Թարս բուսնած տնտեսություն. Փողն էժանացել է, բայց...

Երեկ ՀՀ Կենտրոնական բանկի խորհուրդն իր նիստում որոշել է կրկին նվազեցնել վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը: Այդ որոշման արդյունքում տոկոսադրույքը նվազել է 0.25 տոկոսով եւ այսուհետ կկազմի 6.5 տոկոս:

Սա վերաֆինանսավորման ամենացածր տոկոսադրույքն է վերջին վեց տարվա ընթացքում: Այլ կերպ ասած, Հայաստանում փողը վերջին 6 տարվա ընթացքում երբեք այսքան էժան չի եղել, որքան՝ հիմա: Իսկ սա նշանակում է, որ հենց այդպիսի ցածր տոկոսով բանկերը, պատկերավոր ասած, կարող են վարկ վերցնել Կենտրոնական բանկից եւ վարկավորել տնտեսությանն ու բնակչությանն ավելի ցածր տոկոսներ ունեցող վարկերով, քան՝ այժմ:

Միայն այս տարվա ընթացքում ԿԲ խորհուրդը 7 նիստ է հրավիրել տոկոսադրույքի հարցով եւ այդ բոլոր նիստերի ընթացքում նվազեցրել տոկոսադրույքը: Հինգ անգամ ԿԲ խորհուրդը նվազեցրել է տոկոսադրույքը 0.25 տոկոսով եւ երկու անգամ` 0.5 տոկոսով: Այլ կերպ ասած, այս ողջ տարվա ընթացքում տոկոսադրույքի հարցում ԿԲ-ն իրականացրել է տոկոսադրույքի նվազեցման հետեւողական քաղաքականություն եւ անցած 11 ամսվա ընթացքում վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը նվազել է 2 տոկոսով:

Փողի էժանացման հիմնական նպատակը տնտեսության աշխուժացումն է: Տեսականորեն, եթե վարկերի տոկոսադրույքները ցածր են, ապա բիզնեսն ավելի է շահագրգռված վարկեր վերցնել, ընդլայնվել, արդիականանալ եւ այլն: Գործնականում, սակայն, իրավիճակը այլ է: Նույնիսկ վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի այսպիսի հետեւողական նվազեցումը չի հանգեցնում տնտեսության աշխուժացմանը: Բիզնեսին բանկերի  տված վարկերի տոկոսներն ամենեւին էլ համարժեք չեն նվազում: Համարժեք չեն նվազում նաեւ սպառողական վարկերի տոկոսադրույքները: Վարկերը շարունակում են մնալ շատ թանկ:

Ո՞րն է սրա պատճառը: Պատճառները բազմաթիվ են: Նախ հնարավոր պատճառներից մեկը թերեւս հենց Կենտրոնական բանկի «դանդաղաշարժությունն է»: Որպեսզի տոկոսադրույքի նվազեցումը տա իր ցանկալի արդյունքները, պետք է սպասել մի քանի ամիս: Այսինքն՝ այսօր նվազեցրած տոկոսադրույքը տեսականորեն իր ազդեցությունը կթողնի ոչ թե վաղը առավոտյան, այլ ամիսներ անց: Իսկ դա նշանակում է, որ այսօր տնտեսական աշխուժություն ունենալու համար պետք էր փողն էժանացնել, ասենք, ամռանը:

Ամբողջ տարվա ընթացքում Հայաստանում արձանագրվում էր գների նվազում, ինչը հրաշալի հնարավորություն էր փողն էժանացնելու: Սակայն ԿԲ-ի երկչոտ քայլերն ազդակ չէին հաղորդում բիզնեսին, որ տոկոսադրույքների նվազեցման հետեւողական քաղաքականություն է վարվում, եւ բիզնեսն էլ կարողանար իր պլաններում հաշվի առնել դա:

Բացի դրանից, Կենտրոնական բանկը թերեւս չափազանց բարձր է պահում այսպես կոչված պարտադիր պահուստավորման տոկոսը: Որպեսզի բանկը ձեզ 10 միլիոն դրամի վարկ տա, պարտադրված է դրա 18 տոկոսը, այսինքն՝ 1.8 միլիոն դրամ տանի-դնի Կենտրոնական բանկի «նկուղում»: Սա սահմանափակում է բանկերի ռեսուրսները եւ թանկացնում վարկերը: Իհարկե, ընդամենը 2 տարի առաջ այդ ցուցանիշը 24 տոկոս էր, հետո՝ 20 տոկոս, սակայն հիմա գործող 18 տոկոսն էլ է շատ  բարձր:

Բայց ստեղծված իրավիճակի համար միայն Կենտրոնական բանկին մեղադրելը, թերեւս, այնքան էլ արդար չէ: Խնդիրը մեր ամբողջ տնտեսության մեջ է: Եթե կոպիտ արտահայտվենք, ապա ԿԲ-ի կողմից նույնիսկ զրոյական տոկոսադրույք սահմանելու դեպքում մենք հաստատ չենք ունենա երկնիշ կամ եռանիշ աճեր: «Խորհուրդն արձանագրում է, որ տնտեսական ակտիվության տեմպերը շարունակում են դանդաղել՝ հիմնականում պայմանավորված առաջարկի գործոններով, ինչպիսին է արդյունաբերության եւ գյուղատնտեսության ճյուղերի աճի տեմպերի դանդաղումը»,- նշված է տոկոսադրույքի վերաբերյալ ԿԲ-ի տարածած պաշտոնական հաղորդագրության մեջ: Ավելի պարզ լեզվով ասած, արդյունաբերությունն ու գյուղատնտեսությունը շատ դանդաղ են աճում, կամ կարելի է ասել՝ նույնիսկ չեն աճում: Եվ դա փողի էժանացման ընթացքում:

Այլ կերպ ասած, խնդիրները շատ ու շատ ավելի խորն են, քան ԿԲ-ի «դանդաղկոտությունը»: Նախ Հայաստանում ոչ մի կերպ չեն մեղմվում եւ առավել եւս չեն վերանում տնտեսության զարգացման առաջ կանգնած հիմնական խոչընդոտները: Խոսքը, իհարկե, տնտեսության չափազանց կենտրոնացվածության, կամ ինչպես ասում ենք՝ մոնոպոլիաների, կոռուպցիայի, հովանավորչության, բիզնեսի եւ քաղաքականության սերտաճման մասին է:  Այսպիսի խոչընդոտների առկայության պայմաններում վարկերի տոկոսադրույքների նվազումը ցանկալի արդյունք չեն կարող տալ այսպես թե այնպես:

Մասնավորապես, դրանից կօգտվեն առաջին հերթին հենց նույն մոնոպոլիաները, որոնք ավելի էժան ֆինանսական ռեսուրսներ կարող են ներգրավել: Դրա արդյունքում էլ ավելի կմեծանա նրանց մրցակցային առավելությունն ավելի փոքր բիզնեսի նկատմամբ: Եվ ինչպես ցույց է տալիս փորձը, այդ մոնոպոլիաները գերանարդյունավետ տնտեսվարողներ են, քանի որ նրանց եկամուտները ձեւավորվում են հիմնականում ներքին շուկայում իրենց ապրանքներն ու ծառայությունները վաճառելու շնորհիվ: Ունենալով հսկայական ռեսուրսներ, նրանք ի վիճակի չեն արդիականանալ, իրականացնել տեխնոլոգիական ներդրումներ եւ դուրս գալ արտաքին շուկաներ:

Ու դեռ հարց է, թե ԿԲ-ի կողմից բանկերին տրվող ցածր տոկոսով վարկերը կհանգեցնե՞ն արդյոք այդ նույն բանկերի կողմից բիզնեսին տրվող վարկերի տոկոսների էական նվազմանը: Վարկերը Հայաստանում թանկ են նաեւ այն պատճառով, որ բանկերն էական ռիսկեր են տեսնում եւ որեւէ բիզնես վարկավորելիս անպայման հաշվի են առնում դա ու չափազանց զգուշավոր են:

Մի խոսքով, մեր տնտեսության վիճակը շարունակում է վատանալ, չնայած տեսական բոլոր նախադրյալները կան, որ այն պետք է աշխուժանա: Մասնավորապես, փողը էժանանում է, իսկ մեր տնտեսվարողները, պաշտոնական տվյալներով, շարունակում են գրավել Եվրասիական տնտեսական միության 180 միլիոնանոց շուկան:

Տպել
2951 դիտում

Շոկային սկիզբը, Յուրայի պոկերը ու ՀՀ ֆուտբոլի հավաքականի ջախջախիչ հաղթանակը

Ծեծկռտուք Արտաշատի զինկոմիսարիատում. ըստ քաղաքացու ահազանգի՝ կապիտանը կոտրել է իր քիթը

Պարզաբանումներ եմ պահանջելու Բելառուսի ու Ղազախստանի նախագահներից. Փաշինյանը՝ ՀԱՊԿ նիստի զարգացումների մասին

Ոստիկանությունը օպերատիվ տվյալներ է ստացել, որ Երեւանում հիպնոսի միջոցով փող են կորզում

Ջիբրալթար-Հայաստան ֆուտբոլային հանդիպման մեկնարկային կազմերը

Երկու օր առաջ Հայաստանում էր, հիմա՝ չգիտեմ. Շարմազանովը՝ Տարոն Մարգարյանի գտնվելու վայրի մասին

Աշխարհը չէի փոխի քո հետ. Սիրուշոն շնորհավորել է Լեւոն Քոչարյանի ծնունդը

Իրական ընդդիմություն կձեւավորվի ընտրություններից հետո

Արսեն Ջուլֆալակյանն ու լրագրողը պարզաբանել են թյուրիմացությունը

Նոր մանրամասներ հոկտեմբերի 27-ին նռնակով կառավարության շենք ներխուժման դեպքից. պարզվել է՝ ով է նա

Արցախի պետնախարար Մարտիրոսյանն ընդունել է Արցախի պետական համալսարանի ուսանողների

Այդ տարածքը իմն է, իմ սեփականությունն է. Լոռու մարզպետը՝ սեփական ատամնաբուժարան կառուցելու մասին

Մարկոս Պիզելին՝ Ղազախստանի առաջնության լավագույն ֆուտնոլիստ

Քաղաքապետն ընդունել է ՀՀ-ում ԵՄ դեսպան Պյոտր Սվիտալսկիին

Վաչագան Ղազարյանը ցուցմունք է տվել. քննարկվում է կրկին գրավի միջնորդությամբ հանդես գալու տարբերակը

Ավան վարչական շրջանի ղեկավարը հրաժարական է տվել

23-ամյա Վահագնի շնորհիվ մարդկանց կյանքեր կփրկվեն. արյան տարբեր խումբ ունեցողներ շարունակում են արյուն հանձնել

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի միջնորդությամբ Սիմոն Մարտիրոսյանն ու Գոռ Մինասյանը կպարգեւատրվեն

Հույս ունեմ կկարողանանք Աբաջյանի հերոսությանն արժանի ապրել՝ անկախ նրանից` ինչով ենք զբաղվում. Փաշինյան

Հայ մարզիչը ղազախական ակումբի մանկապատանեկան ֆուտբոլը ղեկավարելու ու Հենոյի գեղեցիկ քայլի մասին