էներգետիկ համակարգը ստուգելիս ձանձրանալու առիթներ չեն լինի

01/06/2018 schedule17:30

Նախօրեին ԱԺ-ում լրագրողների հետ զրույցում էներգետիկ ենթակառուցվածքների եւ բնական պաշարների նախարար Արթուր Գրիգորյանը հայտնեց, թե նախարարությունում քննարկվում է գազի եւ էլէներգիայի սակագների նվազեցման հարցը: Դրանք նախնական քննարկումներ են, որոնց մասնակցում են նաեւ հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի ներկայացուցիչները:

Սակագների հարցը նոր կառավարության համար չափազանց մեծ նշանակություն ունի: Կարելի է ենթադրել, որ ոչ հեռու ապագայում այս քննարկումները կվերածվեն շատ լուրջ գործընթացի, որում բացի նախարարության եւ հանձնաժողովի ներկայացուցիչներից կներառվեն նաեւ ոլորտին քաջատեղյակ անկախ փորձագետներ: Նույնիսկ առանց բարդ ու խուճուճ հաշվարկների էլ ակնհայտ է, որ կան սակագները էականորեն նվազեցնելու ռեսուրսներ:

Խնդիրն այն է, որ գազի եւ էլէներգիայի ոլորտները միշտ էլ մութ են եղել հանրության համար: Դրանք փակ համակարգեր են, որտեղ «պտտվում են» ահռելի գումարներ: Միայն գազի ոլորտում՝ մոտ կես միլիարդ դոլար, իսկ էլէներգիայի ոլորտում՝ մոտ 350 միլիոն դոլար տարեկան: Միայն, այսպես կոչված, «կորուստների» ծավալը տարեկան կազմում է մոտ 80 միլիոն դոլար: Ծավալներն այնպիսին են, որ ճշգրիտ թվերն այնքան էլ հեշտ չէ հաշվել:  

Տարիներ շարունակ Հայաստանի էներգետիկ ոլորտը վերահսկվել է իշխող կլանի հավատարիմների կողմից: Այդ ոլորտում բարձր ու միջին պաշտոն զբաղեցրած անձինք հասցրել են դիզել ահռելի սեփականություն: Հենց միայն դրանից ակնհայտ է դառնում, որ ոլորտում ահավոր ծավալների «սեւ» փողեր կան:

Դրանք գոյանում են ոչ միայն կորուստների շնորհիվ: Մեր էներգետիկ համակարգը թաղված է կոռուպցիայի մեջ: Համակարգում կատարվում են, մեղմ ասած, ուռճացված գնումներ, եւ այդ ծախսերը ներառվում են սակագների մեջ: Որպես ծախսեր էին ներկայացվում տարբեր մեծածավալ աշխատանքներ, որոնք իրականում չէին կատարվում, եւ միայն «փող էր» դուրս գրվում: Գոյություն ուներ մի սխեմա, որով աստղաբաշխական գումարներ էին փոշիացվում. ապրանքը դուրս էր գրվում որպես անպիտան գույք, դա մի թեթեւ կոսմետիկ վերանորոգման էր ենթարկվում ու բարձր գնով կրկին վաճառվում համակարգի վրա: Եվ այդ ծախսը կրկին ներառվում էր սակագների մեջ: Էներգահամակարգի շուրջը գործում էին մի քանի ՍՊԸ-ներ, որոնք պատկանում էին բարձրաստիճան պաշտոնյաների հետ փոխկապակցված անձանց: Այդ ընկերությունները ապրանքների կամ ծառայությունների մատակարարման միլիոնավոր դոլարների պատվերներ էին ստանում, մատակարարում էին այդ ապրանքները շուկայականից անհամեմատ  թանկ գներով:

Այս ամենը նորություն չէ, եւ դրա մասին բարձրաձայնվել է բազմիցս: Սակայն դա չի դարձել լուրջ քննարկումների թեմա: Էլ չենք խոսում այն մասին, որ նմանատիպ բազմաթիվ դեպքեր չեն ունեցել քրեական հետեւանքներ: Իրավապահ մարմինների բազմաթիվ բարձրաստիճան պաշտոնյաներ իրենց ծանրակշիռ փայը ունենին էներգահամակարգից «անհետացող» գումարներից: Բավական է ուսումնասիրել, թե նախկին կամ ներկա դատախազներից ովքեր ամառանոցներ ունեն էներգահամակարգի ղեկավարների հարեւանությամբ, եւ ամեն ինչ պարզ կդառնա:

Անցած երկու տասնամյակների ընթացքում էներգահամակարգից «անհետացած» գումարների ընդհանուր ծավալը հաշվվում է միլիարդավոր դոլարներով: Ու, բնականաբար, այս համակարգը չպետք է եւ չի կարող դուրս մնալ նոր կառավարության ուշադրությունից:  Դա գործող կառավարության շահերից է բխում: Առաջին քայլով պետք է չափազանց խորը մասնագիտական եւ մանրամասնորեն ուսումնասիրվի էներգահամակարգում սակագնի հաշվարկման ամբողջ շղթան: Կոռուպցիան, հավելագրումները, թույլատրելի մակարդակից դուրս կորուստները նվազեցնելու շնորհիվ կարելի է էականորեն նվազեցնել սակագները էներգահամակարգում:

Եվ սա կարող է դառնալ նոր կառավարության սոցիալական բնույթի հզորագույն քայլ: Խնդիրն այն է, որ մեր բնակչությունը եւ բիզնեսը անհավանական ծախսեր է կատարում գազի եւ էլէներգիայի վրա: Սակագնի նույնիսկ 10-15 տոկոսով, հավասարազոր է թոշակների եւ աշխատավարձերի բարձրացմանը: Այսինքն եթե կառավարությունը չբարձրացնի թոշակներն ու բյուջետային հիմնարկների աշխատավարձերը, եւ փոխարենը կենտրոնանա գազի եւ էլէներգիայի սակագների նվազման վրա, ապա սոցիալական ուղղվածության մեծ քայլ կատարած կլինի, առանց պետական բյուջեի ծախսերը ավելացնելու:

Առանձին թեմա է էներգահամակարգում անցած տարիներին ծախսված հարյուրավոր միլիոն դոլարների հասնող վարկերի օգտագործման արդյունավետության խնդիրը: Բոլորովին չի կարելի բացառել, որ դրա արդյունքում կարող են ի հայտ գալ տասնյակ միլիոնավոր դոլարներ կոնկրետ անձանց հաշիվներում: Ու ՀՀ արտաքին պարտքի սպասարկման խնդիրը մի քիչ թեթեւանա:

Մի խոսքով սա մի ոլորտ է, որտեղ ստուգումներ անելու մեծ, շատ մեծ դաշտ կա: Այնքան մեծ, որ ձանձրանալու առիթ չի լինի:

Տպել
4553 դիտում

Ստեփանավանի դենդրոպարկի մուտքի մոտ սահմանափակումներ են դրվել. նախօրեին 10 000 մարդ էր այցելել այնտեղ (լուսանկարներ)

Գեղարքունիքի մարզում կորոնավիրուսի 6 նոր դեպք է հաստատվել

Մինչ այս քրեական հետապնդման մարմինների կողմից իրականացված գործողությունները եղել են ու մնում են իրավաչափ. Գոռ Աբրահամյան

Շիրակի մարզում առաջին անգամ սոյա կմշակվի. ծրագիրը փորձնական է

Անցյալի եւ ապագայի միջեւ գիծ պետք է քաշվի, պետք է հասկանալ՝ ինչ է տեղի ունեցել 1996-ին, 1999-ին, 2008-ին...Ա. Ջուլհակյան

Երևանում տերմինալներից գողություն կատարողների խումբ է բռնվել. ձերբակալվել են 22 և 26-ամյա երկու երիտասարդներ

Այգեձոր բնակավայրի «Այգեձորի գոմեր» կոչվող հանդամասում մոտ 5 հա խոտածածկ տարածք է այրվել

ՍԱՏՄ մշտադիտարկումներն ու կրկնայցերը Երեւան քաղաքում. կրկնակի խախտում է թույլ տվել 2 կազմակերպություն

Նախագահը կրթության փորձագետ Անահիտ Բախշյանի հետ խոսել է Լանզարոտի կոնվենցիայի վերաբերյալ իր մտահոգությունների մասին

Հյուրանոցային համալիրի սեփականատիրոջ կազմակերպմամբ տնօրենին զրկել են ազատությունից, ապա ունեզրկել

Ոստիկանությունում Ռուբեն Հայրապետյանին առնչվող նոր քրեական գործ է հարուցվել

Առողջապահության նախարարը հանդիպել է ՀՎԿԱԿ-ի մասնաճյուղերի տնօրեններին

Գալուստ Սահակյանի որդին ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՔԿ-ում քննվող քրեական գործով

Սննդի անվտանգության տեսչական մարմինը մշտադիտարկումներ է իրականացրել Երեւանում․ հայտնաբերվել են մի շարք խախտումներ

ԱԻՆ-ը շրջայց է իրականացնում ՀՀ տարածքում (Տեսանյութ)

ՀՀ վարչապետը ցավակցական հեռագիր է հղել Իսպանիայի կառավարության նախագահին

Նախագահը ստորագրել է սեռական բռնություններից երեխաների պաշտպանության մասին կոնվենցիան վավերացնելու օրենքը և վավերագիրը

Մենք գնում ենք այս ճանապարհով՝ փոխանցելով «կրիր դիմակ, փրկիր կյանքեր» ուղերձը

Կորոնավիրուսի դեմ պայքարող բուժաշխատողների վարձատրությունը 2-3 անգամ բարձրացել է. ռեանիմատոլոգների պակաս կա

Կորոնավիրուսից մահացած մոր հուղարկավորության ժամանակ վարակված աղջիկները եւս մահացել են