Դատական համակարգի փոփոխությունը հանրային պահանջ է, հետեւաբար հակառակը լինել չի կարող․ Արթուր Ավագյան

Շատ հաճախ անցումային արդարադատություն տերմինում «արդարադատություն» բառի առկայությունը հանրային ընկալումներում թյուրըմբռնման է հանգում, քանի որ արդարադատությունը դատական գործունեության արդյունք է եւ չի կարող իրականացվել այլ կերպ։ Սակայն անցումային արդարադատությունը պետք է հասկանալ լայն իմաստով, այստեղ «արդարադատությունն» ավելի ճիշտ է հասկանալ որպես ոչ ժողովրդավարական կառավարումից ժողովրդավարական համակարգին անցնելու ընթացքում արդարության վերականգնմանն ու հանրային համերաշխությանն ուղղված գործունեություն` ինչպես դատարանների կողմից դասական արդարադատության իրականացման, այնպես էլ՝ օրենքով սահմանված այլ գործիքների օգտագործման միջոցով: Այս մասին նախօրեին Ազգային ժողովում անցումային արդարադատության վերաբերյալ լսումների ժամանակ իր ելույթում ասաց «Քաղաքացու որոշում» կուսակցության գործադիր մարմնի անդամ, քաղաքագետ, իրավաբան Արթուր Ավագյանը։

Ծավալուն այս քննարկումները Ավագյանը «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում բավական հաջողված համարեց՝ նշելով, որ թեպետ մասնագիտական ձեւակերպումները շատ էին, այդուհանդերձ հնարավոր եղավ դրանք հանրության լայն շրջանակներին հասանելի դարձնել ու ներկայացնել՝ ի վերջո ինչ է անցումային արդարադատությունը։

Ըստ քաղաքագետի՝ կա որոշակի թյուրըմբռնում հենց արդարադատության բառի առկայության պատճառով․ անցումային արդարադատությունը նույնացվում է դասական արդարադատության հետ կամ դիտվում է որպես ալտերնատիվ արդարադատություն․

«Բայց այն ավելի լայն հասկացություն է, քան բուն կլասիկ արդարադատությունը։ Վերջինս անցումային արդարադատության գործիքներից, համալիր միջոցառումներից մի մասն է միայն։ Կլասիկ արդարադատությունն իրականացվում է դատարաններում, իսկ այսօր բավականին շատ խոսվեց վեթինգի մասին, որը դատարաններից դուրս է»,-ասաց Ավագյանը՝ ընդգծելով, որ վեթինգի հանձնաժողովում ապագայում ներգրավվող մարդիկ իրենք էլ նախ պետք է վեթինգի ենթարկվեն։

Ըստ ՔՈ ՍԴԿ անդամ Արթուր Ավագյանի՝ լսումների հենց առաջին հատվածում փորձագիտական բավականին խորքային ելույթներ եղան։ Ավագյանը մասնավորապես հիշեց «Իրավաբանների հայկական ասոցիացիայի» նախագահ Կարեն Զադոյանի ելույթը, որտեղ ներկայացնում էր անցումային արդարադատության վերաբերյալ 200 էջից ավելի ուսումնասիրությունից մի հատված։ Թեպետ, ինչպես Ավագյանը նկատեց, ուսումնասիրվել էր բոլոր երկրների փորձը, բայց միայն այս լսումները բավարար չեն, քննարկումը պետք է հասցնել հանրության լայն շերտերին։

Անդրադառնալով հարցին, թե արդյոք ուշացա՞ծ է այս մեխանիզմը հիմա կիառելը, Արթուր Ավագյանը հիշեց հեղափոխության օրակարգային 5 կետերը՝ դեկապիտալիզացիայի մասին օրենքի ընդունում, կուսակցությունների մասին օրենքի ընդունում, նոր Ընտրական օրենսգիրք, անկախ եւ արդար դատական համակարգի ստեղծում եւ ուղիղ ժողովրդավարության էլեմենտների ներդրում․

«Այս կետերից գրեթե չորսը մենք տեսնում ենք անցումային արդարադատության կոնտեքստում, մեզ համար այս ողջ մեկ տարվա ընթացքում դրանք չեն դադարել օրակարգային լինել, հիմա էլ ուշացած չեմ համարի։ Ուղղակի պետք էր մի կետից սկսել։ Չեմ կիսում կարծիքը, թե պատճառ հանդիսացան վերջին դատավարական գործընթացները, բայց քննարկումների մասին նույնիսկ կառավարող ուժի նախընտրական ծրագրում էր ներառված, այսինքն՝ աշխատանքներն ընթացքի մեջ են եղել, ուղղակի համընկան գործընթացները»,-ասաց Ավագյանը։

Վերջինս նկատեց, որ խորհրդարանում լսումների ժամանակ խոսվեց նաեւ մարդասիրական միջանցքի տրամադրման մասին, ըստ որի՝ այն դատավորներին, որոնք կարծում են, որ դժվարություն են ունենալու հանրայնացնելու իրենց ֆինանսական միջոցները, տրվելու է սեփական կամքով հեռանալու ժամանակ, եւ հենց այս քննարկման ընթացքում էլ հրաժարական է ներկայացրել ԲԴԽ նախագահ Գագիկ Հարությունյանը․

«Կարծում եմ մարդիկ մեկ տարվա ընթացքում հասցրին գիտակցել անցումային արդարադատության մարդասիրական լինելու էությունը, որովհետեւ հիմա փորձում են այն մեկնաբանել որպես պատժիչ մեխանիզմ, բայց այն հանրային հաշտեցման գալու պայմանագրի տեսք ունի»,-պարզաբանեց մեր զրուցակիցը։

Արթուր Ավագյանը, պատասխանելով հարցին, թե Հայաստանն ի վերջո ո՞ր երկրի փորձով պետք է առաջնորդվի կամ ընդհանրապես կարո՞ղ է լրիվ այլ՝ անցումային արդարադատության կիրառման սեփական փորձն ունենալ, ասաց, որ կարեւոր է միջազգային փորձի ուսումնասիրումը, բայց անցումային արդարդատության հիմքում հենց սուվերենությունը պետք է լինի․

«Մենք ի վիճակի կլինենք ստեղծելու եւ մինչ այս լավագույն օրինակն ունենալու, հենց հայկական՝ սուվերեն անցումային արդարադատության մոդելը, որը հետագայում կարող է օրինակ հանդիսանալ բոլոր, հատկապես՝ պոստսովետական երկրների համար՝ իրականացնելու այս գործընթացը։ Մենք կաշկանդված չենք եւ երբեւիցե չենք լինելու՝ օգտվել օտարերկրյա փորձերից, լինի հաջողված, թե չհաջողված»։

Ինչ վերաբերում է անցումային արդարադատության գործիքներին՝ Ավագյանն ասաց, որ կարծես թե կոնսենսուս չկա լյուստրացիայի մասով, քանի որ այն որոշակի վտանգներ է պարունակում․

«Բայց վեթինգը միանշանակ է լինելու։ Նաեւ վարչապետի ելութից էր նկատելի, որ հիմնական շեշտը դրվում էր դատավորներին վեթինգի ենթարկելու, բայց ես կարծում եմ՝ առանց բացառության բոլոր համակարգերը պետք է ենթարկվեն, այդ թվում՝ այն իրականացնողնրը։ Մյուս գործիքն էլ ճշմարտության եւ հաշտեցման գործընթացն է։ Իսկ այս հանձնաժողովներում, ըստ իս, պետք է ներգրավված լինեն ազգությամբ հայ մասնագետներ, նաեւ՝ սփյուռքից։ Ես համոզված եմ՝ կստացվի, քանի որ քաղաքացին կառավարող ուժին տվել է մանդատ եւ լիազորել իրականացնել այդ գործընթացը․ դատական համակարգի փոփոխությունը հանրային պահանջ է, հետեւաբար հակառակը լինել չի կարող»,-եզրափակեց «Քաղաքացու որոշում» կուսակցության անդամ, քաղաքագետ Արթուր Ավագյանը՝ եւս մեկ անգամ վերահաստատելով այն միտքը, որ անցումային արադարադատության վերջնական նպատակը պետք է լինի ազգային հաշտեցումը։

Տպել
4356 դիտում

Ուսուցիչների եւ տնօրենների համար Վերապատրաստման եւ աշխատաժողովների շարք է սկսվում. ԿԳՄՍ

Ի՞նչ է անհրաժեշտ օտարերկրյա ներդրումներ Հայաստան ներգրավելու համար. հայացք ԱՄՆ-ից

ՖԻՖԱ-ի The Best-ի քվեարկությունում Մեսսին ձայնը տվել է Ռոնալդուին

Սիլիկոնյան հովտում Նիկոլ Փաշինյանը հանդիպել է «Սինոփսիս» ընկերության ղեկավարության հետ

Վարչապետը ժամանել է Սիլիկոնյան հովիտ. ՀՀ կառավարության և Դրափեր համալսարանի միջև ստորագրվել է Փոխըմբռնման հուշագիր

Վերին Լարսում բեռնատարների կուտակման պատճառը կրում է տեխնիկական բնույթ. ՀՀ դեսպանություն

Մխիթարյանն ու Գյուլբուդաղյանցը The Best-ի քվեարկությանը չեն մասնակցել տեխնիկական խնդրի պատճառով

Պարոն Վանեցյանը կարծես հաջորդ օրվա իր հարցազրույցում միանշանակ լավ չէր հիշում, թե այդ տեքստում ինչ է գրված. Ավինյան

Հորդանանի թագուհին հայտնվել է հայկական հագուստով

Հայբիզնեսբանկի աջակցությամբ Գեղարդ վանական համալիրում տեղի ունեցավ «Մշակութային երկխոսություն» խորագրով համերգը

Ադրբեջանցի զինծառայողի դին դուրս է բերվել չեզոք գոտուց եւ վերադարձվել

Ավտովթար Հալաբյան և Մարգարյան փողոցների խաչմերուկում. կան տուժածներ

ՀՀ-ում նախատեսվում է ներդնել դատավորների բարեվարքության գնահատման հավասարակշռված կառուցակարգ. նախարար

Զավեշտալի է. Վարշավայում Դանիել Իոաննիսյանը հակադարձել է Արփինե Հովհաննիսյանի ելույթին

Հարցաքննվել է Հայկ Հարությունյանի հետ գտնված անձը եւ ասել, որ իրենց խոսակցությունը առնչություն չի ունեցել Մարտի 1-ի հետ

ՀՀ գլխավոր դատախազը երբևէ որևէ միջոցով Հայկ Հարությունյանի հետ կոնտակտ չի ունեցել. Գոռ Աբրահամյան

ՊԵԿ-ը ներկայացրել է խաղային ոլորտի կառավարման էլեկտրոնային համակարգի ներդրման նախագիծ

Զինված ուժերի ծավալումը. ՀՀ-ում եւ Արցախում մեկնարկել են ռազմավարական զորավարժություններ (լուսանկարներ)

4 անգամ աճել է Պաշտպանին հասցեագրվող բողոքներով դրական լուծում ստացած գործերի թիվը

Հեղուկ գազ տեղափոխող բեռնատարը գլորվել է ձորը. տեղում հերթապահող ԱԻՆ մեքենային էլ հարվածել է մեկ այլ բեռնատար