Ժողովրդավար Թուրքիան կարող է լինել ԵՄ-ում

Նոյեմբերի 22-ին Եվրոպական դիվանագիտության ղեկավար Ֆեդերիկա Մոգերինին եւ Եվրոպական հարեւանության քաղաքականության եւ ընդլայնման բանակցությունների հարցերով հանձնակատար Յոհաննես Հանը Անկարայում էին՝ Թուրքիա-ԵՄ բարձր մակարդակի հանդիպման: Ընդ որում, եվրոպացի պաշտոնյաներին չի ընդունել Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը: Ըստ թուրքական «Ջումհուրիյեթ» պարբերականի՝ հանդիպման չկայանալու պատճառը Էրդողանն է, որը մերժել է Մոգերինիին եւ Հանին ընդունելու առաջարկը, չնայած նրան, որ գտնվել է Անկարայում եւ օրակարգում անհետաձգելի հանդիպումներ չի ունեցել: Մոգերինին եւ Հանը հանդիպել են Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Մեվլութ Չավուշօղլուի եւ նրա տեղակալ Ֆարուք Քայմաքիի հետ:

Բանակցությունների ընթացքում քննարկվել է Իրանի միջուկային համաձայնագրի պահպանման անհրաժեշտությունը, ինչպես նաեւ Թուրքիայի՝ ԵՄ-ին անդամակցելու հարցը: Բացի դրանից կողմերը ողջունել են սիրիական Իդլիբի վերաբերյալ Ռուսաստանի եւ Թուրքիայի հուշագրի կատարումը:

ԵՄ-ի եւ Թուրքիայի ներկայացուցիչները բանակցությունների արդյունում ընդունված համատեղ հայտարարության մեջ անհրաժեշտ են համարել, որպեսզի Իրանը շարունակի ստանալ Գործողությունների համատեղ համապարփակ ծրագրից բխող տնտեսական օգուտներ: Այլ կերպ ասած, նրանք դեմ են արտահայտվել Իրանի դեմ պատժամիջոցներին, ինչն, ըստ էության, հավելյալ լարում է ԱՄՆ-ի հետ հարաբերություններում:

Թուրքիայի՝ ԵՄ-ին անդամակցելու վերաբերյալ բանակցությունները դադարեցվել էին ս. թ. հունիսին: Եվրոպայի Խորհուրդը կասեցրել էր նաեւ Թուրքիայի եւ ԵՄ-ի միջեւ մաքսային միության ամրապնդումը: Դա տեղի էր ունեցել Էրդողանի՝ նախագահ ընտրվելուց հետո եւ կապված էր ընտրությունների ընթացքում տեղի ունեցած խախտումների եւ երկրում ժողովրդավարության զգալի նահանջի հետ:

Իսկ վերջին հանդիպումը կարելի է դիտարկել որպես բանակցությունների վերսկսում, թեեւ դրա ընթացքում էլ զգացվում էր որոշակի լարվածություն ԵՄ-ի հետ ինտեգրացիոն գործընթացի առումով: Չավուշօղլուն հայտարարել էր, որ Թուրքիայի ընթացքը դեպի ԵՄ խաթարող «քաղաքական խոչընդոտները» անթույլատրելի են:

«ԵՄ-ին Թուրքիայի անդամակցությունը բացառող հայտարարությունները որեւէ օգուտ չեն բերում»,- հայտարարել է նա՝ հավելելով, որ Թուրքիային ԵՄ չընդունելը, ոչ ավել, ոչ պակաս, «խանգարում է Եվրամիության բարգավաճմանն ու քաղաքական կայունությանը»:

Հարկ է նշել, սակայն, որ Թուրքիան դեռեւս օգոստոսին էր վերսկսել շարժումը դեպի Եվրամիություն: Շուրջ երեք տարվա ընդմիջումից հետո տեղի էր ունեցել «Բարեփոխումներին հետեւող խմբի» նիստը, որի արդյունքներով որոշվել էր արագացնել ԵՄ-ին անդամակցելու համար անհրաժեշտ բարեփոխումների իրականացումը: Հաջորդ նիստը նախատեսվում է դեկտեմբերի 11-ին, որի ընթացքում կենտրոնական կլինեն դատական համակարգի եւ մարդու իրավունքների վերաբերյալ հարցերը: Դրանք, թերեւս, ամենախնդրահարույց կետերն են Թուրքիա-ԵՄ հարաբերություններում եւ հենց դրանց վերաբերյալ Անկարայում մտահոգություններ հնչեցին Մոգերինիի եւ Հանի կողմից:

Յոհաննես Հանը Անկարայում հայտարարել էր, որ խորապես մտահոգված է թուրքական բանտերում կալանավորված բազմաթիվ լրագրողների եւ գիտնականների ճակատագրով, իսկ Ֆեդերիկա Մոգերինին հույս էր հայտնել, որ ժողովրդադեմոկրատական կուսակցության ղեկավար Սալահեդդին Դեմիրթաշը հնարավորինս շուտ ազատ կարձակվի: Վերջինս 2016 թ. նոյեմբերից բանտում է, նրան մեղադրում են Թուրքիայում արգելված «Քրդստանի աշխատավորական կուսակցության» հետ կապերի համար: Ավելի վաղ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը ապօրինի էր համարել Դեմիրթաշի կալանքի ժամկետի երկարաձգումը, ինչին ի պատասխան Էրդողանը հայտարարել էր, որ ՄԻԵԴ-ի վճիռները իր երկրի վրա չեն անդրադառնում:

ԵՄ-ի համար ոչ պակաս խնդրահարույց է Թուրքիայի դատական համակարգը: Երկրի բոլոր դատավորներին նշանակում է նախագահը, ինչը անթույլատրելի է եվրոպական ժողովրդավարության տեսանկյունից: Քրեական պատասխանատվությունը, օրինակ, նախագահին վիրավորելու համար եւս չի խոսում Թուրքիայի ժողովրդավար երկիր լինելու մասին:

Հաշվի առնելով վերոնշյալ խնդիրները եւ վերջին տարիներին Էրդողանի ավտորիտար իշխանության ամրապնդման միտումը՝ կարելի է ենթադրել, որ մոտ ապագայում կտրուկ առաջընթաց Թուրքիայի՝ ԵՄ-ին անդամակցելու հարցում չի լինելու: Այդուհանդերձ, դա չի նշանակում, որ Թուրքիան եւ ԵՄ-ն հեռանկարային հատման կետեր չունեն:

Թուրքիա-ԵՄ տնտեսական համագործացությունը բավական սերտ է, սակայն քաղաքական առումով Թուրքիան շատ հարցերում դուրս է մնում եվրոպական քաղաքականությունից: Այս տեսանկյունից անհրաժեշտություն կա տնտեսական համագործակցութունը նաեւ քաղաքական դաշտ տեղափոխելու: Եւ այդ համագործակցությունը կարող է հակաամերիկյան բնույթ ստանալ:

2019 թ. նախատեսվում է ավարտին հասցնել Ռուսաստանից Գերմանիա ձգվող «Հյուսիսային հոսք 2» գազատարը, ինչն ավելի մեծ կախվածության մեջ կդնի Եվրոպան ռուսական գազից: Դրա հանդեպ կտրուկ բացասական է տրամադրված ԱՄՆ-ն, ինչը բնական է, քանի, որ այն ձգտում է սեփական հեղուկացված գազը վաճառել Եվրոպայում:

Հաջորդ տարի նախատեսվում է նաեւ ավարտին հասցնել Ռուսաստանից Թուրքիա ձգվող «Թուրքական հոսք» գազատարի կառուցումը: Այն Բալկաններով դեպի Եվրոպայի խորք շարունակվելու հեռանկար ունի: Այդ հեռանկարի իրականություն դառնալու՝ Եվրոպայի, Թուրքիայի եւ Ռուսաստանի համատեղ էներգետիկ շահերի համընկնման պարագայում, Թուրքիան կարող է եվրոպական քաղաքականությունում ակտիվ մասնակցության հայտ ներկայացնել, եթե, իհարկե, պատրաստ լինի թեկուզ կոսմետիկ ժողովրդավարացման:

Տպել
1920 դիտում

Ավտոմեքենան դուրս է եկել ճանապարհի երթևեկելի հատվածից և կողաշրջվել. կա տուժած

Տիգրան Ավինյանը հանդիպում է ունեցել Ուկրաինայի նորընտիր նախագահ Զելենսկիի հետ

Դ. Տոնոյանը Վանաձորում 48 բնակարանների բանալիներ է հանձնել սպաների ընտանիքներին (լուսանկարներ)

Մեր տեսլականն է Հայաստանը դարձնել երկիր, ուր տաղանդը զարգացնելու անսահմանափակ հնարավորություններ կան. վարչապետ

ՈՒԵՖԱ-ի կարծիքը Մխիթարյանի վերաբերյալ «Արսենալի» որոշման մասին. ըստ The Sun-ի՝ պաթետիկ պատասխան է

Հ. Արշակյանի գլխավորած պատվիրակությունը Տալլինում մասնակցում է էլեկտրոնային կառավարման 5-րդ համաժողովին

30 տարվա վագոն-տնակը մինչև տարեվերջ կմնա անցյալում

Վարչապետի կոչը սահմանադրական կարգը տապալելու փորձ համարել չի կարելի. սահմանադրագետ

ՀԱՅԲԻԶՆԵՍԲԱՆԿԻՑ ոսկու վարկերի գծով ակցիա «ԿՈՒՏԱԿԻՐ ՆՎԵՐՆԵՐ ԱՄՌԱՆԻՑ»

Լոռիում սողանքը գնալով ակտիվանում է. ամեն պահի կարող է փլուզում լինել (լուսանկարներ)

Թուրքերը զինված մտել են Ջավախքի Կարծախ գյուղ, դաժան ծեծի ենթարկել պահակին եւ գողացել 32 անասուն

Մարուքյանը հրապարակել է ԼՀԿ և ԲՀԿ խմբակցությունների կողմից հրավիրված ԱԺ նիստում քննարկվելիք հայտարարության նախագիծը

Աննախադեպ շտապողականություն. Ռոբերտ Քոչարյանի ու մյուսների գործն ամեն գնով հասցվել է ՍԴ. Վահե Գրիգորյան

Մտել է կալանավորի խուց ու կտրող-ծակող գործիքով հարվածներ է հասցրել. սպանության փորձ «Արթիկ» ՔԿՀ-ում

Արարատի ոստիկանները ապօրինի պահվող ինքնաձիգ և դիպուկահար հրացան են հայտնաբերել (տեսանյութ)

«Իմ քայլը» խմբակցությունը փակ նիստում որոշել է ստեղծել երկու քննիչ հանձնաժողով եւ մշակել վեթթինգի նախագիծ

Գասպարին Քոչարյանի դատի ժամանակ վիրավորել է ոստիկանների՞ն. քննություն է իրականացվում

Չի բացառվում, որ կլինեն հեռացող դատավորներ. Արտակ Զեյնալյան

Պորոշենկոյին կասկածում են պետական դավաճանության համար. նրա դեմ վարույթ է սկսվել

Առաջին եռամսյակում Արցախի բուժհաստատություններում 411 երեխա է ծնվել