Հեղափոխության ընդդիմադիր կողմը սոցցանցը օգտագործում է հեղափոխության դեմ. Ս. Մարտիրոսյան

Օգոստոսի 17-ին Հանրապետության հրապարակում կայացած մեծ հանրահավաքի ժամանակ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց, որ որոշ մարդիկ «փողեր են ծախսում, լրատվամիջոցներ ու ֆեյքեր են առնում»: Եւ, իրոք, թերեւս անզեն աչքով էլ նկատելի է, որ հաճախակի տարբեր ինֆորմացիաներ են տարածվում անհայտ աղբյուրներից եւ կեղծ էջերից: Որքանո՞վ է արդյունավետ ֆեյքերով ինչ-ինչ տրամադրությունները փոխելը: ՀԺ-ն զրուցել է մեդիափորձագետ Սամվել Մարտիրոսյանի հետ:

- Պարոն Մարտիրոսյան, որպես մեդիափորձագետ, նկատե՞լ եք ֆեյքերի ակտիվությունը սոցցանցերում, այս մասին անգամ երկրի ղեկավարի մակարդակով հայտարարվեց:

- Այո, ակնհայտ է, որ արշավներ կան: Խնդիրը, կարծում եմ, ավելի կոմպլեկտ է՝ այն առումով, որ տեղեկատվական լուրջ հակամարտություն է, ընդ որում՝ միանգամից մի քանի խմբեր են տարբեր կողմերից աշխատում: Խոսքը միայն ֆեյքերին չի արդեն վերաբերվում, ներգրավված են լրատվամիջոցներ, անձինք, որոնք չեն թաքցնում իրենց անունը կամ հասարակական դիրքը: Այսինքն, ֆեյքերը այս ամեն ինչի միայն մի հատվածն են: Ֆեյքերը ավելի շատ ապահովում են նյութերի տարածումը, ապահովում են զանգվածայնությունը, որ տպավորություն ստեղծվի, որ, օրինակ, այդ նյութը շատ կարդացվել եւ տարածվել է: Եւ մի կարեւոր բան՝ դրանք հոգեբանական ճնշման գործիք են, շատ դեպքերում ինչ-որ մեկի բերանը փակելու կամ լրատվամիջոցի բերանը փակելու ձեւ է, երբ որ զանգվածային հարձակվում են ֆեյք էջերով` հայհոյանքներով, զրպարտանքներով եւ այլն: Բնականաբար, բոլորը չեն, որ կարող են դիմադրել հոգեբանորեն:

- Իսկ որքանո՞վ է արդյունավետ ֆեյքերի միջոցով իշխանության դեմ պայքարելը:

- Ֆեյքերի միջոցով արդյունավետ չէ, կարծում եմ՝ հասարակությունը քիչ թե շատ սովորել է այդ ֆեյքային պայքարներին այս տարիների ընթացքում: Դրա համար հիմա ֆեյքերը ավելի շատ օժանդակ ուժ են, իսկ ռեալ պայքարի մեջ մղվում են արդեն ռեալ մարդիկ եւ լրատվամիջոցներ: Այսինքն, այդ տեսանկյունից հետաքրքիր փոփոխություն է կատարվել ներքին քաղաքական տեղեկատվական պատերազմների մեջ:

- Ի՞նչ քանակությամբ ֆեյքերի մասին է խոսքը:

- Շատ դեպքերում դժվար է նորմալ մարդուն ֆեյքից տարբերել, որովհետեւ շատ մարդիկ կան, որ իրենց էջերը փակել են եւ այն հասանելի է միայն ընկերների համար, կողքից նայողի մոտ կարող է տպավորություն ստեղծվել, որ դա ֆեյք է, բայց իրականում այն ֆեյք չէ: Այս տեսակի մարդիկ շատ են, դրա համար կարող է տպավորություն ստեղծվել, որ ֆեյքերը շատ են: Բայց կարծում եմ՝ ռեալ ֆեյքերի թիվը, որոնք օգտագործվում են հենց քաղաքական գործընթացների մեջ, մի քանի հազար է, մոտ 10 հազարի է հասնում: Հաշվի առնենք նաեւ, որ ֆեյսբուքը անընդհատ այդ ֆեյք էջերը փակում է:

- Իսկ այդ էջերը ղեկավարողների թիվը որքա՞ն է:

- Կարծում եմ՝ ղեկավարողների թիվը մեծ չէ: Մի քանի հոգի, որ քրտնաջան այդ գործի վրա նստեն, կարող են բավականին մեծ քանակի ֆեյքերի բանակ ունենալ:

- Փաստորեն, կարող ենք ասել, որ հեղափոխությունից հետո Հայաստանում սկսել է ավելի շատ մեդիապատերա՞զմ:

- Միանշանակ, սա նոր բան չէ: Նմանատիպ բան եղել է 2013 թվականի նախընտրական եւ ընտրական շրջանում, պարզապես այն ժամանակ սոցցանցերը այսքան մեծ ազդեցություն չունեին, հիմա մարդկանց ներգրավվածությունն է ավելի մեծ:

- Ի՞նչ եք կարծում, սա կապ ունի՞ այն բանի հետ, որ հեղափոխության հիմնական զենքերից մեկը եղել է համացանցը:

- Հեղափոխությունը մարդկանց բերեց սոցցանց եւ, բնականաբար, հեղափոխության ընդդիմադիր կողմը այդ դաշտը հիմա օգտագործում է հենց նույն հեղափոխության դեմ: Այսինքն, հեղափոխությունը ստեղծեց կախվածությունը սոցցանցերից ու, բնականաբար, հակահեղափոխական ուժերը պետք է օգտագործեն այդ նույն դաշտը:

- Ֆեյքերը միայն ՀՀԿ-ի մտացածին հակահեղափոխությա՞նն են սպասարկում:

- Հակահեղափոխությունը մի բեւեռ չի, ինձ մոտ առնվազն այդպիսի տպավորություն է: Կարծում եմ՝ հեղափոխական թիմեր կան, որոնք հիմնականում ֆեյքեր չեն, այլ մարդիկ են, որոնք փորձում են հակահեղափոխականների դեմ աշխատել, համախմբվում են: Նրանք մոտավորապես անում են նույն բանը, ինչ-որ հակահեղափոխական ֆեյքերն են անում: Իրենք, չլինելով ֆեյքեր, հենց նույն հասարակական ճնշումն են իրականացնում, ինչը շատ լրագրողների է մտահոգում: Որովհետեւ փաստացի ամեն մի քննադատություն բերում է նրան, որ լրագրողները եւ լրատվամիջոցները ենթարկվում են զանգվածային հարձակման, պիտակավորման` հակահեղափոխական, ինչը շատ մտահոգիչ երեւույթ է:

- Ֆեյքերի միջոցով նաեւ փորձում են ինչ-որ տրամադրություններ ստեղծել, վերջերս օրինակ սոցցանցերում տարածեցին, որ Ռոբերտ Քոչարյանը 6-7 լրատվամիջոց է ձեռք բերել եւ անգամ «Հայկական Ժամանակ»-ին էին այդ ցուցակում ներառել, սա ի՞նչ նպատակ է հետապնդում:

- Խնդիրը նրանում է, որ աղբյուրները արդեն չես հասկանում, թե որը որ կողմից է գալիս: Կան մարդիկ, որոնք ուզում են տեղեկացված մարդու տպավորություն թողնել ու հաճախ ինչ-որ բաներ են ստեղծում, որ ցույց տան, թե իրենք թույն դեմքեր են եւ ինչ-որ բաներ գիտեն: Պարզապես այդ մարդկանց փառասիրությունը բերում է ապատեղեկատվության ձեւավորման:

Կան, որ ասեկոսեները իրար գլխի աճում են եւ ճիշտն ու սխալը իրար հետ խառնվում են, սա ուրիշ մի բան է: Երբ ուզում են իրականությունը թաքցնել, դարձնում են աբսուրդի նման` ավելացնելով ինչ-որ լրացուցիչ մի բան: Օրինակ, այս դեպքում, ՀԺ-ն ավելացնելով, նրանք հեղինակազրկել են ընդհանուր բովանդակությունը:

Տպել
7471 դիտում

ՏԻՄ ընտրություններ. հաղթանա՞կ, թե պարտություն. խմբագրական

ԵՄ-Հայաստան առևտրաշրջանառությունն աճել է 19 տոկոսով. արտահանման դյուրացմանը նպաստել է նաև GSP+ համակարգը

Հրդեհ Սյունիքում․ փայտյա 2 տնակ ամբողջությամբ այրվել են

Վիսենտե դել Բոսկեն՝ աշխարհի ֆուտբոլային ամենատիտղոսակիր մարզիչներից մեկը, կգա Հայաստան

ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները ժամանել են Երեւան․ այնուհետեւ կայցելեն Բաքու

ԱՄՆ-ի 16 նահանգներ դատական հայց են ներկայացրել Թրամփի՝ արտակարգ իրադրություն հայտարարելու որոշման

Ոստիկանությունը հայտնաբերել է որոնվող 12-ամյա Հրաչյա Բադասյանին

Աշխարհը չունի. քննություն ենք բռնելու

Օմբուդսմենը էլի նշանակվեց. Քոչարյանը չդարձավ Մանդելա

Կոմիտասի պողոտայում գտնվող դպրոցի արտաքին պատից քարերը թուլացել են, թափվել երթևեկելի հատված

Բարձր աշխատավարձ. պայքար դատական կոռուպցիայի դեմ

Երևանում թալանել են «Նաիրի» բժշկական կենտրոնի գլխավոր տնօրեն Անատոլի Գնունու տունը

Թումանյանի 150-ամյակին նվիրված միջոցառում է տեղի ունեցել նաև Սանկտ-Պետերբուրգում

Ոստիկանները բացահայտել են տրակտորի գողության 27 տարի առաջ կատարված դեպքը

Փրկարարները դուրս են բերել ձյան շերտում արգելափակված մեքենաները

Շարունակում են փակ մնալ Շիրակի ու Արագածոտնի մարզերի մի շարք միջհամայնքային ճանապարհներ

Այգեպար գյուղում այրվել է փայտյա տնակի տանիքը. տուժածներ չկան

Երևանի Միքայելյան փողոցի տներից մեկում հայտնաբերվել է բնակչի դին

Երևանում և 4 մարզում այսօր էլեկտրաէներգիայի մինչեւ 6-ժամյա անջատումներ կլինեն

200 ժամ հարկադիր աշխատանք. դատարանն անփոփոխ է թողել Արմեն Ջիգարխանյանի նախկին կնոջ դատավճիռը