Ավելի քան երկու հազար տարվա պատմություն ունեցող Թուրքիա. պատմության դասեր Էրդողանից

Դեկտեմբերի 12-ին ԱՄՆ-ի Սենատի կողմից Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող եւ դատապարտող բանաձեւի ընդունմանը հետեւեցին պաշտոնական Անկարայի արձագանքները: Նախ հայտարարություն տարածեց Թուրքիայի արտգործնախարարությունը, ապա անձամբ  արտգործնախարար Մեւլութ Չավուշօղլուն քննադատեց Սենատի որոշումը: Որոշ ժամանակ անց արտահայտվեցին նաեւ Թուրքիայի նախագահի մամուլի խոսնակ Իբրահիմ Քալընը, փոխնախագահ Ֆուաթ Օքթայը, պաշտպանության նախարար Հուլուսի Աքարը, արդարադատության նախարար Աբդուլհամիթ Գյուլը, խորհրդարանի նախագահ Մուստաֆա Շենթոփը: Նրանք բնականաբար դատապարտել են Սենատի որոշումը՝ «Թուրքիայի եւ թուրք ժողովրդի համար առ ոչինչ» համարելով այն: Հատկանշական է, որ որ բոլոր պաշտոնյաներն էլ իրենց խոսքում նշել են «արխիվները բացելու» պատրաստակամության մասին՝ իբրեւ թուրքական դիրքորոշման արդարացիության ապացույց:

Սպասելի էր, որ պետական մակարդակի այս արշավին մասնակցելու է նաեւ Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը: Վերջինս կիրակի օրը հարցազրույց է տվել թուրքական ATV եւ A Haber լրատվամիջոցների համատեղ հեռարձակման ուղիղ եթերում: Հարցազրույցի զգալի հատվածը նվիրված է եղել ԱՄՆ-ի հետ փոխհարաբերություններին, որոնց Էրդողանն անդրադարձել է ոչ միայն Սենատի ընդունած բանաձեւի, այլեւ Սիրիայի քրդերի դեմ պայքարի շրջանակներում:

Խոսելով թուրք-ամերիկյան հարաբերությունների մասին Էրդողանի մի քանի ուշագրավ հայտարարություն է արել: Նախ, ակնարկելով ԱՄՆ ներքաղաքական իրավիճակը, ինչպես նաեւ Թուրքիայի հետ հարաբերություններում որոշակի սառեցումը՝ նա նշել է, որ պարզ է, թե ինչու են «հարյուր տարի առաջ անցած-դարձածի մասին այսօր հանկարծ որոշումներ կայացվում ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատում եւ Սենատում»։

Բացի դրանից նա կրկին խոսել է «արխիվները բացելու» անհրաժեշտության մասին: Ընդ որում՝ բացի սեփական «ռազմական արխիվում առկա ավելի քան մեկ միլիոն փաստաթղթերից», որոնք իր իսկ խոսքով Թուրքիան պատրաստվում է բացել՝ Էրդողանը կոչ է անում բացել նաեւ ԱՄՆ-ի եւ Ֆրանսիայի արխիվները:

«Թող բոլորն էլ բացեն իրենց արխիվները, եւ դրանք ուսումնասիրվեն պատմաբանների հանձնաժողովների կողմից: Իրավաբաններն ու հնագետներն էլ թող ուսումնասիրեն: Հետո միայն հարկ եղած դեպքում մենք՝ քաղաքական գործիչներս, կմիջամտենք», - ասել է Էրդողանը։

Ինչ վերաբերվում է Ցեղասպաությունը ճանաչած եւ դատապարտած երկրներին, ապա նրանց հասցեին Էրդողանի ուղղակի սպառնալիքներ է հնչեցրել նրանց հասցեին: Նախ նա Սենատի բանաձեւի ընդունումը որակել է «քաղաքական որոշում», «անարժեք», «հակաիրավական» եւ «անընդունելի»։ Ապա ակնարկել է, որ Թուրքիան կարող է բարձրացնել բնիկ ամերիկացիների՝ հնդկացիների հարցը։ Նա չի բացառել, որ Թուրքիայի խորհրդարանում էլ դրա վերաբերյալ բանաձեւ կարող է ընդունվել:

«Հնդկացիների սպանությունները Միացյալ Նահանգների պատմության վրա իրական սեւ բիծ են»,- հավելել է Էրդողանը:

Ֆրանսիացիներին նա ընդհանրապես մեղադրել է Աֆրիկայում իրականացրած կոտորածների եւ ստրկատիրության համար։ Էրդողանը «սպառնացել» է բացահայտել Արեւմուտքի անցյալը՝ «ռասիզմի եւ գաղութատիրության պատմությունը»:

«Այդ մասին մենք դեռ տեղյակ կպահենք համաշխարհային հանրությանը։ Մեր ձեռքում կան դրա մասին վկայող փաստաթղթեր։ Եվ դրանք ոչ թե մեր պաշտպանությունն են, այլ կլինեն մեր հարձակումը», - նշել է Էրդողանը։

Առաջին հայացքից կարելի է ենթադրել, որ Էրդողանը ընդունում է մեղքը., բայց, մատնանշելով նաեւ այլ երկրների պատմության արյունալի դրվագները՝ փորձում է ասել, որ ոչ ոք անսխալական չէ: Մեղադրանքները հնարավոր կլիներ նման կերպ մեկնաբանել, եթե դրանցից հետո Էրդողանն ուղղակիորեն չհայտարեր, որ իրենց պատմությունը «մաքուր եւ անբիծ է», եւ իրենք ամոթալի էջեր չունեն: Այսքանով, սակայն, Թուրքիայի պատմության վերաբերյալ Էրդողանի բացահայտումները չեն ավարտվում. խոսելով թուրք-ամերիկյան հարաբերությունների մասին՝ Էրդողանը նշել է, որ «780 հազար քկմ տարածք եւ ավելի քան երկու հազար տարվա պատմություն» ունեցող երկրի հետ այդպես վարվելը անպատասխան չի մնում: Զարմանալի է, թերեւս, որ այդ «ավելի քան երկու հազար տարվա» ընթացքում մենք չենք նկատել մեր ներկայիս հարեւաններին եւ միամտաբար կարծել ենք, թե գործ ունենք հռոմեացիների կամ բյուզանդացիների հետ:

Եթե լուրջ, ապա Էրդողանը փորձում է նոր շունչ հաղորդել Թուրքիայի ժխտողական քաղաքականությանը: Նույն տրամաբանության մեջ է տեղավորվում նաեւ Թուրքիայի նախագահի աշխատակազմի ջանքերով վերջերս բացված կայքը, որի նպատակը Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ թուրքական ապատեղեկատվության տարածումն է: Այս պայմաններում «արխիվները բացելու» թեզը հնարավոր է նորի շրջանառել եւ որոշ ժամանակ շահել: Էրդողանի հաշվարկը, թերեւս, հիմնված է պարզ տրամաբանության վրա. նա վստահ է, որ հայկական կողմը չի պատրաստվում գնալ «արխիվներ բացելու» եւ «պատմակաբանների հանձնաժողովներ» ստեղծելու ճանապարհով, քանի որ դա կնշանակեր կասկածի տակ դնել պատմական իրողությունը (ինչն էլ փորձում է իրագործել Թուրքիան): Սակայն մյուս կողմից այն, որ Հայաստանը հրաժարվում է իրողությունը «պատմաբանների դատին հանձնելուց» (այն պարզ պատճառով, որ դա իրողություն է)՝ Թուրքիայի համար հնարավորություն է ստեղծում «խուսավարել» այլ ուղղությամբ՝ իբր Հայաստանը դեմ է փաստաթղթերով պատմական արդարությունը պարզելուն:

Տպել
1992 դիտում

Թշնամու զինտեխնիկայի ոչնչացումը (տեսանյութ)

Ժպիտներ Շուշիից. օրվա կադրը

Սենատոր Մենենդեսն Ադրբեջանին և Թուրքիային սպառազինության վաճառքը դադարեցնելու բանաձևեր է ներկայացրել

Կորոնավիրուսի նոր հակառեկորդ. 2474 դեպք 1 օրում. գրանցվել է 14 նոր մահ

Ադրբեջանցիները գրում են գնդապետ Շյուքյուր Համիդովի սպանվելու մասին. Razminfo

Զոհվել է ՀԱԿ անդամ, ԱԺ նախկին պատգամավոր Դավիթ Մաթեւոսյանը

Ադրբեջանի ագրեսիայի շարունակման դեպքում ԱՄՆ-ը պետք է ճանաչի Արցախի անկախությունը. Շերման

Մարտակերտի, Մարտունու շրջանի գյուղերի ուղղությամբ գիշերվանից կիրառվում են գրադ կայանք ու սմերչ

Ներկայումս տեղային նշանակության մարտեր են ընթանում ճակատային գծի բոլոր ուղղություններում. ՊԲ

Հայտնի է՝ որ ժամերին են սպասվում ԱՄՆ պետքարտուղարի հանդիպումները ՀՀ եւ Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հետ

Սոթք-Քարվաճառ ավտոճանապարհը, անվտանգության նկատառումներից ելնելով, դեռ փակ է

Մեկնարկել է ՀՀ ԱԳ նախարարի այցը ԱՄՆ. նա հանդիպել է ԱՄՆ պետքարտուղարի Եվրոպական և Եվրասիական հարցերով տեղակալի հետ

Կրակի տակ են հայտնվել Ասկերան եւ Մարտունի քաղաքները. նյութական վնասը մեծ է. Վահրամ Պողոսայն

Ադրբեջանի հարձակման, ռուսական ջանքերի, թուրքական միջամտության եւ խաղաղ կարգավորման մասին. Պուտինի անդրադարձը՝ ամբողջական

Կամավորագրումն իր մեջ սիմվոլիկա է պարունակում. Էջմիածնի քաղաքապետը որոշել է ղեկավարել կամավորների ջոկատը

Մեծ Մասրիկի հրետակոծության հետեւանքով վիրավորված բնակիչը հիվանդանացում մահացել է․ մարզպետ

Դիվերսիոն տարբեր խմբեր ներթափանցում են մեր ռազմաճակատային գոտու բնակավայրեր՝ հաճախ ընդամենը նկարվելու համար.Հովհաննիսյան

Զոհերի մասին ընդհանրացված թվեր են տրվել, չէր կարող կոնկրետ թվեր ասվել ՌԴ նախագահի կողմից, դա բացառվում է. Հովհաննիսյան

«Ես էլ հասա մեր արծիվ տղերքին». Վարդան Բադալյանը մեկնել է առաջնագիծ (լուսանկար)

Եթե ինչ-որ նեղ տեղերում տեսնում են Արաքս գետը, դա չի նշանակում լիարժեք վերահսկում են. Արծրուն Հովհաննիսյան