Կենտրոնական բանկն ասում է` հերիք է, վերջ. հնարավորությունները սպառվել են

Կենտրոնական բանկի խորհուրդը երեկ հրավիրած նիստում որոշել է նվազեցնել վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը եւս 0.25 տոկոսով: Այսպիսով, տոկոսադրույքը կկազմի 6 տոկոս:

Սա ամենացածր տոկոսադրույքն է վերջին 6 տարիների: Վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի փոփոխությունը կենտրոնական բանկերի հիմնական գործառույթներից է, որով, եթե պատկերավոր ասենք, կարգավորվում է տնտեսության «արյունատար համակարգի» շրջանառության արագությունը: Այսինքն, եթե այդ տոկոսադրույքը ցածր է, ապա ցածր պետք է լինեն նաեւ բանկերի կողմից տնտեսությանը տրվող վարկերի տոկոսները: Դա էլ իր հերթին բերում է տնտեսության աշխուժացմանը:

Բայց սա՝ տեսականորեն: Գործնականում Հայաստանում վերջին տարիներին այս շղթան մեծ հաշվով չի աշխատում: 2015 թվականի մարտից սկսած ԿԲ-ն անընդհատ իջեցրել է վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը 10.5 տոկոսից, մինչեւ 6 տոկոս: Սա մեղմ ասած, զգալի նվազեցում է: Սակայն եթե նայենք մեր տնտեսությանը, այս երկու տարիների ընթացքում այն աշխուժացման նշաններ ցույց չի տալիս: 2015 թվականի ընթացքում եւ 2016 թվականի առաջին երեք եռամսյակներում տոկոսադրույքի նվազեցումը այդպես էլ չհանգեցրեց բանկերի կողմից բիզնեսին տրվող վարկերի տոկոսների շոշափելի նվազմանը: Էականորեն չաճեց նաեւ այդ վարկերի ծավալը: 

Որոշ դրական միտումներ նկատվեցին միայն անցած տարվա վերջին եռամսյակում միայն: Բայց բանկերի կողմից բիզնեսին տրվող վարկերի ծավալների աճը եւ տոկոսադրույքի նվազումը այդպես էլ չբերեցին տնտեսական աշխուժացման, ու հիմա էլ դեռ նման միտումներ չկան: Այսինքն, ակնհայտ է, որ վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի նվազումը չի տալիս ցանկալի արդյունքները: Իսկ Կենտրոնական բանկի ունեցած այս գործիքի ռեսուրսները սպառվել են կամ արդեն մոտ են սպառվելուն: «ԿԲ խորհուրդը մնում է այն կարծիքին, որ... ավանդական դրամավարկային քաղաքականության ապագա հնարավորությունները մնում են սահմանափակ»,- արձանագրել է ԿԲ խորհուրդը երեկվա նիստում: Այս նախադասությունը արդեն երկրորդ անգամ է տեղ գտնում խորհրդի արձանագրության մեջ: Պարզ լեզվով ասած՝ ԿԲ-ն արդեն նախազգուշացնում է, որ վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի նվազեցումը չի կարող անվերջ շարունակվել: 

Ըստ որոշ հաշվարկների, կենտրոնական բանկը կարող է տոկոսադրույքը նվազեցնել եւս 0.25, կամ առավելագույնը 0.5 տոկոսով եւ վերջ: Դեռ անցած տարվա դեկտեմբերի 27-ի նիստում ԿԲ խորհուրդը արձանագրել էր, որ վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը «բավականին մոտ է երկրի ռիսկ-հավելավճարի մակարդակին, որն ըստ էության համարվում է զարգացող երկրների համար տոկոսադրույքի ստորին սահման»: 

Եվ ուրեմն, որն է խնդիրը: Ինչո՞ւ վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի փոփոխությունը մեր տնտեսության վրա չի թողնում այն ազդեցությունը, որը թողնում է այլ երկրներում: Այստեղ ոչ մի հանելուկ չկա: Ամեն ինչ ավելի քան պարզ է: Վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի փոփոխությունը տնտեսության համար կարող է ունենալ զգալի ազդեցություն միայն այն դեպքում, եթե գործ ունենք առողջ, հավասար մրցակցային դաշտում գործող տնտեսության հետ: Տոկոսադրույքը չի կարելի դիտարկել տնտեսության աշխուժացման միակ գործիք: Այն էֆեկտիվ է միայն այն պայմաններում, երբ ստեղծվում են բարենպաստ պայմաններ բիզնեսի զարգացման համար:

Չի կարող վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի փոփոխությունը արդյունք տալ մի երկրում, որտեղ դեռ գործում են տնտեսվարման միջնադարյան սկզբունքներ: Եթե տնտեսության ամենաեկամտաբեր ոլորտները կենտրոնացած են իշխանության հետ սերտաճած եւ ակնհայտ հովանավորչություն ունեցող գործարարների ձեռքում, վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը արդեն էական չէ: Բիզնեսի հաջողությունը, վարկերի սպասարկման ընթացքը կախված է ոչ թե տվյալ «գործարարների» բիզնես ունակություններից, այլ հովանավորչության մակարդակից: Դա էլ իր հերթին հանգեցնում է նրան, որ իշխանությունների հետ սերտաճած եւ հովանավորյալ տնտեսվարողների հետ այլ գործարարներ մրցել չեն կարող, անկախ նրանից թե ինչ տոկոսով վարկ կարող են վերցնել բանկերից իրենց գործունեությանը իրականացնելու համար: Ի՞նչ տարբերություն` վարկերը 12 տոկո՞ս են, թե՞ 11 կամ 14:

Մյուս խնդիրն այն է, որ մեր տնտեսությունը շատ ավելի շատ կախված է դրսից եկող տրանսֆերտներից, քան, ասենք, ներքին արտադրությունից: Եթե փողը շատ է գալիս, բնակչության գնողունակությունը մեծանում է, տնտեսությունը զուտ ցուցանիշների տեսանկյունից աշխուժանում է: Այս շղթայում եւս չի երեւում վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի դերը:

Մի խոսքով, մեր տնտեսության աշխուժացման համար վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի նվազեցումը, մեղմ ասած, բավարար չէ: Դրան զուգահեռ, պետք է տնտեսության մեջ մեծ ներդրումներ լինեն: Որպեսզի մեծ ներդրումներ լինեն, պետք է առավելագույնս հավասար մրցակցության միջավայր ստեղծվի, որպեսզի այդպիսի միջավայր ստեղծվի՝ պետք է դաշտից հեռանան իշխանության հետ սերտաճած, հովանավորյալ  «տնտեսվարողները», որպեսզի նրանք հեռանան՝ պետք է քաղաքական իշխանությունը չունենա նրանց կարիքը...: Այլ կերպ ասած, ոնց պտտվում, հանգում ենք նրան, որ խնդիրը ոչ այնքան տնտեսական է, որքան քաղաքական:  Իսկ այդ քաղաքական խնդիրը, գոնե առաջիկայում լուծելու հեռանկարները բավականին մշուշոտ են: Դա էլ նշանակում է որ ԿԲ խորհուրդը ամեն անգամ քննարկելու է վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը նվազեցնելու հարցը ու ամեն անգամ արձանագրելու է՝ «ավանդական դրամավարկային քաղաքականության ապագա հնարավորությունները մնում են սահմանափակ»:  

ԿԲ-ն իր «գզրոցներում» ունի եւս մի գործիք, որը, ամենայն հավանականությամբ, կսկսի կիրառել առաջիկայում: Խոսքը վարկերի պարտադիր պահուստավորման տոկոսի մասին է: Այսինքն, ներկայումս բանկերը տնտեսվարողին վարկ տրամադրելիս դրա 12 տոկոսը, պատկերավոր ասած, դնում են ԿԲ-ի նկուղում: Այս տոկոսի նվազեցումը եւս կարող է որոշակի ազդեցություն ունենալ, բայց գրազ գանք, դրանից հետո էլ ԿԲ կարձանագրի, որ «ապագա հնարավորությունները մնում են սահմանափակ»:

Տպել
8047 դիտում

Դատական իշխանության առջև ծառացած մարտահրավերները չափազանց էական են․ ԲԴԽ նախագահ

13 անշարժ գույք, 598 մլն դրամ, 152 հազար դոլար. Միհրան Պողոսյանը 5 անշարժ գույք է թաքցրել

Մխիթարյանը մասնակցեց «Ռեալի» դեմ խաղին. «Արսենալը» պարտվեց (տեսանյութ)

Նոր Խարբերդի ամառանոցներից մեկում կինը հոսանքահարվել եւ տեղում մահացել է

Երեւանում ինքնասպան է եղել Ռուսաստանի սահմանապահ զորքերի 30-ամյա ծառայողը

Իջևանում անկարգությունների գործով մեղադրանք է առաջադրվել ևս 7 անձի․ հետախուզվողների թիվն ավելացել է մեկով․ ՔԿ

Կրթության նախարարությունը կոչ է անում ՀԱՕԿ-ին զերծ մնալ բռնցքամարտի մասին խնդրահարույց նախաձեռնություններից

Արցախում 19-ամյա զինծառայող է զոհվել․ հանգամանքները պարզվում են

ՀՀ-ից արտագաղթը շարունակում է կրճատվել. դրական դինամիկան պահպանվում է. Միգրացիոն ծառայության ղեկավար

Ժողովրդավարական արժեքներից հայերին չեն կարող հետ պահել նույնիսկ ՀՀ-ում տեղակայված ռուսական զորքերը. կոնգրեսական

Երկար ժամանակով լույս չի լինելու Երեւանում եւ 6 մարզերում

Կրասնոյարսկում անտառային հրդեհներն արդեն ներառել են 836 հազար հեկտար տարածք

Վթար Մաշտոցի պողոտայում. 2 հոգի հոսպիտալացվել են

Ինտերպոլը չեղարկել է Թուրքիայի կողմից հետախուզվող քուրդ գործչի նկատմամբ կարմիր ծանուցումը

Բացահայտվել է արագ սննդի կետից կատարված գողությունը. կասկածյալը 16 տարեկան է

Աղբարկղերի հաջորդ խմբաքանակը սպասվում է օգոստոսի կեսերին. Հովսեփ Կուբատյան

38-ամյա կինը որոնվում է որպես անհետ կորած (տեսանյութ)

Հրշեջ-փրկարարները մարել են մոտ 32.99 հա խոտածածկ տարածքներում բռնկված հրդեհները

Արսեն Հարությունյանն ու Միհրան Ջաբուրյանը Ստեփան Սարգսյանի անվան մրցաշարի եզրափակչում են

Վանաձորի բանտի պետի տեղակալը, անվտանգության գծով տեղակալն ու հսկիչը կասկածվում են թմրամիջոցներ փոխանցելու մեջ