Տեղական արտադրության էժան եւ բարձրորակ արտադրանքը չի գտնում իր տեղը շուկայում (տեսանյութ)

ՀՀ կառավարությունը որոշել է ներմուծումը տեղական արտադրանքով փոխարինելու ուղղությամբ քայլեր ձեռնարկել:

ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանը այդ մասին արդեն մի քանի անգամ հայտարարել է, հանձնարարականներ է տվել մի քանի գերատեսչությունների եւ այլն: Ինքնին այդ «իմպորտոզամեշչենիեն» անկենսունակ գաղափարախոսություն է, քանի որ փոքր շուկա ունեցող երկրում իր արտադրանքը սպառելուն նպատակամղված տնտեսվարողի արտադրանքը զուտ մասշտաբի էֆեկտի պատճառով միշտ ավելի թանկ է լինելու, քան ներկրվող նույն ապրանքի այն արտադրողինը, որի նպատակը ամբողջ աշխարհում իր ապրանքը վաճառելն է: Սա տնտեսագիտության այբուբենից է, եւ դրա ճշմարտացիությունը մինչ օրս ոչ ոք չի կարողացել հերքել, չնայած շատերն են փորձել:

Բոլորովին այլ խնդիր է ներքին արտադրողին որոշակի մեխանիզմներով պաշտպանելը, նրան աջակցելն ու խրախուսելը, որպեսզի նա կարողանա դիմանալ օտարերկրյա խոշոր արտադրողների հետ մրցակցությանը, ամրացնի ոտքերը ու ձեռնոց նետի բոլորին: Որ ճանապարհն է բռնել կառավարությունը, դեռ այնքան էլ պարզ չէ:

Հիմա մի կոնկրետ օրինակով փորձենք դա հասկանալ: Արդեն տարիներ շարունակ խոսվում է հայկական արտադրության օճառի մասին: Շատերը նույնիսկ չգիտեն, որ հիմա Հայաստանում օճառ է արտադրվում, որի որակը բավականին բարձր է, գինն էլ էականորեն ցածր, սակայն մեր խոշորագույն առեւտրային ցանցերում դրանք չկան:

Օրերս Էրեբունի բիզնես կենտրոնում տեղի էր ունենում «ՓՄՁ Համագործակցության Ասոցիացիայի» 3-րդ համագումարը, եւ դահլիճում մի քանի փոքր ու միջին ընկերություններ ներկայացրել էին իրենց արտադրանքը: Իր արտադրած «Նոյեմի» ապրանքանիշով օճառներն էր ներկայացրել նաեւ Գյումրիում գործող «ՉԱՊ» ընկերությունը (տես տեսանյութը): Հրաշալի փաթեթավորված, գրավիչ ու գեղեցիկ դիզայնով այս օճառները, սակայն մեծ տարածում չունեն Հայաստանում: Օճառների տեսականին շատ հարուստ չէ, սակայն սովորական սպառողի համար նախատեսված ամբողջ սպեկտրը կա` «լվացքի», կոսմետիկ, ձեռքի... որոնք գտնվում են գնային տարբեր նիշաներում: Ընկերության ներկայացուցիչը մեզ հետ զրույցում ասաց, որ իրենք արտադրում են նաեւ հատուկ հյուրանոցների համար նախատեսված փոքր օճառներ: Այս օճառների մանրածախ գները ընկերության ներկայացուցչի ասելով մոտ երկու անգամ էժան են ամենահայտնի, ասենք «Սեյֆգարդ», «Դավ», «Պալմոլիվ» բրենդային օճառների գներից, սակայն որակով հանգիստ կարող են մրցակցել դրանց հետ: Այս օճառները նաեւ էժան են թուրքական ու պարսկական օճառներից:

Եթե նույնիսկ մտածենք, որ արտադրողի ներկայացուցիչը մի քիչ չափազանցնում է, եւ որակական հատկանիշներով «Նոյեմին» ասենք փոքր-ինչ զիջում է բրենդային օճառներին, գների տարբերությունը չափազանցություն չէ: Ակնհայտ է, որ մանրածախ վաճառքում պատշաճ ներկայացված լինելու դեպքում այս արտադրանքը շատ արագ կգրավի սպառողին ու կունենա իր արժանի տեղը շուկայում: Իրացման ծավալների աճը կբերի արտադրության աճին, եկամուտների աճին, կստիպի ընկերությանը ներդրումներ անել, ավելի արդիականացնել արտադրությունը, մարկետինգային գործողություններ անել, դուրս գալ արտաքին շուկաներ...:

Պարզ սխեմա է, որը, սակայն չի աշխատում եւ ահա թե ինչու: Չնայած ցածր գնին ու բարձր որակին, այս արտադրանքը ներկայացված չէ մեր ամենախոշոր առեւտրային ցանցերում: Օրինակ, «Երեւան Սիթի»-ում ու «ՍԱՍ»-ում չկա: Ընկերության ներկայացուցիչը չցանկացավ պարզաբանել, թե ինչու: Մեր տեղեկություններով, այս երկու ցանցերը իրենք են ուզում արտադրել օճառ իրենց ցանցերի համար: Դե արտադրելը մի քիչ չափազանցված է հնչում: Նրանք կիսաֆաբրիկատ հումքը բերելու են, վերամշակման վերջնական փուլը կամ միայն փաթեթավորումն իրականացնեն ու վաճառեն իրենց ցանցերում: Այս պրակտիկան խոշոր ցանցերը ունեն եւ նույնիսկ հաճախ գողանում են փոքր ու միջին տնտեսվարողների գաղափարները:

Պետական գնումներով նույնպես հայկական օճառը չի գնվում: Պետական բյուջեի հաշվին տարեկան հսկայական, աստղաբաշխական քանակությամբ օճառ է գնվում: Միայն բանակը եթե հաշվի առնենք, ապա կարելի է պատկերացնել, թե ինչ ծավալների մասին է խոսքը: «ՉԱՊ»-ի ներկայացուցիչը ասում է, թե իրենք ինչ-որ քայլեր են անում պետական գնումներին մասնակցելու համար, բայց նրա խոսքի մեջ լավատեսության նշույլ չկա. «Դե ինքներդ գիտեք, պետական գնումների ոլորտում խնդիրներ կան...»,- ասում է նա: Խնդիրներ կան ու դա բոլորը գիտեն: Մի քանի «գայլեր» ուղղակի նստած են պետական գնումների «բիզնեսի» վրա եւ սերտ «համագործակցում են» գերատեսչությունների ղեկավարների հետ: Այնպես որ «օտարների» մուտքը տվյալ ոլորտ այնքան էլ հեշտ չէ: Ընկերության ներկայացուցիչը պնդում է, որ իրենց հզորությունները լրիվ բավարարում են բանակի եւ ամբողջ պետական համակարգի պահանջները բավարարելու համար: Իրենք կարող են նույնիսկ դրան զուգահեռ օճառով ապահովել Հայաստանի բոլոր հյուրանոցներն ու ռեստորանները: Ու դա, գոնե առայժմ չի ստացվում:

Այս մի օրինակը բավարար է պատկերացնելու համար, թե ինչ մթնոլորտ է տիրում ներքին արտադրողի համար: Եվ ներկրումը տեղական արտադրությամբ փոխարինելու, այսպես կոչված, «իմպորտոզամիշչենիեի» վերաբերյալ կոնցեպցիաներ ու արհեստական սխեմաներ մտածելու փոխարեն պետք է պարզել, թե ինչու է պետական գնումներով բանակի համար գնվում ասենք ռուսական, ուկրաինական կամ այլ երկրի արտադրության օճառ: Կամ ինչու է մի քանի օլիգարխների ուզուրպացրած մանրածախ առեւտրի դաշտը այդքան անհասանելի մանր ու միջին արտադրողների համար: Միթե այստեղ մրցակցության արհեստական խոչընդոտներ չկան....: Գուցե հենց սա է կառավարության հիմնական գործառույթը, այլ ոչ թե ուտոպիստական, «իմպորտոզամիշչենիաների» վերաբերյալ սխեմաներ գծելը: Եթե կառավարությունը իրականացնի իր հիմնական գործառույթները, գուցե ամեն ինչ ինքն իրեն, տնտեսագիտության ամենապարզ ու դարերով փորձարկված կանոններով տեղն ընկնի: Գուցե փորձե՞ք:

Տպել
12385 դիտում

Այն, ինչ կատարվել է, մեզնից՝ ինձնից, Վահե Գրիգորյանից թաքուն է կատարվել. Սեդա Սաֆարյանը՝ գործի վարույթը կասեցնելու մասին

Սևան քաղաքում շմոլ գազից թունավորվել է 3 քաղաքացի

Քոչարյանն օգտվում է պաշտոնաթող նախագահի անձեռնամխելության երաշխիքից. դատարանի որոշման հիմնավորումները

«Փյունիկը» խիստ դժգոհ է մրցավարից. արձագանքել են հայտնի ֆուտբոլիստներ (տեսանյութ)

ՀՀ ոստիկանության ստորաբաժանումները երեք օրում բացահայտել են հանցագործության 101 դեպք

Գեղարքունիքի մարզի Արգիճի գետից 30-ամյա քաղաքացու դի է դուրս բերվել

Սահակաշվիլիի կինը Վրաստանում պարտություն է կրել քաղաքապետի ընտրություններում

Բռնցքամարտի ֆեդերացիային սպառնու՞մ են. ահազանգում են եւ հորդորում պաշտոնյաներին հեռու մնալ իրենցից

Բացահայտվել է Երեւանում տերմինալների գողության երկու դեպք

Դատական համակարգի հանդեպ եղած հանրային անվստահությունն այն աստիճանի է, որ vetting-ի կիրառումը դարձել է հրամայական

Խ. Աբովյանի տուն-թանգարանը նոր տնօրեն ունի. 60 տարի առաջ գրված համանուն օպերան կրկին կբեմադրվի

Բուժվող հիվանդն իրեն ցած է նետել Արտաշատի հիվանդանոցի 2-րդ հարկից ու ժամեր անց մահացել է

Նրանք պատրաստ են ամեն ինչ անել, միայն թե իրենք հետ գան եւ շարունակեն իրենց թալանը. Բադասյան

ԵԹԿՊԻ ուսանողները բողոք ունեն. վաղը նրանց կհանդիպեն ռեկտորի պաշտոնակատարն ու բուհի խորհրդի նախագահը

ՀՀ դատախազությունը եւս չի ստացել Քոչարյանի եւ մյուսների գործը կասեցնելու մասին որոշումը

Ս. Հովհաննիսյանը նշանակվել է «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանի հանրային կապերի պատասխանատու

«Ազգային վերածնունդ» կուսակցությունն անվերապահ աջակցում է ՀՀ վարչապետին. հայտարարություն

Ավարտվեց Բակո Սահակյանի ու «Իմ քայլի» պատգամավորների հանդիպումը. ինչ է քննարկվել՝ պարզաբանում է նախագահը

ԱՄՀ-ն հաստատել է Հայաստանին «Սթենդ-Բայ» տեսակի վարկային միջոցների տրամադրումը

ՀԱՅԲԻԶՆԵՍԲԱՆԿՆ ամփոփեց MasterCard ընկերության հետ անցկացրած համատեղ ակցիան