Ոչ մի բանի նկատմամբ սրտացավ չենք. մոմեր վաճառող պապը խոնավ ու քանդված գետնանցումի, իր կյանքի և հայի ապագայի մասին

03/05/2021 schedule20:13

Մոմեր վաճառող 83-ամյա Ստյոպա պապը 7 տարի է, ինչ մարդկանց ու աշխարհին նայում է Մաշտոցի պողոտայի խոնավ ու քանդված գետնանցումից:

Իր իսկ խոսքով՝ տեղը մռայլ է. իրեն այդտեղ պահողը իր աշխատանքն ու արդեն հարազատ դարձած անցորդներն են: Կյանքի օրերն էլ անցնում են քայլող մարդկանց նման. մեկ՝ տխուր, մեկ՝ ուրախ:

Մոմեր վաճառելու աշխատանքի մասին պապն ասում է, որ ժամը 10-ին է գալիս, երեկոյան գնում, բայց երբ իրիկնանում է, չի ուզում տեղից վեր կենալ, հավաքել իրերը եւ տուն գնալ:

Ասում է՝ « Մի քիչ էլ նստեմ, մեկի հետ մի բան էլ խոսեմ»: Իրեն մոտեցողների հետ է զրուցում, առօրյա կյանքից է պատմում, հումոր անում:  

«Այս տարիքում ուրիշ ոչ մի աշխատանք չեմ գտնում, ուրիշ զբաղմունք չունեմ, ամբողջ գիշեր նայում եմ՝ երբ պիտի լույսը բացվի, գնամ գործի, որովհետեւ փոքր տարիքից բոստանների մեջ եմ եղել, մեծ հողամաս ենք ունեցել, հողամասի մեջ աշխատել եմ, աշխատանքի սովոր մարդ եմ, մեկ րոպե տանը մնալ չեմ կարող: Գալիս եմ այստեղ, քեզ նման քաղցրիկ բալիկները գալիս  են, ասում-խոսում ենք, ծիծաղում ենք, ուրախ ժամանակ ենք անցկացնում: Ու հետո, ինձ նման ողորմելի մարդուց մոմ առնելը լավ նշան է: Եթե հասկացող մարդ լինի, ինձնից կառնի, ոչ թե եկեղեցուց, որովհետեւ այս մոմի որակը ոչ մեկը չունի: Եկեղեցու մոմը թանկ է, անորակ է, մշակում են, նորից են վաճառում»,- իրեն մոտեցած երիտասարդին մոմերը վաճառելով պատմում է պապը:

«Ոտքդ լավ նշանով էր, աղջիկ ջան, պրեմիա ստացա»,- ասում է նա՝ գումարը գրպանը դնելով:

Լավ հարգանք ու պատիվ վաստակած պապն այսօր ավելի հիշողություններով է ապրում, քան ներկայով. կյանքը փոխվել է, իր պատկերացումները աշխարհի ու մարդու մասին՝ նույնպես:

«Ամբողջ կյանքում լավ գործերի եմ եղել, լավ պատիվ, հարգանք եմ ունեցել: Եթե ինսուլտը ինձ չխփեր, ավելի լավ կլիներ: Իմ տարիքի մարդիկ շուտ են ծերացել, ես եմ այսպես ջահել մնացել: Ամեն տարի գնացել եմ ծովափ՝ հանգստանալու, բայց դե, ի՞նչ արած, որ կյանքը անցողական է, ժամանակը անցողական է, մարդու հուշերն են մնայուն: Երկարակեցությանս գաղտնիքն էլ էն է, որ առողջ եմ ծնվել, մեծացել լավ ընտանիքում, լավ խնամքի տակ: Մեր թաղում էլ ինձ սարքել էին կլուբի վարիչ՝ նարդի, շախմատ, աթոռ, բան դնում էինք, նստում ու, ինչ ասես խաղում: Այնպես շախմատ եմ խաղացել, կասես գրոստմայստերը չի կարող անցնել: Նարդու մեջ ինձ հաղթող չկա»,- ծիծաղում է, հետո հիշելով՝ իրեն ուղղում է. «Հլը շախմատի մեջ մեկ-մեկ պարտվում էի, բայց նարդի շատ ուժեղ էի խաղում: Արհեստավոր եմ եղել, բայց լավ արհեստավոր եմ եղել, որտեղ  աշխատել եմ հարգանքով, պատվով են ինձ ընդունել: Հետո մարդ կա, որ աթոռը այստեղից այնտեղ դնելու համար մի ժամ քաշում է, իսկ ես՝ շուտ-շուտ: Այնքան արագաշարժ եմ եղել, որտեղ աշխատել եմ, ինձնից գոհ են եղել, վստահել են: Բանակից առաջ չորրորդ կարի ֆաբրիկայում կարի մեքենայի մեխանիկ եմ աշխատել, 27 տարի ջրային տնտեսության մինիստրությունում եմ աշխատել, հետո դաշնամուրի գործարանում՝ մասեր եմ սարքել: Այդտեղ պատահական տվեցի աչքս վնասեցի, մի աչքս լավ չի տեսնում, հազիվ երևում է, որ լույս է »,-ասում է նա:

Ստյոպա պապը զրուցասեր, կենսուրախ մարդ է, ում անցյալի հաճելի հիշողությունները միայն ուժ են տալիս, վատ օրերը՝ ոչ թե միայն տխրեցնում, այլ դրանց միջով այլեւս չանցնելու եւ կյանքում ավելի ճիշտ ապրելու դասեր տալիս: 

Ջահել տարիների, անհոգ երիտասարդության մասին հիշողություները մեկ ոգեւորում, մեկ բարկացնում եւ նույնիսկ անհանգստացնում են պապին: Դրա համար նա իր պատճառներն ու հիմնավորումներն ունի. չէ՞ որ, ինչպես ինքն է ասում, հնի ու նորի մեջ համեմատություն անելով՝ կարող ես գտնել ճիշտը. ոչ թե՝ ոսկե միջինը, այլ՝ ամենաճշմարիտը:

«Շատ հետաքրքիր խոսակցություն չկա մարդկանց հետ: Առաջվա կյանքն եմ հիշում ու հիմիկվա կյանքն եմ նայում: Լավ կյանքս անց եմ կացրել, 20-22 սեզոն Ադլերի ծովափում եմ հանգստացել. աշխարհի ամենալավ տեղն է՝ իմ սիրած տեղը, ընտանիքիս էլ եմ տարել»,- հպարտանում է եւ ասում, որ ամենամեծ հարստությունը, որ մարդ կարող է ունենալ, ընտանիքն է: Անընդհատ կրկնում է, որ իր բոլոր ասածները տան բոլոր անդամները մի մարդու պես ընդունում եւ անում են, միայն այստեղ գալուն եւ մոմ վաճառելուն են ընդդիմանում.

«Ընտիր ընտանիք ունեմ, ընտանիքն իմ հարստությունն է, մի հատ քեզ նման թմբլիկ աղջիկ ունեմ (կատակ է անում), երկու հատ լավ տղա ունեմ, 5 թոռնիկ՝ բոլորն էլ աղջիկ: Ասում են՝ մի գնա, ուր ես գնում, ինչի համար ես գնում, ասում եմ՝ չեմ կարող տանը նստեմ: Զբաղվում եմ ինձ  համար. ուրախ-զվարթ գալիս եմ այստեղ, բոլորն էլ ինձ հարգում են, ես էլ իրենց աշխատում եմ կրկնակի, եռապատիկ ավելի պատվեմ, օրս անցնում է էլի»:

Պապի կարծիքով՝ հարկավոր է ուրիշներին լսել սովորել: Լսելու կարողությունը, ըստ նրա, հաճախ խոսում է մարդու բնավորության մասին:

Նա ամենից շատ մռայլվում է, երբ խոսակցությունը հանգում է ներկային: Հայրենիքի վիճակը նրան շատ է անհանգստացնում. իր խոսքով՝ ինչ տարբերություն, տո՞ւնդ է, թե՞՝ հայրենիքդ: Նույնն է: Պիտի ամեն ինչ անես, որ մենակ քեզ համար լավ չլինի. մեկով բան չի փոխվի: Աշխարհի ու այդ աշխարհում մեր երկրի նկատմամբ վերաբերմունքի մասին իր պատկերացումներից խոսելիս՝ Ստեփան պապը երբեմն լիահույս է, երբեմն էլ՝ հուսահատ:

«Շատ վատ է վիճակը. մարդ չի մնացել, ընկերություն չի մնացել, գնալ-գալ չկա, ինչի սենց կյանքը կտրվեց՝ ես չեմ իմանում: Հայաստանում շատ լավերը գնացել են արտասահման. Լոս Անջելոսից սկսած՝ մինչեւ աշխարհի որ ծերը, որ պետությունը գնաս, բոլոր տեղերում հայ կգտնես: Առավոտից երեկո նստած՝ արդեն 7 տարի է, նայում եմ ու մտածում՝ ինչ փոխվեց, ինչ եղավ. առաջ մարդիկ անցնում էին, մարդու նման դուրս էին գալիս փողոց ուրախ-զվարթ, իսկ հիմա… Հիմա ասում են՝ մտնենք Ռուսաստանի կազմի մեջ: Բայց ռուսը որ ձեռքը դնի մեզ վրա, կզավթի, կղեկավարի, ու ի՞նչ կլինի մեր օրը. մենք դիսցիպլինայի տակ չենք կարող ապրել, նամանավանդ որ խտրականություն կա, ինչքան էլ ռուսը մեր լավը ցանկանա, առաջին հերթին իր լավը կցանականա, հետո նոր՝ մեր: Սոցիալիզմին անուն էին դնում, շատ լավ էր, ապրում էինք, գործարաններ ունեինք, աշխատում էինք»,- խոսակցությունը կանգնած էլ չի կարողանում շարունակել. նստում է, ու թեպետ ասում, որ իր մանկական բնավորությունն է, ամբողջ կյանքում նստած է եղել, բայց զգում ես, որ բարկությունը զսպել է փորձում: Հիշում է Խորհրդային ժամանակները, համեմատում եւ դարձյալ անցյալի ու ներկայի մասին իր եզրակացություններն անում, ասում, որ հատկապես դժվարին պահերին են ավելի լավ երեւում բնավորության բոլոր կողմերը: Ու դժվար պահերին է, որ մարդ մնալը ամենադժվարն է՝ խոստովանում է նա ու շարունակում.

«Պատերազմից շատ եմ ազդվել. ամբողջ ցավն էն է, որ թուրքին ենք պարտվել: Հլը հայի պատմությունը նայի, հլը ղարաբաղցու պատմությունը նայի, քեզ նայի, քո պատմությունը նայի… Շատ էլ որ քեզ բնությունը պարգևել է նավթ, հանք, Կասպից ծով…»,- զայրանում է, զարմանում, տխրում ու անում իր վերլուծությունը.

«Մեր ազգը միշտ առաջավոր, լավ ազգ է եղել… բայց ինչքան առաջավոր, ինչքան  խելացի է եղել, այնքան էլ անբախտ է եղել: Մեր ազգի բախտը ոչ մի անգամ չի բերել: Իսկ թեկուզ մի 1000 տարի առաջ հայը լավ պետություն ու անուն է ունեցել աշխարհով մեկ, թուրքը ով ա, որ եկել ա, ուզում ա իշխել Հայաստանին. էլ ի՞նչ կուլտուրա, էլ ի՞նչ բան»:

Մտահոգված, դառնացած շարունակում է. ձայնը դողում է.

«Հենց էդ է, էլի, դա մնում է հանելուկ, այսօրվա դրությունը: Ադրբեջանը պետություն է դարձել, մեր հախից գալիս է, հլը մի տես, երբ մենք պետություն էինք, Ադրբեջանը ոչնչություն էր, բայց այսօր պետություն է դարձել…»: Ստյոպա պապը  նաեւ մտորում է եւ եզրահանգում, թե ինչու այսպես եղավ. «Մենք կազմակերպվածութուն չունենք, ամեն մարդ իր օգուտի համար վաճառեց ինչ ունեինք-չունեինք, այ դա է պատճառը»: Խոսակցությունը կարծես կանգ է առնում. այն շարունակելը դառնում է դժվար: Երկար դադարից հետո շարունակում է.

«Էդ նրանից է, որ շատ ենք կտրվել մեր ակունքներից, մեր արմատներից. ո՞ւր են մեր առաջվա հայկական գեղեցիկ երգերը, գեղեցիկ թատրոնները, համերգները: Հիմա հեռուստացույց ես միացնում, տեսնում ես գովազդ, գովազդ: Տելեվիզրը, ինչի, ստեղծվել է գովազդի՞ համար»,- սրտնեղում է  Ստյոպա պապը եւ ցույց տալով շուրջը՝ վերջացնում ասելիքը. «Այ, էս ենք մենք, ոչ մի բանի նկատմամբ սրտացավ չենք. ոչ մեր փողոցի, ոչ մեր ծառի, ոչ մեր քաղաքի, թեկուզ այ, օրինակ, սրա…»: Նկատի ունի գետնանցումը՝ նրա համար արդեն վաղուց հարազատ դարձած վայրը, որը, պապի կարծիքով, դեռ այնքան կմնա մռայլ, խոնավ ու ցուրտ, քանի դեռ մենք չենք հոգում, որ այն բարեկարգ, մաքուր ու լուսավոր լինի:

Մարիամ Գեւորգյան

Տպել
666 դիտում

Աննա Հակոբյանն այցելել է անմահացած ժամկետային զինծառայող Վահան Աղախանյանի ընտանիքին

Ցավում եմ, որ այս բարձրագույն կոչումը հանձնում եմ ոչ թե անձամբ Կոմանդոսին, այլ Ձեզ, և հանձնում ենք հետմահու. Փաշինյան

Պետական սահմանում պահպանվել է օպերատիվ մարտավարական կայուն իրավիճակ

Ֆրանսիական Ալպերում ձնահյուսի պատճառով չորս մարդ է մահացել

Օտարերկրացի ապագա բժիշկները 100+33 ծառ տնկեցին «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնում

Իսպանիայում ՀՀ դեսպանության ներկայացուցիչները մասնակցել են նացիզմից Եվրոպայի ազատագրման օրվա միջոցառմանը

Կամո Ցուցուլյանը նշանակվել է ՀՀ ոստիկանության պետի տեղակալ

Թաղավարդ և Մեծ Թաղեր գյուղերի գերեզմանատները ոչնչացնելու դեպքերի վերաբերյալ հրապարկումներն ուղարկվել է ԱՀ ոստիկանություն

Հետախուզվողը հայտնաբերվեց Հանրապետության հրապարակում

Երևանի քաղաքապետարանի ենթակայությամբ գործող մանկապարտեզներում կվերսկսվի երեխաների ընդունելությունը

Գյումրիում կարդիականացվի փողոցային լուսավորության համակարգը

Ներքին Հանդ-Ծավ ճանապարհից 20-ամյա տղամարդ է բերման ենթարկվել

Ադրդեջանի կողմից հայկական դիրքերի գրավման փորձ չի եղել, լուրը չի համապատասխանում իրականությանը. Info chechk

Նիկոլ Փաշինյանն Արկադի Տեր-Թադևոսյանին շնորհված Հայրենիքի շքանշանը հանձնել է նրա որդուն՝ Հայկ Տեր-Թադևոսյանին

Շաբաթ և կիրակի օրերին պոլիկլինիկաներում պատվաստումների համար սահմանվել են հերթապահություններ

«Mitsubishi montero»-ն ընկել է Ասկերանի գետը. մեքենայում նաև վարորդի 80-ամյա տատն է եղել

Սփյուռքահայ բժիշկները հայրենիքի համար ծանր ժամանակահատվածում եղել են թիկունքի զինվորները

Քրեական գործ է հարուցվել Երևանում հնչած կրակոցների դեպքի առթիվ. սպանվածը 1984 թվականին ծնված տղամարդ է

Կայացել է «Երաժշտություն հանուն ապագայի» կրթաթոշակառուների համերգը

Օդի ջերմաստիճանը կնվազի 5-ից 7 աստիճանով. լեռնային շրջաններում ձյուն է սպասվում

Պուտինը Հայրենական պատերազմում հաղթանակի 76-րդ տարեդարձի առթիվ շնորհավորել է Փաշինյանին և ՀՀ քաղաքացիներին. «Արմենպրես»

Շիրակի մարզպետն ու Գյումրու քաղաքապետը հարգանքի տուրք են մատուցել հանուն հայրենիքի նահատակվածների հիշատակին

Շատինցի տղամարդն ու գյուղի անասնապահը արջ են սպանել

«Շուշիս». Ստեփանակերտում բացվել է բերդաքաղաքի հայկականությունը փաստող հետազոտությունների ցուցահանդես. «Արցախպրես»

Ռուս խաղաղապահները Լեռնային Ղարաբաղում ականազերծել են շուրջ 2087 հա տարածք

Նիդերլանդներում հայ կնոջ դանակահարության դեպքը ճշտվում է. լուսանկարի կինը ողջ ու առողջ է. դեսպանություն

Պետք է համախմբվենք, չկորցնենք հույսը, որ Շուշին հետ բերենք. Սասուն Միքայելյանն ու ԵԿՄ-ն այցելել են Եռաբլուր

Արցախի ՄԻՊ-ն առցանց հանդիպում է ունեցել «Վերադարձ դեպի Քաշաթաղ» հկ-ի ներկայացուցիչների հետ

Ստեփանակերտ-Դրմբոն ավտոճանապարհին մեքենան ձորն է ընկել. տուժածը տեղափոխվել է զինվորական հոսպիտալ

Նախագահ Արմեն Սարգսյանի անունից ծաղկեպսակ է դրվել «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնում

Արցախում հաստատվել է կորոնավիրուսի 13 նոր դեպք. ստացիոնար բուժում է ստանում 16 մարդ

Դեպքի վայր ժամանած փրկարարներն օգնություն են ցուցաբերել քաղաքացիներին

Կորոնավիրուսի 411 նոր դեպք է հաստատվել. առողջացել է 814, մահացել՝ 16 մարդ

ՀՀ տարածքում կա դժվարանցանելի ավտոճանապարհ, Լարսը բաց է

Տուն, վագոն-տնակ, անասնագոմ. հրդեհի 5 ահազանգ ՀՀ մարզերից

Կրակոցներ Երևանում. կա մեկ զոհ, մեկ վիրավոր. shamshyan.com

Արկադի Տեր -Թադևոսյանին Հայաստանի Ազգային հերոսի կոչում է շնորհվել

Արտենիի կամրջից մեքենան ձորն է գլորվել. տուժածների վիճակը ծանր է

Երևանի Մարգարյան փողոցում ծայրահեղ անընդունելի և դատապարտելի դեպք է տեղի ունեցել. Հակոբ Կարապետյան

Ժաննա Անդրեասյանը՝ դպրոցներում երկարօրյա ծառայությունների մասին