Իրաքյան Քուրդիստան. նոր տարածաշրջանային խաղացո՞ղ, թե՞ անկայունության օջախ

25/09/2017 schedule12:50

Իրաքյան Քուրդիստանում սեպտեմբերի 25-ին մեկնարկած անկախության հանրաքվեն անցկացվում է տարածաշրջանային լրջագույն լարվածության պայմաններում, երբ գրեթե բոլոր հարեւան պետությունները դեմ են արտահայտվում Իրաքի քրդերի անկախացմանը:

Միեւնույն ժամանակ իրաքցի քրդերը քվեարկում են Իրաքյան Քուրդիստանի տարածքում բացված 12.000 ընտրատեղամասում: Հանրաքվեին մասնակցում է 5 մլն 200 հազ. ընտրող: Նրանցից միայն 1 մլն 200 հազ.-ը՝ մայրաքաղաք Էրբիլից, 1 մլն 280 հազ.-ը՝ Սուլեյմանիայից, 800.000-ը՝ Դահուքից, 750. 000-ը՝ Մոսուլից, իսկ ահա թուրքմենաբնակ Քիրկուկում քվեարկության կմասնակցի 750.000 քաղաքացի:

Հատկանշական է, որ Իրաքյան Քուրդիստանի անկախության հանրաքվեն տեղի է ունենում միջազգային ու տարածաշրջանային գերտերությունների բացահայտ մերժողական մթնոլորտում:

Եթե ԱՄՆ-ն ու Եվրամիությունն ուղղակի կոչ էին անում Իրաքի քրդերին հետաձգել անկախության հանրաքվեն՝ իրավիճակը տարածաշրջանում էլ ավելի չլարելու համար, ապա Իրանը, Թուրքիան ու Իրաքը բացարձակապես դեմ են արտահայտվում Իրաքյան Քուրդիստանի անկախացմանը: Այդ պետություններն արդեն իսկ գործի են անցել, եւ տարածաշրջանում անկախացման հայտ ներկայացրած պետական միավորի նկատմամբ ճնշման գործիքակազմ կիրառել: Թուրքիան զորքեր է կուտակել Իրաքի հետ սահմանին ու քննարկում է նոր պատժամիջոցներ կիրառելու հնարավորությունը, Իրանը զորավարժություններ է սկսել ու պաշտոնական Բաղդադի պահանջով փակել Իրաքի Քուրդիստանի հետ օդային հաղորդակցությունը:

Շրջափակման քաղաքականությունը գործի է դրված: Թուրքիայի ԱԳՆ-ն կրկին հայտարարություն է տարածել Իրաքի Քուրդիստանի անկախության հանրաքվեի հետ կապված՝ նշելով, որ այն «իրավական ուժ չունի թե՛ միջազգային իրավունքների, թե՛ Իրաքի Սահմանադրության տեսանկյունից»։

«Թուրքիան չի ճանաչում որեւէ իրավական հիմքից զուրկ այդ հանրաքվեն։ Թուրքիան միջազգային իրավունքից եւ Թուրքիայի խորհրդարանի ընդունած օրինագծից բխող հնարավորությունների սահմաններում կպաշտպանի իր ազգային շահերը»,- նշված է հայտարարության մեջ։

Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարությունը նաեւ կոչ է արել իր քաղաքացիներին լքել Իրաքյան Քուրդիստանի տարածքը, որտեղ այսօր անցկացվում է անկախության վերաբերյալ հանրաքվե, այս մասին հայտնում է թուրքական «Միլլիյեթ» պարբերականը: Միեւնույն ժամանակ, Թուրքիայում լայնամասշտաբ բողոքի ցույցեր են ընթանում քրդական հանրաքվեի դեմ: Ազգայնական թեւի ակտիվիստները փողոց են դուրս եկել մայրաքաղաք Անկարայում, Ստամբուլում, Իզմիրում, Ադանայում, Բուրսայում եւ այլուր, գրում է «Ջումհուրիյեթ» պարբերականը:

Խնդրո առարկայի վերաբերյալ հեռախոսազրույց են ունեցել Թուրքիայի եւ Իրանի նախագահներ Ռեջեփ Էրդողանը եւ Հասան Ռոհանին, որի ընթացքում մտահոգություն են հայտնել Իրաքյան Քուրդիստանի անկախության առաջիկա հանրաքվեի հետ կապված: «Երկու առաջնորդները նշել են, որ հանրաքվեն տարածաշրջանում քաոսի կհանգեցնի, նրանք ընդգծել են այն կարեւոր նշանակությունը, որ տալիս են Իրաքի տարածքային ամբողջականությանը»,- նշված է պաշտոնական հաղորդագրության մեջ:

Թուրքիայի վարչապետ Բինալի Յըլդըրըմը, խոսելով հանրաքվեի մասին, դրա կայանալու դեպքում չի բացառել Թուրքիայի ռազմական միջամտությունը: Թուրքիայի վարչապետը շեշտել է, որ իրենց երկրի սահմաններին սպառնացող ցանկացած վտանգ իրենք պատրաստ են չեզոքացնել՝ առանց երկմտելու: Նա նաեւ հայտարարել է, որ Իրաքյան Քուրդիստանի դեմ կարող են կիրառվել տնտեսական եւ քաղաքական մի շարք պատժամիջոցներ:

Թուրքիայի ու Իրանի անհանգստությունն Իրաքյան Քուրդիստանի անկախացման հետ կապված առաջին հերթին, ըստ փորձագետների, պայմանավորված է ներքին վախերով: Երկու երկրներում էլ Իրաքյան Քուրդիստանին հետ սահմանակից մեծ քրդաբնակ տարածաշրջաններ կան, որտեղ որոշակի խմորումներ են տեղի ունենում: Այս առումով Իրաքյան Քուրդիստանի անկախացումը կարող է «վարակիչ» նախադեպ լինել այդ պետությունների քրդաբնակ ռեգիոնների համար: Հատկապես Թուրքիայում քրդական հարցը վերջին երկու տարում շատ է սրվել, իսկ Սիրիայում քրդերը կարելի է ասել դե-ֆակտո անկախ են եւ չեն ենթարկվում Դամասկոսին:

Տեւական ժամանակ է, ինչ Թուրքիայի արեւելյան քրդաբնակ նահանգներում Քրուդիստանի աշխատավորական կուսակցության զինված խմբավորումների դեմ ռազմական գործողություններ են իրականացվում:

Միեւնույն ժամանակ Իրաքյան Քուրդիստանը Բաղդադից անկախանալու հանրաքվեի անցկացումից հետո Իրաքի բանակի հետ ռազմական առճակատում չի սպասում: Այս մասին հայտարարել է ինքնավարության ղեկավար Մասուդ Բարզանին:

«Մենք բացարձակապես չենք մտածում ռազմական կոնֆլիկտի մասին, մենք պատրաստ ենք ագրեսիան հետ մղելուն, բայց ոչ իրաքյան բանակի: Մենք նրա հետ համակարգում ենք իրականացնում, փեշմերգայի եւ բանակի միջեւ, ուստի ես իմ կողմից հաստատում եմ, որ մենք այդ մասին չենք մտածում (Իրաքի բանակի հետ բախման)»,- մամուլի ասուլիսի ժամանակ ասել է քուրդ առաջնորդը: 

Նրա խոսքով՝ Իրաքյան Քուրդիստանի անկախության հանրաքվեի անցկացումից հետո Էրբիլը պատրաստ է Բաղդադի հետ երկարատեւ բանակցությունների.

«Ես ցանկանում եմ շեշտել, որ այս հանրաքվեն չի անցկացվում սահմանների վերագծման համար: Քվեարկության անցկացումից հետո մենք պատրաստ ենք Բաղդադի հետ երկխոսության երկարատեւ գործընթաց սկսել, նրան անհրաժեշտ ժամանակ տրամադրել՝ 1-2 տարի, որպեսզի գտնենք բարիդրացիության բանաձեւը»,- ասել է քուրդ առաջնորդը:

Տպել
5445 դիտում

Քննարկվել է Ջրվեժ խոշորացված համայնքի դպրոցին կից նոր մասնաշենքի կառուցման հնարավորությունը

Էջմիածնի խոզաբուծարանի տարածքում մեքենա է այրվել

Կրետեի հայտնի փարոսը և Ալեքսանդրուպոլի քաղաքապետարանի շենքը լուսավորվել են հայոց եռագույնով (լուսանկարներ)

Պախարակելի է, որ ռամկավար կեղծաւորումով նողկալի խմբակ մը մաղձ և թոյն կը սփռէ մեր պետութեան եւ պետականութեան հասցէին. ՌԱԿ

Ընդդիմության օրակարգ բերած հարցերը խոսում են նրանց բովանդակային սնանկության մասին. Ռուբեն Մեհրաբյան

Ամփոփվել են ՀՀ և ՌԴ ԶՈՒ-երի զորքերի միացյալ խմբավորման իրականացրած միջոցառումների արդյունքները

Զինված ավազակային հարձակում Լոռիում. կասկածյալը փորձել է խեղդամահ անել կնոջը

Կառավարությունը մոտ 236 մլն դրամ է հատկացրել հուշարձանների պահպանման ու վերականգնման համար (տեսանյութ)

Քննարկվել են արտակարգ իրավիճակների ոլորտում հայ-ամերիկյան փոխգործակցության զարգացման հնարավորությունները

Պոլիէթիլենային չթույլատրված տոպրակների օգտագործման համար Երևանում տնտեսվարողները տուգանվում են (տեսանյութ)

Լին Թրեյսին և Էդվարդ Վոհնը մասնակցել են 665.000 ԱՄՆ դոլար արժողությամբ բժշկական սարքավորումների նվիրատվությանը

Մեկ տարի «հայրիկ ու մայրիկ» կանչը չենք լսել. պատերազմում երկու որդիներ կորցրած ամուսինները կրկին զավակ են ունենալու

Ռազմական համալսարանում հավաք-խորհրդակցություն է անցկացվել

ՀՀ տարածքում կան փակ ու դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ. Աշոցքում և Ապարանում բուք է

Հեռուստատեսության և ռադիոյի հանձնաժողովի անդամի ընտրության հարցի քննարկումը կշարունակվի վաղը

Գյումրու Գործարանային 2 Ա շենքից հոսպիտալացված կինը տեղափոխվել է Երևան. վերջույթի ամպուտացման անհրաժեշտություն կա

Հայաստանում է ԱՄՆ եվրոպական հրամանատարության պատվիրակությունը (լուսանկարներ)

Ոստիկանության ստորաբաժանումները մեկ օրում բացահայտել են հանցագործության 70 դեպք

Ոստիկանության պաշտոնատար անձանց գործողությունների հետևանքով խեղաթյուրվել են հանցագործության դեպքի հանգամանքները

Բերման է ենթարկվել «Դատապարտյալների հիվանդանոց» քրեակատարողական հիմնարկի պետ Արտակ Սարգսյանը

Արարատ Միրզոյանը ստացել է Անթալիայի դիվանագիտական ֆորումին մասնակցելու հրավեր

Տեխնիկական անսարքության պատճառով Իրանը կդադարեցնի բնական գազի մատակարարումը Թուրքիա

Սյունիքի մարզում ձյուն է տեղում. փակ է Վարդենյաց լեռնանցքը

Դատախազությունը Երեւանի քաղաքապետին առաջարկել է քննարկել Թաղման բյուրոյի ղեկավար կազմի պաշտոնանկության հարցը

Արցախի դիտակետերում ռուս խաղաղապահները վարժանքներ են իրականացրել

ԵՊՀ ռեկտորը հյուրընկալել է Հայաստանում ՌԴ արտակարգ և լիազոր դեսպան Սերգեյ Կոպիրկինին

Դիլիջան ազգային պարկում գտնվող Կովկասյան ազնվացեղ եղջերուների բազմացման կենտրոնում արդեն 26 կովկասյան եղջերու կա

Դոլարի փոխարժեքը կայուն է. եվրոն թանկացել է

Թուրքիայի արտգործնախարարը խոսել է Հայաստան-Թուրքիա հարաբերությունների կարգավորման գործընթացի մասին

Լեռնային առանձին շրջաններում սպասվում է բուք. առաջիկա օրերի եղանակային կանխատեսումը

ԱՄՆ-ն հայտարարել է ՆԱՏՕ-ի խոշորամասշտաբ զորավարժությունների անցկացման մասին

ԱՀԿ-ն խորհուրդ է տվել չսահմանափակել միջազգային ուղևորությունները և այլ միջոցներ ձեռնարկել կորոնավիրուսի տարածման դեմ

Ո՞ր ընկերությունն է լինելու Հայաստանում «VAR» համակարգի տեխնիկական մատակարարը. ՀՖՖ-ն իրազեկող տեսանյութ է հրապարակել

Արցախում առատ ձյան պատճառով որոշակի դժվարություններ են ստեղծվել վարորդների համար

Գնել Սանոսյանը շրջայց է կատարել «Դուբայ Էքսպո 2020» ցուցահանդեսի տաղավարում (լուսանկարներ)

Առաջին անգամ էի զեկուցում, մի փոքր հուզված էի. Հակոբ Սիմիդյանը՝ ԱԺ-ում իր ելույթի ընթացքում ժպտալու մասին

49-ամյա տղամարդը առուվաճառքի շուրջ ծագած վիճաբանության ժամանակ տուժողին դանակահարել է, հետո՝ ներկայացել ոստիկանություն

ԵՄ հատուկ ներկայացուցիչն առաջիկա օրերին հանդիպումներ կանցկացնի Հայաստանի և Ադրբեջանի ղեկավարությունների հետ

Ապրանքաշրջանառությունը Հայաստանի և Ուկրաինայի միջև 2021 թ. արդյունքներով ավելացել է 24 տոկոսով

Հունվարից բարձրացել է գիտնականների աշխատավարձը