Բաքու-Թբիլիսի-Կարս. ղարաբաղյան պատերազմը զսպո՞ղ, թե՞ բորբոքող իրականություն

Ադրբեջանի արտգործնախարար Էլմար Մամեդյարովը երեկ հայտարարեց, որ Հայաստանը կարող է միանալ Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթուղային ճանապարհին միայն ԼՂ համակարտության կարգավորումից հետո:

«Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթուղային ճանապարհին Հայաստանի միանալը հնարավոր է միայն Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորումից հետո»,- ասել է Մամեդյարովը, հայտնում է «Թրենդ» գործակալությունը: Նա նաեւ տեղեկացրել է, որ նախագծի անդամ երկրների հետ պայմանագրի համաձայն՝ կստեղծվի Բաքու-Թբիլիսի-Կարսի գործարքներով զբաղվող համատեղ ընկերություն:

Բաքվում հոկտեմբերի 30-ին Ադրբեջանի, Թուրքիայի, Ղազախստանի նախագահների եւ Վրաստանի ու Ուզբեկստանի վարչապետների մասնակցությամբ բացվեց Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթուղին: 2007թ. մեկնարկած, Վրաստանի հայաբնակ Սամցխե-Ջավախք տարածաշրջանով անցնող եւ Հայաստանը շրջանցող ծրագիրը 10 տարի անց իրականություն է դառնում: Շուրջ տասը տարի առաջ Հայաստանի պաշտոնական շրջանակները հայտարարում էին, որ դա տնտեսապես անիրատեսական քաղաքական ծրագիր է, որին պետք չէ լուրջ վերաբերել:

Այսպիսով, Հայաստանի մեկուսացումը խորացնող տարածաշրջանային նավթագազային ծրագրերին ավելանում է եւս մեկը: Տվյալ երթուղով անցնող գրեթե բոլոր նախագծերի հիմքում հայ-թուրքական եւ հայ-ադրբեջանական լարված հարաբերություններն են, ինչպես նաեւ Ռուսաստանը շրջանցելու ցանկությունը։ Միեւնույն ժամանակ, ի տարբերություն նավթագազային խողովակաշարերի, Վրաստանի կառավարող շրջանակները ժամանակին չէին բացառում, որ Հայաստանը կարող է օգտվել այս երկաթուղու ընձեռած հաղորդակցային հնարավորություններից՝ բեռնափոխադրումներ կատարելու համար:

Ադրբեջանի քաղաքական ու փորձագիտական շրջանակներից, սակայն պնդում են հակառակը․ Բաքուն երկաթուղու կառուցմանը համաձայնել է այն կառավարելու պայմանով, ինչը դժվարացնում կամ գրեթե անհնար է դարձնում ՀՀ-ի մասնակցության հարցը: Բացի այդ, երկաթուղու կառուցման մասին պայմանագրով կողմերը հանձնառել են չանել քայլեր, որոնք կարող են հակասել միմյանց շահերին:

Վրաստանցի փորձագետ Գելա Վասաձեն կարծում է, որ թեպետ Վրաստանի տարածքով է անցնում երկաթուղին, իսկ այն ունի ՀՀ-ի հետ երկաթուղային հաղորդակցություն, միեւնույն է Թբիլիսիում չէ, որ կայացվելու է նախագծին Երեւանի մասնակցության վերաբերյալ վերջնական որոշումը:

«Ադրբեջանը երկաթուղու կառուցմանը համաձայնել է այն պայմանով, որ իրենք պետք է զբաղվեն մենեջմենթով: Բաքուն է եղել այդ նախագծի հիմնական հովանավորը: Այսինքն՝ Ադրբեջանը պետք է որոշի, թե ով կարող է բեռնափոխադրումներ անել: Դա կախված է Ադրբեջանից: Եթե Ադրբեջանն ու Հայաստանը բանակցություններ անցկացնեն, ապա գուցե սա հնարավոր դառնա»,- armtimes.com-ի հարցին ի պատասխան այսօր հայտարարել է Գելա Վասաձեն:

Նրա խոսքով, ամեն դեպքում երկաթուղին նոր հնարավորություն է Հայաստանի համար, եթե անգամ ԼՂ հակամարտությամբ պայմանավորված, այն այժմ չկարողանա օգտվել նախագծի կոմունիկացիոն հնարավորություններից: «Հակամարտությունները ժամանակավոր բնույթ են կրում, իսկ նախագծերը մշտական են»,- հավելեց նա:

Գրեթե նույն կարծիքին է Վրաստանի նախկին վարչապետ Բիձինա Իվանիշվիլիի նախկին խորհրդական, տնտեսական հարցերով փորձագետ Գիա Խուխաշվիլին, որը մշտապես բարձրաձայնել է, որ  նախագիծը հարված է վրացական նավահանգիստներին: Նրա կարծիքով, բեռնափոխադրումների մեծ ծավալ ուղղվելու է դեպի երկաթուղի՝ նվազեցնելով նավահանգիստների ծանրաբեռնվածությունը ու եկամուտները:

Նա նաեւ անդրադառնում է նախագածին ՀՀ-ի մասնակցության հարցին: «Ցանկալի է, որ նման նախագծերը տարածաշրջանային բնույթ կրեն, այսինքն՝ բոլոր երկրները ներգրավված լինեն: Պարզ է, որ առկա քաղաքական խնդիրներից ելնելով, քիչ հավանական է, որ Հայաստանը կարող է ուղիղ մասնակցություն ունենալ այս ծրագրին»,- նշում է նա:

Վրաստանի հարցերով փորձագետ Ջոնի Մելիքյանն էլ ենթադրում է, որ թեպետ երկաթուղին եւ նույն երթուղով նախկինում իրականացրած նավթագազային ծրագրերը շրջանցում են Հայաստանը, սակայն դրանք ունեն մեկ կարեւոր նշանակություն:

«Դրանք տարածաշրջանային նախագծեր են եւ կարող են միայն տարածաշրջանում, հատկապես հայ-ադրբեջանական հարաբերություններում կայունացնող գործոն լինել: Դրանք նվազեցնում են հակամարտությունների վերսկսման հնարավորությունը, քանի որ պատերազմի պարագայում այդ ենթակառուցվածքները դառնում են խոցման թիրախ: Պետք է հիշել, որ նույն Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթուղին անցնում է Հայաստանի սահմանից ոչ հեռու», - նշում է փորձագետը:

Նրա հետ չհամաձայնեց Գլոբալիզացիայի եւ տարածաշրջանային համագործակցության վերլուծական կենտրոնի խորհրդի նախագահ Ստեփան Գրիգորյանը: «Ընդհանրապես տրամաբանությունը ճիշտ է: Սակայն այն չի աշխատում ԼՂ հակամարտության պարագայում: Հակառակը, երբ Ադրբեջանը տարբեր նախագծերից ստանում է մեծ գումարներ ու հարստանում, ավելի է ուժեղացնում միլիտարիստական հռետորաբանությունը եւ սրում իրավիճակն առաջնագծում»,- նշում է Գրիգորյանը:

Հատկանշական է, որ վերջերս Հայաստանը Ադրբեջան-Վրաստան-Թուրքիա Արեւելք-Արեւմուտք տրանսպորտային միջանցքին փորձում էր հակադրել ՌԴ-Վրաստան-ՀՀ-Իրան Հյուսիս-հարավ ուղին: Սակայն այս հարթությունում ավելի շատ հարցեր են կուտակված, քան թե պատասխաններ: Եթե Հյուսիս-հարավ տրանսպորտային միջանցքը քիչ թե շատ կառուցվում է, ապա հայ-ռուսական երկաթուղու աբխազական հատվածի վերագործարկման հեռանկարը ծածկված է թանձր մշուշով:

Չնայած վերջերս Վրաստանն ու Ռուսաստանը համաձայնել էին վերաբացել առեւտրա-տրանսպորտային միջանցքները Հարավային Օսիայով ու Աբխազիայով, Գելա Վասաձեն վստահ է, որ առայժմ այդ պայմանավորվածությունները կյանքի չեն կոչվի: «Աբխազիայի եւ Հարավային Օսիայի հետ ճանապարհների վերաբացումը Թբիլիսիի համար նշանակում է այդ տարածքների գոնե տնտեսական անկախության ճանաչում, ինչը ցանկացած վրացական իշխանության համար կլինի քաղաքական ինքնասպանություն»,- եզրափակում է նա:

Տպել
4345 դիտում

Վարչապետը մարտի 1-ին Հանրապետության հրապարակում հանրահավաքի և երթի է հրավիրում

Պահանջում ենք բանակը չներքաշել քաղաքական պրոցեսների մեջ, երկրի անվտանգությունը չստորադասել սեփական քաղաքական շահերին. ՊՆ

Վարչապետի աշխատակազմն անհիմն է համարում և չի ընդունում նախագահի աշխատակազմից ստացված առարկությունները. Արսեն Թորոսյան

Զինծառայողների հարազատները դեռ Արցախում են, բայց որոնողական աշխատանքները չեն վերսկսվում. ռուսական կողմը բանակցում է

ԳՇ պետին պաշտոնանկ անելու միջնորդությունը կրկին ուղարկում եմ Հանրապետության նախագահին. Նիկոլ Փաշինյան

Մնալով ազատության մեջ կարող են խոչընդոտել գործի քննությանը. ՔԿ-ն պարզաբանել է Շահումյան գյուղի 5 բնակչի կալանավորումը

Անհրաժեշտություն է առաջացել նորից ծավալել կորոնավիրուսային բժշկական կենտրոններ. Գևորգ Սիմոնյան

Բավրայի սահմանային անցակետում հետախուզվող է հայտնաբերվել

Գերագույն հոգևոր խորհուրդն ավարտեց աշխատանքները. Մայր Աթոռ

Ադրբեջանը դեռևս պատրաստ չէ քայլեր ձեռնարկելու Հարավային Կովկասում խաղաղության և կայունության համար. Աննա Նաղդալյան

ՀՀ նախագահը առարկություններով վերադարձրեց ԳՇ պետին պաշտոնից ազատելու հրամանագրի նախագիծը

Նախագահ Սարգսյանն ամբողջությամբ և խորապես գիտակցում է իրեն բաժին հասած պատասխանատվությունը սերունդների առաջ. Բաբաջանյան

Հայ-ադրբեջանական շփման գծում սահմանային իրադրությունը կայուն է

Խորությամբ զգում եմ ձեր ցավը և պատրաստ եմ աջակցել ձեզ. ՀՀ նախագահը հանդիպել է անհետ կորածների ընտանիքների անդամների հետ

ՃՈ երկու տեսուչի մեղադրանք է առաջադրվել․ Ներքին անվտանգության վարչության բացահայտումը (տեսանյութ)

Ադրբեջանական կողմը մանիպուլյացիայի է ենթարկում հայ գերիների ցուցակը. Արա Այվազյան

Ընդդիմությունը հանրահավաք է անցկացնում Բաղրամյան պողոտայում

Օդի ջերմաստիճանը փետրվարի 27-ից 28-ը կբարձրանա 3-ից 4 աստիճանով և նույնքան կնվազի մարտի 1-ին ու 2-ին

ՀՀ նախագահը Օնիկ Գասպարյանին ազատելու վերաբերյալ որևէ որոշում չի կայացրել, դեռ ժամանակ ունի

Հայաստանի և Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարները հեռախոսազրույցում քննարկել են տարածաշրջանային իրավիճակը. «Արմենպրես»

Նախագահ Արմեն Սարգսյանը հանդիպել է ԱԺ խմբակցություններում չընդգրկված մի խումբ պատգամավորների հետ (տեսանյութ)

Ադրբեջանը չի կարող որևէ դեր ունենալ Արցախ օտարերկրացիների մուտքի ընթացակարգերում, դա մեր բացառիկ իրավունքն է. Բեգլարյան

Նարեկ Մալյանին մեղադրանք է առաջադրվել

ՀՀ արտգործնախարարն անդրադարձել է Ադրբեջանի գործընկերոջ հետ հնարավոր հանդիպմանը. «Արմենպրես»

Վանաձորում վրաերթի է ենթարկվել 7-ամյա տղա. անցած մեկ օրում ՀՀ -ում 7 ՃՏՊ է արձանագրվել

Վանաձորում եղբայրներ են դանակահարվել. ձերբակալվել է 26-ամյա երիտասարդ

2020 թվականին քրեական ենթամշակույթին առնչվող 16 դեպք է արձանագրվել

Արարատ Միրզոյանը հարգանքի տուրք է մատուցել Սումգայիթի ջարդերի զոհերի հիշատակին

ՊԵԿ նախագահը քննարկել է կոմիտեի տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտի նախագծերը

Ներկայացվել է «Հայոց լեռների գաղտնիքներից» անիմացիոն տեսանյութը՝ սուրդո թարգմանությամբ

Լրամշակվում է Երիտասարդական պետական քաղաքականության 2021-2025 թթ. ռազմավարության նախագիծը

Վիճաբանություն և դանակահարություն Ազատության հրապարակում. կա ձերբակալված

Վարդենյաց լեռնանցքը դժվարանցանելի է կցորդիչով տրանսպորտային միջոցների համար

Կոչ ենք անում միջազգային հանրությանը դատապարտել սումգայիթյան ցեղասպանությունը և Ադրբեջանի հայատյաց քաղաքականությունը

Հրապարակվել է կեղծված ձևաթուղթ. Դիլիջանի համայնքապետ Դավիթ Սարգսյանն անդրադարձել է իր անձի հետ կապված հրապարակումներին

Ադրբեջանում պահվող հայկական կողմի բոլոր զինծառայողները և քաղաքացիական անձինք կարգավիճակով գերիներ են. ՄԻՊ

Վարչապետը հարգանքի տուրք է մատուցել Սումգայիթի ոճրագործության զոհերի հիշատակին (լուսանկարներ)

Սումգայիթյան ջարդերը պատասխանն էին Արցախի ժողովրդի՝ իր պատմական հայրենիքում կյանքի անօտարելի իրավունքի բարձրաձայնման

ՀՀ նախագահն ու Արման Թաթոյանը քննարկել են գերիների վերադարձի, սահմանամերձ համայնքների բնակիչների հետ կապված հարցերը

Սննդից ու կացարանի ապահովումից բացի առաջնային է տեղահանված արցախցիների կրթության իրավունքի իրացումը. Կարինե Գյադուկյան