Ենթադրում եմ, որ այս աճը կապված է հետհեղափոխական ակտիվության հետ. Սամվել Մարտիրոսյան

Օրերս տեղեկատվական անվտանգության փորձագետ Սամվել Մարտիրոսյանը ֆեյսբուքյան իր էջի միջոցով տեղեկացրել էր, որ Հայաստանից անցյալ տարվա երկրորդ կեսին, այսինքն, արդեն նոր կառավարության օրոք, ֆեյսբուքից փորձել են պետական մակարդակով ստանալ 81 օգտատիրոջ եւ օգտատիրուհու տվյալ։ Մարտիրոսյանը նշել էր, որ սա ռեկորդային թիվ է՝ օգտատերերի քանակով:

«Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում փորձագետը մանրամասներ ներկայացրեց:

- Պարոն Մարտիրոսյան, գրառում էիք արել, որ ՀՀ նոր կառավարության օրոք պետական մակարդակով փորձել են ստանալ ռեկորդային քանակով 81 ֆեյսբուքյան օգտատիրոջ տվյալ: Ինչո՞վ է պայմանավորված այս ռեկորդային թիվը:

- Իհարկե, այս կտրուկ աճը ավելի շուտ պետք է հարցնել ուժային կառույցներին, թե ինչով է պայմանավորված, որովհետեւ, ցավոք սրտի, թափանցիկություն չկա: Հանրությունը տեղյակ չէ, թե որ դեպքերում են դիմում: Լավ կլիներ օրինակ, որ ԱԱԾ-ն ու ոստիկանությունը իրենք էլ հրապարակեին նմանատիպ թափանցիկությամբ զեկույցներ, որ մենք էլ իմանայինք՝ ոնց են դիմում, ում են դիմում: Ենթադրում եմ, որ այս աճը կապված է հետհեղափոխական ակտիվության հետ:

- Նշել էիք, որ ֆեյսբուքն ինչ-որ չափով բավարարել է այդ հարցումները: Այսինքն, սա նշանակում է, որ այդ օգտատերերի մեջ եղել են անձինք, որոնք հակաօրինական քայլե՞ր են իրականացրել:

- Սովորաբար պետական դիմումներն ինչպես են լինում. հիմնականում դրանք քրեական գործերին են վերաբերվում: Դատարանի որոշումն ուղարկվում է ֆեյսբուքին, այդտեղ որոշում են՝ տրամադրել տվյալ, թե՝ ոչ: Եթե այո, ապա ինչ տվյալներ: Այսինքն, ֆեյսբուքը կարող է ինչ-որ տվյալներ տալ, ինչ-որ տվյալներ էլ սահմանափակել:

Կան երկրորդ տիպի դիմումներ, երբ շատ շտապ դիմում է, օրինակ ահաբեկչություն է կամ ինչ-որ երեխայի տվյալների արտահոսք է, կարող է դիմումը լինել՝ շատ շտապ հեռացնել, դա էլ ընդունված պրակտիկա է, բայց Հայաստանից այդպիսի դիմում չկա:

- Սովորաբար, ո՞ր դեպքերում են նման հարցերով դիմում ֆեյսբուքին եւ ո՞ր դեպքերում է ֆեյսբուքը բավարարում կամ մերժում տվյալների տրամադրումը:

- Մենք գիտենք, որ եղել է 6 դիմում, որի ընթացքում 81 օգտատիրոջ տվյալ է պահանջվել: Մենք չգիտենք՝ ինչ տվյալներ են, դա կարող է լինել օրինակ էջի ադմինների տվյալները, որ բացահայտվի: Ենթադրում եմ, որ «Դուխով Հայաստան» էջը հենց նմանատիպ դիմումների հիման վրա է եղել: Կարող է դիմում լինել օրինակ մեսինջերով ինչ-որ մեկի հետ խոսակցությունները բացահայտել: Ընդ որում, ֆեյսբուքը նույնիսկ կարող է ջնջված տվյալները տրամադրել: Օրինակ, եթե ոստիկանությունը դիմում է ինչ-որ մի օգտատիրոջ վերաբերյալ, ֆեյսբուքը դրա տվյալները սկսում է ֆիքսել, մինչեւ կպարզի՝ պետք է տրամադրել ոստիկանությանը տվյալ, թե պետք է մերժել:

Այսինքն, պետք չի պատկերացնել, որ միշտ ինչ-որ վատ բաներ են պահանջվում: Ռեալ քրեական գործերով կարող են պահանջել եւ ֆեյսբուքը շատ նորմալ դրանք կարող է տրամադրել: Կոնկրետ այս դեպքում տեսնում ենք, որ դեպքերից կեսով էլ մերժվել է: Չգիտեմ, իհարկե, ինչու է այդպես, բայց հասկանալի է, որ կա խնդիր, քանի որ ֆեյսբուքը գնահատում է դիմումները, որպեսզի համոզված լինի, որ չկա փորձ՝ օգտագործել ֆեյսբուքն օրինակ քաղաքական ճնշումների համար: Այսինքն օրինակ՝ կարող է դատարանը ինչ-որ կեղծ որոշում կայացնել, որպեսզի ինչ-որ ընդդիմադիր մարդու նամակագրությունը ստանա:

Ինչպես հասկանում եմ՝ ֆեյսբուքում ավելի շուտ մտածում են մերժել ավելի շատ, քան ինչ-որ մարդու տեսականորեն վնասել: Դա չի նշանակում, որ 50 տոկոս մերժվածը սխալ դեպքեր են եղել կամ ինչ-որ դավադիր դեպքեր են եղել, բայց առնվազն, եթե ինչ-որ մի կասկած կա դրա տակ, ֆեյսբուքն ավելի շատ գերադասում է դրա դեպքում մերժել: Շատ դեպքերում մարդկանց թվում է, որ եթե ինչ-որ մի պաշտոնյայի մի ֆեյք անպատվել է, ֆեյսբուքը դրա տվյալները պետք է տա, բայց ոչ: Առաջին հերթին Հայաստանում անպատվելը քրեական հանցանք չէ եւ ֆեյսբուքը հենց դրա համար է մերժում, երկրորդը՝ ֆեյսբուքը հենց իր կանոններից ելնելով չի տրամադրում նման դեպքերում:

Պետք է լուրջ քրեական գործ լինի՝ առանց կասկածի եւ այլն: Այստեղ կան չարաշահումների հնարավորություններ պետությունների կողմից: Օրինակ, պատկերացրեք՝ իրական քրեական գործ է բացվում, դրա շրջանակներում 10 հոգու տվյալ են ուզում, որից 9-ը ռեալ այդ գործով են, իսկ 1-ն էլ այդ գործում խցկված է, որպես այդ գործի հետ կապ ունեցող, բայց իրականում ընդդիմադիր գործիչ է: Սա տեսական օրինակ եմ բերում, որը կարող է լավ պրակտիկ աշխատել: Ենթադրում եմ, որ այդպիսի փորձեր արվում են, դրա համար էլ, երբ ֆեյսբուքը կասկած է տեսնում, միանգամից մերժում է:

- Արդյո՞ք սա նշանակում է, որ մեդիայով քարոզչությունն արդեն անկառավարելի է դարձել:

- Պետք է հասկանանք, որ եթե մեկը ֆեյք նորություն է տարածում, քարոզչություն եւ այլն, ֆեյսբուքը դժվար թե այդ մարդու տվյալները տա:

- Ինչպես «Դուխով Հայաստան» էջի պարագայում փաստորեն բանը հասնում է ծայրահեղ կոչերին եւ այդ ժամանակ է ֆեյսբուքը տրամադրո՞ւմ:

- Դե, դա ենթադրություն է, իհարկե, բայց, կարծում եմ՝ այո:

Նշենք, որ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ապրիլին ԱԱԾ տնօրեն Արթուր Վանեցյանին հանձնարարել էր զբաղվել բռնության կոչեր անող ֆեյք օգտատերերի հարցով, որից հետո ձերբակալվել էր ֆեյսբուքում բռնության կոչեր անող «Դուխով Հայաստան» էջը ղեկավարողը՝ ՀՀ եւ ԻԻՀ քաղաքացի Արմեն Աբ Ավագին: Փաստերի ստուգման հարթակն (FIP) էլ պարզել էր, որ նա փոխկապակցված է ՀՀԿ-ի հետ:   

Տպել
2439 դիտում

3 տարում 3000 շահառուի համար պետ. բյուջեից հավելյալ 180 միլիոն դրամ է հատկացվել. կոռուպցիոն նոր բացահայտում (տեսանյութ)

Արմեն Սարգսյանին հավատարմագրերն է հանձնել Հայաստանում Նիդերլանդների Թագավորության նորանշանակ դեսպան Նիկոլաս Սխերմերսը

Հռոմի պապի ընտրությունների պես պետք է անել. Հրայր Թովմասյանը՝ ՍԴ նախագահի ընտրության մասին

ՌԴ ԱԳՆ տարածած պաշտոնական հայտարարության մեջ Արցախի 5 շրջանների վերադարձի մասին որևէ միտք առկա չէ. Մարիա Զախարովա

Երկու երկրները շահագրգռված են համագործակցության զարգացմամբ. վարչապետը հրաժեշտի հանդիպում է ունեցել ՉԺՀ դեսպանի հետ

ՍԴ նիստը ընդմիջվել է մինչև վաղը 11:00. նախագահի և փոխնախագահի ընտրության հարցը չի քննարկվել

Քննարկվել է ՔՏՀԱ տեսչական մարմնի 2019-2020թթ. գործունեության հաշվետվությունը. հայտնաբերվել է 411 ինքնակամ կառույց

Սամվել Բալասանյանն ու Գյումրու փոխքաղաքապետը շարունակում են մնալ բժիշկների հսկողության տակ

Հոր եւ որդու կողմից ոստիկանների նկատմամբ բռնություն գործադրելու դեպքով հարուցված քրգործն ուղարկվել է դատարան

94-ամյա քաղաքացին սայթաքել, ընկել է նկուղը

Տանկիստներն անցկացրել են մեքենավարման պարապմունք

Ռուստամ Բադասյանն ընդունել է Միացյալ Թագավորության գործերի ժամանակավոր հավատարմատարին

ՊԵԿ-ը բացահայտել է կանխամտածված սնանկության դեպք. պետությանը պատճառվել է շուրջ 200 մլն դրամի վնաս

Արսեն Ջուլֆալակյանի մանդատը կանցնի Նարեկ Ղահրամանյանին

78-ամյա զոքանչին դաժանաբար սպանելու դեպքի առթիվ հարուցված քրեական գործն ուղարկվել է դատարան

Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանը ժամանակավորապես դադարեցնում է ուսումնական գործընթացը

2020 թվականի հուլիսի համեմատ օգոստոսին աշխատատեղերն ավելացել են շուրջ 5 հազարով

Արարատի Շահումյան համայնքում հայտնաբերված ապօրինի ջերմոցների գործով ՔՏՀԱ տեսչական մարմինը դիմել է դատախազություն

Արցախի ԱԺ նախագահի գլխավորած պատվիրակությունն աշխատանքային այցով Երևանում է

Պարեկային ծառայության դասընթացավարները վերապատրաստվում են