Ստվերը խեղդում է. երկիրը երկիր չի դառնում...

Յուրաքանչյուր աշխատողից 1000-ական դրամ մեր զինվորականների կյանքի եւ առողջության ապահովագրմանը պարտադիր ուղղելու մասին օրենքի շուրջ քննարկումներում կան բազմաթիվ խնդիրներ, որոնք թույլ են տալիս որոշակի բացասական տրամադրություններ ստեղծել դրա նկատմամբ:

Այդպիսի խնդիրներից մեկն էլ այն է, որ գումարը գանձվելու է տնտեսության բացառապես ոչ ստվերային հատվածում աշխատավարձ ստացող աշխատողներից: Այսինքն կրկին ու կրկին հանդիպում ենք անարդարության դրսեւորման: Տնտեսության ոչ ստվերային հատվածը, կամ ինչպես բնորոշում է ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանը` «սպիտակ դաշտը» իր վրա օրեցօր ավելի ու ավելի մեծ բեռ է վերցնում, եւ նշված հազար դրամները այդ բեռներից ամենածանրը չէ, սակայն ամենաթարմ օրինակն է: Նախորդ այդպիսի օրինակներից է մեծ աղմուկ հանած պարտադիր կենսաթոշակային պահումները: Դրանք տարածվեցին միայն ու միայն այն անձանց եւ տնտեսվարողների վրա, որոնք պաշտոնապես աշխատավարձ են ստանում: Եկամտային հարկը, որը գանձվում է միայն «սպիտակ դաշտում» աշխատող մարդկանց աշխատավարձից: Շահութահարկն էլ տարածվում է միայն այն շահույթի վրա, որը պաշտոնապես արձանագրվում է: Իսկ տնտեսության ստվերային հատվածը չի մասնակցում ոչ բյուջեի համալրմանը, ոչ էլ 1000 դրամների դեպքում` մեր զինծառայողների կյանքի եւ առողջության ապահովագրմանը:

Թե որքան է տնտեսության ստվերային հատվածը, կան տարատեսակ գնահատականներ` 40 տոկոսից մինչ 10-15 տոկոս: Ինչ-որ բան հուշում է, որ 40 տոկոսը ավելի մոտ է իրականությանը: Անվիճելի է, որ ստվերային տնտեսությունը մեր երկրի զարգացման առաջ կանգնած լրջագույն խոչընդոտներից է: Եվ այնպես չէ, որ բարձրաստիճան պաշտոնյաներն էլ դա չեն հասկանում: «Եթե մենք ստվերը դաշտ չբերենք, ինչ ուզում է անենք, երկիրը երկիր չենք դարձնի»,- սեպտեմբերի 28-ին Հայաստանի արդյունաբերողների եւ գործարարների միության անդամների հետ հանդիպման ժամանակ հայտարարեց վարչապետը: Չհամաձայնել այս պնդման հետ ուղղակի անհնար է: 

Կարեն Կարապետյանը առաջին վարչապետը չէ, որ այսպիսի կտրուկ տոնով է արտահայտվում ստվերային տնտեսության մասին եւ ընդգծում դրա դեմ պայքարելու անհրաժեշտությունը: «Ստվերը բոլորիս թշնամին է, եւ պայքարը ստվերի դեմ լինելու է անողոք, անաչառ եւ հետեւողական: Փաստաթղթավորումը պետք է պարտադիր լինի բոլորի համար: Անխտիր», -2014 թվականի մայիսի 20-ին Ազգային ժողովի նիստում հայտարարել էր ՀՀ վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանը՝ ներկայացնելով իր կառավարության ծրագիրը: 2012-ի հունիսին էլ Տիգրան Սարգսյանը ԱԺ-ում իր կառավարության ծրագիրը ներկայացնելիս նույնպես խոսեց ստվերային տնտեսության մասին: Չհերքելով պատգամավորներից մեկի այն պնդումը, թե Հայաստանում ստվերային տնտեսությունը, ամենահամեստ հաշվարկներով, մոտ 30 տոկոս է, Տիգրան Սարգսյանը հայտարարեց, թե խոշոր բիզնեսին թափանցիկ դաշտ չբերելու պարագայում «մենք կտապալվենք»:

Մի խոսքով, ՀՀ բարձրաստիճան պաշտոնյաների շուրթերից պարբերաբար հնչում են ստվերային տնտեսությունը կրճատելու խրոխտ հավաստիացումներ: Բայց այդ «ստվերային տնտեսությունը» ոչ մի կերպ չի կրճատվում: Դրա վառ ապացույցներից է, թե որքան է կազմում հարկերի մասնաբաժինը համախառն ներքին արդյունքի մեջ: Պաշտոնական տվյալներով 2015 թվականին հարկային եկամուտները եւ տուրքերը կազմել են ՀՆԱ-ի 21.2 տոկոսը, այս տարի սպասվում է, որ այդ ցուցանիշը կլինի 20.7 իսկ հաջորդ տարվա համար կառավարությունը նախատեսում է 21 տոկոս:  Նախկին տարիներին էլ հարկեր/ՀՆԱ հարաբերակցությունը եղել է հենց այդ միջակայքում: Ի՞նչ է սա նշանակում: ՀՆԱ-ն հաշվարկելիս կան որոշակի մոդելներ, որոնց շնորհիվ նրանում կարողանում են ներառել տնտեսության ստվերային հատվածը: Եթե ստվերը կրճատվում է, ապա նույն ՀՆԱ-ի մեջ հարկերի կշիռը պետք է մեծանա: Բայց, ինչպես տեսնում ենք, էական փոփոխություններ չկան: Սրանով չենք կարող գնահատել, թե տնտեսության քանի տոկոսն է ստվերում: Սակայն կարող ենք ապացուցված համարել, որ ստվերային հատվածը ոչ մի կերպ չի կրճատվում տարիներ շարունակ:

Միայն հայտարարություններով չէ, որ մեր բարձրաստիճան պաշտոնյաները ցույց են տալիս, որ ուզում են պայքարել ստվերային տնտեսության դեմ: Կան ռազմավարություններ, ծրագրեր, որոնց իրականացումը պետք է տեսականորեն բերի ստվերի կրճատմանը: Այդպիսի մի ծրագիր էլ ներկայացրել է Կարեն Կարապետյանի կառավարությունը դեռ այս տարվա հոկտեմբերի 6-ին: Այդ ծրագրում մի շատ կոնկրետ թիրախ կա, որը, մեղմ ասած, հավակնոտ է: Մասնավորապես նախատեսվում է, որ Հայաստանի առաջին 1000 հարկատուների մոտ հաշվարկային փաստաթղթերում արտացոլված շրջանառությունը պետք է աճի 25 տոկոսով: Այսինքն սա հենց այն ստվերն է, որը կառավարությունը պետք է բերի «սպիտակ դաշտ»: Սրա արդյունքում էլ, բնականաբար, պետք է էականորեն աճեն հարկային մուտքերը:

Սա ցնցող նպատակադրում է: Այլ հարց է, կիրականանա՞ այն, թե ոչ: Խնդիրն այն է, որ մեր տնտեսության հիմնական ստվերը առանձնապես խոշոր օլիգարխների բիզնեսներում է: Պատկերավոր ասած, 25 տոկոսով շրջանառության աճ ապահովելը նշանակում է լրջագույն հարված նրանց գրպանին: Իսկ 6 ամսից Հայաստանում կլինի նախընտրական շրջան` ամենակարեւոր ընտրությունները ՀՀԿ-ի եւ դրա առաջնորդի համար: Իսկ նախընտրական շրջանում օլիգարխները ձեռք են բերում հատուկ կարեւորություն: Նրանք են ըստ էության ֆինանսավորում իշխանական կուսակցության քարոզարշավը, ապահովում ընտրակաշառքները, մոբիլիզացնում թաղային կրիմինալին եւ այլն: Ու նրանց գրպանին կպչել այս ընթացքում պարզապես հակացուցված է ՀՀԿ-ի համար: Մյուս կողմից, եթե կառավարությունը նպատակադրվել է շրջանառության 25 տոկոս աճ ապահովել, ապա այդ բեռը կրկին անգամ կարող է ընկնել ստվերի համեմատաբար պակաս ծավալներ ունեցող բիզնեսների վրա:

Տպել
4383 դիտում

Շոկային սկիզբը, Յուրայի պոկերը ու ՀՀ ֆուտբոլի հավաքականի ջախջախիչ հաղթանակը

Ծեծկռտուք Արտաշատի զինկոմիսարիատում. ըստ քաղաքացու ահազանգի՝ կապիտանը կոտրել է իր քիթը

Պարզաբանումներ եմ պահանջելու Բելառուսի ու Ղազախստանի նախագահներից. Փաշինյանը՝ ՀԱՊԿ նիստի զարգացումների մասին

Ոստիկանությունը օպերատիվ տվյալներ է ստացել, որ Երեւանում հիպնոսի միջոցով փող են կորզում

Ջիբրալթար-Հայաստան ֆուտբոլային հանդիպման մեկնարկային կազմերը

Երկու օր առաջ Հայաստանում էր, հիմա՝ չգիտեմ. Շարմազանովը՝ Տարոն Մարգարյանի գտնվելու վայրի մասին

Աշխարհը չէի փոխի քո հետ. Սիրուշոն շնորհավորել է Լեւոն Քոչարյանի ծնունդը

Իրական ընդդիմություն կձեւավորվի ընտրություններից հետո

Արսեն Ջուլֆալակյանն ու լրագրողը պարզաբանել են թյուրիմացությունը

Նոր մանրամասներ հոկտեմբերի 27-ին նռնակով կառավարության շենք ներխուժման դեպքից. պարզվել է՝ ով է նա

Արցախի պետնախարար Մարտիրոսյանն ընդունել է Արցախի պետական համալսարանի ուսանողների

Այդ տարածքը իմն է, իմ սեփականությունն է. Լոռու մարզպետը՝ սեփական ատամնաբուժարան կառուցելու մասին

Մարկոս Պիզելին՝ Ղազախստանի առաջնության լավագույն ֆուտնոլիստ

Քաղաքապետն ընդունել է ՀՀ-ում ԵՄ դեսպան Պյոտր Սվիտալսկիին

Վաչագան Ղազարյանը ցուցմունք է տվել. քննարկվում է կրկին գրավի միջնորդությամբ հանդես գալու տարբերակը

Ավան վարչական շրջանի ղեկավարը հրաժարական է տվել

23-ամյա Վահագնի շնորհիվ մարդկանց կյանքեր կփրկվեն. արյան տարբեր խումբ ունեցողներ շարունակում են արյուն հանձնել

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի միջնորդությամբ Սիմոն Մարտիրոսյանն ու Գոռ Մինասյանը կպարգեւատրվեն

Հույս ունեմ կկարողանանք Աբաջյանի հերոսությանն արժանի ապրել՝ անկախ նրանից` ինչով ենք զբաղվում. Փաշինյան

Հայ մարզիչը ղազախական ակումբի մանկապատանեկան ֆուտբոլը ղեկավարելու ու Հենոյի գեղեցիկ քայլի մասին