Համավարկի ընթացքում արձանագրվել է համաշխարհային սովի մակարդակի կտրուկ աճ․ ՄԱԿ-ի զեկույցը

13/07/2021 schedule12:12

2020 թ.-ի ընթացքում աշխարհում սովի մակարդակը զգալիորեն աճել է, հիմնականում՝ ՔՈՎԻԴ-19-ով պայմանավորված. այս մասին հայտնում են ՄԱԿ-ի գործակալությունները:

Թեև համավարակի ազդեցությունը դեռ ամբողջությամբ պետք է քարտեզագրվի, ըստ գործակալությունների համատեղ զեկույցի՝ բնակչության մոտավորապես մեկ տասներորդը՝ ավելի քան 811 միլիոն մարդ, նախորդ տարվա ընթացքում թերսնուցված է եղել: Ելնելով այս թվից՝ անհրաժեշտ են հսկայական ջանքեր գործադրել՝ մինչև 2030 թ.-ը սովն աշխարհում վերացնելու համար։

«Պարենային և սննդի անվտանգության վիճակն աշխարհում» զեկույցի այս տարվա հրատարակությունը համավարակային ժամանակաշրջանում իրականացված, իր տեսակի մեջ եզակի հետազոտություն է: Զեկույցը հրապարակվել է ՄԱԿ-ի սննդի և գյուղատնտեսության հիմնադրամի, Գյուղատնտեսության զարգացման միջազգային հիմնադրամի, ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի, ՄԱԿ-ի Պարենի համաշխարհային ծրագրի և Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության կողմից։

Ինչպես արդեն նշվել է նախորդ հրատարակություններում, միլիոնավոր մարդկանց, այդ թվում՝ երեխաների պարենային անվտանգությունը վտանգված է։ «Ցավոք, համավարակը շարունակում է ի հայտ բերել մեր պարենային համակարգի թերությունները, ինչը սպառնում է մարդկանց կյանքին և կենսակերպին ամբողջ աշխարհում»,- նշել են ՄԱԿ-ի հինգ գրասենյակների ղեկավարներն այս տարվա զեկույցի նախաբանում։

Շարունակելով նրանք նաև նախազգուշացնում են «բախտորոշ ճամփաբաժանի» վտանգի մասին, թեև միևնույն ժամանակ հույս են հայտնում ընդլայնված դիվանագիտական ջանքերի արդյունքում գրանցվելիք դրական փոփոխությունների մասին: «Այս տարի կայանալիք Պարենային համակարգերի գագաթնաժողովի, Սնուցում հանուն աճի գագաթնաժողովի և ՄԱԿ-ի 26-րդ Կլիմայի փոփոխության շրջանակային համաժողովի ընթացքում եզակի հնարավորություն է ընձեռվելու զարգացնել պարենային անվտանգությունը և սնուցումը պարենային համակարգերը վերափոխելու միջոցով:

ՅՈՒՆԻՍԵՖ-Հայաստանը ներկայացնում է մանրամասներ թվերի վերաբերյալ.

Սովի մակարդակի ցուցանիշը սկսել է աճել դեռևս 2010 թ. կեսերին՝ այսպիսով կասկածի տակ դնելով սովի վերացմանն ուղղված հույսերը: 2020 թ.-ին սովը գերազանցել է բնակչության աճը թե՛ բացարձակ, թե՛ համամասնական հաշվարկներով, ինչն արդեն անհանգստացնող փաստ է։ Նախորդ տարվա ընթացքում բնակչության մոտ 9․9 տոկոսը համալրել են թերսնուցում ունեցող մարդկանց շարքերը՝ 8․4 տոկոսով գերազանցելով 2019 թ.-ի ցուցանիշը։

Թերսնված մարդկանց ավելի քան կեսը՝ 418 միլիոն մարդ, ապրում է Ասիայում, ավելի քան մեկ երրորդը՝ 282 միլիոնը՝ Աֆրիկայում, ավելի քիչ թվով մարդ՝ 60 միլիոն, Լատինական Ամերիկայում և Կարիբյան ավազանի երկրներում: Սակայն սովն ամենաարագ տեմպերով աճել է Աֆրիկայում, որտեղ թերսնուցված մարդկանց թիվը կազմում է բնակչության 21 տոկոսը, ինչը կրկնակի մեծ է՝ համեմատած մնացած բոլոր տարածաշրջանների։

2020 թ.-ը սոսկալի էր նաև այլ տեսանկյուններից։ Ընդհանուր առմամբ 2.3 միլիարդ մարդ (աշխարհի բնակչության 30 տոկոսը) ամբողջ տարվա ընթացքում չի կարողացել լիարժեք սնվել։ Այս ցուցանիշը, որը հայտնի է որպես պարենային անապահովության միջին կամ ավելի վատ մակարդակ, մեկ տարվա ընթացքում այնքան է աճել, որքան նախորդ 5 տարիների ընթացքում միասին վերցրած։ 2020 թ.-ին խորացել է նաև գենդերային անհավասարությունը թերսնուցված յուրաքանչյուր 10 տղամարդու համեմատ, եղել է թերսնուցված 11 կին (այս ցուցանիշը 2019 թ.-ից աճել է 10.6-ով)։

Թերսնուցումը առկա է իր բոլոր ձևերով, ինչի հետևանքով ամենաշատը տուժել են երեխաները: 2020 թ.-ին ավելի քան 149 միլիոն 5 տարեկանից ցածր երեխա թերաճ է եղել կամ իր տարիքի համեմատ ցածր հասակ է ունեցել: Ավելի քան 45 միլիոն երեխա թերսնուցված է եղել կամ իր հասակի համար ցածր քաշ է ունեցել, իսկ գրեթե 39 միլիոնը եղել է գերքաշ: Ամբողջ երեք միլիարդ մեծահասակ և երեխա չի ունեցել առողջ սննդակարգից օգտվելու հնարավորություն հիմնականում բարձր գների պատճառով։

Վերարտադրողական տարիքում գտնվող կանանց մոտավորապես մեկ երրորդը սակավարյունություն (անեմիա) ունի: Գլոբալ մակարդակով, չնայած որոշ ոլորտներում արձանագրված առաջընթացին (օր.՝ ավելի շատ նորածիններ են սնվում բացառապես կրծքի կաթով), մինչև 2030 թ.-ը պարենային ցուցանիշների թիրախներին հասնելու աշխարհի ջանքերը դեռևս չեն հասել իրենց նպատակին։

Ի՞նչ է դեռևս հնարավոր անել.

Ինչպես նշված է նախորդ տարվա զեկույցում, սննդային ապահովության հասնելու համար անհրաժեշտ է վերափոխել սննդային համակարգերը, բարելավել սնուցումը և առողջ սննդակարգը հասանելի դարձնել բոլորին: Այս տարվա զեկույցում, ի լրումն, առանձնացվել է վեց «վերափոխման ուղի», որոնք են՝

  • Ինտեգրել հումանիտար, զարգացման և խաղաղության կառուցման քաղաքականությունը հակամարտությունների գոտիներում: Օրինակ՝ ձեռնարկել սոցիալական պաշտպանության միջոցներ, որպեսզի ընտանիքները ստիպված չլինեն փոխանակել իրենց ունեցվածքը պարենի հետ։
  • Բարձրացնել կլիմայական դիմակայունությունը պարենային համակարգերում՝ կլիմայական ռիսկերից ապահովագրություն և եղանակային կանխատեսումների վրա հիմնված ֆինանսավորում առաջարկելով մանր սեփականատեր ֆերմերներին:
  • Ամրապնդել ամենախոցելի շրջանակների դիմակայունությունը տնտեսական բարդությունների նկատմամբ: Օրինակ՝ իրականացնել դրամական աջակցության ծրագրեր, որոնք ուղղված կլինեն համավարակի և նման ճգնաժամերից հետո ծագող խնդիրները թեթևացնելուն կամ սննդի արժեքի անկայունությունը նվազեցնելուն:
  • Միջամտել մատակարարման շղթաների գործունեությանը, որպեսզի նվազեցվի սննդարար սննդամթերքի արժեքը՝ խրախուսելով կենսաբանորեն հարուստ մշակաբույսերի արտադրությունը կամ աջակցել միրգ և բանջարեղեն աճեցնողներին ավելի արագ շուկա մուտք գործելու հարցում։
  • Պայքարել աղքատության և կառուցվածքային անհավասարությունների դեմ: Օրինակ՝ աղքատ համայնքներում խթանելով սննդամթերքի սննդային արժեքի շղթան տեխնոլոգիաների տրամադրման և հավատարմագրման ծրագրեր իրականացնելու միջոցով:
  • Ամրապնդել պարենային բնագավառը և փոխել սպառողի վարքագիծը, օրինակ՝ վերացնելով արդյունաբերական տրանս-ճարպերը և նվազեցնելով աղի և շաքարավազի պարունակությունը սննդամթերքի մեջ, ինչպես նաև պաշտպանելով երեխաներին սննդի շուկայավարման բացասական ազդեցությունից։
Տպել
178 դիտում

Առանց մասսայական հավաքների, զարդ ու զարդարանքների, բայց՝ ներկայանալի. նշվեց Գյումրու օրը (լուսանկարներ, տեսանյութ)

Հայաստանի ազգային գրադարանում բացառիկ ցուցահանդես կբացվի

44-օրյա պատերազում երկու ձեռքը կորցրած Կարեն Խլոպուզյանի համար առանձնատուն է կառուցվում. Արեն Մկրտչյան (լուսանկարներ)

Հավերժացնել Արցախյան հերոսների հավաքական սխրանքը. հայտարարություն` ուղղված համայնքապետերին

Որևէ մեկին չի հաջողվի հեռացնել Արցախի դրոշը, Արցախի զինանշանը. Ալեն Սիմոնյան

Գյումրիում ազդարարվեց «Թումո Հայաստան» ծրագրի մեկնարկը. բացվեց վերակառուցված կենտրոնը (լուսանկարներ)

«Լեռնային Արցախ» մանկապատանեկան թիմին տեղափոխող ավտոբուսի հետ կատարվածը ահաբեկչության դասական օրինակ է. ԱՀ ԿԳՄՍ նախարար

ՃՈ պետն ու ՏԿԵ նախարաի տեղակալն աշխատանքային խորհրդակցություն են անցկացրել

Հագեցած հանդիպումներով օրակարգը կշարունակվի մինչև սեպտեմբերի 20-ը. Վաղարշակ Հակոբյան

Արցախում կորոնավիրուսի 8 նոր դեպք է հաստատվել

Մրգաշեն գյուղում կատարված դանակահարությունը բացահայտվել է

COVID-ի պատճառով Երևանում ԱՄՆ դեսպանությունը չի կարող վերսկսել վիզաների հետ կապված ծառայությունների մատուցումը

Շրջանների զգալի մասում սպասվում է անձրև և ամպրոպ

Հաղթահարելով դժվարությունները՝ Գյումրին այլևս վճռական քայլերով առաջ է շարժվում, Գնել Սանոսյան

Այդ որոշումը ես եմ կայացրել. Ալեն Սիմոնյանը՝ Անկախության տոնի առթիվ ԱԺ պատգամավորներին պարգևավճարներ տալու մասին

Վարչապետը շնորհավորական ուղերձ է հղել Չիլիի նախագահին

Հայտնի են Գյումրու ՏԻՄ ընտրություններին մասնակցող քաղաքական ուժերի քվեաթերթիկների համարները (լուսանկարներ)

Հայաստանը շահագրգռված է ՀԱՊԿ և ՇՀԿ տարածաշրջաններում ահաբեկչության սպառնալիքի արդյունավետ զսպմամբ. Փաշինյան (տեսանյութ)

Պարգևատրվել են 44-օրյա պատերազմի մասնակիցները (լուսանկարներ)

Սեպտեմբերի 21-ին Նոյեմբերյանի Ազատության հրապարակում տեղի կունենա զորահանդես

Երևանում է ՀՀ-ում ԱՄՆ նախկին դեսպան Ջոն Օրդվեյը

«Գրականությունը լավ էլ հետաքրքիր առարկա է». Հայաստանում նոր՝ խոսող դասագրքեր են հրատարակվել (տեսանյութ)

Գիտական կյանքն Արցախում նման է վառված մոմի, պետք է ձեռքերով պահենք, որ հանկարծ չմարի. Արցախի ԱԺ նախագահ

Արմեն Սարգսյանը «Մտքերի գագաթնաժողովի»մասնակիցներին հրավիրել է «Մտքերի հայկական երրորդ գագաթնաժողովին» (տեսանյութ)

Կորոնավիրուսի թվերն աճում են. մեկ օրում հաստատվել է 1011 նոր դեպք

«Արևիկ» ազգային պարկի տարածքում վերսկսվել են հրդեհաշիջման աշխատանքները

Այսօր հայրաքաղաքի բնակիչների, աշխարհով մեկ սփռված գյումրեցիների սիրտն ու միտքը ծննդավայր քաղաքի հետ է. Սամվել Բալասանյան

Սահմանի ամբողջ երկայնքով մեկնարկել են ԶՈՒ հատուկ նշանակության ստորաբաժանումների զորավարժությունները (տեսանյութ)

Վերակառուցվում է Գյումրու «Սուրբ Մարիամ» մանկապարտեզը

Պարզ վեհության, միաժամանակ խորհրդավոր պարզության քաղաք է Գյումրին. Շիրակի մարզպետ

Ավագանու «Իմ քայլը» խմբակցության նախկին անդամ Հայկ Հովհաննիսյանը հեռանում է «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունից

Երևանում որոշ թաղամասերում և 7 մարզում լույս չի լինի

Հրդեհ Ելփինում. այրվել է անասնակեր, անկել են կենդանիներ

Մենք երկուստեք դատապարտված ենք ունենալ հաջողութուն․ Գնել Սանոսյանն ընդունել է Անդրեա Վիկտորինին

ԱԱՏՄ տեսուչներն այսօր Շենգավիթում ուսումնասիրել են ուղևորափոխադրում իրականացնող 85 տրանսպորտային միջոց

Զինծառայողը կալանավորվել է մարտական հերթապահություն կամ մարտական ծառայություն կրելու կանոնները խախտելու մեղադրանքով

ԵՊՀ նախկին դասախոս, «Հայաստան» դաշինքի պատգամավոր Արթուր Ղազինյանն ԱԺ է գնում մոտ 100 000 դոլարանոց նոր մեքենայով․ civic

Կողբ գյուղի «Ղիասի քար» կոչվող հանդամասում մոտ 25 հա խոտածածկույթ է այրվել

Անդրանիկ Փիլոյանը և Անդրեա Վիկտորինը բարձր են գնահատել իրականցվող ծրագրերի ընթացքը

Ծնողը պիտի կոշիկ գնի երեխայի համար, բայց գումարը վատնում է տոտալիզատորի վրա. Պապոյանը՝ խաղադրույքների գովազդների մասին