Պատերազմից հետո արտասահմանցի որեւէ զբոսաշրջիկ Ամարաս չի այցելել. վանքի մոմավաճառը՝ նոր իրավիճակի մասին (լուսանկարներ)

Արցախ այցելող յուրաքանչյուր քաղաքացու համար, լինի Հայաստանից թե արտասահմանից, առաջնային հետաքրքրություն ներկայացնող վայրերից է Ամարասի վանքը: Արցախյան 44-օրյա պատերազմից հետո թեպետ Ամարասը մնաց հայկական կողմում, թշնամին բավականին մոտեցել է վանքին: Ամարաս տանող ճանապարհն անցնում է Մաճկալաշեն գյուղով: Վանք այցելելիս գյուղի բնակիչներից հետաքրքրվում ենք ճանապարհի անվտանգության մասին, հորդորում են լինել առավելագույնս զգուշավոր՝ թշնամին դիտարկում է մեր յուրաքանչյուր քայլը:

Վանք տանող

Վանք տանող ճանապարհին հանդիպում ենք ռուս խաղաղապահների մի քանի հենակետերի, հետաքրքրվում են՝ ովքեր ենք, որտեղից ենք, ուր ենք գնում: Իմանալով այցի նպատակը՝ բարի ճանապարհ են մաղթում: Ու այդպես մի քանի ռուս խաղաղապահների հենակետում պարտավոր ենք հաշվետու լինել: Ուղեկցող վարորդս, որ Արցախից է, մեկ առ մեկ ցույց է տալիս հակառակորդի դիրքերը, բոլոր այն վայրերը, որոնք տարիներ շարունակ մերն էին, այսօր օկուպացված են թշնամու կողմից: Ստեփանակերտից-Ամարաս ճանապարհին քիչ ենք խոսում, խոսակցությունը կորցրած տարածքների, թշնամու՝ մեր հողերում բարձրացրած դրոշների ու ճակատ-ճակատ տեղակայված լինելու շուրջ է: Այս ճանապարհի մի մասից օգտվում է նաեւ հակառակորդը՝ ռուս խաղաղապահների ուղեկցությամբ:

Վանական համալիր այցելողների ճանապարհին չենք հանդիպում: Արտասահմանցի զբոսաշրջիկներ արցախյան վերջին պատերազմից հետո առհասարակ չեն եկել: Տեղացիներն ու Հայաստանից ժամանած քաղաքացիներն էլ տարածված խոսակցություններից, ինչ-որ տեղ նաեւ ապատեկատվություններից ելնելով խուսափում ու վախենում են այցելել վանական համալիր: Մի մասը կարծում է՝ ռուս խաղաղապահները չեն թույլատրում, մի մասի կարծիքով էլ՝ վտանգավոր է, եւ որ գոնե հիմա չարժե այցելել:

Այն, որ վտանգավոր է՝ Արցախում բոլորն են ասում, վտանգը հիմնավորելով հակառակորդի մոտ լինելով ու տարածքում գտնվողներին դիտարկելով: Ուխտավորների խմբերին Ամարասի վանք ուղեկցում են ռուս խաղաղապահները, իսկ անհատներին ուղեկցում չի արվում: Ստեփանակերտում մեզ առաջարկեցին Ամարաս այցելելու օրը նախապես համաձայնեցնել նաեւ ռուս խաղաղապահների հետ, պատճառաբանությամբ, որ հնարավոր է ինչ-ինչ պատճառներով չթույլատրեն այցելել վանք:

Վանքի տարածքում շինարարական-ինչ որ աշխատանքներ են ընթանում, թթենիների բերքը հասել է, շինարարներից մեկի խոսքով՝ թթենիերի բերքը վանք այցելողների համար է:

60-ամյա տիկին Էլյան վանքի մոմավաճառն է արդեն 7 տարի՝ 2013թ-ից: Սկզբում հրաժարվեց հարցազրույց տալ, հետո համաձայնեց՝ չլուսանկարվելու պայմանով: Ասաց՝ զբոսաշրջիկների պակաս վանքում մինչեւ պատերազմը չի զգացվել, պատերազմից հետո սակայն զբոսաշրջիկներ գրեթե չկան: Արտերկրից որեւէ զբոսաշրջիկ մինչ օրս Ամարասի վանք չի այցելել. «Որ թույլ տան, շատ կգան»,-ասաց տիկին Էլյան:

«Հակառակորդը դիմացի սարում է, կիլոմետրով չեմ կարող ասել, բայց անմիջապես դիմացի սարում է,  ամեն կիրակի պատարագ է մատուցվում, եկողները  գալիս են, չեն վախենում, որովհետեւ ռուսների հետ են գալիս, ռուսները բերում են, էստեղ կանգնում են, հետո միասին գնում»,-պատմեց տիկին Էլյան՝ վստահեցնելով, որ չի եղել դեպք, երբ ուխտավորներին արգելած լինեն մտնել տարածք. «Ամարչասի վանքը երբեք չի փակվել, ոչ ոք էլ չի խանգարել ուխտավորների գալուն: Կռվից հետո, երբ առաջին անգամ եկանք, դուռն էին կոտրել, գույքն էին հանել, հետո վերադարձրել էին»:

Տիկին Էլյաի խոսքով՝ թեպետ Սոս-Մաճկալաշեն գյուղերից տարածքներ չեն անցել հակառակորդին, սակայն իրենք այսօր փաստացի չեն կարողանում մշակել իրենց հողատարածքները. «Նեյտրալ գոտի ա դարձել, չենք կարում վար ու ցանքս անել, որտեղ կարողացանք՝ մի կերպ արեցինք, բայց դե մեծ մասը մնաց անմշակ»:

Հարցին՝ ապահո՞վ են իրենց զգում գյուղում, տիկին Էլյան այսպես պատասխանեց. «Որ իմանաս գազանը մի քանի մետր հեռավորության վրա է, ոնց կարող ես քեզ ապահով զգալ, պարզապես ապրում ենք հիմա: Էլի լավ է, որ մինչեւ հիմա մեզ չեն կպել»:

Երեք պատերազմ տեսած կինն այդ պատերազմի մասին դառնությամբ է խոսում. «Առաջին երկու պատերազմների ու այս կռվի տարբերությունը շատ մեծ էր, թեկուզ նրանով, որ պարտվել ենք, էն էլ հենց էնպես…»: Հարցին՝ ինչպես են ապրում, ասում է՝ մոմավաճառության աշխատավարձով, մի քանի թթենիներով ու փոքր խաղողի այգիների տված եկամուտով. «Խաղողը նախորդ տարի չկարողացանք հավաքել»:

Տիկին Էլյան ստեղծված իրավիճակի հանգուցալուծումը չի կարողանում մեկնաբանել, ասում է՝ իր լուծելու հարցը չի, հետո էլ՝ իր ասածն ով պետք է լսի: Փոխարենը մի բանում է վստահ. «Չեմ կարծում, թե թուրքը մի կտոր հող կտա մեզ»: Խաղաղության մասին հնչեցվող կոչերին տիկին Էլյան վերապահումով է մոտենում. «Երբեք էլ իրենց հետ խաղաղ չենք ապրի, գազանը երբեք չի փոխվի, ինչքան էլ որ կեղծավորություն անեն»:

Լուսանկարները՝ ՀԺ-ի

Տպել
1134 դիտում

STARMUS-ը երիտասարդներին քաջալերելու լավագույն ձևն է. ներկայացվել է STARMUS 6-րդ փառատոնը (տեսանյութ)

Այս պահի դրությամբ Հայաստանի վարչապետի և Ադրբեջանի նախագահի միջև որևէ հանդիպում նախատեսված չէ. ԱԳՆ

Հայաստանի գինու գործարանները հիմնված են ավանդույթների և հայկականության պահպանման վրա (տեսանյութ)

Եթե ՌԴ-Հայաստան-Ադրբեջան հանդիպման անցկացման մասին պայմանավորվածություն ձեռք բերվի, Կրեմլը կտեղեկացնի. Պեսկով

44 անշարժ գույք, 1 մլրդ դրամ, 15 ընկերությունում բաժնեմաս․ ինչ ունեցվածք ունի Մհեր Սեդրակյանի որդին՝ Դավիթ Սեդրակյանը

ԱՆ ենթակայության կազմակերպությունների 16034 աշխատողների 88%-ը պատվաստվել են

«Մտքերի հայկական գագաթնաժողովի» շրջանակում ՀՀ նախագահը զրուցել Ռոմանո Պրոդիի հետ

Օդի ջերմաստիճանը ցերեկը կնվազի 4-6 աստիճանով. սպասվում են տեղումներ

Միջանցքի հարց օրակարգում չկա. Ալիևը դարձել է իր խոստումների գերին

Վաղը օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի բակում կտեղադրվեն շարժական պատվաստումային կետեր

Այս գագաթնաժողովը ապագայի մասին է. ՀՀ նախագահը՝ Մտքերի հայկական երրորդ գագաթնաժողովին (տեսանյութ)

Թուրքիան սկսել է ԱՄՆ-ից F-16 կործանիչներ գնելու ընթացակարգը

Ոստիկնները ապօրինի ծառահատման դեպքեր են բացահայտել

Բազմաթիվ նորարարությունների համար Հայաստանը կարող է դառնալ տուն. ԿԲ նախագահ

Արցախի «Մոր և մանկան առողջության պահպանման կենտրոն»-ում Աթենքից ժամանած բժիշկը հետազոտություններ կիրականացնի

Գանձաքար համայնքում ղեկավարի պաշտոնակատար է նշանակվել

Արցախում ստացիոնար բուժում է ստանում կորոնավիրուսի 124 վարակակիր. 14-ի վիճակը ծայրահեղ ծանր է

Իմ քաղաքի բնակիչներին օգտակար լինելու առաքելության ավարտից հետո քաղաքականության մեջ էլ չեմ լինի․ Դիանա Գասպարյան

Երբ մոդելավորում ենք աշխարհը, սկսում ենք ավելի լավ ճանաչել այն. վարչապետը մասնակցել է «Մտքերի հայկական գագաթնաժողովին»

Երևանում ևս 6 մանկապարտեզ կհիմնանորոգվեն. Հայկ Մարությանը ստորագրել է պայմանագրերը (տեսանյութ)

Առաջիկա օրերին Երևանի Արաբկիր վարչական շրջանի և Կոտայքի մարզի որոշ հասցեներում ջուր չի լինի

Հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության 1962 նոր դեպք, գրանցվել է 31 մահ

Երևանի 17-ամյա բնակիչն իր վարած մեքենայով բախվել է կայանված 8 մեքենայի

Արտակ Բեգլարյանը Լոս Անջելեսում հանդիպումներ է ունեցել համայնքային հոգևոր առաջնորդների, Հայ դատի անդամների հետ

Ջերմուկում ընթանում են լայնածավալ շինարարական աշխատանքներ. ընդհանուր արժեքը 3 միլիարդ դրամ է

Երևանի Արցախի պողոտայում մեքենա է հրդեհվել

Պատգամավոր Դավիթ Սեդրակյանը պատգամավորական մանդատից հրաժարվելու դիմում է ներկայացրել

Երևան-Սևան ավտոճանապարհին ավտոմեքենան գլորվել է ձորը․ կա տուժած

«Վարչապետի գավաթ» սիրողական կրոսավազքի հայտերի ընդունման վերջնաժամկետը հոկտեմբերի 26-ն է. ԿԳՄՍՆ

Այս շաբաթ Երևանում իրականացվել է 2830 ստուգայց, արձանագրվել՝ 184 խախտում. ԱԱՏՄ

ՀՖՖ-ն կվերանորոգի ՖԻՄԱ-ի խաղադաշտը. կհիմնադրվի Խորեն Հովհաննիսյանի անվան ֆուտբոլի դպրոց (տեսանյութ)

Գոնսալո Ֆուրնիեն և Իսպանիայի Մեծ իշխան Գեորգի Միխայլովիչ Ռոմանովն այցելել են Մատենադարան (լուսանկարներ)

44-օրյա պատերազմում զոհվածի մայրը հղիության 20-րդ շաբաթում մահացել է COVID-19-ի հետևանքով. ԱՆ

Ինչ ունեցվածք է հայտարարագրել ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպան Արման Թաթոյանը

Առողջապահության նախկին նախարարները միասնական են կորոնավիրուսի հաղթահարման մոտեցումներում

ՆԱՏՕ-ի համար Հայաստանը վստահելի եւ արժեքավոր գործընկեր է. Խավիեր Կոլոմինա Պիրիզ

ժողովուրդը ոչինչ չի մոռացել և նախկին իշխանությունների վերադարձը թույլ չի տա. Ստեփանավանի քաղաքապետի ՔՊ թեկնածու

Գնել Սանոսյանը Հայաստան է հրավիրել Լիտվայի կապի և տրանսպորտի նախարար Մարիուս Սկուոդիսին

Մեծ Մանթաշում ներհամայնքային ճանապարհը կառուցվում է տուֆով սալարկման եղանակով

Այս տարվա 3-րդ եռամսյակում լրագրողների նկատմամբ ֆիզիկական բռնության 3 դեպք է գրանցվել. Աշոտ Մելիքյան