Մեր ժողովուրդը քիչ չի աշխատում, բայց աղքատ է, ինչո՞ւ, որովհետեւ անարդյունավետ է աշխատում. տնտեսագետ

Հուլիսի վերջում ՀՀ կառավարությունը հայտնեց, որ 2019-ի հուլիսի 1-ի դրությամբ՝ ակտիվ հարկ վճարող տնտեսվարողների թիվը մեկ տարվա կտրվածքով ավելացել է 24.5 հազարով՝ 70 հազար 643-ից դառնալով 95 հազար 196: Գրանցված աշխատողների թիվը եւս նախորդ տարվա համեմատ աճել է՝ 9.9 տոկոսով:

Տնտեսագետ Արկադի Կարապետյանը կարծում է, որ աճը հիմնականում պայմանավորված է ստվերից դուրս եկած տնտեսվարողներով:

- Պարոն Կարապետյան, 2018-ի համեմատ այս տարի ակտիվ տնտեսվարողների թիվն աճել է 24.5 հազարով: Ըստ ձեզ, ինչո՞վ է սա պայմանավորված, ստվերից դուրս եկած տնտեսություննե՞րն են շատացել, թե շատ բիզնեսներ են հիմնվել:

- Իհարկե, շատը պայմանավորված է ստվերից դուրս գալով: Բայց մեկ այլ՝ ավելի կոնկրետ օրինակից խոսեմ. կա թիվ 50 հազար նոր աշխատատեղ, որը շատ էր քննարկվում երեւի դա վերցնենք, որպես հենակետ: Չնայած մայիսին էկոնոմիկայի նախարարը ասաց, որ 50 հազարից ընդամենը 10 հազարն է նոր աշխատատեղ 40 հազարը այլ է: Տնտեսագետ՝ Արթուր Օուկենը վիճակագրական տվյալների հիման վրա որոշակի կապ էր հայտնաբերել: Նա ԱՄՆ-ում ՝ 50-ական 60-ական թվականներին վերցրեց ՀՆԱ-ի 20 տարվա ցուցանիշները եւ վերցրեց գործազրկության մակարդակը ու այդտեղ տեսավ կապ: Նա տեսավ, որ եթե գործազրկությունը ինչ-որ չափի ավելանում է, ապա ՀՆԱ-ն նվազում է: Այդ ժամանակ ԱՄՆ-ում այդ գործակիցը կազմում էր 3: Եթե գործազրկությունն իջնում է 1 տոկոսով ՀՆԱ-ն բարձրանում էր 3 տոկոսով եւ հակառակը: Սա մի քիչ մոտավոր է, բայց այս կարգի գնահատականներ տալու համար, քանի որ մենք չունենք վիճակագրական հստակ տվյալ սա շատ լավ տարբերակ է:

Եթե մենք սա կիրառենք Հայաստանի պարագայում ի՞նչ կլինի. 2018 թվականին մենք ունեցել ենք 6.5 տոկոս ՀՆԱ-ի աճ, դրանից մաքուր 5 տոկոս տնտեսական աճ կարող ենք ունենալ այս բանաձեւի մեջ: Հայաստանում աշխատուժը մոտավորապես 1 մլն 250 հազար է, գործազրկությունը 20 տոկոս է՝ այսինքն 250 հազար: Հիմա ասում են 50 հազար նոր աշխատատեղ է ստեղծվել, դա 250 հազարի 20 տոկոսն է, այսինքն մենք կարող ենք ասել, որ Հայաստանում գործազրկությունը ընկել է 20 տոկոսով ըստ այս տրամաբանության: Այսինքն, եթե մենք օգտագործենք իմ նշած գործակիցը մեր ՀՆԱ-ն պետք է աճեր 40 տոկոսով: Մեր ՀՆԱ-ն չի աճել 40 տոկոսով, աճել է ընդամենը 5 տոկոսով: 40-ը բաժանում ենք հինգի արդյունքում ստացվում է 8: Հետեւաբար 50 հազարը 8 անգամ գերագնահատված է, դա բաժանում ենք 8-ի եւ ստանում ենք 6200-ից մի փոքր ավելի մարդ: Էկոնոմիկայի նախարարությունը 10 հազար նոր աշխատատեղ է նշում, ես կարծում եմ ռեալ 6-7 հազար են, բայց մաքսիմում 10 հազար են, մնացածը ստվերից դուրս եկած մարդիկ են:

- Մոտ 35 տոկոսով ստացվում է, որ տնտեսվարողների թիվն աճում է, եթե հաշվի առնենք նաեւ, որ դրանց մեջ կան թե՛ նոր տնտեսություններ եւ թե՛ ստվերից դուրս եկած, սա ի՞նչ կարող է տալ Հայաստանի տնտեսությանը:

- Օրինակ վերցնենք նոր ստեղծված աշխատատեղերը: Եթե նոր ստեղծված աշխատատեղեր կան, ուրեմն բիզնեսը պետք է ներդրումներ անի, որպեսզի նոր եկած աշխատակիցը աշխատի: Դուք որոշակի ծախսեր եք անում՝ համակարգիչ եք գնում օրինակ եւ ստեղծում եք պահանջարկ այլ բիզնեսների համար, որոնք ձեզ մատակարարում են: Նաեւ դուք նրան աշխատավարձ եք տալիս, նա գնում է շուկա: Այսինքն դուք 2 տեղից ունենում եք աճ եւ իհարկե այդ աճը բերում է ներքին արդյունքի աճի: Շուկային չի հետաքրքրում ձեզ աշխատավարձ բանկով են փոխանցել, թե ծրարով եք ստացել, իր համար կարեւորը դուք գնացել վճարել եք եւ ձեր ապրանքը տվել է: Այսինքն՝ մարդը, որն այն ժամանակ ծրարով ստանում էր աշխատավարձ ինչ-որ գումար օրինակ, հիմա քանի որ այս մարդուն ստվերից հանել են ասել են քեզ պետք է հարկենք, նա 80 հազար է բերում շուկա ասենք 100 հազար դրամի փոխարեն, 20 հազարն էլ գնում է պետական բյուջե: Արդեն պետական բյուջեի այդ 20 հազար դրամը կգնա ներդրումների միջոցով ինչ-որ հատված՝ թոշակների բարձրացման, ճանապարհների վերանորոգում: Այսինքն զուտ էֆեկտ ՀՆԱ-ի վրա չի լինելու, եթե դուք ունենաք ստվեր կամ չունենաք ստվեր:

- Սոցիալական առումով իր ազդեցությունն այսինքն մեծ չի՞ լինի:

- Այո, մեծ չի լինի:

- Արդյո՞ք Հայաստանում ավելի հասանելի է դարձել բիզնես հիմնելը, գոնե այդ 24.5 հազարի մի որոշակի տոկոսը՝ պետք է որ նոր բիզնեսներ լինեն չէ՞:

- Պարտադիր չի, ես այդ տեսանկյունից չեմ նայում: Շատերից ենք լսում, որ հիմա շատ ավելի թեթեւ է այդ ամեն ինչը: Բայց ներդրողը առաջինը չի նայում, ձեր մոտ բյուրոկրատիա է թե չէ, բիզնեսմենը չի նայում ձեր մոտ կաշառակերություն է, թե չէ: Իհարկե, դրանց նայում է, բայց իր մոտ կազմած հարցերի մեջ այդ հարցերը ասենք 10-րդ տեղում են:

- Վարչապետը հաճախ է խոսում ստեղծարար եւ աշխատող մարդու տեսակի մասին: Այս պահին օգնող կամ խանգարող ի՞նչ հանգամանքներ կան, որպեսզի քաղաքացիները փորձեն այդպիսին դառնալ:

- Պետությունն իր դերը պիտի հասկանա, իր անելիքը պիտի հասկանա: Մարդն էլի գնա աշխատի՝ որտե՞ղ գնա աշխատի, գյուղատնտեսությունում՝ ուրիշ տեղ չկա: Ես կարծում եմ, որ մեր քաղաքացիները շատ են աշխատում, պարզապես անարդյունավետ են աշխատում: Հիմա, եթե օրինակ մի բուժքույր Արագածոտնի մարզում 3 հերթափոխով աշխատում է, բայց 60 հազար դրամ է ստանում, նա քի՞չ է աշխատում, ոչ իհարկե:

- Վերջին տարիների ընթացքում աղքատությունը բավականաչափ «գովազդվել» է չէ՞ մարդկանց մեջ, այդպես են չէ՞ շատ դեպքերում տրամադրել քաղաքացիներին:

- Ձեր ասածը չի հակասում իմ ասածին: Մեր ժողովուրդը լոդր չի, քիչ չի աշխատում, բայց նա աղքատ է, ինչո՞ւ, որովհետեւ անարդյունավետ է աշխատում: Պետության դերն այստեղ ո՞րն է: Մեր խնդիրները գալիս են 1991 թվականից, երբ մենք որոշեցինք շուկայական մոդելը վերցնել եւ գնալ այդ ճանապարհով: Մենք սահմանեցինք ազատ շուկայական հարաբերություններ, մտածելով, որ ամեն ինչ ինքն իրենով կլինի, բայց ցավոք սրտի այդպես լինում է միայն բարի հեքիաթներում: Տնտեսությունը-տնտեսական զարգացումը պետք է անընդհատ ուղղորդել, այդ ուղղորդողն էլ պետությունն է:

- Հարկային օրենսգիրք է փոխվել, բիզնեսների համար արտոնություններ կան սահմանված, նոր կառավարությունն էլ բիզնեսներին մաքսային եւ հարկային արտոնություններ է տալիս նախորդներից մի քանի անգամ ավելի շատ: Այս պայմաններն ավելի գրավիչ կլինե՞ն, որպեսզի քաղաքացիները սկսեն մտածել իրենց բիզնեսը ստեղծելու կամ ընդարձակելու մասին:

- Իհարկե, փոփոխություններ կան, ես անգամ համահարթին եմ կողմ, բայց ես չեմ տեսնում թե հարկային տեսչությունն ինչ տնտեսություն է ուզում ունենալ: Ես ուզում եմ, որ նրանք կանգնեն տեղական արտադրողի կողքը: Եթե մենք կանչում ենք դրսից ինչ-որ ընկերություն, նա այստեղ աշխատում է, իր փողը ստեղծում է, մեզ էլ մի փոքր գումար է թողնում: Ես այս փոփոխությունը կուզեի տեսնել: Երկարաժամկետ կայուն աճի նախադրյալը դա արտահանման ավելացումն է, իսկ դրա համար մենք պետք է ունենանք մեծ ձեռնարկություններ:

Տպել
1099 դիտում

Հարգելի դատավոր, դուք «դռների տակ վնգստացող դատավորների» ցուցակո՞ւմ եք․ Ռոբերտ Քոչարյանի պաշտպան

Նյու Յորքում կբացվի անվանի հայ լուսանկարիչ Արա Գյուլերի ցուցահանդեսը

«Ռոմա»-ի երկրպագուները երգ են նվիրել Մխիթարյանին (ձայնագրություն)

Յուրի Ջորկաեֆը նշանակվել է ՖԻՖԱ-ի հիմնադրամի գլխավոր տնօրեն. նա հոկտեմբերի 6-ից 9-ը կայցելի Հայաստան

Փաշինյանի ԱՄՆ այցին ընդառաջ. ինչպես է ադրբեջանի քարոզչական նյութը հայտնվել է հայկական մամուլում

Նոյեմբերյանի քրեական հետախույզներն ապօրինի թմրաշրջանառության դեպք են բացահայտել (տեսանյութ)

Եթե գրավ չկիրառվի, նշանակում է՝ ուղղակի նպատակ ունեն դատը ձգձգելով՝ պատժել․ Լեւոն Քոչարյան

Երբեք թուլ չեմ տա արատավորել իմ անունը. Նազենի Հովհաննիսյան

Ռոբերտ Քոչարյանը կմնա կալանքի տակ. դատարանը նրան գրավի դիմաց ազատ չարձակեց

Վանաձորում աթլետներն արմատուրաների վրա քար են դնում, որ վազելիս վրաները չընկնեն (տեսանյութ)

Պաշպանությունից մինչև քաղաքական ու մշակութային հարցեր. Մնացականյանն ընդունել է Լիբանանի ազգային պաշտպանության նախարարին

Կոռուպցիայի դեմ պայքարին պետք է նոր թափ հաղորդենք. վարչապետի գլխավորությամբ տեղի է ունեցել խորհրդակցություն

Երևանում կայացել է ԵՄ Արտաքին ներդրումային պլանի մեկնարկային միջոցառումը․ փոխնախարարը կարևորել է պլանի ներդրումը ՀՀ-ում

Ըմբիշներ Կաջոյանն ու Բերիանիձեն նույնպես մեդալների համար չեն պայքարի աշխարհի առաջնությունում

Հրայր Թովմասյանի սանիկին՝ ԱԺ Վարչատնտեսական վարչության մատակարարման բաժնի պետին, մեղադրանք է առաջադրվել. ՔԿ

1 մլն 190 հազար դոլարի լվացում. Միհրան Պողոսյանի մեղադրանքը լրացվել է

Որակական չափանիշների հարցում որևէ կոմպրոմիս չի կարող լինել. վարչապետը՝ ճանապարհաշինության մասին

Հաղորդավար Ժակը հեռացել է Հ1-ից. կատարելության հասնելու ճանապարհին նա խանգարո՞ւմ էր

Արտակ Բուդաղյանը պարգեւատրվեց Արիության մեդալով

ՔԿ-ն մանրամասներ է հրապարակել Վայոց Ձորում մարզպետի օգնականի մասնակցությամբ տեղի ունեցած միջադեպի մասին