Հարուստները ձանձրացել են` ամեն մի նոր տուն առնելիս առաջվա տունն են հիշում

Վարչապետ Կարեն Կարապետյանին մտահոգում է շինարարության ոլորտում առկա վիճակը: Իրոք այդտեղ վիճակը վիճակ չէ:

«Չորրորդ ամիսն է՝ մենք ասում ենք, որ այս ճյուղը հետ է ընկել: Ուզում ենք այն ակտիվացնել, որպեսզի մեր ընդհանուր ցուցանիշներում աշխուժություն մտնի»,- երեկ իր մոտ շինարարությանը վերաբերող տեղի ունեցած խորհրդակցության ժամանակ հայտարարել է Կարեն Կարապետյանը: Ինչպե՞ս է պետք այն ակտիվացնել «աշխույժ ցուցանիշներ» ապահովելու համար: Իսկ ցուցանիշները ամենեւին էլ աշխույժ չեն: Հրապարակված վերջին պաշտոնական ցուցանիշների համաձայն՝ փետրվարին անցած տարվա փետրվարի համեմատ արձանագրվել է մոտ 20 տոկոս անկում: 2016 թվականին նախորդ տարվա համեմատ էլի անկում էր` մոտ 11 տոկոս, դրանից առաջ էլ` 2015-ին անկումը 1.2 տոկոս էր...: Մի խոսքով, անկում կա՝ հերիք չի, դեռ դրա տեմպն էլ արագանում է:

Եվ ուրեմն, ի՞նչ է պատահել, ինչո՞ւ է այս ոլորտում այսպիսի կայուն անկում, որը սկսվել է դեռ 2009 թվականից ու ոչ մի կերպ կանգ չի առնում: Շինարարությունը ընդհանրապես եւ անշարժ գույքի շուկան մասնավորապես արտացոլում են երկրում առկա սոցիալ-տնտեսական եւ ինչու ոչ, նաեւ հոգեբանական ընդհանուր իրավիճակը: Մի քանի պաշտոնական ցուցանիշ: 2008 թվականին Հայաստանում իրականացված շինարարության ընդհանուր արժեքը կազմել է մոտ 859 միլիարդ դրամ: Անցած տարի այդ ծավալը եղել է 398 միլիարդ դրամ: Այլ կերպ ասած, եթե հաշվի չառնենք դրամի փոխարժեքի փոփոխությունները, ապա ընդամենը 7 տարվա ընթացքում շինարարության ծավալները բացարձակ արժեքով նվազել են երկու անգամ:

Իհարկե, 2008 թվականի հետ համեմատությունը այնքան էլ տեղին չէ, քանի որ այդ տարիներին դեռ «փչվում էր» շինարարական փուչիկը, իսկ 2009-ին պայթեց համաշխարհային ֆինանսական ճգնաժամը: Դրա հետեւանքով շատ արագ պայթեց նաեւ մեր շինարարական փուչիկը: Բայց ամբողջ խնդիրն այն է, որ շինարարության ծավալների անկումը շարունակվում է փուչիկը պայթելուց հետո: Մասնավարապես 2010 թվականին շինարարության ծավալը եղել է 590 միլիարդ դրամ, անցած տարի, ինչպես նշեցինք, 398 միլիարդ:    

Եթե նայենք մեր երկրի սոցիալ- տնտեսական ընդհանուր վիճակին, ապա չկա գոնե մի գործոն, որը կկարողանար «աշխուժացնել» շինարարության ոլորտը: Տնտեսագիտության օրենքները դաժան են եւ  շրջանցել հնարավոր չէ: Ամեն ինչ հիմնված է առաջարկի եւ պահանջարկի վրա: Շինարարական փուչիկի փչման տարիներին Երեւանի կենտրոնը կառուցապատվեց աննորմալ տեմպերով: Այդ կառուցապատումը ապահովեց «էլիտար», գնային ամենաբարձր հատվածում գտնվող բնակարանների այնպիսի առաջարկ, որի ետեւից պահանջարկը չէր կարող հասնել ու չհասավ: Մինչ օրս էլ այդ «էլիտարների» մի զգալի մասը դեռ վաճառված չէ, իսկ վաճառվածների մի զգալի մասը հանված է վաճառքի:

Առաջարկ-պահանջարկ անհամապատասխանությունը խորացավ նաեւ ամենեւին ոչ «էլիտար» բնակարանների մասով եւ դրա հիմնական պատճառը  նախ գնողունակ պահանջարկի նվազումն էր, ապա նաեւ արտագաղթը: Դժվար չէ կռահել, որ եթե տարեկան երկրից անվերադարձ հեռանում է 40-50 հազար մարդ, որը բնակչության մոտ երկու տոկոսն է, իսկ եղած բնակարանների թիվը մնում է անփոփոխ կամ աճում է, ապա եղած բնակարանների նկատմամբ պահանջարկը պետք է նվազի: ՀՀ կադաստրի պետական կոմիտեի տվյալներով 2016 թվականին 2015 թվականի համեմատ Հայաստանում բնակարանների առուվաճառքի գործարքների թիվը նվազել է 6.5 տոկոսով: Իսկ այս տարվա փետրվարին անցած տարվա փետրվարի համեմատ նվազումը արդեն 19 տոկոս է կազմել: 

Շինարարության ծավալների կայուն` ոչ «փուչիկային» աճը կարող է լինել միայն ընդհանուր սոցիալ- տնտեսական իրավիճակի բարելավման հետեւանք: Չի կարող շինարարության կայուն աճ լինել մի երկրում, որտեղ կա հարուստների մի փոքր խավ, որը գնալով ավելի է հարստանում, եւ աղքատների մի հսկայական բանակ, որը գնալով ավելի է աղքատանում: Հարստության կենտրոնացումը մի փոքր խումբ մարդկանց ձեռքին շինարարության ծավալների նվազման եւ անշարժ գույքի նկատմամբ գնողունակ պահանջարկի նվազման պատճառներից է: Անընդհատ հարստացող հարուստը կարող է 5 տուն առնել կամ կառուցել, հետո ավելացնի  եւս մի հինգ տուն, ու ինչ-որ պահի կձանձրանա դրանից: Հիմա, կարելի է ասել, նրանք արդեն ձանձրացել են:  

Լրացուցիչ գնորդների նոր խավ շուկայում չի հայտնվում: Նույնիսկ միջին խավը, որը կարող է իրեն թույլ տալ հիպոթեկային վարկ վերցնել ու սպասարկել, խուսափում է դրանից: Հիպոթեկային վարկի 11-14 տոկոս տոկոսադրույքը ուղղակի աբսուրդ է: Ստացվում է որ հիպոթեկային վարկ վերցրած գնորդը ընդամենը 8-9 տարվա ընթացքում իր բնակարանի համար պետք է վճարի երկու անգամ ավելի գումար, քան դրա շուկայական գինն է տվյալ պահին: Երեկվա խորհրդակցության ժամանակ անդրադարձ է եղել նաեւ հիպոթեկային վարկերի տոկոսներին: Ամենամեծ ջանասիրության դեպքում այդ տոկոսադրույքը հնարավոր է իջեցնել ասենք կես կամ մեկ տոկոսով: Դա որեւէ էական ազդեցություն թողնել չի կարող: Հնարավոր է կարճաժամկետ կտրվածքով մի փոքր աշխուժություն մտցնել, բայց դրա «շորշոփը» շատ շուտով կանցնի: Դա են ապացուցում բնակչության մի քանի խավերի համար տոկոսադրույքի վերաֆինանսավորման ծրագրերի արդյունքները: Օրինակ, Հայաստանում իրականացվեց երիտասարդ ընտանիքների հիպոթեկային վարկերի նվազեցման ծրագիր, կամ պետական պաշտոնյաների համար մի համանման ծրագիր իրականացվեց, սակայն դրանք որեւէ կերպ չաշխուժացրին ընդհանուր ցուցանիշները:

Մի խոսքով, շինարարության ոլորտը առանձին վերցրած չի կարող ինքն իրենով աշխուժանալ, որքան էլ խորհրդակցություններ անցկացվեն: Դրա համար պետք է դրական ուղղությամբ փոխվի երկրի սոցիալ- տնտեսական վիճակը ընդհանրապես: Իսկ այդպիսի նշաններ գոնե առայժմ չեն երեւում:

Տպել
4460 դիտում

Արման Փաշիկյանը 10 տարի անց նորից դարձել է շախմատի Հայաստանի չեմպիոն

Ադրբեջանական հաքերները կոտրել են մոտ 2 հազար հայկական էլ․ փոստեր եւ ֆեյսբուքյան հաշիվներ

2018-ի 3-րդ եռամսյակում օտարերկրյա ուղղակի ներդրումները 50%-ով աճել են՝ 2017-ի համեմատ. վարչապետ

Վերին Լարս տանող Գուդաուրի-Կոբի ճանապարհահատվածը բացվել է մարդատար մեքենաների համար

Երևանում փրկել են տղամարդու կյանքը, ով անցել է կամրջի վտանգավոր եզրագիծը, փորձել նետվել

Անձրևոտ Լոնդոնն ու թագավորական անձրևանոցները՝ գոյություն ունեցող բոլոր գույներով (լուսանկարներ)

Փրկարարները մարել են անասնագոմի տանիքում բռնկված հրդեհը, դուրս բերել 25 խոզ

Կոմիտասի անվան պանթեոնում վարչապետը հարգանքի տուրք է մատուցել Սիլվա Կապուտիկյանի հիշատակին

Ճապոնիայում 113 տարի եւ 179 օր ապրելուց հետո մահացել է աշխարհի ամենատարեց տղամարդը

Կապուտիկյանի 100-ամյակի առթիվ վարչապետը կարդում է «Հայոց աշխարհ» բանաստեղծությունը (տեսանյութ)

Գյումրիում հայտնաբերել են 2 հնդիկներին, որոնք կասկածվում են կեղծ փողեր տպելու մեջ

Սկսել եմ անհանգստանալ իմ ընտանիքի անվտանգության համար. Ելենա Աղաջանովա

Ներխուժել են պատերազմի վետերան թբիլիսահայ Սերգեյ Միրզոյանի բնակարան, ծեծի ենթարկել ու թալանել վերջինիս

Իրականացված բարեփոխումների նպատակն էր ունենալ անկախ ու արհեստավարժ դատական իշխանություն. Բակո Սահակյան

Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը բաց է միայն մարդատար մեքենաների համար. 428 մեքենա կա ռուսական կողմում

Դեռևս 20 տարեկանում գրական շռնդալից մուտքով նա դարձավ գրասերների հիացմունքի առարկան. վարչապետի ուղերձը

Պարգեւատրվել են ԱՆ քրեակատարողական ծառայության մի շարք աշխատակիցներ (տեսանյութ)

Հանրապետության տարածքում կան դժվարանցանելի և փակ ավտոճանապարհներ

Չարենցավանում մեքենան ընկել է 9 մետր խորությամբ ջրանցքը

Ռուսաստանի Դաշնությունում զինվորականները ճահիճն են նետել 1,3 մլն ռուբլի արժողությամբ զինամթերք