Թրաֆիքինգը սեռ չի ճանաչում. սոցիալական խնդիրները մարդկանց հարկադիր աշխատանքի են դրդում

08/10/2017 schedule18:40

Նորօրյա ստրկությունը՝ թրաֆիքինգը, ինչպես ամբողջ աշխարհում, այնպես էլ Հայաստանում շարունակում է արդիական խնդիր մնալ՝ հաշվի չառնելով ո'չ սեռ, ո'չ տարիք, ո'չ էլ կարգավիճակ ու մասնագիտություն։

ՀՀ աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարության տվյալներով՝ Հայաստանում 2017 թվականի առաջին վեց ամիսների ընթացքում արդեն գրանցվել են 40-ից ավելի անձինք, որոնք պետք է թրաֆիքինգի նույնացման ենթարկվեն։ Նրանցից հինգն անչափահասներ են։

Ու թեև մասնագետները փաստում են, որ վերջին տարիներին Հայաստանում թրաֆիքինգի դեմ պայքարի շրջանակներում ահռելի աշխատանք է կատարվել, որի շնորհիվ զգալիորեն կրճատվել են արտերկրում սեռական շահագործման ենթարկելու դեպքերը, սակայն երկրի սոցիալ- տնտեսական խնդիրները թրաֆիքինգի համար նոր օջախներ են ստեղծել՝ առավել խոցելի դարձնելով կանանց։

Ըստ ոստիկանության տվյալների՝ 2017թ.առաջին վեց ամիսներին Հայաստանում արձանագրվել է թրաֆիքինգի 7 դեպք, որից 4-ն աշխատանքային շահագործման դեպքեր են, 3-ը՝ սեռական: Աշխատանքային թրաֆիքինգի բոլոր դեպքերը ներքին են, այսինքն, Հայաստանի քաղաքացիները շահագործման են ենթարկվել հենց ՀՀ սահմաններում, ընդ որում, մեկը մուրացկանության մեջ ներգրավելու միջոցով: Սեռական շահագործման դեպքերից մեկը կրկին ներքին է, երկուսը արտաքին, որոնցից մեկը տեղի է ունեցել Թուրքիայում, մեկը՝ ԱՄԷ-ում:

ՀՀ աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարության կանանց, երեխաների եւ ընտանիքի հիմնախնդիրների վարչության ներկայացուցիչ Էլեոնորա Վիրաբյանը թրաֆիքինգի խնդիրների մասին «Հոդված 3» ակումբի հրավիրած քննարկման ընթացքում ցավով արձանագրեց, որ եթե նախկինում Հայաստանի քաղաքացիները հիմնականում դրսում էին ենթարկվում շահագործման, ապա այժմ արդեն ավելի շատ են երկրի ներսում կատարված շահագործման դեպքերը։

«Բացի նրանից, որ նախորդ տարիների համեմատ թրաֆիքինգի նույնացման ենթակաների թիվն աճել է, այժմ մենք ավելի շատ հանդիպում ենք հարկադիր աշխատանքի դեպքերի, ինչը, իհարկե, սոցիալական վիճակի արտացոլումն է։ Մարդիկ համաձայնում են աշխատանքի ցանկացած առաջարկի։ Մարդիկ ամեն բանի համաձայնում են, միայն թե կարողանան պահել իրենց ընտանիքները»,-ասում է Վիրաբյանը։

2004 թ.-ից գործող «ԱՄՔՈՐ Հայաստան» բարեգործական հիմնադրամի ներկայացուցիչ Վիկտորիա Ավակովայի գնահատմամբ՝ թրաֆիքինգի կարող են ենթարկվել բոլորը և թրաֆիքինգն արդիական խնդիր է գրեթե բոլոր երկրներում։

«Կանայք, տղամարդիկ, երեխաները, բոլորն էլ ենթարկվում են թրաֆիքինգի։ Տարիներ առաջ մեզ հանդիպած թրաֆիքինգի զոհերի 80 տոկոսից ավելին կանանց և երեխաների սեռական շահագործման դեպքերն էին, մինչդեռ այսօր 50/50 հարաբերակցությամբ են սեռական բռնության և աշխատանքային շահագործման դեպքերը»,- նշում է Ավակովան՝ հավելելով, որ եթե կանայք ու երեխաները ենթարկվում են և՛ սեռական, և՛ աշխատանքային շահագործման, ապա տղամարդիկ ենթարկվում են հիմնականում աշխատանքային շահագործման և հազվադեպ են բարձրաձայնում դրա մասին, ինչն ավելի է բարդացնում նրանց օգնություն ցուցաբերելն ու իրավիճակի լիարժեք պատկերը ստանալը։

«Վերադարձ և պաշտպանություն» սոցիալ-իրավական ՀԿ նախագահ Տաթեւիկ Բեժանյանն ասում է, որ սոցիալական խնդիրների հետևանքով, համապատասխան աշխատանքի փնտրտուքները մեր քաղաքացիներին, հիմնականում 26- 54 տարեկան տղամարդկանց, հասցնում են մինչև արտերկիր, մասնավորապես Ռուսաստան, ԱՄՆ-ը, եվրոպական երկրներ։ Կանայք էլ մեկնում են Թուրքիա, Արաբական Միացյալ էմիրություններ։

Աշխատանքային միգրացիան ոչ միայն թրաֆիքինգի ենթարկվելու լուրջ վտանգներ է ի հայտ բերում, այլ նաև հայրենիքում թողած ընտանիքում են բազմաթիվ ու անդառնալի հետևանքներով խնդիրներն ավելանում:

«Տղամարդիկ մեկնելով՝ հսկայական բեռ են թողնում կանանց վրա, որոնք միայնակ պետք է լուծեն կենցաղային հարցերը, մեծահասակների ու երեխաների խնամք և այլն, որոնք լրջագույն խնդիր են դարձել։ Բացի այդ, միգրանտ տղամարդիկ, ցավոք սրտի, իրենց հետ բերում են ոչ միայն գումար, այլև բազմաթիվ սեռավարակներ։ Սրանք լուրջ ահազանգեր են, որոնց պետք է ուշադրություն դարձնենք։ Հատկանշական է, որ վերարտադրողական տարիքի մեր տղամարդիկ դրսում են, ինչը լուրջ դեմոգրաֆիական խնդիր է նաև,- ասում է Բեժանյանը՝ ցավով նշելով, որ քանի դեռ մարդիկ հաց վաստակելու խնդիր ունեն, նման  դեպքերը կանխել դժվար է լինելու,- «Մենք փորձում ենք կանխարգելմամբ աշխատել, հիմքից վերացնել այս խնդիրը, սակայն երկրում սոցիալ- տնտեսական վիճակը պետք է բարելավվի, քանի որ այս ամենը փոխադարձ երևույթներ են»։

Աշխատանք և ապրուստ հայթայթելը երկրի ներսում էլ  որոշ դեպքերում  ստրկական կարգավիճակի մեջ է դնում աշխատողներին:

«Վերջերս դեպք ունեցանք, երբ ընտանիքն ապրում էր գոմում, աշխատում էին միայն ծածկ ու  մինիմալ սնունդ ունենալու դիմաց: Սովորաբար,  իհարկե, նախապես պայմանավորվում են, որ վարձատրվելու է նրանց աշխատանքը, սակայն հետո ինչ-ինչ պատճառներ են լինում, ասենք կենդանի է սատկում կամ կորում, պարտքերը կուտակվում են ու նրանք անընդհատ աշխատում են պարտքերը փակելու համար։ Սա ժամանակակից ստրկություն է, հարկադիր աշխատանք,- ասում է «ԱՄՔՈՐ -Հայաստան» բարեգործական հիմնադրամի ներկայացուցիչ Վիկտորիա Ավակովան:

Փորձագետը փաստում է, որ այդ ընտանիքները տարրական գիտելիքներ չունեն.«կարևոր է կրթության խնդիրը, վերջին շրջանում մեզ հանդիպած մարդկանց մեծ մասը նույնիսկ գրել կարդալ չգիտեն, հետո նրանց երեխաներն էլ չեն ստանում կրթություն ու այսպես շարունակվում է, հետևաբար, շատ հեշտ է նրանց շահագործման ենթարկելը»։

«ԱՄՔՈՐ -Հայաստան»-ը իրականացնում է իրազեկող սեմինարներ այն գյուղերում, որտեղ արտագնա աշխատանքի մեծ հոսք կա, քանի որ մեկնողները հիմնական թիրախներն են։ Խոցելի են հատկապես ծանր կացության մեջ գտնվող կանայք, ռիսկային խմբեր են համարվում նաև այն կանայք ու աղջիկները, որոնք արդեն եղել են զոհի կարգավիճակում, ենթարկվել են ընտանեկան, սեռական բռնության, որի հետևանքով էլ հեշտ ենթարկվող են։

«Շատ դեպքեր ենք ունեցել, երբ աղջիկը մարզից է, մայրը հարբեցող է եղել, գյուղի կանանցից մեկն էլ օգտվել է առիթից ու Երևան բերելով ենթարկել է սեռական շահագործման։ Բավական շատացել են նաև «սկայպով» ամուսնությունների դեպքերը, երբ ամուսինը արտերկրում է, իրար գրեթե չեն ճանաչում, ամուսնանում են ու կինը պարզապես դառնում է տանը ստրուկ։ Վերջերս էլ ունեցանք դեպք, երբ բավական փորձառու իրավաբաններ էին ենթարկվել թրաֆիքինգի և, բարեբախտաբար, ժամանակին բարձրաձայնել էին ու խուսափել վաճառքից»,- ասում է Ավակովան՝ նշելով, որ թրաֆիքինգի զոհերը շատ հաճախ նույնիսկ ցուցմունք չեն տալիս իրենց շահագործողների դեմ, ինչն էլ ավելի է բարդացնում մեղավորներին գտնելու, պատժելու և կանխարգելման գործընթացը։

Հատկանշական է, որ վերջերս կատարված օրենսդրական փոփոխություններն ազդել են նաև թրաֆիքինգի զոհերի աջակցման կարգի վրա, մասնավորապես, եթե նախկինում ուղղորդման, աջակցման կարգը տրամադրվում էր միայն քննչական գործողություններից հետո, որը երկարատև գործընթաց է, հիմա արդեն անձն առաջնահերթ ստանում է հոգեբանական, իրավաբանական, դրամական աջակցություն։

Սակայն, եթե թրաֆիքինգի զոհերին պետությունը չի թողնում միայնակ, նրանց ոչ միշտ են ընդունում հարազատները, ինչն այս անձանց առավել խոցելի է դարձնում, համայնքի կողմից մերժվելուց հետո շատերը նույնիսկ կրկին հետ վերադարձի ճանապարհն են բռնում։

«Շատ դժվար է այդ զոհերին ներշնչելը, որ ինքնուրույն քայլեր կարող են անել, մենք ունենք կացարան, աջակցման ծրագիր, սակայն երբ ընտանիքը չի ընդունում, իրավիճակը առավել բարդանում է։ Եթե նույնիսկ ընդունում էլ են, ապա ամեն պահի հիշեցնում են այդ մասին,- ասում է Ավակովան՝ նշելով, որ նման պարագայում հարկավոր է աշխատել ամբողջ համայնքի հետ.

«Մի դեպք եղավ, երբ կինը վերադարձել էր Դուբայից արդեն հղի վիճակում, ուներ ևս երեք երեխա մոր մոտ, մոտ մեկ տարի մնաց մեր կացարանում, իր հայրն ասաց, որ կարող ես վերադառնալ, բայց առանց երեխայի, այդ արաբի երեխային հանձնի մանկատուն։ Մենք կազմակերպեցինք մի քանի հանդիպում, հանդիպեցին նաև երեխաները միմյանց, ի վերջո նրանք ընդունեցին երեխային, արդեն դպրոցական բալիկ է։ Մենք կարողացանք այդ ընտանիքին օգնել բիզնեսով, իրենք սկսեցին խոզ պահել, հիմա ունեն աշխատանք, սեփական բիզնեսը։ Ի վերջո համայնքն էլ ընդունեց, հասկացան, որ այդ կինն իսկապես խաբվել է»։

Ու թեև մասնագետները նշում են, որ բոլորին էլ կարող է սպառնալ 21-րդ դարի ստրկությունը, այդուհանդերձ, կոչ են անում լինել ուշադիր և աշխատանքի գայթակղությանը տրվելիս գոնե մի պահ մտածել. եթե քեզ տանում են հացթուխ աշխատելու համար, բայց չեն հարցնում երբևէ հաց թխած կա՞ս, կամ եթե գնում ես մի երկիր, որտեղ գոնե լեզուն չգիտես, ինչպե՞ս ես աշխատելու։

Տպել
3551 դիտում

Հակառակորդը ականանետերից և խոշոր տրամաչափի հրաձգային զինատեսակներից կրակ է բացել հայկական դիրքերի ուղղությամբ

Ո՛չ Ադրբեջանին, ո՛չ ՌԴ-ին, ո՛չ Թուրքիային ձեռնտու չէ ի դեմս կայացած Հայաստանի, ունենալ գլխացավանք․ Միսկարյան

Ռազմական այս հանցագործությունները միջադեպեր չեն, մատնանշում են տարածաշրջանում Ալիևի ռեժիմի մարդասպան արշավը․ Ֆրանկ Փալոն

Թեման շատերը դարձնում են քաղաքական հարցեր լուծելու միջոց. փորձագետը՝ փողոցներում բանակի համար իրեր հավաքելու մասին

Հայ զինծառայողների սպանության տեսանյութը ներկայացվել է ՄԻԵԴ և Արդարադատության միջազգային դատարան

Բրիտանական դեսպանությունը սարսափած է ադրբեջանական ուժերի կողմից հայ զինվորներին գնդակահարելու տեսանյութից

Ցանկացած վայրագության հեղինակ պետք է պատասխանատվություն կրի, ԱՄՆ-ն անհանգստացած է անզեն հայ գերիների մահապատժից․ Փրայս

ԱԽ քարտուղարը ՆԱՏՕ-ի կենտրոնակայանում խոսել է Ադրբեջանի պատերազմական հանցագործությունների և դրա հետևանքների մասին

Անվտանգության խորհրդի նիստում Արցախի հարցով միաձայն հայտարարություն է ընդունվել

Կառույցը չի կատարում պարտավորությունը. ՀԱՊԿ-ն խոչընդոտ է ՀՀ-ի անվտանգության ապահովմանը. Էդգար Առաքելյան

Այսուհետ գրանցման փաստաթղթերում թերությունների առկայության մասին քաղաքացիները կծանուցվեն էլեկտրոնային տարբերակով

Որոշ օգտատերեր պարբերաբար իրականությանը չհամատասխանող տեղեկություններ են հրապարակում առաջնագծի իրադարձությունների մասին

Ներկրվող ցեմենտի տուրքը կսահմանվի 2.000 դրամ, իսկ ներկրվող կլինկերի համար տուրքը կվերացվի

ԱԺ հերթական նիստերի օրակարգի նախագծում կընդգրկվի 21 հարց

Սիսիան-Երևան ավտոճանապարհին մեքենաներ են բախվել․ կա տուժած

Երեխան ձեռքը մտցրել է էլեկտրական մասաղացի մեջ, կտրվել են դաստակն ու մատները

Ժամանակավորապես կփակվի Մ.Բաղրամյան պողոտան Կասյան փողոցի հետ կապող էստակադան

Լանջաղբյուր գյուղի մոտակա սարում այրվել է 30 հա խոտածածկույթ

Վերահսկողության միջոցառումների շրջանակում Սևանա լճից դուրս է բերվել 16 ապօրինի խեցգետնաորսիչ

Գյումրու փոխքաղաքապետ Դավիթ Առուշանյանը կվերցնի՞ արդյոք պատգամավորական մանդատը. ՔՊ ցուցակում հաջորդը նա է

Մհեր Գրիգորյանը և ԱՄՆ դեսպանը մտքեր են փոխանակել հայ-ամերիկյան երկկողմ համագործակցությանն առնչվող հարցերի շուրջ

Էներգաարդյունավետություն. Ինչպե՞ս ընտրել բնակարան

Քննարկվել են բժշկության ոլորտի կրթության լիցենզիայի պահանջները, չափանիշները և բնութագրերը

ՌԴ ԱԳՆ կոչ է արել Բաքվին և Երևանին մանրակրկիտ հետաքննել գնդակահարությունների տեսանյութը

Ապամոնտաժվում է «Սուրմալու»-ի կիսավեր շենքը

ՀՀ ՊՆ-ն հերքում է Սոթքի ուղղությամբ կրակոցների և քաղաքացիական անձի վիրավորվելու մասին լուրերը

Արմեն Գրիգորյանն անդրադարձել է Ռուսաստանի կողմից Ադրբեջանին զենք վաճառելուն

Անօդաչու թռչող սարքի միջոցով փորձել են հեռախոսներ ուղարկել քրեակատարողական հիմնարկ․ ՔԿԾ

Ամփոփվել է գրքի երևանյան 5-րդ փառատոնը. հայտնի են մրցանակակիրները

ՀՀ առաջին նախագահն արձագանքել է «Հայկական ժամանակ»-ի այսօրվա հրապարկմանը

Այս վճռորոշ ժամանակաշրջանում արդարադատության և դատական համակարգի բարեփոխումների իրականացումն իրենց տեղն ունեն. նախագահ

Հրաժարվում է տեղափոխվել, աշխատանքներ են տարվում. սոցապ նախարարությունը՝ փողոցում գիշերող տարեց կնոջ մասին

ԿԸՀ նախագահի պաշտոնում առաջադրվել է Վահագն Հովակիմյանի թեկնածությունը. նա դուրս է եկել ՔՊ-ից

ՊՆ պատվիրակությունն այցելել է ԱՄՆ ռազմաուսումնական հաստատություններ

Դատական համակարգի բարեփոխումները Կառավարության կարևորագույն առաջնահերթություններից են. Նիկոլ Փաշինյան

Վաղը ժամանակավորապես կդադարեցվի Սևան քաղաքի որոշ հասցեների ջրամատակարարումը

Հայաստանը կարևորում է Գերմանիայի հետ համագործակցության ամրապնդման ուղղությամբ ջանքերը. Վահագն Խաչատուրյան

Ոստիկանապետն ու Ճապոնիայի դեսպանն անդրադարձել են Հայաստանում պարեկային ծառայության գործունեությանը (տեսանյութ)

Արտակարգ դեպք Լոռու մարզում. երկամսյա վարժական հավաքներին չներկայացած տղամարդը դանակով հարձակվել է ոստիկանների վրա

Ընկերս Երևանում մեկ գիշերվա համար 500 եվրոյից պակաս արժեքով հյուրանոց գտնել չի կարողանում․ Վահան Քերոբյան