Հայաստանյան հասարակությունն ընտրել է ժողովրդավարության ուղին. Մարկ Բերհենդթ՝ Freedom House

13/02/2019 schedule09:09

Ամերիկայի Ձայնի հարցերին է պատասխանում Freedom House կազմակերպության Եվրոպայի և Եվրասիայի ծրագրերի տնօրեն Մարկ Բեհրենդթը:

Հարց՝ Շնորհակալություն պարոն Բեհրենդթ, մեզ հետ զրույցի համար: 2018 թվականը մեծ ու դրամատիկ փոփոխությունների տարի էր Հայաստանի համար: Ինչպե՞ս եք գնահատում ժողովրդավարության ներկայիս վիճակն այնտեղ:

Նման մեծ փոփոխությունները սովորաբար հանրության առջև բարձրացնում են մի շարք կարևոր խնդիրներ: Կարող ենք վերլուծել անցած տարվա զարգացումները, սակայն անհրաժեշտ է նաև կենտրոնանալ հնարավոր բոլոր փոփոխությունների վրա՝ փորձելով հասկանալ, թե ինչպես իրականացնել դրանք: Դա դժվար ճանապարհ է: Իհարկե Հայաստանը մեծ փոփոխություններ է իրականացրել անցած տարի: Այն փաստը, որ հայ ժողովուրդը խաղաղ սահմանադրական ճանապարհով ոչ է ասել Սերժ Սարգսյանին, ով փորձում էր պահպանել իշխանությունը, հիանալի փորձություն էր դրական ավարտով: Չափազանց ոգևորիչ է, երբ տեսնում ես, թե ինչպես մարդիկ կարող են հավաքվել միասին և հասնել քաղաքական նման փոփոխությունների: Այսօր աշխարհի տարբեր վայրերում գրանցվում է ժողովրդավարության նահանջ, սակայն չպետք է մոռանալ, որ ավտորիտար վարչակարգերը անկայուն են: Նրանք կարող են արագ փոխվել: Փոփոխության համար անհրաժեշտ է, որ քաղաքացիները ցանկանան դա անել ու մտահոգված լինեն դրանով:

Հայաստանում այսօր մարտահրավերները շատ են: Նման հեղափոխական ոգևորությամբ լցված իրավիճակներին ականատես ենք եղել վերջին 20 տարիների ընթացքում բազմաթիվ տարածաշրջաններում: Երկու անգամ Ուկրաինայում, երկու անգամ Վրաստանում, շատ անգամ Ղրղստանում և այլ երկրներում: Յուրաքանչյուր դեպքում, սակայն, մարդիկ չեն ստացել այն, ինչին սպասում էին: Առկա են կառուցվածքային դժվարություններ այն տեղերում, որտեղ հեղափոխությունը հաղթում է, որը դժվարեցնում է կոնսոլիդացման և բարեփոխումների իրականացման գործընթացը: Հայաստանի պարագայում առավելությունն այն էր, որ այն ինչ տեղի ունեցավ ամբողջապես Հայաստանի ներքին զարգացումն էր: Այն անսպասելի էր և որևէ կերպ հրահրված չէր դրսից: Հայաստանը չկրկնեց հարեւան երկրների կատարած սխալները: Շատ կարևոր է, որ քաղաքացիական հասարակությունը, որը երկար տարիներ իշխանությունից դուրս էր, այժմ հնարավորություն է ստացել համագործակցել կառավարության հետ, սակայն դրա հետ մեկտեղ անհրաժեշտ է, որ այն լինի քննադատող և ստիպի իշխանությանը լինել պատասխանատու: Այսօր բնակչության 85 տոկոսն աջակցում է կառավարությանը և չկա որևէ մեկը, ով հարցականի տակ կդնի, թե արդյոք ճիշտ ուղղությամբ ենք շարժվում:

Այս հարցը սակայն պետք է հաճախ քննարկվի, անհրաժեշտ են քննադատող քաղաքացիական հասարակություն, մարդիկ, լրատվամիջոցներ, որոնք պետք է մարդկանց բացատրեն, թե ինչ է տեղի ունենում: Խոսքը կողմնակալ մամուլի մասին չէ: Մամուլը պետք է իրականացնի իր գործառույթը մարդկանց տեղեկացված պահելու հարցում:

Այսօր Հայաստանի իշխանությունից ակնկալիքները շատ մեծ են տեղի ունեցած մեծ փոփոխություններից հետո, սակայն արագ փոփոխությունների սպասել անիրատեսական է: Փոփոխությունները պետք է ընթանան դանդաղ և ճիշտ ուղղությամբ, և ճիշտ ճանապարհը պետք է բացահայտվի տարբեր միջոցներով:

Արդարադատության ոլորտը չափազանց կարևոր է Հայաստանում օրենքի գերակայության վերականգման համար: Այն հաջողված չի լինի, եթե իշխանությունները ուղակի պաշտոնանկ անեն միանգամից բոլոր դատավորներին: Կարևոր է, նախ, ապաքաղաքականացնել դատական համակարգը: Չեմ բացառում իհարկե, որ լինեն որոշակի քաղաքական և ինստիտուցիոնալ զարգացումներ:

Այսօր շատ են խոսում անցումային արդարադատության մասին: Այո, դրա անհրաժեշտությունը կա այս պահին: Մի գուցե այս պահին անհրաժեշտ է քաղաքական որոշում դրա համար: Հասարակությունը պետք է մասնակցի այդ որոշման ընդունմանը և դա անի իհարկե բոլորի կողմից ընդունված միջոցներով:

Հայաստանը 2008 թվականի ողբերգությունից ի վեր բավականին բևեռացված էր: Հայաստանի հանրության համար այժմ կարևոր է միասնությունը: Այն պետք է նաև ներգրավի մարդկանց, ովքեր աշխատել են նախկին իշխանությունների օրերին: Շատ մարդիկ կարող են լինեն կոռումպացված ոչ միայն Հայաստանում, այլև՝ աշխարհում: Սակայն շատ մարդիկ կան, ում ներուժը պետք է օգտագործել: Վերջին 15 տարիների ընթացքում մեծ առաջընթաց է գրանցվել Հայաստանում: Դրա մի հատվածը գրանցվել է թղթի վրա, այլ ոչ իրական կյանքում: Սակայն այդ թղթի վրա գրանցված առաջընթացը, միևնույն է, առաջընթաց է, որը կարող է վերածվել իրականության: Շատ կարևոր է չկորցնել դա:

Հարց՝ Ինչպե՞ս ԱՄՆ-ը և Արևմուտքը կարող են օժանդակել Հայաստանին այս փուլում:

Առաջին հերթին ԱՄՆ-ը և արևմտյան տերությունները պետք է գիտակցեն, որ այս ամենը վերաբերում է միայն Հայաստանին, և սա Հայաստանի որոշումն է: Յուրաքանչյուր որոշում պետք է կայացնի Հայաստանը: Պետք է հեռու մնալ իրավիճակը աշխարհաքաղաքական հարթակ տանելուց: Սա ներքաղաքական գործընթաց է, որը տեղի է ունենում անկախ երկրում: Շատ կարևոր է, որ դոնոր կազմակերպությունները, Freedom House և այլք, դիվանագետները և ընդհանրապես բոլորը գիտակցեն, որ այս ամենը պետք է նախևառաջ հարգել: Թույլ տվեք Հայաստանը ինքը կողմնորոշվի իրեն վերաբերվող հարցերում: Դա առաջնայինն է: Կարծում եմ մարդիկ գիտակցել են դա: Միջազգային ոգևորության ժամանակաշրջանը, ինչպես ցույց տվեց ժամանակը, անարդյունավետ էր: Սաակաշվիլիի օրոք, օրինակ,կար մեծ ոգևորություն, իսկ ամեն ինչ ավարտվեց նրա կողմից կատարված սխալներով: Մենք կարող ենք նշել նաև այլ օրինակներ:

Իհարկե անհրաժեշտ է աջակցել Հայաստանին, քանի որ այդ փոփոխությունների համար պետք են դրամական միջոցներ, և անհրաժեշտ է դրանք անել համահունչ այնտեղ ընթացող գործընթացներին: Անվտանգության հետ կապված իրավիճակը Հայաստանի համար ծանր է և այն միշտ էլ շարունակելու է մեծ խնդիր հանդիսանալ: Հայաստանի համար մշտական հարցերից է, թե որն է առաջնայինը՝ հակամարտության կարգավորումը, թե ժողովրդավարության զարգացումը: Այս պահին Հայաստանի հասարակությունը որոշել է առաջնային տեղ տալ ժողովրդավարությանը: Դա նշանակում է, որ ժողովրդավարության զարգացումը չպետք է հանգեցնի հակամարտության իրավիճակի լարմանը: Չեմ կարծում, որ դրա վտանգը կա, սակայն պետք է ուշադրությամբ հետևել գործընթացներին: Եվ իհարկե փորձել հակամարտությունը տանել դեպի խաղաղ կարգավորում:

Հարց՝ Իսկ որքանո՞վ է Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունն ազդեցություն թողնում ժողովրդավարացման գործընթացի վրա:

Տարիներ շարունակ, թե՛ Հայաստանում և թե՛ Ադրբեջանում այն ուժերը, որոնք կողմ չէին ժողովրդավարական փոփոխություններին, հեշտությամբ օգտագործում էին ազգային անվտանգության խնդիրները որպես արդարացում ժողովրդավարական փոփոխություններ չիրականացնելու համար: Այսօր որոշում է կայացված Հայաստանում, որ իրենք չեն պատրաստվում օգտագործել ազգային անվտանգության հարցերը որպես արդարացում: Փոփոխություններ իրականացնելու անհրաժեշտության մասին որոշումը վերջին տարում միասնաբար կայացրել է Հայաստանի հասարակությունը:

Տպել
1268 դիտում

Հանրային քննարկման է ներկայացվել նախադպրոցական հաստատությունների տնօրենների հավաստագրման կարգը. ԿԳՄՍՆ

Արթուր Ղազինյանը 8-րդ անգամ չընտրվեց պաշտպանության և անվտանգության հանձնաժողովի փոխնախագահի պաշտոնում

Նորվեգիայի Թագավորության նորանշանակ դեսպանն իր հավատարմագրերի պատճենն է հանձնել ԱԳ նախարարի տեղակալին

Ողբերգական դեպք Կոտայքում. ննջարանում հայտնաբերվել են ամուսինների դիերը, ինչպես նաև երկտող

Կորոնավիրուսի մեկօրյա մահերի թիվը դարձյալ բարձր է. գրանցվել է մահվան 37 նոր դեպք

Վրաերթ Երևան-Արմավիր ճանապարհին. տղամարդը հիվանդանոցում մահացել է

Ալբերտ Հովհաննիսյանին հետմահու շնորհվել է «Արցախի հերոս» բարձրագույն կոչում

ԱԱԾ-ն բերման է ենթարկել ՊԵԿ 4 պաշտոնատար անձի և նրանց 1 միլիոն դրամ կաշառք տված ևս 3 մարդու (տեսանյութ)

ՊԵԿ նախագահն ու վրաց պաշտոնյան քննարկել են հարկային և մաքսային ոլորտներին առնչվող հարցեր

Ոստիկանությունը պարզաբանում է անձնագրերի հետ կապված՝ օրենքներում նախատեսվող փոփոխությունները (տեսանյութ)

Մեքենաներից ազատ ևս մեկ հրապարակ. որպես ավտոկայանատեղի և գյուղմթերքի շուկա ծառայող տարածքը բարեկարգվում է (տեսանյութ)

ՀՀ կառավարությունը հաստատել է Արցախի տեղահանված կամ տունը կորցրած քաղաքացիներին դրամական օգնություն տրամադրելու որոշումը

Ռուսաստանը դադարեցնում է ՆԱՏՕ-ում իր առաքելության աշխատանքը. սառեցվում են դիվանագիտական բոլոր կապերը

Մի քանի ժամ լույս չի լինելու Երևանի և 5 մարզերի մի շարք հասցեներում

Էջմիածնից Մասիս տանող ավտոճանապարհին տրակտորը շրջվել է մոտակա փոսը. վարորդին հոսպիտալացրել են

Վաղը Երևանի, Կոտայքի և Արմավիրի մարզերի մի շարք հասցեներում 36 ժամով կդադարեցվի ջրամատակարարումը

ՄԱԿ-ի Արդարադատության միջազգային դատարանում մեկնարկել են Ադրբեջանն ընդդեմ Հայաստանի գործով լսումները

Կամարիս համայնքում ավարտվել են կառավարության 2021 թվականի 3 սուբվենցիոն ծրագրերը

Կորոնավիրուսից մահացել է ԵՊՀ պրոֆեսոր Յուրիկ Գաբրիելյանը

Ջիլ գյուղում մոտ 8 տոննա անասնակեր է այրվել

ԱԱՏՄ-ն բազմապատկված ուժերով խստացված ստուգայցեր է իրականցրել․ վերահսկողություն է կատարվել 478 տնտեսավարողների մոտ

Դալարիկում մարզի առաջնահերթ խնդիրների լուծման ծրագրով փոխվել են մանկապարտեզի դռներն ու պատուհանները

Արշակ Կարապետյանը հանդիպել է զոհված, անհայտ կորած, գերության մեջ հայտված զինծառայողների և կամավորականների հարազատներին

Շուշիում այսօր տեղի ունեցած բանակցությունների արդյունքում Ադրբեջանը հայկական կողմին է փոխանցել ևս մեկ աճյուն

ԵԽ նախարարների կոմիտեի ժողովրդավարության հարցերով զեկուցողների խմբի պատվիրակությունն այցելել է Զինվորի տուն

Սառնաղբյուր գյուղում այրվել է պահեստավորած անասնակերը

ՊՆ ռազմական ոստիկանությունում ամփոփվել են կատարված աշխատանքները

Նորվեգիան «Մոդեռնա» պատվաստանյութի զգալի խմբաքանակ կտրամադրի Հայաստանին․ Նորվեգիայի նորանշանակ դեսպան

Արտակ Դավթյանն ընդունել է ԿԽՄԿ պատվիրակության ղեկավարին․ քննարկվել են փոխգործակցության նոր ուղղությունները

Ալեն Սիմոնյանն ընդունել է ռուս պաշտոնյաների պատվիրակությանը․ անդրադարձել են տարածաշրջանային առաջնահերթություններին

ՊՆ վարչական համալիրում անցկացվել է միջգերատեսչական հանձնաժողովի նիստ (լուսանկարներ)

ԱԳ փոխնախարարն ընդունել է Միջազգային էներգետիկ խարտիայի գլխավոր քարտուղարին․ քննարկվել է Երևանում կայանալիք հանդիպումը

Հայաստան է ժամանել Ուկրաինայի Գերագույն ռադայի մարդու իրավունքների հանձնակատարը (լուսանկարներ)

Առողջապահության փոխնախարարը խորհրդակցություն է անցկացրել Սյունիքի մարզպետարանում, քննարկվել է պատվաստումների ընթացքը

Կորոնավիրուսի հետեւանքով մահացել Է Ամերիկայի նախկին պետքարտուղար Քոլին Փաուելը

Փոքր համայնքներում ընտրությունը քաղաքական գործընթաց չէր․ իրար աջակցելու, լավություն անելու համադրություն էր

Ադրբեջանը շարունակում է պատանդառության մեջ պահել հայ ռազմագերիներին, քաղաքացիական անձանց. Միրզոյանը ԵԽ պատվիրակությանը

Կայացել է հայ-ռուսական միջտարածաշրջանային համագործակցության հարցերով աշխատանքային համատեղ խմբի հանդիպումը

«Դիմակայություն»՝ կորոնավիրուսի եւ 44-օրյա պատերազմի մասին պատմող ֆիլմ է նկարվել. վաղը կլինի պրեմիերան

Վիրավոր և հաշմանդամություն ունեցող զինվորները կրթություն կստանան նորագույն տեխնոլոգիաների ոլորտում (լուսանկարներ)