամերիկացի դիվանագետը եւ հավելում, որ Հայաստանը, ժամանակին սկսելով այս գործընթացը, գնաց որոշակի զոհողությունների, ստորագրեց հայտնի արձանագրությունները, իսկ այժմ Թուրքիայի հերթն է քայլ կատարելու: Այս գործընթացը գոնե ԱՄՆ-ի համար, որին Վաշինգտոնն ի սկզբանե աջակցում է, ոչ միայն երկու պետությունների միջեւ հարաբերությունների կարգավորմանն է միտված, այլեւ ունի ավելի լայն նշանակություն տարածաշրջանային աշխարհաքաղաքականության տեսանկյունից: «Հայաստան-Թուրքիա հարաբերությունների կարգավորումը նշանակում է ՆԱՏՕ-ի եւ ՀԱՊԿ-ի միջեւ ընդհանուր եւ բաց սահմանի առկայություն այս տարածաշրջանում: Բացի այդ, Հայաստանի հետ հարաբերությունների կարգավորումից հետո, տարածաշրջանում նշանակալիորեն կաճի Թուրքիայի դերը, իսկ դա նշանակում է Ռուսաստանի ազդեցության որոշակի թուլացում», - նշում է Մեթյու Յուսենը:

Թեպետ ԱՄՆ-ը շարունակում է դիտարկել հայ-թուրքական կարգավորումն ու ԼՂ հակամարտության կարգավորման բանակցությունները որպես առանձին գործընթացներ, սակայն Վաշինգտոնում լավ են հասկանում, որ մեկի կարգավորումը դրական ազդեցություն կունենա մյուս խնդրի վրա: Ուղղակի կոնֆլիկտների կարգավորման հերթականության հարցում ԱՄՆ-ը եւ Թուրքիան ունեն տարաձայնություններ: Անկարան հայ-թուրքական հարաբերությունների նորմալացումը պաշտոնապես կապում է ԼՂ հակամարտության՝ իր փոքր «եղբոր»՝ Ադրբեջանի շահերին համահունչ կարգավորման հետ: ԱՄՆ-ը գալիս է հակառակ կողմից: «Հայաստան-Թուրքիա հարաբերությունների կարգավորումը դրական ազդեցություն կարող է ունենալ ԼՂ հակամարտության կարգավորման վրա», - նշում է դիվանագետը եւ միանգամից հավելում, որ այս հարցերը ԱՄՆ-ը չի դիտարկում որպես փոխկապակցված գործընթացներ: «Իհարկե, դրանք միմյանց վրա ազդեցություն ունեն, սակայն մենք դրանք չենք կապում: Բանն այն է, որ եթե մենք այս երկու հարցերը դիտարկենք որպես փոխկապակցված, ապա դրանց լուծումը շատ ավելի կդժվարանա», - ասաց նա:

Ամերիկացի դիվանագետը վստահ է, որ հայկական կողմի ընկալումներում Թուրքիայից բխող վտանգը չափազանցված է: Այն, որ ապրիլյան պատերազմի օրերին Թուրքիան միանշանակորեն պաշտպանեց Ադրբեջանին, իսկ երբ ռուս-թուրքական հարաբերությունների շեշտակի սրման փուլում թուրքական ռազմական ուղղաթիռները երկու անգամ խախտեցին Հայաստանի օդային սահմանը, այս մասին ամերիկացի դիվանագետը չխոսեց: Նա միայն նշեց, որ Հայաստանը, գնահատելով տարածաշրջանային սպառնալիքները, սուվերեն որոշում է կայացրել եւ Ռուսաստանին է ընտրել որպես ռազմավարական գործընկեր եւ դաշնակից: Այս պարագայում, ըստ Մեթյու Յուսենի, ԱՄՆ-ի խնդիրն է՝ այլընտրանքներ առաջարկել: «Սակայն պետք է իրատեսական լինենք ու հասկանանք, որ այժմ Հայաստանի անդամակցությունը ՆԱՏՕ-ին հնարավոր չէ: Հայաստանն ինքը պետք է գնահատի իր ռիսկերն ու սպառնալիքները եւ գտնի դրանց չեզոքացման ուղիներ: Վերջիվերջո այդ ուղիները չեն սահմանափակվում միայն Ռուսաստանի, ՆԱՏՕ-ի կամ ԱՄՆ-ի միջեւ ընտրությամբ»,- պարզաբանեց նա՝ հավելելով, որ Վաշինգտոնում բավական դրական են վերաբերվում Հայաստանի հայտարարած բալանսավորված արտաքին քաղաքականության թեզին, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս երկրին, լինելով ՀԱՊԿ-ի անդամ, սերտ համագործակցություն հաստատել ՆԱՏՕ-ի եւ Եվրամիության հետ: 

Տպել
2424 դիտում

Ն. Փաշինյանը սխալ է անում՝ ենթարկվելով իր որոշ վայ-թիմակիցների հետևողական բաց շանտաժին. Ֆարմանյան

Դավիթ Տոնոյանն այցելել է Աֆղանստանում ծառայություն իրականացնող հայ խաղաղապահներին (լուսանկարներ)

Մովսիսյանը Ազգերի լիգայի լավագույն ռմբարկուներից է. ՀՀ ընտրանին ամենաշատ հարվածներ կատարածը

Մշակույթի նախարարությունը Վահագն Մարգարյանի հիշատակին հուշ երեկո է կազմակերպելու

Արտակ Զեյնալյանը խորհրդակցություն է անցկացրել Քրեակատարողական ծառայության ղեկավարների հետ

Թաեքվոնդոյի ֆեդերացիայում հնարավոր իրավախախտումների վերաբերյալ քրգործ է հարուցվել. Խաչիկյան

Հնարավոր է ԳԹԿ-ն շտեմարաններ տպագրի. պահանջարկը մեծ է

Նոյեմբերի 21-ի դրությամբ` համաներմամբ ազատ է արձակվել 509 դատապարտյալ

ԱՊՀ անդամ երկրների ԱԽ քարտուղարների հանդիպմանը Ա. Գրիգորյանն անդրադարձել է ահաբեկչության դեմ պայքարին

Մհեր Մկրտչյանը Ֆրունզիկ Մկրտչյանի մասին ֆիլմ է նկարահանելու. այլեւս չի վախենում տապալումից

Չխառնել աշխատանքն ու քաղաքական գործունեությունը. քաղաքապետը հանդիպել է դպրոցների տնօրենների հետ

Երեխաները Հայաստանի Հանրապետության ամենաարժեքավոր քաղաքացիներն են. Արմեն Սարգսյան

Ոգեւորված եմ խաղաղության հաստատմանն ուղղված Ձեր կոչից. Կարին Մարմսոլերին՝ Աննա Հակոբյանին

Մի քանի հարյուր հազար դոլարի փոխանցում եւ հանձնառություն. «Իմ Քայլը» հիմնադրամի մոսկովյան այցի արդյունքները

Ներքին ճգնաժամ ՀԱՊԿ-ում. Բելառուսի սկանդալային դիվանագիտությունը

ԻՐԻՆԱ. քաղցկեղի դեմ պայքարի պատմություն

«Շերեմետեւո»-ում մահացած հայ տղամարդը փորձել էր մտնել ինքնաթիռի շասսիի մեջ

Եվրո 2020-ի վիճակահանությունից առաջ ՀՀ ֆուտբոլի հավաքականն ամենաթույլերի զամբյուղում չէ

Մերժվել է 23-ամյա արտիստի հրաժեշտը կազմակերպելու խնդրանքը. նախարարությունը դեռ չի կողմնորոշվել ընթացակարգի ժամկետներում

Լավագույն ժամանակն է, որ մենք՝ հայերս, եւս մեկ հեղափոխություն անենք. Արմեն Սարգսյան