«Ամեն քաղաքականություն ունի իր մշակույթը և ամեն մշակույթ՝ իր քաղաքականությունը»

21/04/2020 schedule13:17

Երջանկությունը օրերի, շաբաթների, ամիսների և տարիների հաճելի պահերի հավաքածու է: Մարդը չի կարող հավերժ երջանիկ կամ հավերժ տխուր լինել: Կյանք է՝ երջանկություն էլ է լինում, տխրություն էլ:

Նկարիչ, գրող Սերխաչ

Անձնական երջանկություն.

Երբ աշխատում էի իմ պատմվածքների ժողովածուի վրա, մտածում էի՝ «21-րդ դար է, հիմա ո՞վ է կարդում»: Բայց ես արվեստագետ եմ, ասելիք ունեմ, որ այս անգամ ոչ թե նկարի, այլ գրի տեսքով է եկել, ինձ այդ ասելիքն է ստիպում գրել՝ հաշվի չառնելով՝ կկարդա՞ն, թե՞ ոչ: Շատ երկար աշխատեցի պատմվածքներիս ժողովածուի վրա՝ սյուժեներ էի մշակում, անսպասելի եկած մտքերն անձեռոցիկների վրա էի արագ գրի առնում: Վերջապես, գիրքս լույս ընծայվեց: Եվ հանկարծ փետրվարի 19-ն էր՝ Գիրք նվիրելու օրը, իմ ծննդավայր Մարտունու Զոլաքար գյուղի իմ հայրենակիցներն ինձ հրավիրում են աշակերտների հետ հանդիպելու: Ես վերցրի իմ գրքերն ու ճամփա ընկա: Ճանապարհին մտածում էի՝ «Ի՞նչ պիտի խոսեմ այդ երեխաների հետ, ինչպե՞ս պիտի խոսեմ, որ հասկանանք միմյանց. սերնդային մեծ տարբերություն կա մեր միջև»: Բայց հանդիպման ժամանակ պարզվեց, որ այդ երեխաները իմ գրածները կարդացել են, գտել են իմ գիրքը և կարդացել: Ինչպիսի՜ երջանկություն ապրեցի, ի՜նչ պահ էր դա:

Իմ մանկությունը դժվար է անցել: Սարում, դաշտում գառ ու հորթ եմ պահել: Տնից դուրս էի գալիս՝ մինչև իրիկուն տուն չէի գալիս՝ սոված-ծարավ... Ոչ թե ուտելիք չկար, այլ դաշտից չէի ուզում տուն գնալ, այնտեղ հաճելի էր: Սինձ, կակաչ, թթվարաշ ուտելով՝ յոլա էի գնում: Թթվարաշի անունն արդեն հուշում է, որ այս բույսը թթվաշ համ ունի, սովի տարիներին գյուղում այս բույսից «քրչիկ» էին եփում ուտում: Ինչքան էլ դժվար լինի մարդու մանկությունը, միևնույն է, մարդու ամենաերջանիկ շրջանն է: Իսկական երջանկությունը հենց մանկությունն է, որտեղ խտացած են քո հետագա կյանքի օրերի, շաբաթների, ամիսների, տարիների հաճելի պահերը: Մարդը երբեք չի մոռանում իր մանկությունը՝ ով էլ այդ մարդը հետո դառնա: Եվ արվեստագետը հիմնականում իր մանկությունն է նկարում, իր մանկությունն է պատմում, եթե անգամ նկարածն ու պատմածը մանկության օրերի մասին չեն: Երեխա էի, բայց մեկ ժամ առաջ գիտեի, որ անձրև է գալու: Մարդը չի մոռացել քարանձավի բնակիչ նախամարդու փորձառությունը, պարզապես օգտագործելու առիթը չունի: Եթե մոտ լինի բնությանը՝ մարդկության մանկության օրրանին, դարերի հետևում թողած մանկության հիշողությունն էլ կկենդանանա:

Մասնագիտական երջանկություն.

Ես հասկացել եմ՝ որքան միտքս խառնվում է այդ նկարին, այնքան վատն է ստացվում: Իմ աչքն ու ձեռքն արդեն ներդաշնակ են, էլ ինչո՞ւ եմ ինձ խանգարում: Հաճախ արդեն պատկերացնում ես նկարը, գալիս ես տուն, սկսում ես նկարել ու մտածում ես՝ «Հիմա գլուխգործոց եմ նկարելու»: Առաջին գույնը դնում ես՝ երկրորդն արդեն ինտելեկտդ է հուշում, թե ինչ դնել: Քիչ հետո նայում ես նկարին՝ պարզվում է՝ բոլորովին ուրիշ բան է ստացվել: Ստեղծագործելիս մեծ երջանկություն է, երբ կարողանում ես տրվել ենթագիտակցական հոսքերին, բաց լինել դրանց առջև:

Մի պատմվածք ունեմ՝ «Վերնիսաժի գիժ Վարոն»: Ես նկարիչն եմ, «Վերնիսաժում» նկար եմ վաճառում, մեկ էլ բարձր-բարձր խոսելով՝ գալիս է գիժ Վարոն, բոլորը փախչում են նրանից: Բայց Վարոն խելոք մտքեր է ասում. իրականում, Վարոն ասում էր իմ բոլոր այն մտքերը, որ անսպասելի եկել էին, և ես նրանց գրի է առել թղթի կտորների կամ անձեռոցիկի վրա: Վարոն շատ լավ է հասկանում նկարչությունից և կարող է նկար վաճառել: Երբ գալիս են իմ նկարը գնելու, ես Վարոյին եմ ուղարկում, թե՝ «Նկարիչը դու ես, գնա վաճառի»: Վարոն գնում է, նկարը վաճառում է, փողը բերում է, ես այդ փողից նրան էլ եմ տալիս, և Վարոն ուրախ-ուրախ գնում է: Բայց այն մասը, երբ գրեցի, թե ինչպես եմ Վարոյի բերած փողից նրան էլ բաժին հանում, այնպիսի վիրավորանք զգացի: Մտածում եմ՝ «Ինչո՞ւ եմ վիրավորվում, ինչո՞ւ պատմվածքն առաջ չի գնում»: Գլխի ընկա, որ հա՛մ նկարիչն եմ ես, հա՛մ՝ Գիժ Վարոն: Եվ պատմվածքն այսպես ավարտեցի՝ Վարոն փողը չի վերցնում, շպրտում է ու գնում:

Հանրային երջանկություն.

Ինձ համար շատ հաճելի է մեր արվեստագետների՝ դերասանների, նկարիչների հետ զրուցելը: Հաճախ իմ դերասան ընկերներն ինձ ու ընտանիքիս հրավիրում են նոր ներկայացում դիտելու: Ներկայացման ավարտից հետո էլ չենք կարողանում բաժանվել, երկար զրուցում ենք: Իմ կարծիքով՝ նրանց հետ ժամանակ անցկացնելը, նրանց հետ զրուցելն արդեն իսկ հետաքրքիր հանրային կյանք է:  

Ես շատ տպավորված եմ իմ հայրենի գյուղում աշակերտների հետ հանդիպումից: Ցավոք, ես չգիտեի, թե ինչ հեղինակների են նրանք անցնում գրականությունից, ծանոթ չէի նրանց դասագրքերին: Ես չգիտեի՝ արդյո՞ք իմ սերնդի հեղինակները, որոնցից շատերն իմ ընկերներն են, ընդգրկվել են գրականության դասագրքում: Հետո մտածեցի՝ «Բայց այդ երեխաներն իրենց գիտելիքներն ու ինֆորմացիան հո միայն դասագրքերի՞ց չեն ստանում, սա նոր սերունդ է, որ ազատ տիրապետում է տեղեկատվական տեխնոլոգիաներին: Այդ դո՛ւ ես քո ողջ գիտելիքները ձեռք բերել գրքերից, դե, իհարկե, նաև կենսափորձից»: Ես, ցավոք, ժամանակ չեմ ունենում, որ սովորեմ օգտվել համակարգչից. ինձ արվեստանոցն է ձգում, ուզում եմ նկարել: Կան մարդիկ, որ առավելություն են համարում համակարգչից չօգտվելու որոշումը կամ ուղղակի չիմացությունը: Ես՝ ոչ: Հակառակը: Եվ գիտե՞ք՝ որն է իմ ու նոր սերնդի տարբերությունը՝ մենք կարդում էինք ինչ պատահի, իսկ նրանք ընտրում են և վերցնում են այն, ինչ նրանց պետք է: Բայց ես նրանց ասացի, որ գրագետ մարդ լինելու համար միայն լավ մասնագետ լինելը քիչ է: Գրագետ մարդը նա է, ով գիտի արվեստ, գրականություն, փիլիսոփայություն: Ես այդ երեխաների մեջ տեսա անտանելի խելացիների և չափազանց դմբոների: Ամեն դեպքում, լա՛վ սերունդ է մեծանում: Ես այն մարդկանցից չեմ, որ ասում են՝ «հին ու բարի ժամանակներում...»: Չէ՛: Նոր սերունդն ավելի լավն է, նրանք ավելի առաջադեմ են, և այդպես էլ պիտի լինի, հակառակ դեպքում մարդկային զարգացումը չէր լինի: Կրտսեր սերունդը միշտ ճիշտ է, որքան էլ նրա ապրելակերպը, արժեհամակարգը, նիստուկացը քեզ նյարդայնացնեն: Նա քո ժամանակի համար է սխալ: Իր ժամանակի համար նոր սերունդը ճիշտ է: Դո՛ւ ես դուրս մնացել ժամանակից՝ պետք է դա հասկանաս:

Երջանիկ երկիր, երջանիկ մարդիկ.

Օրենքն ու ուժը պիտի միասին գործեն: Եթե ուժն առանձին գործեց, ողբերգություն է: Եթե օրենքը եղավ ու չգործեց, սա էլ մի առանձին դժբախտություն է: Իսկ օրենքները հիմնականում դժվարությամբ են գործում, մանավանդ՝ օրենքով գործելուն անսովոր պետություններում և հասարակության մեջ: Այլ հարց, որ հանցանք գործողը հնարը կգտնի վատ բան անելու համար: Բայց աշխարհը բարիների ու չարերի բաժանելը, չարերին քշելն ու փակելն էլ աշխարհն ավելի երջանիկ դարձնելու միջոց չէ: Ես չեմ վստահում այն ժողովրդական խոսքին, թե՝ «Կարմիր կովը կաշին չի փոխում»: Միջավայրը, ընտանիքն այնքան լավ կարող են փոխել «կաշիները»: Եվ երջանիկ երկիր կառուցելու բանալին դպրոցում է, նույնիսկ՝ մանկապարտեզում, ես կասեի ավելին՝ մարդու դեռևս սաղմնային վիճակում: Լավ երաժշտություն, լավ պատկերներ, բարի գործեր, հետաքրքիր քննարկումներ, ինֆորմացիայից օգտվելու գրագիտություն, գիտելիքը ճիշտ բանեցնելու հմտություն: Սա արվեստագետի բարի կամքով չի կարող իրագործվել, որովհետև մշակույթը քաղաքականություն է: Հարցն այն է, թե տվյալ երկրի իշխանությունն ինչ քաղաքականություն է որդեգրել: Իսկ ամեն քաղաքականություն ունի իր մշակույթը և ամեն մշակույթ՝ իր քաղաքականությունը:

Զրույցը պատրաստեց Մարինա Բաղդագյուլյանը      

Տպել
1563 դիտում

Արգել գյուղի նախկին դպրոցի շենքում հրդեհ է բռնկվել. դեպքի վայր է մեկնել 4 մարտական հաշվարկ

Վրաստանը սահմանը չի բացի մի շարք երկրների զբոսաշրջիկների, այդ թվում՝ հայերի համար

Երթևեկության նշանները ծածկող խոչընդոտները կվերացվեն

Թուրքական օդուժը Իրաքի հյուսիսում թիրախավորել է բնակավայրեր. կա 2 զոհ

Հրետանավորներն անցկացրել են մասնագիտական պարապմունքներ. ՊՆ

Թրամփն ու ընտանիքը տեղափոխվել է ստորգետնյա բունկեր. ԱՄՆ-ում ցույցերի հետեւանքով 20 զոհ, 4 000 բերման ենթարկված կա

Հաշմանդամություն ունեցող երեխային պետք է սովորեցնել ինքնուրույն կյանք վարելու հմտություններ. ՄԻՊ (լուսանկարներ)

13-ամյա Նազելիի խնամակալությունը կստանձնի Գյումրիում ապրող հորաքույրը. կապրեն այլ հասցեում

Սահմանամերձ Բարեկամավանի միակ շրջանավարտի ավարտական երեկոն․ մի կողմից հակառակորդի հետ սահման, մյուսից՝ անտեսանելի թշնամի

Ամենահաճախակի խախտումները՝ գեղեցկության սրահներում, դեղատներում եւ ստոմատոլոգիական կենտրոններում․ ԱԱՏՄ

Սահմանադրական փոփոխությունների մասին քվեարկությունը ՌԴ-ում կանցկացվի հուլիսի 1-ին

Ակնկալվում է մի քանի անգամ մեծացնել Հայաստան ներմուծվող գազի և Իրան ներմուծվող էլեկտրաէներգիայի ծավալները

Լացող փոքրիկներ, մարզերից եկած հուսախաբ երեխաներ. հունիսի մեկն առանց ատրակցիոնների առաջվանը չէր

ՄԻԵԴ-ի պատասխանից առնվազն պետք է մտահոգվեն այն մարդիկ, որոնք ուղղել են հարցերը․ Վլադիմիր Վարդանյան

Եվրոպայում ֆուտբոլասերներին աստիճանաբար վերադարձնում են խաղադաշտ

ՍԱՏՄ-ն Կենտրոն վարչական շրջանում կասեցրել է կրկնակի խախտում կատարած երկու հանրային սննդի օբյեկտների աշխատանքը 48 ժամով

Օդային հաղորդակցության վերաբացումը կթույլատրվի հուլիսի կեսից. քննարկումն ու ժամկետը նախնական է

22-ամյա երիտասարդը աղջկա մերկ լուսանկարները չտարածելու դիմաց 3 միլիոն դրամ էր պահանջել. երիտասարդը ձերբակալվել է

Վարչապետին ծննդյան օրվա առթիվ շնորհավորական ուղերձ է հղել Ղազախստանի նախագահը

Վաղը հայկական արտադրության թեստերի առաջին խմբաքանակը՝ 350 հատ, կհանձնվի ՀՎԿԱԿ-ին. Տիգրան Ավինյան