Ազգ-բանակ. անհրաժեշտ մոբիլիզացիա վտանգի դեմ, թե՞ միլիտարիզացիայի խորացում

02/06/2017 schedule12:07

«Հայաստանում հենց սկզբից արատավորվել է «Ազգ-բանակ» գաղափարը։ Բանակն ավելի շատ պատժի տարածք է, քան անվտանգություն ապահովող կառույց». «Հոդված 3» ակումբում մայիսի 31-ին «Ազգ-բանակ. անհրաժեշտ մոբիլիզացիա վտանգի դեմ, թե՞ միլիտարիզացիայի խորացում» թեմայով հանրային քննարկմանը հայտարարեց ազգագրագետ Հրանուշ Խառատյանը:

Նրա խոսքով, այժմ ՀՀ իշխանություններն ի դեմս Պաշտպանության նախարարության, շրջանառության մեջ են դրել «Ազգ-բանակ» հայեցակարգ, որն իրականում պարզ չէ, թե ինչի մասին է: «Չկա հստակ կազմված փաստաթուղթ, կան մի քանի գաղափարներ, որոնցից մեկը «1000 դրամների» պայմանական անունը ստացած նախաձեռնությունն էր, որը միանշանակ չընկալվեց»,- ասաց Խառատյանը։

«Հայաստանում բանակն ավելի շատ պատժի տարածք է, քան անվտանգություն ապահովող կառույց»,- ասաց նա՝ պարզաբանելով, որ զինվոր հասկացողությունը ՀՀ-ի բարոյական արժեհամակարգում երրորդական տեղում է:

Ընդհանրապես, երբ 2016թ. հոկտեմբերի 5-ին ՀՀ պաշտպանության նախարար Վիգեն Սարգսյանը հայտարարեց բանակաշինությունից «Ազգ-բանակ» հայեցակարգին անցման մասին, դրա իրագործման ուղղությամբ մշակվեցին մի շարք ծրագրեր, որոնք հանրային շրջանակներում առաջացրին իրարամերժ կարծիքներ:

Հայեցակարգը ներկայացնելուց հետո հարցեր առաջացան, թե ի՞նչ է փոխվել բանակում, արդյո՞ք ապրիլյան պատերազմից հետո ծագած խնդիրները լուծվել են, կոռուպցիոն ռիսկերի վերացման ուղղությամբ իրական աշխատանք է տարվել եւ, արդյո՞ք բանակն է այն հիմնական առանցքը, որի շուրջ պետք է համախմբվի ազգը, թե՞ իրավական-սոցիալական պետությունը, որի ղեկավարած բանակում կբացառվեն անարդարությունները, կոռուպցիան եւ վստահության բարձր մակարդակի դեպքում առանձին հայեցակարգերի կարիք չի լինի:

Քննարկման մասնակիցները մտավախություն էին հայտնում, որ Հայաստանի պարագայում, երբ ժողովրդավարական քաղաքական համակարգի զարգացվածության խնդիրների ու քաղաքացիական ինստիտուտների ակնհայտ թուլության պայմաններում պետականաշինության առանցքում հայտնվում է «ազգ-բանակ» գաղափարը, ապա շեշտակի մեծանում է միլիտարիզացիայի վտանգը:

Այս համատեքստում երկու հիմնական հարցեր են առաջ գալիս: Առաջին, արտաքին վտանգը ստիպում է հասարակությանը մոբիլիզացնել եւ զարգացնել զինված ուժե՞րը, թե՞ խորացնել միլիտարիզացիան՝ հետին պլան մղելով տնտեսական զարգացումը եւ մարդու իրավունքները: Երկրորդ՝ ազգ-բանակ կոնցեպցիայի իրացման միջոցով զինված ուժերը կդառնան տնտեսության շարժիչ ո՞ւժ, թե՞ կավելացնեն պետության ֆինանսական ծանրաբեռնվածությունը:

Հենց այս խնդիրների մասին խոսելով՝ «Խաղաղության երկխոսություն» ՀԿ նախագահ Էդգար Խաչատրյանը հիշեցրեց, որ ըստ տարբեր միջազգային մասնագիտացված կառույցների գնահատականների Հայաստանն Արեւելյան Եվրոպայում ամենառազմականացված երկիրն է: «Իսկ վերջին իրադարձությունները ցույց են տալիս, որ ռազմականացումն ավելի է խորանում»,- ասաց նա՝ հավելելով, որ ազգ-բանակ գաղափարն, այս համատեքստում, առաջին հերթին Հայաստանի համար արտաքին քաղաքականության հայեցակարգն է:

«Այսինքն՝ Հայաստանն ինչ ձեւով է ներկայանում աշխարհին: Եթե այդ տեսանկյունից նայենք՝ ինչո՞ւ պետք է Հայաստանի քաղաքականությունը, Հայաստանի ուղերձն ամբողջ աշխարհին ներկայացնի պաշտպանության նախարարը: Դա ինձ համար ցուցիչ է, որ Հայաստանը ռազմականացված երկիր է: ՀՀ-ն զարգանալու է միայն այդ ուղղությամբ, ո՞ւր են մնում ակտուալ խնդիրները՝ քաղաքական ճգնաժամ, կոռուպցիա եւ այլն: Արդյոք ազգ-բանակ կոնցեպտն առաջարկում է լուծումներ Հայաստանի տնտեսական զարգացման համար»,- ասաց Խաչատրյանը՝ հավելելով, որ երկրում միլիտարզիզացիայի խորացումը կարող է հանգեցնել բանակի նկատմամբ քաղաքացիական վերահսկողության թուլացման ու որպես հետեւանք՝ ուժային կառույցների դերի շեշտակի աճի:

«Այն է՝ քաղաքացիական ու դեմոկրատական ինստիտուտների դերակատարությունը կարող է շեշտակի նվազել, հատկապես որ դեռ հասկանալի չէ, արդյոք այս հայեցակարգով լուծվում են բանակում առկա խնդիրները՝ կապված ոչ կանոնադրական հարաբերությունների, կոռուպցիայի հետ», - ասաց նա:

Քննարկման մյուս բանախոս Մարդկային զարգացման միջազգային կենտրոնի նախագահ Թեւան Պողոսյանի կարծիքը տարբերվեց մյուս բանախոսների մոտեցումներից: Մատնանշելով բանակում առկա խնդիրները՝ նա սակայն «Ազգ-բանակ» հայեցակարգն համարում է դրանց լուծումներ տալու հնարավորություն:

«Ազգ-բանակում պետք է ձեւավորվեն մեխանիզմներ, որով կոռուպցիայի դեմ կպայքարենք: Հայաստանն իր ստեղծման օրվանից եղել է ազգ-բանակ կոնցեպտի մեջ: 1991-ին, երբ սկսել ենք ու ունեցել ենք ռազմական գործողություններ, հազարավոր մարդիկ գնացել են երկիր պաշտպանելու, ազգ-բանակ չէ՞ր, հազարավոր մարդիկ սփյուռքից գումարներ են ուղարկել, որ կարողանան զենք, ուտելիք գնեն, ազգ-բանակի կոնցեպտ չէ՞», - ասաց նա՝ հավելելով, որ այս հայեցակարգում ճիշտ եւ իրականությունից բխող մոտեցումների ամրագրամն եւ դրանք կյանքի կոչման պարագայում հնարավոր կլինի դրական արդյունքի հասնել:

«Մենք ցանկանում ենք դառնալ այնպիսի երկիր, ինչպիսին է Շվեյցարիան կամ Իսրայելը, բայց պարզվում է՝ նրանք ազգ-բանակով են այդպես դարձել», - հակադարձեց նա:

Քննարկմանը ներկա որոշ քաղաքացիներ եւ փորձագետներ չհամաձայնեցին Պողոսյանի  մատնանշած Շվեյցարիայի եւ Իսրայելի համեմատությունների հետ:

«Այդ երկու օրինակները Հայաստանի պարագայում կիրառելի չեն, քանի որ այդ պետություններում բացի հզոր բանակից կան այն հավասարակշռող հզոր քաղաքական ու քաղաքացիական ինստիտուտներ: Իսրայելում անգամ ոչ ծանր հանցագործությունների համար դատապարտում են երկրի նախագահին ու վարչապետին, որոնք պատերազմի մասնակից են: Իսկ Հայաստանում բանակում առկա խնդիրների մասին բարձրաձայնողներին գրեթե հավասարեցում են ազգի դավաճանների հետ»,- ասաց «Բաց հասարակության հիմնադրամներ- Հայաստան» կազմակերպության տնօրեն Լարիսա Մինասյանը:

Տպել
4679 դիտում

Բռնի տեղահանված անձանց համար 2023-ին կազմակերպվել են 35-40 մլրդ դրամ ընդհանուր բյուջեով աջակցության ծրագրեր. Խաչատրյան

Տեղահանված անձանց՝ ՀՀ քաղաքացիություն ընդունելը կարևոր է, դա ամրագրում է կենսականորեն այստեղ ապրելու փաստը. փոխվարչապետ

Պատրաստ ենք աջակցել ԼՂ-ից տեղահանված անձանց բնակարանի ձեռքբերման հարցում. Խաչատրյանը նշեց՝ ինչպես է դա հնարավոր

ՌԴ-ի տեսակետները հնչում են նրա՝ «կոլխոզի նախագահ» Լուկաշենկոյի բերանով, նա տարբեր տեղեր մտնելու սեր ունի. Սուքիասյան

ԼՂ-ից բռնի տեղահանված անձանց աջակցության մի շարք ծրագրեր կշարունակվեն. փոխվարչապետը մանրամասներ հայտնեց

ՀՀ տարածքում կան փակ ավտոճանապարհներ

Իմ այցն Իրաքի Հանրապետություն ևս մեկ պատմական ձեռքբերում է. Վահագն Խաչատուրյան

Ըստ 81-ամյա Բայդենի՝ 77-ամյա Թրամփը «գրեթե նույնքան ծեր է», որքան ինքը

Անչափահաս տղան, չունենալով վարելու իրավունք, «Նիսսան»-ով հարվածել է Արաբկիրի թաղապետարանի, ՔԿ-ի և այլ ավտոմեքենաների

Միրզոյանն ու Թանգը խոսել են մտավոր սեփականության ազգային ուսումնական կենտրոնի ստեղծման ուղղությամբ աշխատանքների մասին

Հրդեհ Զովունիի գազալցակայաններից մեկում

Ադրբեջանը Ստեփանակերտում հեռացրել է Շառլ Ազնավուրի հուշարձանը

ՀՀ-ն առաջարկում է խաղաղության պայմանագրին ընդառաջ ստորագրել չհարձակման և սպառազինության վերահսկման պայմանագիր. Միրզոյան

Յոթ ոստիկան ազատվել է ծառայությունից

Հայ գործընկերներին փոխանցեցի 15 միլիոն եվրոյի ֆինանսավորման համաձայնագիրը. Կիրալի

Ներնետման դեպք «Վանաձոր» քրեակատարողական հիմնարկում

«Գարդման-Շիրվան-Նախիջևան»-ը պատասխանել է Ադրբեջանի նախագահի օգնական Հիքմեթ Հաջիևի հայտարարությանը

Տեխնիկական ապահովվածության ստանդարտները պետք է համապատասխան լինեն, որպեսզի ակտերն էլ անվավեր չճանաչվեն. Մանավազյան

3,5 տարվա ընթացքում ԼՂ ժողովուրդն անցել է սպանությունների, կտտանքների, սովահարության տառապանքներով. Միրզոյանը՝ ՄԱԿ-ում

Բայրամովը մեկնել է Գերմանիա՝ Միրզոյանի հետ հանդիպման

Մենք միշտ միջազգային իրավունքի կողքին ենք, նվիրված՝ յուրաքանչյուր երկրի տարածքային ամբողջականությանը. Միցոտակիս

Եվրամիությունը Հայաստանի ժողովրդավարական բարեփոխումների օրակարգի հիմնական գործընկերներից է. վարչապետ

Կոնստանտինոս Տասուլասը ՀՀ վարչապետին պարգևատրել է Հունաստանի խորհրդարանի Ոսկե մեդալով

Բաքու են ժամանել բարձրաստիճան թուրք զինվորականներ. քննարկվել է հայ-ադրբեջանական սահմանային իրավիճակը

Կարեն Գիլոյանը մարզական կոչումներ է հանձնել մարզաշխարհի մի շարք ներկայացուցիչների

ՀԱՊԿ-ի «Փոխգործակցություն-2024» զորավարժություններին կմասնակցի 5 երկիր. Շոյգու

Թուրքիայում երկրաշարժ է տեղի ունեցել

Հայաստանի դեմ ապատեղեկատվական արշավը շարունակվում է

Զինծառայող Ավագ Զաքարյանի սպանության մեղադրանքով կալանավորվել է նրա համածառայակիցը. մանրամասներ

2023 թվականին վերականգնվել է պետությանը պատճառված մոտ 2,5 մլրդ դրամի վնասը. զինդատախազն ամփոփել է անցած տարին

Սյունիքում ձորն է շրջվել 23 տոննա ավիաբենզինով ցիստեռնը. կա տուժած (լուսանկարներ)

Ինչպես է գործելու արտագնա աշխատանքի մեկնողներին հարկելու մեխանիզմը. Բադասյանը մանրամասնել է

Մհեր Գրիգորյանը ԵՄ պատվիրակությանն է ներկայացրել «Խաղաղության խաչմերուկ» նախագծի հիմնական նպատակներն ու սկզբունքները

Եթե անձը հայրենասիրությունից խոսում է արցունքն աչքերին, բայց չի կատարում իր պարտավորությունները, հայրենասեր չէ. Բադասյան

Հայաստանը 2023-ից գիտակցում և հասկանում է խաղաղության գինը, մենք դեմ ենք ուժի և սպառնալիքի կիրառմանը. Միցոտակիս

Կոնվերս Բանկը մեկնարկել է «Մեդիքալ» ընկերության պարտատոմսերի տեղաբաշխումը

Ժողովրդավարական բարեփոխումները արժեքային հիմք են Հունաստանի և ընդհանրապես ԵՄ-ի հետ հարաբերությունների համար. վարչապետ

Ucom-ի ֆիքսված ինտերնետը մուտք է գործել Աշտարակ

Հայաստանն ու Իրաքը քննարկել են հայ֊իրաքյան միջկառավարական հանձնաժողովի աշխատանքն ակտիվացնելու հարցը

Ցավակցում եմ նրանց, ովքեր 36 տարի առաջ Սումգայիթում կորցրել են հարազատներին․ ՀՀ-ում ԵՄ դեսպան Մարագոս