Այստեղ դու տանը չես. էլիտարե պրոֆիլը քո...

26/08/2019 schedule10:10

Տպագրվել է «Հայկական Ժամանակ» օրաթերթի՝ 2006 թվականի օգոստոսի 24-ի համարում

Ի՞նչ օգուտ է տալիս էլիտար շինարարությունը Հայաստանին ընդհանրապես եւ Երեւանին մասնավորապես: Հարցը ունի մի քանի շերտ` ֆինանսական, մշակութային-քաղաքաշինական եւ ֆունկցիոնալ:  Առաջին հայացքից հարցն ընդհանրապես անտեղին է: Ի՞նչ օգուտների մասին կարող է խոսք գնալ, երբ մայրաքաղաքը կառուցվում է, նոր շենքեր են ավելանում: Բայց սա միայն առաջին հայացքից, եւ, ի դեպ, մեր իշխանությունների երազանքն էլ հենց այն է, որ օգուտների մասին բոլոր հարցերին հնչի հենց այսպիսի պատասխան: Իրականում հարցը պետք է ծագեր, պատկերավոր ասած, մինչեւ շինարարության սկսելը, գտնվեր դրա պատասխանը, հետո նոր աջ ու ձախ շինարարական թույտվություններ բաժանվեին: Եւ ուրեմն` ի՞նչ օգուտ է տալիս էլիտար շինարարությունը մեր հանրությանը:

Սկսենք ֆինանսական մասից: Էլիտար շինարարությունը բիզնես է, ընդ որում, «թրփոշ» բիզնես: Այսօր Հայաստանում այլեւս հնարավոր չէ գտնել շատ թե քիչ լեգալ գործունեության ձեւ, որը ներդրված յուրաքանչյուր 1 դրամի դիմաց ապահովի 2-2,5 դրամ եկամուտ: Իսկ էլիտար շինարարությունը հենց այսպիսի եկամուտներ է ապահովում: Այսինքն՝ շատ եկամտաբեր, չափազանց եկամտաբեր բիզնես է: Իսկ եկամտաբեր բիզնեսը պետք է հարկեր վճարի պետական բյուջե: Ընդ որում, որքան շատ են եկամուտները, այնքան շատ պետք է վճարի: Միանգամից արձանագրենք, որ էլիտար շինարարությունը, ըստ էության, դուրս է հարկման դաշտից: Կառուցապատողները, այսինքն՝ այդ էլիտար շենքերի տերերը, հարկեր չեն վճարում ու առաջիկայում չեն էլ վճարելու:

Դեռ անցած տարի հարկային պետական ծառայությունը փորձ արեց ինչ-որ կերպ հարկել նրանց, օրենքի նախագիծ պատրաստեց, որով շենքի տերը բնակարանները վաճառելուց հետո պետք է հաստատագրված հարկ վճարեր, անգամ նշվում էր էլիտարների մեկ քմ-ից գանձվելիք հարկի չափը` 25 հազար դրամ: Օրենքի նախագիծը հանկարծ կորավ տեսադաշտից: Այսօր դրա մասին արդեն չեն խոսում: Նախագծի այդպիսի վախճանը կարելի էր հեշտությամբ կռահել: Խնդիրն այն է, որ այսօր Երեւանում էլիտար շենքերի կառուցապատումը մարդկանց խիստ նեղ մի կռուգի մենաշնորհն է: Եւ այդ կռուգը, բնականաբար, այնքան հզոր է, որ մի ճմռթած օրենքի նախագիծ կորցնելը նրա համար որեւէ բարդություն չի ներկայացնում:

Օրենքը կորած կմնա այնքան ժամանակ, մինչեւ նրանք իրենց գործը արած-պրծած չլինեն: Իսկ դա դեռ երկար կտեւի: Այլ կերպ ասած, լինելով չափազանց եկամտաբեր բիզնես` էլիտար շինարարությունը ֆինանսական տեսանկյունից որեւէ օգուտ, տվյալ դեպքում՝ ՀՀ պետական բյուջեին, չի բերում: Բայց կարող է պատահել այնպես, որ այդ բիզնեսը, ասենք, քաղաքաշինական, մշակութային կամ ֆունկցիոնալ տեսակետից այնքան մեծ օգուտ բերի, որ նրա ֆինանսական անօգտակարության վրա կարելի լինի աչք փակել: Կարող է պատահել, բայց չի պատահել: Պարզապես ակնհայտ է, որ էլիտար շենքերը՝ իրենց տեսքով ու չափերով, ոչ մի կերպ չեն տեղավորվում Երեւանի կենտրոնի ճարտարապետական համայնապատկերում:

Իհարկե, կարելի է փորձել լպստած ու սրբատաշ, ինչպես Քոչարյանն է ասում՝ «բոնբոներկա» հիշեցնող մի քանի շենք ներդաշնակեցնել յուրահատուկ զարդաքանդակներով, կամարներով, անկյունային հրաշալի լուծումներով թամանյանական ոճի շենքերի հետ: Իհարկե, նման փորձը շատ մեծ պատասխանատվություն է ենթադրում եւ ի սկզբանե դատապարտված է անհաջողության, այդուհանդերձ, մեկ-երկու նման փորձ հանդուրժել կարելի է: Սակայն ամեն ինչ գնում է նրան, որ էլիտարների «ճնշման» տակ թամանյանական շենքերը դառնում են բոլորովին ավելորդ: Ու որպեսզի էլիտար կոչվող շենքերը շատ ցցուն չլինեն, աչք չծակեն, շուտով ճարտարապետական տեսանկյունից կարիք կառաջանա հողին հավասարեցնել թամանյանական շենքերը, դրանց փոխարեն կառուցել տափակ ու արդուկած, կազարմայատիպ շենքեր:

Ի վերջո, այլանդակությունը քողարկելու լավագույն միջոցը ամբողջ շրջակայքը նույնչափ այլանդակելն է, եւ եթե այսպես շարունակվի, կենտրոնը հարկ կլինի ամբողջությամբ վերածել բանգլադեշի: Եթե որեւէ մեկը համարում է, որ սա օգուտ է, ապա դա իր խնդիրն է` լուրջ խնդիրը: Մի խոսքով, քաղաքաշինական, մշակութային, ճարտարապետական տեսակետից եւս էլիտարները օգուտ չեն բերում: Բայց գուցե այդ շենքերի տված, այսպես ասած, ֆունկցիոնալ օգո՞ւտն է մեծ: Այսինքն, երբ դրանք չկային, քաղաքի տվյալ հատվածում մի ինչ-որ խնդիր չէր լուծվում, իսկ երբ հայտնվեցին, բոլորը թեթեւացած շունչ քաշեցին: Դժվար է նույնիսկ օրինակ բերել, թե ինչ կարող է դա լինել, այնուամենայնիվ, տեսականորեն նման մի տարբերակ հնարավոր է: Բայց միայն՝ տեսականորեն: Գրեթե բոլոր էլիտարները լուրջ խնդիրներ են հարուցել շրջակա շենքերի համար:

Դրանք հաճախ կառուցվել են մյուս շենքերի բակերում` ոչնչացնելով կանաչ տարածքներ, խաղահրապարակներ եւ այլն: Բացի դրանից, էլիտարները վերջնականապես բնակեցվելուց հետո էլ ավելի են ծանրաբեռնելու կենտրոնի երթեւեկությունը: Թե էլ ինչ խնդիրներ դրանք կհարուցեն, այս պահին դեռ դժվար է գուշակել: Մի խոսքով, ֆունկցիոնալ իմաստով եւս էլիտար շինարարությունը եթե նույնիսկ վնաս էլ չի բերում, ապա օգուտ հաստատ չի տալիս: Եւ ընդհանրապես, որեւէ տեսանկյունից այս գործընթացը պետությանն ու հանրությանը ոչ մի օգուտ չի բերում: Սա կարելի է ապացուցված համարել: Բայց դրանի՞ց ինչ օգուտ: Երբ իշխանությունը բռի է, անկուշտ ու անճաշակ, եւ հենց ինքն էլ այդ բիզնեսի «կռիշն է», ապա որեւէ բան ապացուցելը ոչ մի օգուտ չի բերում: Համենայնդեպս` առայժմ:

Հայկ Գեւորգյան

Տպել
469 դիտում

Ինչո՞ւ են նախկինները գործում կամիկաձեների դեմ

Մամեդյարովի հետ հանդիպումից առաջ Զոհրաբ Մնացականյանը հանդիպել է Արցախի ԱԳ նախարարի հետ

ԵՄ-ի և ՎԶԵԲ-ի աջակցությամբ Հայաստանում բացվում է մասնավոր բաժնեմասնակցային ներդրումային ֆոնդ` 70 մլն եվրո ներգրավմամբ

Արման Սարգսյանը դիրքեր է ճանապարհել ոստիկանության զորքերի ծառայողներին (տեսանյութ)

Արարատի մարզի Նորամարգ գյուղում այրվել է մոտ 200 հակ անասնակեր

ՀՀ կառավարությունը որդեգրել է նորարարական և ներառական տնտեսություն կառուցելու ուղին. Տիգրան Ավինյան

Հանրայինն ունի իր հայեցողությամբ վերահեռարձակող ընտրելու իրավունք. Արա Շիրինյանի պատասխանը՝ Օղլաղչյանին

Իջեւանում՝ մարզպետարանին հարող կամրջից մինչև հիվանդանոցին հարող կամուրջ կտեղադրվեն լեդ լուսատուներ

Գյումրու դրամատիկականը «Թռիչք»-ով բացեց 154-րդ թատերաշրջանը

Աննա Հակոբյանը տեսակցել է շենքի 6-րդ հարկից ընկած 2․5 տարեկան Արվին Վիքսոմին (լուսանկարներ)

Արցախի Հադրութի շրջանի եւ Ֆրանսիայի Իզեր նահանգի միջեւ ստորագրվել է բարեկամության հռչակագիր. Արցախի ԱԳՆ

Միքայել Մինասյանի ընկերությունը «Առաջին ալիքին» վճարում է մի սերիալի չափ գումար. կոռուպցիոն սխեմայի վտանգ

ԱԳ նախարար Զոհրաբ Մնացականյանը հանդիպել է Ավստրալիայի խորհրդարանական պատվիրակության հետ

Արցախի նախագահը շնորհավորել է ՀՀ նախագահին՝ Անկախության օրվա կապակցությամբ

Առաջին ազատումը՝ Վալերի Օսիպյանի հրաժարականից հետո. 7-րդ վարչության պետն ազատվել է աշխատանքից

Վայոց ձորի մարզի որոշ դպրոցներում իրավիճակի թեժացման փորձերը մտահոգիչ ենք համարում. ԿԳՄՍՆ

Ամուլսարի պաշտպանության համար Երեւանում մեկնարկել է հանրահավաք

Նիկոլ Փաշինյանն ու Լիբանանի ազգային պաշտպանության նախարարը քննարկել են պաշտպանության ոլորտի փոխգործակցության հարցեր

Ադրբեջանցիները թող պատրաստվեն ջախջախվելու՝ սա իսկական առիթ է. Լեւոն Շիրինյան

Ես ոչ մի ծանր բան չեմ արել, զինվորական եմ եղել, նշված հրամաններն էլ ես չեմ գրել․ Սեյրան Օհանյան