Իրաքյան Քուրդիստան. նոր տարածաշրջանային խաղացո՞ղ, թե՞ անկայունության օջախ

25/09/2017 schedule12:50

Իրաքյան Քուրդիստանում սեպտեմբերի 25-ին մեկնարկած անկախության հանրաքվեն անցկացվում է տարածաշրջանային լրջագույն լարվածության պայմաններում, երբ գրեթե բոլոր հարեւան պետությունները դեմ են արտահայտվում Իրաքի քրդերի անկախացմանը:

Միեւնույն ժամանակ իրաքցի քրդերը քվեարկում են Իրաքյան Քուրդիստանի տարածքում բացված 12.000 ընտրատեղամասում: Հանրաքվեին մասնակցում է 5 մլն 200 հազ. ընտրող: Նրանցից միայն 1 մլն 200 հազ.-ը՝ մայրաքաղաք Էրբիլից, 1 մլն 280 հազ.-ը՝ Սուլեյմանիայից, 800.000-ը՝ Դահուքից, 750. 000-ը՝ Մոսուլից, իսկ ահա թուրքմենաբնակ Քիրկուկում քվեարկության կմասնակցի 750.000 քաղաքացի:

Հատկանշական է, որ Իրաքյան Քուրդիստանի անկախության հանրաքվեն տեղի է ունենում միջազգային ու տարածաշրջանային գերտերությունների բացահայտ մերժողական մթնոլորտում:

Եթե ԱՄՆ-ն ու Եվրամիությունն ուղղակի կոչ էին անում Իրաքի քրդերին հետաձգել անկախության հանրաքվեն՝ իրավիճակը տարածաշրջանում էլ ավելի չլարելու համար, ապա Իրանը, Թուրքիան ու Իրաքը բացարձակապես դեմ են արտահայտվում Իրաքյան Քուրդիստանի անկախացմանը: Այդ պետություններն արդեն իսկ գործի են անցել, եւ տարածաշրջանում անկախացման հայտ ներկայացրած պետական միավորի նկատմամբ ճնշման գործիքակազմ կիրառել: Թուրքիան զորքեր է կուտակել Իրաքի հետ սահմանին ու քննարկում է նոր պատժամիջոցներ կիրառելու հնարավորությունը, Իրանը զորավարժություններ է սկսել ու պաշտոնական Բաղդադի պահանջով փակել Իրաքի Քուրդիստանի հետ օդային հաղորդակցությունը:

Շրջափակման քաղաքականությունը գործի է դրված: Թուրքիայի ԱԳՆ-ն կրկին հայտարարություն է տարածել Իրաքի Քուրդիստանի անկախության հանրաքվեի հետ կապված՝ նշելով, որ այն «իրավական ուժ չունի թե՛ միջազգային իրավունքների, թե՛ Իրաքի Սահմանադրության տեսանկյունից»։

«Թուրքիան չի ճանաչում որեւէ իրավական հիմքից զուրկ այդ հանրաքվեն։ Թուրքիան միջազգային իրավունքից եւ Թուրքիայի խորհրդարանի ընդունած օրինագծից բխող հնարավորությունների սահմաններում կպաշտպանի իր ազգային շահերը»,- նշված է հայտարարության մեջ։

Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարությունը նաեւ կոչ է արել իր քաղաքացիներին լքել Իրաքյան Քուրդիստանի տարածքը, որտեղ այսօր անցկացվում է անկախության վերաբերյալ հանրաքվե, այս մասին հայտնում է թուրքական «Միլլիյեթ» պարբերականը: Միեւնույն ժամանակ, Թուրքիայում լայնամասշտաբ բողոքի ցույցեր են ընթանում քրդական հանրաքվեի դեմ: Ազգայնական թեւի ակտիվիստները փողոց են դուրս եկել մայրաքաղաք Անկարայում, Ստամբուլում, Իզմիրում, Ադանայում, Բուրսայում եւ այլուր, գրում է «Ջումհուրիյեթ» պարբերականը:

Խնդրո առարկայի վերաբերյալ հեռախոսազրույց են ունեցել Թուրքիայի եւ Իրանի նախագահներ Ռեջեփ Էրդողանը եւ Հասան Ռոհանին, որի ընթացքում մտահոգություն են հայտնել Իրաքյան Քուրդիստանի անկախության առաջիկա հանրաքվեի հետ կապված: «Երկու առաջնորդները նշել են, որ հանրաքվեն տարածաշրջանում քաոսի կհանգեցնի, նրանք ընդգծել են այն կարեւոր նշանակությունը, որ տալիս են Իրաքի տարածքային ամբողջականությանը»,- նշված է պաշտոնական հաղորդագրության մեջ:

Թուրքիայի վարչապետ Բինալի Յըլդըրըմը, խոսելով հանրաքվեի մասին, դրա կայանալու դեպքում չի բացառել Թուրքիայի ռազմական միջամտությունը: Թուրքիայի վարչապետը շեշտել է, որ իրենց երկրի սահմաններին սպառնացող ցանկացած վտանգ իրենք պատրաստ են չեզոքացնել՝ առանց երկմտելու: Նա նաեւ հայտարարել է, որ Իրաքյան Քուրդիստանի դեմ կարող են կիրառվել տնտեսական եւ քաղաքական մի շարք պատժամիջոցներ:

Թուրքիայի ու Իրանի անհանգստությունն Իրաքյան Քուրդիստանի անկախացման հետ կապված առաջին հերթին, ըստ փորձագետների, պայմանավորված է ներքին վախերով: Երկու երկրներում էլ Իրաքյան Քուրդիստանին հետ սահմանակից մեծ քրդաբնակ տարածաշրջաններ կան, որտեղ որոշակի խմորումներ են տեղի ունենում: Այս առումով Իրաքյան Քուրդիստանի անկախացումը կարող է «վարակիչ» նախադեպ լինել այդ պետությունների քրդաբնակ ռեգիոնների համար: Հատկապես Թուրքիայում քրդական հարցը վերջին երկու տարում շատ է սրվել, իսկ Սիրիայում քրդերը կարելի է ասել դե-ֆակտո անկախ են եւ չեն ենթարկվում Դամասկոսին:

Տեւական ժամանակ է, ինչ Թուրքիայի արեւելյան քրդաբնակ նահանգներում Քրուդիստանի աշխատավորական կուսակցության զինված խմբավորումների դեմ ռազմական գործողություններ են իրականացվում:

Միեւնույն ժամանակ Իրաքյան Քուրդիստանը Բաղդադից անկախանալու հանրաքվեի անցկացումից հետո Իրաքի բանակի հետ ռազմական առճակատում չի սպասում: Այս մասին հայտարարել է ինքնավարության ղեկավար Մասուդ Բարզանին:

«Մենք բացարձակապես չենք մտածում ռազմական կոնֆլիկտի մասին, մենք պատրաստ ենք ագրեսիան հետ մղելուն, բայց ոչ իրաքյան բանակի: Մենք նրա հետ համակարգում ենք իրականացնում, փեշմերգայի եւ բանակի միջեւ, ուստի ես իմ կողմից հաստատում եմ, որ մենք այդ մասին չենք մտածում (Իրաքի բանակի հետ բախման)»,- մամուլի ասուլիսի ժամանակ ասել է քուրդ առաջնորդը: 

Նրա խոսքով՝ Իրաքյան Քուրդիստանի անկախության հանրաքվեի անցկացումից հետո Էրբիլը պատրաստ է Բաղդադի հետ երկարատեւ բանակցությունների.

«Ես ցանկանում եմ շեշտել, որ այս հանրաքվեն չի անցկացվում սահմանների վերագծման համար: Քվեարկության անցկացումից հետո մենք պատրաստ ենք Բաղդադի հետ երկխոսության երկարատեւ գործընթաց սկսել, նրան անհրաժեշտ ժամանակ տրամադրել՝ 1-2 տարի, որպեսզի գտնենք բարիդրացիության բանաձեւը»,- ասել է քուրդ առաջնորդը:

Տպել
5262 դիտում

Միացյալ Նահանգները Հայաստանի և Ադրբեջանի քայլերը ողջունում է․ կրկին կոչ է անում վերադարձնել բոլոր գերեվարվածներին

Վարչապետը հրապարակել է գերությունից վերադարձած զինծառայողների անունները

Ադրբեջանում գտնվող գերիներից 15-ը վերադարձան Հայաստան

Ոմանք կերազեին, որպեսզի մեր գերեվարված եղբայրներից և ոչ մեկը մինչև ընտրություններ չվերադառնար հայրենիք. Տարոն Չախոյան

Առաջին ալիքի նկատմամբ քաղաքական ճնշումների փորձեր են արվում. Հանրայինը դիմում է ԿԸՀ, ՀՌՀ, ՄԻՊ՝ հրատապ արձագանքի համար

15 գերի է վերադառնում, նրանք ճանապարհին են. Փաշինյանը հայտարարել է Կարմիր գյուղում և լուսանկար է հրապարակել (տեսանյութ)

Եթե Լևոն Տեր-Պետրոսյանը լինի երկրի ղեկավար, մեկ շաբաթում կլուծվի գերիների հարցը. ՀԱԿ-ը Գյումրիում քարոզարշավ անցկացրեց

Հադրութի շրջանում այսօր ևս 8 աճյուն է հայտնաբերվել

Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը փորձում է ազդեցություն ունենալ քաղաքական գործընթացների վրա. Իոաննիսյան

Հրդեհ Զովունիում. այրվել է խոտածածկույթ

Ինչ ունեցվածք ունի «Հայաստան» դաշինքի ցուցակի 18-րդ համար «Անռիվա» ընկերությունների հիմնադիր Հռիփսիմե Ստամբուլյանը

Ավտովթարի հետևանքով մահացել է գեներալ Սեյրան Սարոյանի զարմիկը. shamshyan.com

Սև լճի շրջանում «թուրքական բանակային ստորաբաժանման տեղակայման» մասին խոսք չի գնում. ՊՆ

ԲՀԿ պատգամավորի թեկնածուն կալանավորվեց. դատարանը բավարարեց միջնորդությունը

Վարդենիսով Հայաստանը ոչ թե ավարտվում, այլ՝ Վարդենիսով սկսվում է Հայաստանը. Նիկոլ Փաշինյան

Ադրբեջանական ուժերը պետք է դուրս գան ՀՀ տարածքից, խնդիրը լուծվելու է խաղաղ ճանապարհով. Նիկոլ Փաշինյանը Վարդենիսում է

ՀՀ պետական սահմանի արևելյան հատվածում կահավորման և ինժեներական ինտենսիվ աշխատանքներ են ընթանում

Հայաստանը կարևորում է Միացյալ Թագավորության հետ բարեկամական կապերի ամրապնդումը. Փաշինյանը շնորհավորել է Բորիս Ջոնսոնին

ՃՏՊ Էջմիածին-Մարգարա ճանապարհին. 30-ամյա վարորդը մահացել է

Մեր խնդիրն է, որ հունիսի 20-ին պահպանվի ժողովրդի իշխանությունը. Նիկոլ Փաշինյան (լուսանկարներ, տեսանյութ)

Հունիսի 21-ին բոլորիդ հրավիրում եմ Հանրապետության հրապարակ՝ արձանագրելու ոչ բռնի, պողպատյա հեղափոխության հաղթանակը

Բագրատաշենի անցակետում հանդիպել են հայ և վրացի գործընկերները

Նուբարաշենի աղբավայրում շարունակվում են հրդեհաշիջման աշխատանքները (տեսանյութ)

ՀՀ-ն ու Ռուսաստանը կապված են դարավոր բարեկամության և ռազմավարական գործընկերության ամուր հարաբերություններով. նախագահ

Մենք ուզում ենք Հայաստանում ապրող մարդը ոչ թե հպատակ լինի, այլ՝ քաղաքացի. «Քաղաքացիական պայմանագիրը» Ծովագյուղում է

Արցախում կորոնավիրուսի 1 դեպք է հաստատվել

Հայ-ռուսական փոխգործակցությունը վստահորեն զարգանում է բոլոր ուղղություններով․ նախագահ Արմեն Սարգսյանի ուղերձը

«Քաղաքացիական պայմանագիրը» Գեղարքունիքում քարոզարշավը մեկնարկեց Սևանից (ուղիղ, լուսանկարներ)

Հաստատվել է կորոնավիրուսի 88 նոր դեպք, առողջացել է 120 մարդ

Պետք է դադարեցնել ընտրությունների վերաբերյալ կարծիք արտահայտող քաղաքացիներին վիրավորելն ու ծաղրելը. ՄԻՊ

Արցախը միշտ կարևորել է Ռուսաստանի անգնահատելի դերը տարածաշրջանի խաղաղության և կայունության պահպանման գործում. ԱՀ նախագահ

Մեծամորի ջրանցքում դի է հայտնաբերվել

Նիկոլ Փաշինյանը շնորհավորել է Միխայիլ Միշուստինին՝ Ռուսաստանի օրվա առթիվ

Ամասիայում բնակչության ազդարարման և տարահանման միջոցառում կիրականացվի

Նիկոլ Փաշինյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել Վլադիմիր Պուտինին՝ Ռուսաստանի օրվա առթիվ

Վահագնի թաղամասում բռնկված հրդեհը մարվել է (տեսանյութ)

Ձայնագրությունը, որը կոմպրոմատ էր դառնալու իմ դեմ, հրապարակվեց, և հանրության նախատինքը պայթեց հենց իրենց գլխին. Փաշինյան

Աշխարհի՝ տնտեսապես ամենազարգացած 7 պետությունների առաջնորդների գագաթնաժողովը մեկնարկել է

ՀԷՑ-ի մոտ 500 աշխատակիցների ստիպելու են գնալ Քոչարյանի՝ Վանաձորում կազմակերպվելիք հանրահավաքին․ Civic․am

Հրդեհ է բռնկվել Վահագնի թաղամասում․ հայտարարվել է հրդեհի բարդության «1 ԲԻՍ» կանչ․ ՓԾ տնօրեն Գասպարյանը դեպքի վայրում է