Ժամանակ է պահանջվում, որպեսզի հասկանաս արդեն տեղի ունեցածի իրական արժեքը

05/03/2019 schedule14:30

Ըստ Լ.Ն. Տոլստոյի` լավ մարդիկ /որքան էլ հիմա տարօրինակ կամ անընդունելի թվա  մարդկանց նման կերպ բաժանելը/, այնուամենայնիվ, ուրեմն, լավ մարդիկ ապրում են ուրիշների զգացմունքներով և սեփական մտքերով` ի հակադրություն իրենց զգացմունքներով և ուրիշների մտքերով ապրող վատ մարդկանցից:

Սա, կարծես, աղերսվում է վաղեմի փիլիսոփայական ավանդույթին, համաձայն որի իր բնույթին հավատարիմ մարդը հենց մտածողության շնորհիվ է համապատասխան առաքինությունների հասնում /ըստ էության, կարելի է համարել` դառնում լավը/ և այդպիսով համապատասխանում իր կոչմանն ու դրանով արժանանում եթե ոչ անմիջապես երջանիկ լինելուն, ապա գոնե դրա իրավունքին` երջանկության հնարավորությանը: Բայց որքանո՞վ կապ ունի մարդու ռացիոնալ-քաղաքական կենդանի կոչումը մտածելու հետ: Քսաներորդ դարում գերմանացի հանրահահռչակ փիլիսոփա Հայդեգերը պնդում է, թե ռացիոնալ բանականության և մտածողության նույնացումը նշված ավանդույթի խոշորագույն սկանդալն է: Մյուս կողմից, գիտական համապատասխան հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ քաղաքական լարման պայմաններում մարդիկ հակված են խուսափելու երկմտանքներից, առաջնորդվում են  առավելապես կանխակալ կարծիքներով և հավատի դիրքերում խրամատավորված ինքնության թելադրանքով: Մտածողությունն անբաժան է պարադոքսներից, չի հանգում հաշվարկների շրջանառվող եղանակներին, ուղղակիորեն չի համապատասխանում դրանց հրամայականներին` հարցի տակ դնելով դրանք: Ի տարբերություն դատողությանը` մտածողությունն անանձնական է սկզբունքորեն` վերանձնական, անդրանձնական: Եթե հավատարիմ մնանք երջանկությունը մտածողության վրա հիմնող ավանդությանը և մտածողության նկարագրված ըմբռնմանը, ապա կարելի է պնդել, որ երջանկությունը խարսխված է անանձնականությանը և պատահական չէ, որ ապրվում է որպես համընդգրկուն ներդաշնակություն, համընդհանրության հայտնության և գոյության ընդունելություն ամենայն արհավիրքով ու բերկրանքով հանդերձ: Անձնական  երջանկությունն այդ հայտնության ընծան է` կերպարանափոխող իրադարձության հետքին հիմնված:  

Երաժիշտ, երգահան Վահան Արծրունի.

Երջանկությունն առաջին հերթին առողջությունն է: Երկրորդը` երբ քո մտերիմները, հարազատները քեզ հետ են և նույնպես առողջ են: Երբ քո կյանքով նվիրվել ես ինչ-որ նպատակի, բավականություն ես ստանում քո զբաղմունքից և հասկանում ես, որ զբաղված ես կյանքիդ գործով: Եվ վերջապես, երբ աշխատանքդ գնահատվում է մարդկանց կողմից: Երբ ներդաշնակության մեջ ես բնության, հասարակության, ժամանակի և տարածության հետ:

Անձնական երջանկություն.

Երբ զգում ես ներդաշնակության ալիքը և եթե ժամանակ ես ունենում հենց այդ պահին վերլուծելու իրավիճակը, հասկանում ես, որ ա'յդ վայրկյանն է կարևորը: Երջանկությունը չեմ կապում կյանքի նվաճումների, մասնագիտական բարձունքների հետ: Ավելի շատ պարզ մարդկային հարաբերություններում` երեխաների, ընկերների, հանդիսատեսի հետ շփումներում եմ գտել երջանկության պահերը, որ տևական չեն, ակնթարթային են և գիտակցված:

Մասնագիտական երջանկություն.

Կան համերգներ, որ բեկումնային են եղել. շատ երկար եմ պատրաստվել այդ օրվան, տարիներով գնացել եմ դեպի այդ համերգը, նախապատրաստել եմ երջանկության գիտակցումը: Յուրաքանչյուր ձայնասկավառակի թողարկումը մաքուր երջանկության վերապրում է: Վերջերս սկսել եմ ուշադրություն դարձնել շփման միջավայրին և մաղով զտել այն: Եվ հանկարծ իմ շուրջը հայտնվեցին հոգերահազատ մարդիկ, որոնք և պայմանավորում են երջանկության զգացողությունը, թույլ են տալիս լինել երջանիկ:

Հանրային երջանկություն.

Այդ պահերը կապված են հանրային կյանքի փոփոխությանը միտված դիմադրության շարժումներով: Բոլոր պատմական իրադարձություններին` կապված հաղթանակների, հասարակական, իրավապաշտպանական շարժումների հետ, միշտ սպասում կար, որ գուցե այդ իրադարձությունը բերի կյանքի որակի փոփոխմանը: Ցավոք, միանշանակ չեմ կարող ասել, թե երջանիկ եմ եղել կամ հիմա եմ երջանիկ, որովհետև կյանքի որակի փոփոխություն չեղավ: Բայց այդ բոլոր իրադարձությունների մասնակցությունը հարստացնում և կյանքի փորձ է տալիս` դրա դիմաց, իհարկե, տանելով առողջությունդ: Հասարակական շարժումներն իրենց էությամբ միանշանակ երևույթներ չեն: Ժամանակ է պահանջվում, որպեսզի հասկանաս արդեն տեղի ունեցածի իրական արժեքը:

Երջանիկ երկիր, երջանիկ հասարակություն.

Մի քանի երկրներ կան, որոնց պետական ծրագրի գագաթնակետը` ամրագրված Սահմանադրությամբ, երջանիկ հասարակարգի ստեղծումն է: Օրինակ, Սկանդինավյան երկների պետական ծրագրերում տնտեսական վերլուծությունների և գիտական մոտեցումների խաչմերուկի վրա ձևավորվել է երջանկության թեզը: Նրանց նկարագրությամբ երջանիկ հանրությունը բաղկացած է երջանիկ մարդկանցից, իսկ քաղաքացիների երջանկությունը պայմանավորված է պետության` քաղաքացու ինքնադրսևորման, այդպիսով նաև երջանիկ հասարակագի գոյացման երաշխավորմամբ: Եվ ինչ հետաքրքիր օրինաչափություն է պարզվում` մեծ քանակի օրինակներ կան, երբ մարդիկ թողնում են իրենց մասնագիտությունը և 45-50 տարեկանում փորձում են ռեալիզացվել արվեստում` գրականության և երաժշտության մեջ, կերպարվեստում, թատրոնում: Երբ Գերմանիայում առողջապահությունն ու կրթությունը դարձան անվճար, տասնյակ հազարավոր մարդիկ, թողնելով իրենց հիմնական մասնագիտությունը, սկսեցին կրթություն ստանալ արվեստի ոլորտում: Ասածս այն է, որ մարդը հակված է արարելու, հոգևոր նյութ ստեղծելու, հաղորդակից դարձնելու հանրությանն իր ստեղծագործությանը, և երբ հանրությունն արժևորում է մարդու ստեղծագործությունը, երջանկությունը կատարյալ է լինում:

Մարինա Բաղդագյուլյան   

Տպել
1025 դիտում

Սոչիում կայծակը հարվածել է ինքնաթիռին վայրէջքի ժամանակ

Նորատուս գյուղի ռեստորանի շոգեբաղնիքը հրդեհվելու հետեւանքով մոխրացել է

Հայաստանի մեծ մասում ձյուն է տեղում, Շիրակի մարզի մի շարք հատվածներում բուք է, Լարսի ճանապարհը՝ փակ

Սյունիքի մարզում Իրանի քաղաքացին իր մեքենայով ընկել է ձորը. նա հոսպիտալացվել է

Թուրք մասնագետները կմեկնեն Ադրբեջան՝ S-300-ներն ուսումնասիրելու համար

73-ամյա Ժորայի ջերմոցում ոստիկանները հայտնաբերել են ավելի քան 12 կիլոգրամ կանեփ

ՀՀ և Վրաստանի վարչապետները Ենոքավանում ոչ ֆորմալ հանդիպում են ունեցել (լուսանկարներ)

Ստեփանծմինդա–Լարս ավտոճանապարհը փակ է տրանսպորտային բոլոր միջոցների համար

Վարչապետին է ներկայացվել Ենոքավանի զարգացման ռազմավարությունը. զբոսաշրջիկների թիվը կհասնի 250 հազարի

Այսօր ու առաջիկա օրերին սպասվում է ձյուն եւ անձրեւ, քամու ուժգնացում, ջերմաստիճանի անկում

Աննա Հակոբյանի պաշտոնական կայքէջը պատրաստ է, մարտի 26-ից կսկսի գործել

Մասիսում մեքենա է այրվել. 12-ամյա երեխան այրվածքներով հոսպիտալացվել է ծայրահեղ ծանր վիճակում

Լոռու կրակոցները տեղի էին ունեցել Շիրակամուտի դաշտում. ոստիկանությունը փնտրում է դեպքի մասնակիցներին

Հայկական կողմն ինտենսիվ աշխատում է Կարեն Ղազարյանին վերադարձնելու ուղղությամբ. նախարարը՝ գերեվարվածի հորը

Հանրապետության մի շարք ավտոճանապարհներին ձյուն է տեղում, Աշոցքում բուք է

Զինծառայողները մասնակցել են համապետական շաբաթօրյակին ու ծառատունկին (լուսանկարներ)

Նորատուս գյուղի ռեստորանային համալիրի շոգեբաղնիքում հրդեհ է բռնկվել

Հայաստանի ֆուտբոլի հավաքականը պարտվեց Եվրո 2020-ի ընտրական 1-ին խաղում

Կրակոցներ Լոռու մարզում. 3 հոգի հիվանդանոցում են, այդ թվում՝ նախկին ու ներկա գյուղապետերը

Փոցխ ու ձեռնոց նաեւ ԵՄ դեսպանին. Պյոտր Սվիտալսկին Գյումրիում միացել YIC-ի շաբաթօրյակին