Կրկնենք և ամփոփենք․ ի՞նչ է կորոնավիրուսը, ինչպե՞ս պաշտպանվել դրանից, ինչպե՞ս հաղթել դրան

Աշխարհի ծրագրերը փոխել, քաղաքական, մշակութային ու մարզական կյանքն իր տարածած սարսափով չեղարկել, տնտեսությունն արգելակել, ավանդույթները փոփոխել… իր թագավորությունն է հաստատել թագավարակը՝ կորոնավիրուսը: Բայց դա երկար չի տեւի: Աշխարհը մի պահ ընկրկել, բայց արդեն հարձակման նոր թափ է հավաքել ու ընդդեմ վարակի տարածման, հանուն կանխարգելման պայքարը նոր փուլ է մտել: Վերհիշենք՝ ի սկզբանե ինչ է սա, ինչպես հաղթել դրան ու միանանք պայքարին:

Կորոնավիրուսը պատկանում է այն վիրուսների խմբին, որոնք առաջացնում են տարբեր հիվանդություններ՝ սովորական հարբուխից մինչեւ ծանր հիվանդություն, ինչպես, օրինակ, Մերձավոր Արեւելքի  շնչառական համախտանիշը (MERS-CoV) եւ Ծանր սուր շնչառական համախտանիշը (SARS-CoV)։ Նոր կորոնավիրուսը (COVID-19) նոր ենթատեսակ է, որը մինչ օրս չէր դիտարկվել մարդկանց շրջանում։ Մարտի 11-ից աշխարհում, ըստ Առողջապահության Համաշխարհային Կազմակերպության, պանդեմիա է՝ Կորոնավիրուսային հիվանդությամբ պայմանավորված համավարակ: Մարտի 16-ից Հայաստանում արտակարգ դրություն է հայտարարված կորոնավիրուսի տարածման դեմ արդյունավետ պայքարելու համար:

Աշխարհի ամեն պետություն համավարակի տարածման դեմ իր միջոցներն է ձեռնարկում. սակայն որքան էլ ընդգրկուն լինեն դրանք, ի վերջո, համավարակի տարածումը մարդկանց շփումների արդյունք է, եւ ուրեմն՝ քաղաքացիների սոցիալական պատասխանատվության խնդիր: Պետությունները կոչ են անում իրենց քաղաքացիներին ԱՌԱՆՑ ԱՆՀՐԱԺԵՇՏՈՒԹՅԱՆ տանից դուրս չգալ, չշփվել այլոց հետ, չլինել մարդաշատ վայրերում, չօգտվել հասարակական տրանսպորտից. մարդիկ որոշում են՝ որն է «անհրաժեշտության» իրենց միջակայքը: Շատերին՝ անձամբ իրենց չայցելած վարակի խնդիրը թվում է հեռու եւ անկարեւոր, ոմանց էլ հնարավոր վտանգը վախեցնում է, անդադար կասկածում են, որ ձեռնարկված միջոցներն անբավարար են իրենց պաշտպանելու համար:

Ըստ այդմ, ոմանք՝ իրենց զգուշավորության մեջ ծայրահեղության են հասնում, ոմանք անփութորեն չեն հետեւում հիգիենայի եւ արտակարգ դրությամբ պայմանավորված՝ նոր կենսակերպի կարգի պահպանմանը: Իսկ նոր կորոնավիրուսը տարածվում է օդակաթիլային եղանակով շատ արագ:

Վերհիշենք վարակի ախտանիշները, որոնց դեպքում անհապաղ պետք է դիմել բժշկի: Վարակվելիս առաջին հերթին նկատվում է օրգանիզմի ինտոքսիկացիա, շնչառական համակարգի խնդիրներ: Հաջորդիվ՝ հազ, տենդ, կրծքավանդակի շրջանում ծանրության զգացում (ընդհատվող շնչառություն): Հիվանդության բարդացումը կարող է հանգեցնել թոքաբորբի: Վիճակագրությունը ցույց է տալիս, որ կորոնավիրուսով վարակվելու հետեւանքով մահանում են մեծամասամբ տարեց եւ քրոնիկ հիվանդություններ (սրտի, թոքերի հիվանդություններ, շաքարային դիաբետ) ունեցող մարդիկ:

Որն է այս վարակի հետ կապված ամենաէական խնդիրը. այն, որ մարդը կարող է վարակվել նոր կորոնավիրուսով եւ գրեթե չդիտարկել-չզգալ նշված ախտանիշներից որեւէ մեկը: Կարող է չունենալ ջերմություն, հազ, ծանրացած շնչառություն, սակայն լինել վարակակիր ու լիովին առողջ լինելու զգացողությամբ իր առօրյան կազմակերպելու ընթացքում վարակել տասնյակ-հարյուրավոր մարդկանց՝ դա արդեն կախված վարակի առաջին 2-14 օրվա ընթացքում՝ գաղտնի շրջանում քանի հոգու հետ սերտորեն կշփվի: Եվ բնավ չի բացառվում, որ իրենից վարակվածների մի մասը չի հաղթահարի հիվանդությունը նույնքան հեշտորեն, որքան՝ ինքը: Երեխաների եւ երիտասարդների զգալի տոկոսը կրում են կորոնավիրուսն ու ազատվում դրանից առանց որեւէ բարդության, սակայն հենց նրանք էլ իրենց ակտիվ առօրյայով արագորեն տարածում են վարակը, որ երբեմն անհաղթահարելի է դառնում իրենց սիրելի տատիկ-պապիկների, քրոնիկ հիվանդություն ունեցողների համար:

Եվ ուրեմն, վարակի տարածումը կանխարգելելու նպատակով հարկ է հնարավորինս նվազեցնել շփումները, խուսափել լեփ-լեցուն խանութ մտնելուց, փակ տարածքներում հանդիպում-միջոցառումներ կազմակերպելուց (նման հանդիպումների հրավերներ ընդունելուց), հնարավորինս սահմանափակել թե հասարակական տրանսպորտով, թե տաքսիներով երթեւեկելը:

Չհիվանդանալու համար, իհարկե, պետք է հոգալ, որ օրգանիզմի սեփական դիմադրողականությունը որեւէ պատճառով ընկճված չլինի, ըստ ամենայնի՝ զորացնել այն: Սննադաբաններն ասում են՝ առողջ սնունդ ընդունեք՝ սպիտակուցներով, ածխաջրերով հարուստ, միրգ ու բանջարեղենն առատ պահեք օրվա սննդակարգում: Հոգեբաններն ասում են՝ խուսափեք սթրեսածին իրավիճակներից, օրը հագեցրեք դրական զգացումներով, նայեք հումորային հաղորդումներ, հանգստացեք, լսեք լավ երաժշտություն:  Բժիշկները օրը տասն անգամ հիշեցնում են՝ լվացվե՛ք, խուսափեք աչքերին, քթին եւ բերանին դիպչելուց, հաճախ մաքրեք ու ախտահանեք ձեռքերը, հազալի ու փռշտալիս փակել բերանը, միջավայրը, որում ապրում-աշխատում ենք: Մաքրեք եւ ախտահանեք մակերեսները, ինչպիսիք են անկողնու հարեւանությամբ գտնվող սեղանները, մահճակալները եւ ննջասենյակի այլ կահույքը յուրաքանչյուր օր սովորական կենցաղային ախտահանիչով, որը պարունակում է փոշիացված սպիտակեցնող լուծույթ (1 մասը` 99 մասի ջրով): Այն մակերեսների համար, որոնց վրա չի թույլատրվում սպիտակեցնող նյութերի կիրառում՝ կարող է օգտագործվել 70% էթանոլ:

Լոգարանի եւ սանհանգույցի մակերեսները մաքրեք եւ ախտահանեք առնվազն օրական մեկ անգամ կենցաղային սովորական ախտահանիչով, որը պարունակում է փոշիացված սպիտակեցնող լուծույթ (1 մասը՝ 99 մաս ջուր):

Հագուստ, անկողնային սպիտակեղեն, բաղնիքի եւ ձեռքի սրբիչներ եւ այլն օգտագործելուց հետո կանոնավոր լվանալ օճառով եւ ջրով կամ մեքենայով՝ 60-90 ° C ջերմաստիճանում սովորական լվացքի փոշիով եւ մանրակրկիտ չորացնելով:

Խորհուրդ է տրվում նաեւ լավ եփել միսն ու ձուն, խուսափել վայրի կամ ընտանի կենդանիների հետ չպաշտպանված շփումից: Իսկ դիմա՞կ՝ ոչ, դա խիստ հազվադեպ կարող է կանխարգելիչ գործառույթ ունենալ:

Ովքե՞ր պիտի դիմակ կրեն. հազ, փռշտոց, բարձր ջերմություն ունեցողները, նշված ախտանշաններն ունեցող անձանց խնամողները, նրանց այցելող-բուժող բուժանձնակազմը: Դիմակը հազ-փռշտոցի ժամանակ շրջակա միջավայր մեր հավանական ախտածին մանրէներով լի օդակաթիլային միկրոարտանետումները կանխարգելելու նպատակ ունի, եւ բացարձակ անիմաստ է փողոցում զբոսնելիս կամ համակարգչի դիմաց աշխատելիս:

Իսկ եթե վատառողջ եք կամ հիվանդի պիտի խնամեք, ապա պետք է հիշել, որ նախքան դիմակ կրելը հարկ է լվանալ ձեռքերը կամ շփել ալկոհոլային հիմքով ախտահանիչով: Դիմակով ծածկել քիթը, բերանը՝ վստահ լինելով, որ դիմակը հնարավորինս հերմետիկ փակել է դեմքը: Վարակը փոխանցվում է նաեւ աչքերի լորձաթաղանթով. հարկ է կրել նաեւ ակնոց: Իրենց տուփիկում դիմակները կարող են ապրել շուրջ 5 տարի, սակայն կիրառվելուց հետո՝ 4-6 ժամ անց, պետք է դեն նետվեն, փոխարինվեն նորերով: Չմոռանաք, որ ժամանակին չփոխած դիմակը նույնքան վտանգավոր է, որքան՝ անդիմակ լինելը:

Կորոնավիրուսով վարակված անձինք մեկուսացվում են մեր պետական մարմինների կողմից նախատեսված վայրերում՝ Ծաղկաձորի բարձրակարգ հյուրանոցում, Դիլիջանի Մոնթե Մելքոնյանի անվան դպրոցում, Նորքի ինֆեկցիոն հիվանդանոցում եւ այլն: Մեկուսացվում են նաեւ նրանց հետ շփված անձինք՝ պարզելու համար կորոնավիրուսով վարակված լինել-չլինելը: Մեկուսացման վայրերից նրանց թույլատրվում է հեռանալ միայն 14 օր անց՝ վարակակրության իրենց թեստի՝ 24 ժամվա միջակայքով երկու անգամ բացասական լինելուց հետո:

Պոտենցիալ վարակակիրներից ոմանց էլ պետական մարմինները հրահանգում են ինքնամեկուսանալ: Առաջին հայացքից ընկճախտի տրամադրող այս բառն, իրականում, այդքան էլ վատ բան չի նշանակում: Ուղղակի պետք է գաղտնի շրջանի բոլոր 14 օրերին մնալ տանը. մթերքի, դեղամիջոցների կամ այլ գնումների անհրաժեշտության դեպքում պատվիրել դրանք առցանց կամ հեռախոսով: Անհրաժեշտ է մեկուսանալ նաեւ տան մյուս անդամներից՝ բաց պատուհանի-օդափոխման հնարավորությամբ սենյակում: Հնարավորության դեպքում՝ օգտվել առանձին լոգարանից, կամ ընդհանուր լոգարանը պարբերաբար պատշաճ մաքրել: Առանձնացնել սպասքը, սպիտակեղենը, սրբիչները տան մյուս անդամների պարագաներից: Դրանք մանրակրկիտ լվալ օճառով եւ ջրով: Լվացքի համար ընտրել ջրի՝ հնարավորինս բարձր ջերմաստիճան:

Եթե 14 օրյա ինքնամեկուսացման ժամանակ նկատվում է ախտանշանների զարգացում-վատթարացում կամ նոր ախտանշաններ, ապա հարկ է զանգահարել 060 838300 հեռախոսահամարին: Այս հեռախոսահամարին զանգելով, ի դեպ, կարելի է ստանալ կորոնավիրուսի մասին ձեզ հուզող բոլոր հարցերի պատասխանները:

Երբ առողջանաք ու դուրս գրվեք, հիշեք, որ ոչ ոք չի կարող երաշխավորել, որ նույն վարակը երկրորդ անգամ Ձեզ չի հիվանդացնի. եւ ուրեմն, համենայն դեպս, պահպանեք կանխարգելիչ միջոցառումները: Վարակը բժշկագիտության համար նոր է, 2-3 տարի անց միայն կարող են հավաստել՝ այն կրկնակի խոցում է, թե չի խոցում. մինչ այդ, զգույշ լինելը չի խանգարի:

Տպել
1990 դիտում

Հայաստանի հավաքականի հարձակվող Արթուր Միրանյանը հեռացել է Փյունիկից

Շների հարձակման ենթարկված 2,5 տարեկան երեխայի վիճակը ծանր է. երկրորդ անգամ են վիրահատել

Սևան քաղաքի բոլոր մուտքերն ու ելքերը փակ են. ոստիկանության արտակարգ ծառայությունը Սևանում (տեսանյութ)

Վանաձորի Շիրակացի փողոցի հանրակացարանի տանիքի պոկված ճաղավանդակները հեռացվել են

ԱՄԷ-ում գտնվող ՀՀ քաղաքացիները կարող են Հայաստան վերադառնալ Դուբայ-Թբիլիսի չվերթով

Կիևում լույս է տեսել նոր հայագիտական ժողովածու, որն ընդգրկել է 30 ուկրաինացի գիտնականների աշխատություններ

23–ամյա վարորդն Աբովյանում Opel-ով վրաերթի է ենթարկել 48-ամյա հետիոտնին. նրան հոսպիտալացրել են

ՔՏՀԱ տեսչական մարմինը արտակարգ ռեժիմով վերահսկում է հանրային տրանսպորտի գործունեությունը

Վեդի քաղաքում այրվել է մոտ 30 հակ կուտակած անասնակեր

ՍԱՏՄ-ը շարունակում է մշտադիտարկումները հանրային սննդի օբյեկտներում. կասեցվել է մի շարք տնտեսվարողների աշխատանքը

Հայաստանում սպասվում է առանց տեղումների եղանակ, ջերմաստիճանը կբարձրանա 2-4 աստիճանով

Կորոնավիրուսի հետեւանքով մահացել է Սարհատ Պետրոսյանի մայրը՝ Ռուբինա Ղազարյանցը

KFS, «Փարվանա» ռեստորան, «Թումանյանի շաուրմա». կասեցվել է մի շարք տնտեսվարողների գործունեությունը (տեսանյութ)

Սիլիկյան թաղամասի 5-րդ փողոցում ճանապարհահատվածը փլուզվել է, դարձել մասամբ երթեւեկելի

Քննադատելու բարոյական իրավունքը

Արայիկ Հարությունյանը՝ Լանզարոտեի կոնվենցիայի շուրջ կեղծ պնդումների մասին (տեսանյութ)

Հոգեկան առողջության պահպանման ազգային կենտրոնում կորոնովիրուսի 8 դեպք կա. 1-ը՝ կենտրոնի հիվանդներից

«Մեյմանդար» շուկայի գյուղմթերք վաճառողները չեն կրել դիմակներ. խախտումները կներկայացվեն պարետատուն

Ուժեղացված ստուգայցեր մայրաքաղաքի Կենտրոն, Էրեբունի և Նորք-Մարաշ վարչական շրջաններում

Այսօր կիրականացվեն Մինսկ-Երևան-Մինսկ եւ Մոսկվա-Երևան չվերթները. քաղավիացիա