Ալիեւը փոխզիջման համար տեղ չթողեց. սա բռնապետության պատերազմն է ընդդեմ ժողովրդավարության. Ն. Փաշինյան. The Spectator

Կիրակի օրը Ադրբեջանը սկսել է կրակ բացել Լեռնային Ղարաբաղում տեղակայված հայկական դիրքերի ուղղությամբ:

1920-ականներին խորհրդային վարչակազմերը, արհամարհելով ժողովրդագրությունը, Լեռնային Ղարաբաղը տեղակայել էին Ադրբեջանի կազմում: ԽՍՀՄ-ի տապալման շրջանում տեղի հայերը ճնշող մեծամասնությամբ քվեարկեցին հանրաքվեի միջոցով Ադրբեջանից անջատվելու համար եւ հռչակեցին անկախություն: Արդյունքը մնաց չճանաչված: Եվ երբ ԽՍՀՄ-ը փլուզվեց, Ղարաբաղը հայտնվեց Ադրբեջանի միջազգայնորեն ճանաչված սահմանների ներսում: Սարսափելի պատերազմի արդյունքում, Հայաստանը գրավեց Լեռնային Ղարաբաղը եւ հարակից հողերը, այնուհետ կնքվեց հրադադար, 1992-ին գումարվեց Մինսկի խումբ կոչվող միջազգային ֆորումը ՝ երկու կողմերին իրենց տարաձայնությունները  առանց արյուն թափելու կարգավորմանը միջնորդելու համար:

Անցած 28 տարիների ընթացքում, հազարավոր մարդիկ են զոհվել Լեռնային Ղարաբաղի հողի վրա, հարյուր հազարավոր մարդիկ տեղահանվել կամ տեղափոխվել են մարտական գործողությունների հետեւանքով: Ղարաբաղյան հակամարտությունը հիրավի, անվանում են «ամենավտանգավոր չկարգավորվող հակամարտությունը Եվրոպայում», քանի որ թեժ մարտերը կարող են կոնֆլիկտի մեջ ներքաշել Ռուսաստանին ու Թուրքիային: Ռուսաստանը աջակցում է Հայաստանին, բայց միաժամանակ զենք է վաճառում Ադրբեջանին, իսկ Թուրքիան աջակցում է Ադրբեջանին՝ հնարավոր բոլոր տարբերակներով:

Այսպիսի նախաբանով է բրիտանական The Spectator-ը սկսել Լեռնային Ղարաբաղի ամբողջ երկայնքով արդեն երրորդ օրը շարունակվող ռազմական գործողություններին իր անդրադարձն ու հարցազրույցի նախաբանը:

Նշվում է, որ տասնյակ խաղաղ բնակիչներ արդեն զոհվել են կիրակի սկսված մարտերի նոր փուլում: Հայաստանը, ստիպված է դիմակայել լավ զինված մրցակցին: Մոսկվան քիչ է խոսել, մինչդեռ Թուրքիան, որը մեկ դար առաջ ոչնչացրեց  1,5 միլիոն հայերի, այժմ տեղափոխում է Եվրամիություն մոջահեդիներին, որոնց նա տեղակայել էր Սիրիայում՝ Բաշար Ասադին տապալելու համար: Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը քանիցս խոստացել է աջակցել Ադրբեջանին «անհրաժեշտ բոլոր միջոցներով»:

«Հայաստանը հայտարարել է ռազմական դրություն: ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը նոր պատերազմի բռնկումից ի վեր օտարերկրյա լրագրողի հետ իր առաջին հարցազրույցում ուժասպառ, բայց վճռական, շարադրել է պատմության հայկական կողմը եւ նկարագրել շարունակվող իրադարձությունները որպես «գոյաբանական սպառնալիք» հայ ժողովրդի համար»,-հավելել է հեղինակ Քափիլ Քոմիրեդդին:

Հարցազրույցը ներկայացնում ենք բառացի թարգմանությամբ.

-Ք. Ք.- ձեր կիրակնօրյա ելույթում խորհրդարանում դուք Ղարաբաղում տեղի ունեցող գործողություններն անվանեցիք որպես Հայաստանի գոյատեւման պայքարի ամենակարեւոր հանգրվան: Արդյո՞ք սա նշանակում է, որ Հայաստանը այժմ տոտալ պատերազմի մեջ է:

-Ն. Փ.- Ադրբեջանը նախապես ծրագրված ագրեսիա սկսեց Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի դեմ: Ինչպես գիտեք, այնտեղ հայեր են ապրում: Մենք այնտեղ բարոյական եւ քաղաքական պարտավորություն ունենք՝ պաշտպանել մեր հայրենակիցներին: Հայաստանը Լեռնային Ղարաբաղի անվտանգության երաշխավորն է: Իրավիճակն այժմ սրվում է, քանի որ Ադրբեջանը շարունակում է գնդակոծել Լեռնային Ղարաբաղը ՝ փորձելով ռազմական ուժի միջոցով լուծում պարտադրել, ինչը, ի դեպ, արվում է Թուրքիայի անմիջական աջակցությամբ:

- Ք. Ք.- Ի՞նչ կորուստներ ունի ձեր կողմը:

-Ն. Փ.- Մի քանի տասնյակ զոհեր կան խաղաղ բնակչության եւ զինվորականների շրջանում: Քանի որ մարտերը շարունակվում են, ես չեմ կարող վերջնական թիվ հայտնել:

- Ք. Ք.- Եթե այս պատերազմը ոչ այլ ինչ է, քան ձեր գոյատեւման համար մղվող պայքար, դուք միայնա՞կ եք մարտնչում, թե՞ ստացել եք ձեր երկարամյա գործընկեր Ռուսաստանից աջակցության հավաստիացումներ:

-Ն. Փ.- Կցանկանայի շեշտել, որ շատ կարեւոր է հասկանալ, թե ինչի մասին է ղարաբաղյան հակամարտությունը: Կարդալով միջազգային լրատվամիջոցների վերնագրերը ՝ հասկանում եմ, որ կա լուրջ թյուրըմբռնում: Դա տարածքային վեճ չէ Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջև: Խնդիրը Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքն է: Տարածաշրջանը հայտնվեց Ադրբեջանի տարածքում`Խորհրդային Միությունում կամայական որոշումներ կայացնելու հետեւանքով: Հայերը միշտ սպառնալիքի տակ էին: Այն սկզբում թաքնված էր, բայց ավելի ուշ տեսանելի դարձավ: Երբ սկսվեց Խորհրդային Միության փլուզումը, հայերը որոշեցին օգտագործել իրենց ինքնորոշման իրավունքը. Ինչպես Ադրբեջանը ժամանակին առանձնացավ Խորհրդային Միությունից, այնպես էլ Լեռնային Ղարաբաղը բաժանվեց Ադրբեջանից: Ի դեպ, դա լիովին խաղաղ գործընթաց էր: Ադրբեջանն ամենասկզբից արձագանքեց այս գործընթացին ուժով, ջարդերով, սպանություններով: Եվ հակամարտությունն սկսվեց հենց այդ կետից: Միջազգային հանրությունը, ցավոք, խորը թյուրընկալում ունի հակամարտության էության նկատմամբ: Խոսքը տարածքի մասին չէ: Դա մարդկանց, մարդկանց անվտանգության խնդիր է: Լեռնային Ղարաբաղի հայերը, որոնք միշտ Լեռնային Ղարաբաղի տարածքում մեծամասնություն են եղել, ցանկանում են օգտագործել իրենց ազատության, անկախության եւ ինքնորոշման իրավունքը:

- Ք. Ք.- Ստացե՞լ եք աջակցության հավաստիացումներ Ռուսաստանից:

-Ն. Փ.- Ինչ վերաբերում է մեր գործընկերներին, կարող եմ ասել, որ ներկա պահին Ռուսաստանն ամբողջությամբ չեզոք դիրքում է:

- Ք. Ք.- Հետաքրքիր է: Դուք ասում եք, որ Մոսկվան չեզոք դիրքորոշում ունի: Անկարան՝ Ադրբեջանի հովանավորը, ամենեւին էլ այդպես չէ: Թուրքիայի նախագահն ուղիղ մեղադրում է Հայաստանին շարունակվող ռազմական գործողությունների համար եւ խոստացել է Ալիեւին աջակցել «Մեկ ազգ, 2 պետություն» սկզբունքով: Թուրքակիան ԶԼՄ-ները ծառայում են այս քարոզչությանը: Կարո՞ղ եք սա համակարգված համարել: Եթե այո, ապա ունի՞ Հայաստանը հնարավորություն՝ դիմակայել Ադրբեջանին ու Թուրքիային միաժամանակ եւ հաղթել նրանց միայնակ:

-Ն. Փ.- Դա ակնհայտորեն Թուրքիայի եւ Ադրբեջանի համաձայնեցված գործողությունն է: Թուրքիան ղեկավարում է ողջ գործընթացը: Նրանք չեն փորձում թաքցնել դա: Դա իրականում շատ հրապարակային գործընթաց է: Ես նշեցի Լեռնային Ղարաբաղի հայության առջեւ ծառացած էքզիստենցիալ սպառնալիքի մասին: Բայց քանի որ նշում եք Թուրքիային, հաշվի առեք այն էքզիստենցիալ սպառնալիքը, որին հայերը բախվել են Թուրքիայից մեր պատմության ընթացքում: Ինչպես գիտեք, 20-րդ դարի առաջին ցեղասպանությունը կատարվեց Օսմանյան Թուրքիայում, երբ սպանվեց մեկ ու կես միլիոն հայ: Մինչ այժմ Թուրքիան ոչ միայն հրաժարվում է ճանաչել Հայոց ցեղասպանության փաստը, այլ  իրականում շարունակում է իր ցեղասպան քաղաքականությունը հայերի նկատմամբ: Ինչ վերաբերում է մեր հնարավորություններին, ապա ես նորից եմ կրկնելու. Սա մեզ համար գոյաբանական սպառնալիք է, եւ մեզ պաշտպանվելուց բացի այլ տարբերակ չի մնում:

- Ք. Ք.- Պե՞տք է ՆԱՏՕ-ն անհանգստանա այն հանգամանքից, որ իր անդամներից մեկը, ինչպես դուք եք ենթադրում, կազմակերպում եւ գլխավորում է նմանօրինակ ծրագիր:

-Ն. Փ.- Եկեք դիտարկենք այս ամբողջ գործընթացը որպես Թուրքիայի ավելի լայն տարածաշրջանային քաղաքականության մի մաս: Մտածեք այն մասին, թե ինչ է կատարվում Միջերկրական ծովում եւ Մերձավոր Արեւելքում: Այն, ինչ Թուրքիան անում է այնտեղ, նրա կայսերական նկրտումների մի մասն է: Դա ոչ մի կապ չունի ՆԱՏՕ-ի ամրապնդման հետ: Խոսքը միայն Հայաստանի անվտանգության մասին չէ: Խոսքը ամբողջ Հարավային Կովկասի մասին է: Այն լույս է սփռում Թուրքիայի ապակայունացնող դերի վրա ամբողջ տարածաշրջանում:

- Ք. Ք.- Մինսկի խումբը երկու կողմերին էլ հորդորել է անհապաղ դադարեցնել ռազմական գործողությունները եւ շարունակել բանակցությունները: Դիվանագիտական խողովակներով երկխոսություն վարելու փորձ եղե՞լ է  Հայաստանի կամ նրա գործընկերների կողմից:

-Ն. Փ.- Երբ ես դարձա Հայաստանի վարչապետ, ես առաջարկեցի Լեռնային Ղարաբաղի համար բանաձեւ. այդ հակամարտության ցանկացած լուծում պետք է ընդունելի լինի Հայաստանի ժողովրդի, Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի եւ Ադրբեջանի ժողովրդի համար: Ես առաջին հայն էի, ով ներգրավվեց բանակցային գործընթացում՝ ասելով, որ ցանկացած լուծում պետք է ընդունելի լինի նաև «մարտնչող» կողմի համար: Հուսով էի, որ Ադրբեջանի նախագահը կպատասխաներ նման ոգով: Ցավոք, նա դա չարեց: Նա պնդում էր, որ միայն Ադրբեջանն է կարեւոր: Ադրբեջանի նախագահը ռազմատենչ հռետորաբանություն օգտագործեց ՝ ասելով, որ ինքը պատրաստվում է այդ հակամարտությունը լուծել ռազմական ուժի միջոցով, եւ որ դիվանագիտական նպատակն է՝ բավարարել Ադրբեջանի ռազմական փառասիրությունը: Մինչ այժմ Ադրբեջանի նախագահի դիվանագիտությունը ռազմական գործիք է միայն: Այդ իրավիճակում, այդ մթնոլորտում շատ դժվար է պահպանել բանակցություններն ու դիվանագիտությունը:

- Ք. Ք.- Այսինքն ՝ Դուք այս պահին Բաքվի հետ որեւէ կապ չունե՞ք, դուք ոչ մի ալիքից չե՞ք փորձել օգտվել:

-Ն. Փ.- Ոչ:  Բայց մենք կապի մեջ ենք Մինսկի խմբի համանախագահների հետ:

- Ք. Ք.-  2016-ի  «քառօրյա պատերազմը» իր գագաթնակետին հասավ փակուղում: Բայց դա չափազանց օգուտ բերեց Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւին: Ձեր կարծիքով, ի՞նչը կարող է լինել ագրեսիայի այս  նոր փուլի համար դրդապատճառ:

-Ն. Փ.-  Իմ համոզմունքն այն է, որ միայն ժողովրդավարական ճանապարհով ընտրված կառավարություններն են ի վիճակի գտնել փոխզիջւմներ եւ ընդունել խաղաղության բանաձեւեր: Խնդիրն այն է, որ իր նախագահության ընթացքում Իլհամ Ալիեւը Ադրբեջանում զարգացրեց հակահայկական ատելության մթնոլորտ: Ադրբեջանում «հայ» նշանակում է՝  թշնամի, որին պետք է սպանել: Հիմա այդ ատելության մթնոլորտը պայթում է՝ վերածվելով իրականության:

- Ք. Ք.-  Կիրակի օրը խորհրդարանին դուք ասել եք, որ «տեղի ունեցածի մեջ անսպասելի ոչինչ չկար»: Եթե ամեն բան կանխատեսում էիք, ինչու՞ ամեն ինչ չարեցիք, որպեսզի դա տեղի չունենար:

-Ն. Փ.-  Ադրբեջանի նպատակը Լեռնային Ղարաբաղի գրավումն էր՝ պատերազմով կամ առանց պատերազմի: Այնպես որ տրամաբանական չէր լինի, որ ես համաձայնեի ադրբեջանական կողմից Լեռնային Ղարաբաղի օկուպացիային ՝ պատերազմից խուսափելու համար: Ալիեւը փոխզիջման համար տեղ չթողեց:

- Ք. Ք.-  Վարչապետ դառնալուց առաջ Դուք լրագրող եք եղել եւ իրավապաշտպան: Ձեր պաշտոնավարման օրվանից Հայաստանը զգալի առաջընթաց է գրանցել: Այդ ձեռքբերումները, որոնք արդեն իսկ խաթարված են համաճարակով, գրեթե անկասկած հողին կհավասարվեն  պատերազմով: Ձեզ նկարագրել են որպես Կովկասի  Գանդի: Ո՞րն է այն գինը, որը դուք պատրաստ եք վճարել խաղաղության համար:

-Ն. Փ.-  Երբ ես դարձա Հայաստանի վարչապետ, ես ասեցի, որ Ադրբեջանի կողմից Լեռնային Ղարաբաղի եւ Հայաստանի դեմ նոր պատերազմը կնշանակի պատերազմ ժողովրդավարության դեմ: Այժմ կարող եմ պաշտոնապես ասել, որ Հարավային Կովկասում ժողովրդավարության դեմ Ադրբեջանի պատերազմը սանձազերծված է: Դա միայն պայքար չէ մեկ ազգի կամ մեկ պետության ազատության համար: Դա պայքար է ժողովրդավարության համար, քանի որ բռնապետությունը պատերազմում է ժողովրդավարության դեմ:

Տպել
2414 դիտում

«Կատարված ստորության մասին լռել չեմ կարող»․ դպրոցի տնօրենին մեղադրում են հիմնադրամին ուղարկվելիք գումարը վերցնելու համար

Քննչական կոմիտեն քննարկում է Ադրբեջանի հարցով Միջազգային քրեական դատարան դիմելու հարցը․ Ռ․ Վարդանյան

Սիմֆոնիկ նվագախումբը բացօթյա համերգներ կունենա․ հասույթը կփոխանցվի Զինծառայողների հիմնադրամին

Բահրեյնի թագավորն արձագանքել է Հայաստանի նախագահ Արմեն Սարգսյանի նամակին

Իրանը ԼՂ հակամարտության մշտական կարգավորման նախագիծ է մշակել. Զարիֆ

Պոմպեոն հեռախոսազրույց է ունեցել Փաշինյանի և Ալիևի հետ

Ոչ ՀՀ ԶՈւ-ն, ոչ Արցախի ՊԲ-ն որևէ հրթիռ չեն արձակել նշված ուղղությամբ․ Ստեփանյանի արձագանքը Ադրբեջանի հայտարարությանը

Կկարգավորվի ռազմական դրության ընթացքում անձանց գույքի օգտագործման հետ կապված հարաբերությունները

Արցախից ժամանածների կենսաթոշակը կնշանակվի Հայաստանում․ փաստաթուղթ չունեցողները կարող են տեղեկանքով ստանալ

Մանուկների փորած խրամատ ու զենքեր Երևանի այգիներում․ կռիվ-կռիվ ենք խաղում, որ ուժեղանանք, մեծանանք ու մենք էլ հաղթենք

Հնդկաստանի դեսպանը առողջապահության նախարարին հավաստիացրել է, որ կուսումնասիրի օգնության բոլոր հնարավոր տարբերակները

Միայն սեպտեմբերի 26-ին և 27-ին Թուրքիայից Ադրբեջան է տեղափոխվել 1000 զինծառայող․ ՔԿ-ն բազում ապացույցներ ունի

Ձեր լռությունը սպանում է մեզ. Հենրիխ Մխիթարյան

Մի քանի սցենարներ կան հասկանալու, թե ինչպես կազդի պատերազմը տնտեսության վրա․ տնտեսագետ

Ազգային ժողովն այսօր արտահերթ նիստ կհրավիրի

Արգիշտի Քյարամյանի վերաբերյալ հարուցված քրեական գործ չկա․ ԱԱԾ տնօրենի տեղակալ

Արցախի ՄԻՊ-ը պատրաստել է հայ ռազմագերիների հանդեպ անմարդկային վերաբերմունքի դեպքերը ներկայացնող երկրորդ զեկույցը

Հայաստանի ՄԻՊ-ը Ֆրանսիայի խորհրդարանական պատվիրակությանն է ներկայացրել ադրբեջանական դաժանությունները կոնկրետ օրինակներով

ԿԲ խորհուրդը որոշեց վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը թողնել անփոփոխ՝ սահմանելով 4.25%․ Գալստյան

Այս փուլում փոխզիջումների մասին խոսակցությունը սպառված է. թող ոչ ոք չոգեւորվի թշնամու փոքր հաջողությունից